LE BAYON

La monarchie qui nous ruine

Par Ta Phoeun

Ancien professeur

Publié dans la revue MOULKHMER, n° 136, Avril 1993

Il est curieux de voir l’histoire du Cambodge après l’indépendance obtenue le 9 Novembre 1953. Les Khmers, contrairement à ce qu’on pourrait croire, ont essayé de renverser à plusieurs reprises la monarchie.

L’histoire de la rébellion anti-sihanoukiste et antimonarchiste remonte à 1941, avec le mouvement des « Khmers Issarak » dirigé par un jeune diplômé de l’université française, M. Son Ngoc Thanh.

Lors de la défaite japonaise en 1945, Son Ngoc Thanh fut arrêté le 16 Octobre 1945 sur l’ordre du Général Leclerc, emmené à Paris puis libéré le 29 Octobre 1951. Personnalité très populaire, il inquiéta le Roi Sihanouk qui chercha par tous les moyens à le mettre à genoux. N’ayant pas pu résister à la menace de Sihanouk, Son Ngoc Thanh prit le chemin du maquis le 9 Mars 1952.

Peu de temps après, en 1956, M. Sam Sary, ancien président du Conseil des Ministres et Ambassadeur du Cambodge à Londres, partit rejoindre Son Ngoc Thanh en créant un autre mouvement les « Khmers Sérei ». Ces deux mouvements unirent leurs forces pour renverser Sihanouk.

Le 31 Août 1959, un attentat à la bombe eut lieu dans la salle du Trône du Palais Royal entraînant la mort du Chef de Protocole (un des parents de Sihanouk). Sihanouk avait échappé de justesse. Après les coups manqués, d’autres mouvements anti-sihanouk se sont succédés les uns après les autres, de droite comme de gauche. Les premiers furent de droite, puis ce fut au tour des intellectuels de gauche qui ont amplifié leur mouvement entraînant la chute de la monarchie en 1970. Parmi ces gauchistes on peut citer les Khieu Samphân, Hou Youn, Hu Nim, etc.

Drames cambodgiens

Le peuple cambodgien n’a connu que des drames que ce soit sous le règne de Sihanouk ou de ses ancêtres. Ce dernier roi dirigea le pays selon ses rêves et sans principe. Il a attaqué tous les opposants de droite comme de gauche. Pour les premiers, des dizaines ont été fusillées en public près de Phnom-Penh. Beaucoup ont été jetés en prison sans jugement et l’on ne peut pas décrire les tortures dans ces prisons car elles dépassaient l’imagination. Quelques années plus tard ce fut le tour des Khmers Rouges.

Khieu Samphân a été humilié sur la voie publique et battu par le policier en chef de Sihanouk. Plus tard il gagna le maquis et dirigea l’insurrection. Durant les années 60, j’ai assisté à des départs par dizaines de mes confrères (professeurs) qui ont abandonné leur poste les uns après les autres pour rejoindre le maquis. Certains n’ont pas pu partir à temps et ont été emmenés dans la nuit vers la prison de Prey Sar. Durant cette période, Sihanouk a augmenté sa répression sur tout territoire.

Alors que l’économie était en ruine, Sihanouk faisait des films et un festival de cinéma pour montrer au peuple qu’il est capable d’être acteur, alors qu’il était Chef de l’Etat.

La monarchie, responsable de la chute de l’Empire Khmer

Au 12 siècle, l’Empire Khmer s’étendait de la mer de Chine à l’océan indien. À cause de la rivalité entre les prétendants du Trône des dynasties khmères, les voisins, Siam et Annam, ont cherché à se partager le royaume.

L’arrivée de la France eut lieu en 1863, et un traité de protectorat fut imposé par l’Amiral français Lagrandière au Roi Norodom 1^er. Ce traité, signé le 17 Juin 1884, enlevait au roi les pouvoirs judiciaires, financiers, militaires et diplomatiques. Petit à petit le pays s’est rétréci et le dernier abandon du territoire fut celui de la Cochinchine.

Sous le règne de Sihanouk, le pays continue à souffrir et a perdu son autonomie. Les Viêt-Cong ont installé leurs troupes sur la frontière du Cambodge. Les manifestations populaires se sont multipliées alors dans toutes les provinces occupées par les Viercong. Le 18 Mars 1970 un grand évènement national eut lieu dans la capitale. Par des tracts distribués, les auteurs ont manifesté leur mécontentement contre Sihanouk d’avoir autorisé l’installation des troupes Viêt-Cong sur le territoire national. Il faut dire qu’à cette époque les Viêt-Cong avaient placé leurs agents dans les hautes sphères de dirigeants. Et le prince Sihanouk fut destitué par le Parlement cambodgien à 13 heures du 18 Mars 1970.

Le régime républicain de Lon Nol est né le 9 Octobre 1970. Lon Nol a fait appel à la force des Khmers Krom (Cambodgiens du Sud-Vietnam) dirigée par Son Ngoc Thanh. Nous avons reçu Son Gnoc Thanh pour la 1^ère fois à la Faculté de Droit à Phnom-Penh en 1971. Il faut ajouter que dans le régime de Sihanouk, aucun gouvernement n’a montré le coût de la couronne au peuple khmer. Soulignons que dans ce régime tous les membres de la famille royale vivent avec des privilèges financés par l’argent du peuple. Chaque année il y avait un budget spécial appelé la « liste », prélevé sur le budget national pour financer les dépenses de la Couronne.

Faut-il laisser revenir le roi déchu ou réhabiliter la monarchie ?

A l’occasion des élections organisées par l’O.N.U., les partis politiques se présentent, parmi lesquels ont peut citer le parti de Sihanouk, dirigé par son fils Ranariddh. Nous ne devons pas oublier que nous avons aboli la monarchie en Octobre 1970. En 1993 le problème revient à la surface. Toutes les menaces ne sont pas écartées. Si le vieil homme qui a été condamné déjà pour haute trahison n’a pas été exécuté, au moins il ne faut pas le réhabiliter. Sur ce point, il est curieux de voir les dirigeants occidentaux faire semblant de ne pas connaître le passé de cet homme. On dirait qu’on a jeté de la poudre dans les yeux pour ne pas voir les choses clairement, et ils continuent à le soutenir. Pendant que l’Occident renouvelle ses dirigeants, au Cambodge les anciens qui ont été déjà ruiné leur pays tentent de revenir au pouvoir. Le temps de la « désihanoukisation » est arrivé. Abolissons le langage royal. Cela ne pourra se faire que si tout le monde accepte. Finie alors la nostalgie du Palais et de la Couronne.

 គួរលើកយកមកពិចារណាដែរ

វិទ្យុអាស៊ីសេរីជាសម្លេងបំរើរបបភ្នំពេញឬ?

យើងតែងតាមស្តាប់”វិទ្យុអាស៊ីសេរី”ផ្សាយជាភាសារខ្មែរ,បើអ្នកណាមួយមិនដឹងថាវិទ្យុនេះជាវិទ្យុរបស់សហរដ្ឋអាមេរីក

នោះគឺច្បាស់ជាយល់ថាវិទ្យុរដ្ឋកម្ពុជាតែម្តង,បំរើនយោបាយហ៊ុនសែន,ដែលជាម្រមុខរាជរដ្ឋាភិបាលអាយ៉ងយួននោះ

ឯង។ យើងសួរជាសំណួរថាៈពួកអ្នកកាសែតខ្មែរធ្វើការក្នុងស្ថានីយវិទ្យុអាស៊ីសេរីជាអ្នកបំរើរដ្ឋផ្តាច់ការកម្ពុជា,ឬក៏ជា

ការណែនាំរបស់នាយកដ្ឋានរបស់វិទ្យុតែម្តង(?)ចំពោះយើង,យើងឥតមានការសង្ស័យចំពោះបេសកកម្មពិតប្រាកដ

របស់នាយកដ្ឋានវិទ្យុអាស៊ីសេរីនោះទេ,ព្រោះយើងឃើញច្បាស់ថារដ្ឋាភិបាលសហរដ្ឋអាមេរិកគេបង្កើតស្ថានីយវិទ្យុនេះ

ដើម្បីផ្សោះផ្សាយ”ពន្លឺសេរីភាព”ដល់ប្រជាពលរដ្ឋដែលរស់នៅក្នុងប្រទេសណាមួយ,ដែលគេយល់ឃើញថា”សេរីភាព”ក្នុង

ប្រទេសនោះមានទុព្វលភាព(។)ក៏ប៉ុន្តែយើងមានការសង្ស័យចំពោះអ្នកកាសែតខ្មែរធ្វើការក្នុងស្ថានីយវិទ្យុនេះ,មានការ

លំអៀងដោយចេតនា,បំរើប្រយោជន៏នយោបាយរដ្ឋអំណាចផ្តាច់ការនៅភ្នំពេញ,ដែលផ្ទុយពីបេសកកម្មពិតរបស់

ស្ថានីយវិទ្យុ.តើនាយកដ្ឋានវីទ្យុដឹងដែរឬទេអំពីការលំអៀងនេះ?

យើងលើកយកឧទាហរណ៏ជាក់ស្តែងមួយមកបង្ហាញអំពីការងាកផ្ទុយពីសីលធម៍ដើមរបស់ស្ថានីយវិទ្យុក្នុងការផ្សាយ

ព័តិមានជាភាសារខ្មែរស្តីពីមរណៈភាពរបស់សម្តេចស៊ីហនុ,គឺ”អាព្យាក្រឹតភាព”,និង”សេចក្តីពិត”៖

១.ស្ថានីយវិទ្យុប្រកាសចូលរួមមរណៈទុក្ខចំពោះមរណៈភាពរបស់សម្តេចស៊ីហនុ,ហាក់បីដូចខ្លួនជាស្ថានីយវីទ្យុជាតិ

កម្ពុជា(នៅខ្វះតែលើកទង់ជាតិស.រ.អា.ពាក់កណ្តាលតែប៉ុណ្ណោះ,កុំអីគឺច្បាស់ជាសម្លេងទ.ទ.ជ.តែម្តង).ការចូលរួមមរ

ណៈភាពជាផ្លូវការនេះជាភាពបាត់បង់ឯករាជភាពរបស់ស្ថានីយ,ហើយជាការមើលងាយ ដល់បងប្អូនខ្មែរ,រស់នៅក្នុង

ប្រទេសក្តី,ក្រៅប្រទេសក្តី,នៅសហរដ្ឋអាមេរីកក្តី,ដែលជាជនរង្គ្រោះនូវនយោបាយអសីលធម៏របស់ស្តេចស៊ីហនុ(។)យើង

សួរជាសំណួរថា,តើអ្នកការសែតខ្មែរទាំងនោះ,មិនបានរៀនប្រវត្តិសាស្ត្រនយោបាយខ្មែរ,ឬពួកគាត់ចេះស្តាប់តែ

សម្លេងទូរទស្សន៏ទ.ទ.ជ.តែប៉ុណ្ណោះ(។)បើគាត់មិនស្គាល់ប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរពិតប្រាកដ,ហោចណាស់ក៏ពួកគាត់ត្រូវប្រកាន់

យកភាពឯករាជរបស់ពួកគាត់ដែរ,មិនត្រូវប្រកាសមើលងាយបងប្អូនខ្មែរជាជនរងគ្រោះនូវនយោបាយប្រល័យពូជ

សាសន៏របស់ស្តេចស៊ីហនុ(។)បើពួកគាត់ចង់ចូលរួមមរណៈទុក្ខនោះ,នេះជាសេរីភាពរបស់បុគ្គលនិមួយៗ,មិនត្រូវយក

ឈ្មោះស្ថានីយវីទ្យុមកចូលរួមមរណៈទុក្ខនោះឡើយ(។)បើពូកគាត់មិននៅខាងខ្មែរអ្នករងរងគ្រោះ,ហោចណាស់ពួកគាត់

ត្រូវរក្សាអព្រាក្រឹតភាពរបស់ពួកគាត់ជាអ្នកសារព័តិមាន។

២.សេចក្តីខាងក្នុងនៃការផ្សាយព័តិមាន,ស្តីអំពីការប្រព្រឹត្តនៃមរណៈភាពនេះ,ស្ថានីយវិទ្យុអាស៊ីផ្សាយជាភាសារខ្មែរ,

យកតែរូបភាពជាផ្លូវការផ្សាយបង្ហាញដោយទូរទស្សន៏ទ.ទ.ជ,ដែលជាទូរទស្សន៏របស់ហ៊ុនសែន,ធ្វើសម្ភាតែជាមួយអ្នក

គាំទ្ររបបហ៊ុនសែន,ឬអ្នកស៊ីហនុនិយមតែប៉ណ្ណោះ,នាំឲមតិមហាជនយល់ភាន់ច្រឡំអំពីព្រឹត្តការណ៏នយោបាយពិត

ដែលមានកើតឡើងក្នុងប្រទេសខ្មែរ។

ថ្មីៗនេះទៀត,ស្ថានីយវីទ្យុអាស៊ី,និងសម្លេងសហរដ្ឋអាមេរិក,ត្រូវរដ្ឋអំណាចភ្នំពេញកោះហៅចូកប្រជុំបិទទ្វារធ្វើ”ការ

ព្រមាន”(តាមអ្នកនាំពាក្យរបស់ស្ថានីយទាំងពីរ)សុំឲស្ថានីយទាំងពីរនេះផ្សាយនូវនយោបាយពិតរបស់រាជរដ្ឋាភិបាលអា

យ៉ងយួននេះ(។)តែចំពោះយើងវិញ,យើងយល់ឃើញផ្ទុយទៅវិញ,ថារាជរដ្ឋាភិបាលអាយ៉ងយួននេះមានការពេញចិត្ត

ណាស់នូវគ្រប់ការផ្សាយរបស់ស្ថាន័យទាំងពីរនេះ,ដូច្នេះត្រូវធ្វើយ៉ាងណាកុំឲមតិមហាជនយល់ឃើញថាវិទ្យុទាំងពីរ

បំរើប្រយោជន៏ខ្លួន,និងបញ្ញោរអ្នកសារព៍តិមានខ្មែរទាំងនោះតាមការព្រមានបំភាន់តែប៉ណ្ណោះ(។)សូមកុំភ្លេចឲសោះ

ថាយួនកុម្មុយនិស្តមានល្បិចច្រើនដើម្បីបំភាន់មហាជនខ្មែរ,ល្បិចខ្លះរហូតយើងឥតបានគិតស្មានដល់ផង។

គួរតែខ្មែរដែលមានសញ្ជាតិអាមេរិកាំង,សូមឲសភាអាមេរិកាំងបង្កើតគណៈកម្មាការពិសេសមួយ,ដើម្បីពិនិត្យអំពី

ភាពបាត់អព្រាក្រឹតរបស់វិទ្យុអាស៊ីសេរីផ្សាយជាភាសារខ្មែរ,ដែលកំពុងតែបំរើនយោបាយកុម្មុយនិស្តចិនយួនដោយឥត

បានដឹងខ្លួនក្នុងសហរដ្ឋអាមេរិក,ដែលជាប្រទេសទុកលទ្ធិកុម្មុយនិស្តជាសត្រូវរបស់មនុស្សជាតិ។

ឩប-សង្ហា

Sihanouk, ou la négation de la culture

Un des traits de son caractère qui explique le mieux le comportement de Sihanouk au temps de sa dictature, c'est l'absence totale de culture générale qui faisait de lui l'un des leaders les plus ignares de notre époque. L'ignorance crasse de Sihanouk, cet homme qui dans toute son existence n'a jamais rien lu d'autre que les coupures de presse qui parlaient de lui, échappait cependant à certains visiteurs étrangers qui se laissèrent abuser par sa prolixité. Notre tyran, en effet, est extrêmement bavard comme chacun sait; mais ses propos intarissables étaient surtout destinés à camoufler la vacuité de son esprit. Sa tactique habituelle a toujours consisté à n'a jamais laisser ses interlocuteurs placer une seule parole. Une conversation avec Sihanouk ne pouvait être qu'un monologue, et il n'en a ailleurs jamais été autrement. L'explication à ce sujet est simple : il fallait empêcher à tout prix les interlocuteurs d'orienter la conversation vers des sujets où l'ignorance de Sihanouk serait apparue dans toute son immensité.

C'est pourquoi le registre des sujets abordés par Sihanouk dans ses bavardages avec les étrangers, comme dans ses discours à la radio, a toujours été limité, conformément à son indigence intellectuelle. Car de quoi notre homme était-il capable de parler, sinon de cuisine et de cinéma, puisque toute son érudition s'arrêtait là. Nous avons ainsi été régentés pendant quinze ans par un "leader" totalement inculte, ne possédant pas une once de ce qui fait "l'honnête homme", et qui en plus n'admettait pas qu'aucune intelligence puisse s'affirmer dans le pays. On comprend ainsi pourquoi Sihanouk manifestait une hostilité si violence envers nos intellectuels et diplômés, et d'une manière générale envers tous ceux qui possédaient la culture, ou simplement le bon sens dont il a toujours été complètement dépourvu.

Le régime qu'il nous avait imposé a donc été, sur le plan de l'esprit, celui de l'ignorance triomphante et de l'abêtissement systématique. En même temps, Sihanouk étalait en toute circonstance la plus affligeante vulgarité, comme on l'a si bien vu ces dernières années (avant 1970) avec ses lamentables productions cinématographiques et avec une certaine revue soi-disant humoristique (intitulée "Phseng-Phseng"), dont il choisissait lui-même toutes les photos selon les critères d'un érotisme de bas étage. Ce régime, appelé « le Sangkum Reasrt Niyum » a ainsi été une perpétuelle offense à notre culture et aux valeurs traditionnelles qui font la richesse de la civilisation khmère.

Après sa destitution par le Parlement en 1970, Sihanouk, un « play boy » et un « histrion »,  était devenu un perroquet docile, la voix de ses maîtres vietnamiens et chinois communistes. Loin d’être un effet du hasard, Sihanouk, promoteur et grand complice du génocide du peuple khmer a été d’un long processus historique, dont a été sans conteste, le Maître d’œuvre, le Principal Responsable durant trente-quatre années de son règne dictatorial (1942-1976). Plus Sihanouk tentait de se disculper, plus il s’accusait, s’empêtrant dans le contradictoire, l’infantile, l’absurde et dans cette évidence : Sans lui, tout cela ne serait pas arrivé !

L’histoire a sa mémoire et son Tribunal. Elle a déjà inscrit dans leurs mémoires détails, les méfaits de Sihanouk ayant tissé la trame génocidaire. Aujourd’hui, après la mort de Sihanouk, le Peuple Khmer s’est définitivement libéré de l’emprise maléfique de ce despote inculte, marionnette au rabais des Vietnamiens et Chinois communistes.

 Les noms "Sihanouk-Pol Pot" synonymes de génocide.

​ ប្រតិកម្មរហ័ស

ច្រឡោងខាមរបស់យួន

គណបក្សកុម្មុយនិស្តរៀតណាមរៀបចំសរេសរប្រវត្តិសាស្ត្រជាមួយរបបអាយ៉ងយួននៅភ្នំពេញស្តីអំពីការទាក់ទងរវាង

“វៀតណាមនិងកម្ពុជា”,”កម្ពុជានិងវៀតណាម”ក្នុងចន្លោះឆ្នាំ១៩៣០,ដល់ឆ្នាំ២០១០.ប្រវត្តិសាស្ត្ររួមនេះ,គឺយួនគេផ្អែក

ទៅលើឯកសារគេមួយមានចំណងជើងថា”ការទាក់ទងជាមិត្តភាពដ៏រឹងប៉ឺង”។

គណប្រតិភូវៀតណាមបានមករួមប្រជុំជាមួយជាភាគីខ្មែរនៅកម្ពុជាពីថ្ងៃទី៣០កញ្ញា,និង៤តុលាក្នុងក្របខ័ណ្ឌការសំ

រេចរួមថ្នាក់ដឹកនាំជាន់ខ្ពស់នៃគណបក្សកុម្មុយនិស្តវៀតណាម,និងប្រជាជនកម្ពុជាដើម្បីអនុញ្ញាតឲភាគីខ្មែរជាអ្នក

ដឹកនាំផ្នែកខ្លះក្នុងគ្រោងការណ៏សរសេរប្រវត្តិសាស្រ្តនេះ.អ្នកដែលទទួលខុសត្រូវធំលើគ្រោងការណ៏នេះគឹលោក

ផាមវាន់លិជ,ដែលជាអនុប្រធាននៃគណៈកម្មការឃោសនា,និងអប់រំនៃគណៈកម្មាធិការមជ្ឈិមរបស់គណបក្សកុម្មុយ

និស្តវៀតណាម។

គ្រោងការណ៏នេះគឺគ្មានអ្វីក្រៅពីការបន្តនយោបាយវាតទឹកដីវៀតណាមមកលើទឹកដីខ្មែរតែប៉ុណ្ណោះ.នយោបាយនេះ

មានច្រើនដំណាក់,មានដូចតទៅ៖

១.យួនបង្កើតអង្គការអាយ៉ងមួយនៅស្រុកខ្មែរ(ឧទាហរណ៏ៈគណបក្សប្រជាជន)សំរាប់វាប្រើឲអនុវត្តន៏ផែនការវាតទឹក

ដីរបស់វា,

២.យួនវាឲអង្គការអាយ៉ងនោះសុំឲវាជួយក្នុងនាម”ធ្វើសហការជាភាតរភាពរវាងគណបក្សនិងគណបក្ស”,

៣.យួនធ្វើអន្តរាគមន៏យោធាក្នុងឋានៈជា”បងធំ”ក្នុងនាម”សាមគ្គីភាពសង្គមនិយម”(ឧទាហរណ៏ៈអន្តរាគមន៏កង

ទ័ពវៀតណាមនៅកម្ពុជាក្នុងថ្ងៃទី៧មករាឆ្នាំ១៩៧៩),

៤.យួនបង្កើតរដ្ឋអំណាចមួយនៅកម្ពុជា,ដែលមានឈ្មោះ”អំណាចជាតិ”,ឬ”អំណាចប្រជាជន”,

៥.យួនបង្ខំឲអំណាចអាយ៉ងនោះចុំហត្ថលេខាទទួលស្គាល់អំណាចវាជាអំណាចអធិតីលើអំណាចអាយ៉ងវា។

ដំណាក់ទាំង៥ខាងលើនេះបានចប់សព្វគ្រប់អស់ហើយ,ព្រោះយួនបង្ខំឲរាជរដ្ឋាភិបាលខ្មែរបច្ចុប្បន្នដែលជាអាយ៉ងវា

ប្រគល់ទឹកដីខ្មែរទាំងឡាយដែលវាចង់បាននោះឲវារួចហើយ,ហើយវាបញ្ចូលជនជាតិយួនមកក្នុងស្រុកខ្មែររាប់លាន

នាក់(៥លានយ៉ាងតិច),ហើយឲយួនទាំងនោះកាន់អត្តសញ្ញាណប័ណ្ណខ្មែរ,មានសិទ្ធិលើសជាងជនជាតិខ្មែរម្ចាស់ស្រុកទៅ

ទៀត។

ដូច្នេះយួនកុម្មុយនិស្តត្រូវការប្រវត្តិសាស្ត្រនយោបាយមួយសំរាប់ជនជាតិយួន,មានសញ្ញាតិជាខ្មែរ,ដើម្បីបញ្ចាក់ប្រាប់

ជនជាតិយួនទាំងនោះថាការមករស់នៅស្រុកខ្មែរមានលក្ខណៈជាធម្មានរូប,ជាសគុណធំមួយដែលខ្មែរត្រូវតែសងយួន,

ព្រោះវៀតណាមបានជួយប្រទេសកម្ពុជាច្រើនណាស់ក្នុងរយៈពេល៨០ឆ្នាំកន្លងមកនេះ(១៩៣០-២០១០).ប្រវត្តិសាស្ត្រ

នយោបាយរួមយួនខ្មែរនោះ,រដ្ឋាភិបាលយួនគេនឹងបញ្ចាឲរាជរដ្ឋាភិបាលអាយ៉ងគេនៅភ្នំពេញយកទៅបង្រៀនយុវជន

ខ្មែរឲស្គាល់សគុណយួន,នឹងគោរពជនជាតិយួននៅស្រុកខ្មែរថាជាជនជាតិខ្ពង់ខ្ពស់,ព្រោះគេជាអ្នកធ្វើពលីកម្មជួយ

បងប្អូនខ្មែរឲរស់នៅមានសន្តិភាពមកដល់សព្វថ្ងៃនេះ។

ក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រនយោបាយនោះ,យួនច្បាស់ជាបំភាន់យុវជនខ្មែរឲទទួលស្គាល់ថាថ្ងៃ”៧មករា១៩៧៩”,ជាថ្ងៃ”ពលីកម្ម

យួនសង្គ្រោះប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរពីរបបប្រល័យពូជសាសន៏ខ្មែរក្រហម”,ហើយចង់បញ្ចាក់ថាគណបកប្សប្រជាជនខ្មែរជា

គណបក្សរណបយួនតាំងពីឆ្នាំ១៩៣០មកម្លះ,មានតួនាទីសំរាប់តែអនុវត្តន៏នយោបាយហូជីម៉ីញតែប៉ុណ្ណោះ។

យើងតែងតែឮហ៊ុនសែនស្រែកក្តែងៗថា”សន្តិភាពមាននៅស្រុកខ្មែរជាស្នាដៃខ្លួនតែម្នាក់ឯង”,តើហ៊ុនសែនហានថា

ឲយួន,ដែលជាម្ចាស់របស់ខ្លួន,ថាយួនក៏គ្មានតួនាទីអ្វីនោះដែរក្នុងការកសាងសន្តិភាពនៅស្រុកខ្មែរ?

ហ៊ុនសែនអបអរសាទរនូវគ្រោងការណ៏យួនសរសេរប្រវត្តិសាស្ត្រនយោបាយយួនខ្មែរនេះណាស់,ដោយមិនទាំងដឹកខ្លួន

ផងថាប្រវត្តិសាស្ត្រនឹងសរសេរនោះគឺសរសេរសំរាប់សម្លាប់ហ៊ុនសែននោះហើយ,ព្រោះយួន,វាច្បាស់ជាសរសេរឲតម្លៃទៅ

លើតែពលីកម្មយួនតែប៉ុណ្ណោះ.សន្តិភាពដែលហ៊ុនសែនអះអាងថាជាស្នាដៃខ្លួនជាសន្តិភាពបាត់ឯករាជ្យជាតិពិត

ប្រាកដណាស់,ឧទាហរណ៏គឺគ្រោងការណ៏សរសេរប្រវត្តិសាស្ត្ររួមយួនខ្មែរ,ជាការបញ្ចាក់ឲឃើញច្បាស់ថាខ្មែរដឹកនាំដោយ

ហ៊ុនសែន,ជាប្រទេសខ្ញុំយួន.វាមិនដែលឃើញប្រទេសឯករាជឯណាសរសេរប្រវត្តិសាស្ត្រខ្លួនដែលមានជនជាតិបរទេស

ជាអ្នកដឹកនាំសរសេរនោះឡើយ។

គ្រោងការណ៏នេះបញ្ចាក់ឲឃើញទៅទៀតថាយួនកុម្មុយនិស្តមានចរិតច្រឡោងខាម(ក្រអឹតក្រអាង)ណាស់មកលើខ្មែរ,

វាមើលងាយ,ទុកគណបក្សប្រជាជនដូចកូនក្មេងល្ងង់ខ្លៅ,នាំកាន់ដៃសរសេរភរកុហកពលរដ្ឋខ្មែរខ្លួនឯងថាយួនជា

អ្នកមានគុណលើខ្មែរ,ដូច្នេះអ្វីដែលយួនធ្វើនៅក្នុងស្រុកខ្មែរសុទ្ធតែមានធម្មជាតិជាធម្មានរូបទាំងអស់។

មកដល់ដំណាក់កាលបែបនេះទៅហើយ,ខ្មែរយើងនៅត្រឹមតែជួបជុំរំលឹក,និងទាមទារឲសហគមន៏អន្តរជាតិគោរព

សិទ្ធិសញ្ជសន្តិភាពនាថ្ងៃ២៣តុលា១៩៩១ឯណោះទៅវិញ.សិទ្ធិសញ្ជានេះមានតម្លៃនៅពេលណាខ្មែរក្រោកឈរ,បង្កើត

បានជាកម្លាំងជាតិ,បើខ្មែរយើងនៅមានតែមារយាទជាស្មូមសូមឲតែគេជួយនោះ,គឺពិតជាយួនស្រូបស្រុកខ្មែរបញ្ចូល

ទៅក្នុងស្រុកយួនក្នុងអាណត្តិទី៥នៃសភាជាតិនោះហើយ។

យួនលែងលួចដីខ្មែរទៀតហើយ,គឺវាយកដីត្រង់ៗតែម្តង!តើនរណាហានធ្វើអ្វីវា?

បើលោកសមរង្ស៊ី,និងកឹមសុខានាំគ្នាដេកចាំតែករុណាហ៊ុនសែន,ស្តេចស៊ីហនុតែប៉ុណ្ណោះ.ចូលនាំគ្នាដេកចាំតទៅទៀត

ទៅ!

ឩប-សង្ហា

 ​គួរលើកយកមកពិចារណាដែរ

ចង្គើះមួយបាច់គេកាច់មិនបាក់

ជាពាក្យស្លោកដែលខ្មែរយើងតែងតែឮជានិច្ចក្នុងការរស់នៅជាធម្មតារបស់មនុស្សលលោកយើង,ព្រោះគំនិតដែល

មានក្នុងពាក្យស្លោកនេះជាធាតុធម្មជាតិដែលមាននៅក្នុងសង្គមមនុស្សនិមួយៗ។

តាំងតែពីកំណើតដើមរបស់មនុស្ស,យើងដឹងថា,មនុស្សតែងតែឲតម្លៃទៅនឹងការរស់រួម,បង្កើតជាក្រុម,ជាសង្គម

ដើម្បីបង្កើតជាកម្លាំងរួម,ក្នុងគោលបំណង,ការពារសិទ្ធិផ្ទាលរបស់ខ្លួនក្នុងប្រយោជន៏រួមរបស់ក្រុមឬសង្គមរបស់ខ្លួន។

ដូច្នេះប្រយោជន៏បុគ្គលនិមួយៗ,ពុំអាចមានកើត,ការពារកើត,ឋិតថេរបាន,បើប្រសិនជាបុគ្គលនោះរស់ឯកឯង,គ្មាន

សម្បុកក្រុម,ឬសង្គមជាជំរកនោះទេ។

យួនចូលមកនៅក្នុងស្រុកខ្មែរជាពួក,ជាក្រុម,គេនាំគ្នាបង្កើតសមាគមដើម្បីការពារសហគមន៏គេសំរាប់រស់នៅឲមាន

សុវត្ថិភាពសំរាប់ជនជាតិយួន,ចំណែកសហគមន៏ចិន,គេមានអុងប៉ាង,ជួយមើលការខុសត្រូវ,ជួយសំរួលការរស់នៅ

ដល់ជនជាតិគេ,ដើម្បីឈរឲជាប់មាំក្នុងទឹកដីខ្មែរ,សំរាប់អនាគតជនជាតិគេ។

ចិនយួន,នៅស្រុកខ្មែរ,អ្វីដែលគេធ្វើ,គឺគេនាំគ្នាកសាងមូលដ្ឋានជីវិតសហគមន៏របស់ពួកគេនៅលើទឹកដីខ្មែរ,ដែល

គេច្រើសរើសសំរាប់រស់នៅ.របងការពារសហគមន៏គេនោះ,គឺសាមគ្គីក្នុងគំនិត”ចង្កើះមួយបាច់គេកាច់មិនបាក់”នោះ

ឯង.ដូច្នេះពាក្យស្លោកខាងលើនេះ,ជាឧបាទានចិនយួននៅស្រុកខ្មែរ។

ប្រាកដណាស់ថាសហគមន៏ចិនយួន,,មានការឧបត្ថម្ភពីសំណាក់អាជ្ញាធរខ្មែរ,ដែលជាអាជ្ញាធររស់ក្រោមអំណាច

ប្រទេសចិន,វៀតណាមកុម្មុយនិស្ត,តែបើសិនជាជនជាតិចិនយួនទាំងនោះគ្មានមារយាទ,រស់នៅ,ជាសហគមន៏

អនាធិបតេយ្យ,គ្មានវិន័យមាំមួនសំរាប់ការរស់នៅ,ក៏ពិបាកប្រទេសចិនយួន,ជាមាតាប្រទេសគេ,និងអាជ្ញាធរខ្មែរជា

រណប,ជួយ,ហើយខ្លាចនោះដែរ។

ជនជាតិចិនយួននៅស្រុកខ្មែរ,គេទុកគ្នាជាញាតិពន្ធប្រយោជន៏,ហើយគេនាំគ្នាទុកខ្មែរជាជនបរទេសចំពោះសហគម

ន៏គេ,ជាពលកម្មសំរាប់ពាណិជ្ជកម្មគេ,គេទុករាជការខ្មែរជាឈ្នាន់សំរាប់បំរើប្រយោជន៏.ចិនសូកមន្រ្តីឲរស់ជាឈ្នួលបំរើ

ប្រយោជន៏គេ,ឯចំណែកមន្រ្តីខ្មែរសូកយួនដើម្បីបុណ្យស័ក្តិ,លុយ,សំរាប់រស់ជាឈ្នួលបំរើប្រយោជន៏ចិនយួន.រួមសេចក្តី

មកមន្ត្រីខ្មែររស់ក្នុងចំណុះលុយចិនយួន,ទីបញ្ចប់លុយស៊ីពីចិន,នាំគ្នាឲទៅយួន,ហើយយួននាំគ្នាយកលុយនោះទៅ

ចែកចាយជាមួយចិន,ធ្វើចៅហ្វាយខ្មែរដដែល.លុយដែលរដ្ឋមន្ត្រីខ្មែរមានពីលក់ជាតិ,យួនហាមមិនឲយកចេញក្រៅ

ប្រទេស,ទុកសំរាប់តែចាយធ្វើអ្នកមាន,និងអាន់ជ្រីលើក្បាលពលរដ្ឋខ្មែរ.យួនដឹងទាំងអស់ថាពួករដ្ឋមន្រ្តីខ្មែរមានលុយ

ដូឡាលាក់ក្នុងផ្ទះប៉ុន្មាន,ព្រោះយួនជាអ្នកអនុញ្ញាតពីខាងលើឲអ្នកសូក,សូកពួកពុករលួយ,ដើម្បីឲខ្លាចចិត្តយួន,ជាចៅ

ហ្វាយ,ខំបំរើយួន,ព្រោះយួនឲទុកលុយក្នុងផ្ទះសំរាប់ឲតែចាយទិញឡាន,ទិញផ្ទះ,ធ្វើជាសេដ្ឋី,ដើម្បីឲរាស្រ្តខ្មែរស្អប់ខ្ពើម,

ហើយនាំគ្នាខ្លាចរាស្រ្តខ្លួនឯក,នាំគ្នាសុំយួនឲការពារខ្លួន,ធ្វើភាគនៃបញ្ជីជាមួយយួន,គឺកាត់ទឹកដីខ្មែរទៅឲយួន,សំរាប់

ធ្វើជាសេដ្ឋី,និងជាមេចោរលួចជាតិ។

របបនយោបាយអាយ៉ងយួននៅភ្នំពេញបច្ចុប្បន្ន,ជារបបចោរម័ទ(kleptocratie)គឺជារបបវក់ខាងលួច,និងពុករលួយ

ដោយយកអំណាចរដ្ឋជាមធ្យោបាយសំរាប់លួចជាតិ,និងប្រជាពលរដ្ឋ,បើនិយាយឲខ្លីគឺរបបចោរប្លន់ជាតិនោះឯង។

របបចោរម័ទនេះជាមហាគ្រោះថ្នាក់ដល់ជាតិខ្មែរណាស់,ព្រោះវាយកយួន,ដែលជាបរទេសមានមហិច្ជិតាជានិច្ចលួច

ទឹកដីខ្មែរ,សំរាប់ការពារខ្លួនវា,ដូរនឹងទឹកដីខ្មែរដែលយួនចង់បាន,សំរាប់រស់ជាចោរវក់ខាងលួច.រាជរដ្ឋាភិបាលខ្មែរ

បច្ចុប្បន្ន,ដឹកនាំដោយហ៊ុនសែន,ជារាជរដ្ឋាភិបាលចោរម័ទ,លួចអ្នកក្រ,ដើម្បីបំរើប្រយោជន៏អ្នកមាន,ដែលសុទ្ធតែ

មានកំណើតជាជនបរទេស,ជាពិសេសចិនយួន,វានាំគ្នាមករស់នៅស្រុកខ្មែរដើម្បីបំផ្លាញសម្បត្តិធម្មជាតិ,និងឆ្លៀត

ប្រើពលកម្មខ្មែរដែលមានតម្លៃថោក,ដើម្បីផលិតវត្ថុគ្រប់បែបយ៉ាង,សំរាប់យកទៅលក់ឲឈ្នះថ្លៃក្នុងផ្សារអន្តជាតិតែ

ប៉ុណ្ណោះ.ពួកឈ្មួញទាំងនោះគ្មានគំនិតណាមួយគិតអំពីអនាគតដល់ពលករ(ពលការីនី)ខ្មែរនោះឡើយ,គេគិតតែ

ឆ្លៀតប្រើកំឡាំងបាយខ្មែរដូចឈ្លើងជញ្ជក់ឈាមមនុស្សនោះឯង។

ចុះនៅឯណាទៅគំនិត”ចង្គើះមួយបាច់គេកាច់មិនបាក់”របស់ខ្មែរ?

ក្នុងការនឿយណាយចំពោះមុខអយុត្តិធម៍,និងការឆ្លៀតប្រើកម្លាំងខ្មែរឥតសំច័យដែលបានរៀបរាប់ខាងលើនេះ,

យើងសង្កេតឃើញជនរងគ្រោះខ្មែរយើងមិនសូវមានប្រតិកម្មថ្នាក់ជាតិនោះទេ.កន្លែងណាមានកើតអយុត្តិធម៍,គឺនាំ

គ្នាតវ៉ាតែកន្លែងដែលមានកើតហេតុនោះតែប៉ុណ្ណោះ,ហើយឥតសូវឃើញមានសាមគ្គីពីសំណាក់ខ្មែរដទៃនោះទេ.អចល

នៈនេះ,ជាទម្លាប់របស់សង្គមខ្មែរគឺ,”អ្នកទទួលហេតុមិនល្អ,គឺជាបាបដែលជននោះត្រូវសងនូវអំពើដែលខ្លួនបាន

ធ្វើពីជាតិមុន”.គំនិតនេះជាគំនិតអាត្មានិយម,ដែលអ្នកដឹកនាំខ្មែរគ្រប់ជំនាន់គេឆ្លៀតយកមកប្រើជាអាវុធសំរាប់

បំបែកសាមគ្គីខ្មែរ,មិនឲមានគំនិត”ចង្គើះមួយបាច់គេកាច់មិនបាក់”នោះទេ,ហើយឲពឹងតែលើគេតែប៉ុណ្ណោះ,ដូច

ឧទាហរណ៏មានស្រាប់,ហ៊ុនសែនប្លន់ដីរាស្ត្រ,បែជាជនរងគ្រោះនាំគ្នាធ្វើបដ្ធនាលិខិតសូមឲចោរម័ទអោយដីមកខ្លួន

វិញ.សួរថាតើមានចោរណាមួយលួចហើយឲមកវិញ?

អ្វីដែលត្រូវធ្វើ,គឺត្រូវនាំគ្នាប្តឹងសុំឲអាជ្ញាធរមានសមត្ថកិច្ចឲចាប់ចោរ,បែរជានាំគ្នាទៅអង្វរចោរសុំដីមកវិញ.ឧទាហរ

ណ៏ច្រើនទៀតដែលយើងមិនលើកមកបង្ហាញ,ព្រោះខ្មែរគ្រប់រូបបានតាមដានឃើញភាពមិនធម្មតានៃទង្វើដែលអ្នក

រងគ្រោះកំពុងធ្វើ,ហើយមានអ្នកបញ្ចរច្រើនណាស់,ដែលតាំងខ្លួនជាអ្នកជួយរាស្ត្រ,មិនគិតនាំគ្នាពន្យល់អ្នករងគ្រោះ

ឲតវ៉ាតាមផ្លូវត្រូវ,និងមានប្រសិទ្ធិភាពផង,បែរជានាំគ្នាធ្វើញាណផ្ញើចំពោះអ្នកបំពានច្បាប់សុំឲគោរពច្បាប់ទៅវិញ។

ទង្វើនេះមិនមានគំនិត”ចង្គើះមួយបាច់គេកាច់មិនបាក់”,តែផ្ទុយទៅវិញនាំគ្នាបំផ្លាញគំនិតយុត្តិធម៍ពិតដែលត្រូវ

ធ្វើ.បើដឹងថាធ្វើខុសហើយ,ហើយនាំគ្នាធ្វើតទៅទៀត,អ្នកដែលបានចំណេញ,គឺពិតជាយួន,និងក្រុមបក្សពួកហ៊ុន

សែននោះហើយ។

ឧទាហរណ៏ករណីលោកម៉មសូណង់ដូ,គឺត្រូវនាំគ្នាឈប់សុំឲតុលាការរបស់ហ៊ុនសែនដោះលែងលោក,គឺត្រូវនាំគ្នាប្តឹងហ៊ុន

សែនពីបទរំលោភលើសិទ្ធិសេរីភាពលោកម៉មសូណង់ដូ,ដែលជាអ្នកសារព័តិមាន,ទៅតុលាការជាតិក្តី,និងតុលាការ

បារាំងក្តី,ព្រោះលោកម៉មសូណង់ដូ,លោកក៏មានសញ្ជាតិបារាំងដែរ.បើហ៊ុនសែនប្រើមធ្យោបាយ,ដោយយកតុលាការ

រណបខ្លួននិងយួន,ជាអាវុធ,ចុះហេតុអ្វីក៏ខ្មែរអ្នកប្រជាធិបតេយ្យ,និងមិត្តបរទេសជាអ្នកប្រជាធិបតេយ្យ,ខ្លាចប្រើ

សញ្ញាតិបារាំងរបស់លោកម៉មសូណង់ដូ,មកប្រើដើម្បីរកយុត្តិធម៍ឲលោកម៉មសូណង់ដូ,ហើោឈប់សង្ឃឹមលើសេចក្តីអត់

ឳនហ៊ុនសែនតទៅទៀត,ព្រោះច្បាស់ជាវាគ្មាននោះឡើយ,ព្រោះករណីលោកម៉មសូណង់ដូជារឿងរបស់យួន,ដែលជា

ចៅហ្វាយហ៊ុនសែន។

“ចង្គើះមួយបាច់គេកាច់មិនបាក់”ជារឿង”ចិត្តគំនិត”ខ្មែរ.ដូច្នេះលុះត្រាតែខ្មែរយើងដូរទំលាប់ថាបុណ្យបាប,និង

យុត្តិធម៍ជារឿងពីរដាច់គ្នា.”បុណ្យបាប”ជារឿងសីលធម៍,ចំណែក”យុត្តិធម៍”ជារឿងច្បាប់,ដូច្នេះបើរដ្ឋអំណាចរំលោភ

ច្បាប់រដ្ឋ,គឺមានតែផ្លូវមួយគត់ជាផ្លូវត្រូវ,គឺធ្វើ”សាមគ្គីភាព”ឲក្លាយទៅជា”ចង្គើះមួយបាច់គេកាច់មិនបាក់”ដើម្បី

ប្រឈរមុខទល់នឹងអំពើអយុត្តិធម៍,គឺនាំគ្នាក្រោកឈររួមប្រឆាំងនឹងរាជរដ្ឋាភិបាលខ្មែរអាយ៉ងយួន,ក្នុងសិទ្ធិ,និង

អំណាចខ្លួនដែលមានចែងក្នុងរដ្ឋម្មនុញ្ញខ្មែរផង,ក្នុងច្បាប់អន្តរជាតិផង,និងក្នុងច្បាប់ធម្មជាតិផង.មានតែសាមគ្គី

ភាពក្នុងសកម្មភាពជាសកម្ម,គឺធ្វើបាតុកម្មថ្នាក់ជាតិតាមវិធីអហឹង្សាចេញមុខទើបអាចរំលំរបបចោរម័ទនៅស្រុក

ខ្មែរយើងបាន.ហើយគ្មានច្បាប់ណាហាមមិនឲប្រជាពលរដ្ឋទាមទារឲរាជរដ្ឋាភិបាលអាយ៉ងយួនបច្ចុប្បន្នលាលែងពី

តំណែងនោះទេ។

បើបក្សសមរង្សី,និងសិទ្ធិមនុស្សនៅតែមានសង្ឃឹមលើករុណាហ៊ុនសែន,នោះជាភាពរវើរវាយរបស់ពួកគាត់តែប៉ុណ្ណោះ

ហើយពួកគាត់ជាអ្នកទទួលខុសត្រូវចំពោះមុខប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរ,ថាតើហ៊ុនសែនជាជនក្បត់ជាតិ,ឬពួកគាត់ជាជនក្បត់

ជាតិក្នុងការធ្វើសហការណ៏ជាមួយរបបចោរម័ទ,ដែលមានហ៊ុនសែនជាប្រមុខ.ហ៊ុនសែនប្លន់ជាតិត្រង់ៗ,ក្នុងច្បាប់គេ

ទុកជាចោរប្លន់,ចំណែងអស់លោកតាំងខ្លួនជាអ្នកប្រឆាំង,តែនៅតែធ្វើសហការណ៏ជាមួយចោរប្លន់,ក្នុងច្បាប់គេទុក

លោកជាចោរប្លន់ដូចគ្នា.បើអស់លោកចោទហ៊ុនសែនជាជនក្បត់ជាតិ,អស់លោកក៏ជាជនក្បត់ជាតិដូចហ៊ុនសែន

ដែរ។

សរសេរដោយ ឩប-សង្ហា