Overblog Suivre ce blog
Editer l'article Administration Créer mon blog
14 janvier 2013 1 14 /01 /janvier /2013 07:13

 

DSC05407 គួរលើកយកមកពិចារណាដែរ

 

វចនានុគ្រមខ្មែរដែលយើងយកជាគោលគឺវចនានុគ្រមផ្សាយរបស់ពុទ្ធសាសនបណ្ឌិត(១៩៦៨)

 

លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យសេរី,និងការអប់រំនៅស្រុកខ្មែរ

 

តាំងតែពីឆ្មាំ១៩៤៦មកម្លេះ,គេតែងនាំគ្នានិយាយថាទុក្ខនៅស្រុកខ្មែរគឺ,កើតមានឡើងដោយសារអ្នកដឹកនាំខ្មែរបាន

យកមកអនុវត្តលទ្ធិប្រជាធិតេយ្យរបស់មហាប្រទេសសេរី,ដោយឥតបានធ្វើការអប់រំជាមុនដល់ប្រជាពលរដ្ឋខ្លួន

អំពីគោលការណ៏នៃលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ(។)គេនិយាយទៀតថាដោយសារប្រជាពលរដ្ខខ្មែរមានទម្លាប់,ដូចប្រជាពលរដ្ឋ

ដ៏ទៃទៀតនៅក្នុងដំបន់អាស៊ី,រស់ក្រោមទម្ងន់របបរាជាធិបតេយ្យអស់ច្រើនសត្តវត្យមកហើយ,បានជាមានការ

លំបាកច្រើន,ដើម្បីយល់លំនាំ,ក្នុងការអនុវត្តលទ្ធិប្រជាធិតេយ្យ។

យើងសួរជាសំណួរច្រើនថាៈតើលទ្ធិប្រជាធិតេយ្យជាចំណេះវិទ្យាសាស្ត្រ(?)ត្រូវចំាបាញ់រៀនវាឲចេះសិន,មុននឹងយកវាមក

អនុវត្ត(?)ហេតុអ្វីក៏គេនាំគ្នាដាក់កំហុសជានិច្ចដល់រាស្ត្រនៅពេលណាមានបញ្ហាក្នុងការប្រព្រឹត្តលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យក្នុង

ប្រទេសមួយ(?)តើមហាប្រទេសសេរីត្រូវគេយកមកធ្វើជាគំរូដាច់ខាតនៃរបៀបអនុវត្តលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ?

 

លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យសេរីជាអ្វី?

ហេតុអ្វីបានជាប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរ,ដែលជាប្រជាពលរដ្ឋមួយ,តាមប្រវត្តិសាស្ត្រ,គាត់ចេះដឹងច្បាស់ថាអ្វីជាអំពើអាក្រក់,អ្វីជា

អំពើល្អអនុលោមតាមព្រះពុទ្ធសាសនា,ធ្លាប់ស្គាល់ភាពរុងរឿងរបស់ជាតិខ្លួន,ក៏ដូចជាការអាម៉ាស់មុខដែរ,ទៅជាមាន

ការលំបាកយល់អំពីការប្រព្រឹត្តនៃលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យទៅវិញ(?)តើលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ,ជាគំនិតដាច់មុខនៃប្រជា

ពលរដ្ឋរបស់បស្ចិមប្រទេស(?)តើលទ្ធិនេះមាននៅក្នុងការវិវឌ្ឍន៏ជាធម្មជាតិនៃសភាពចម្រើនរបស់មនុស្សជាតិ?

តើប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរធ្លាប់បានឃើញស្នាមលទ្ធិនេះក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រប្រទេសខ្លួនដែរឬទេ?

 

លទ្ឌិប្រជាធិបតេយ្យជាលទ្ធិមួយស្រួលយល់បំផុតសំរាប់មនុស្សគ្រប់រូប,ព្រោះលទ្ធិប្រជាធិបេតយ្យមានគោលសំខាន់តែ

មួយគឺ,ការស្រឡាញ់សមភាពៈ”មនុស្សម្នាក់ៗមានចំណង់ដូចគ្នា,ចង់មានសុភមង្គល,អត្ថប្រយោជន៏,ស្គាល់សេចក្តី

រីករាយ,មានសេចក្តីសង្ឃឹមក្នុងជីវិត”,ចំណង់នេះជាចំណង់ជាធម្មជាតិរបស់មនុស្សគ្រប់រូបនៅក្នុងសង្គម(។)តែចំណង់

ជាឯកត្តភូតទាំងឡាយនេះក្នុងលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ,គឺជាចំណងសំរាប់បំរើប្រយោជន៏ដល់ប្រជាជាតិខ្លួន,ដែលមានក្នុង

គតិនិតិជនគ្រប់រូប,ដែលគាត់ទុកមាតុភូមិជាវិជាតមាតា(មាតាបង្កើត)ជាអ្នកមានគុណត្រូវសងបំណុលដ៏ធំមហិមាមិន

អាចអស់បានក្នុងជីវិតគាត់។

តែយើងដឹងថា,ក្នុងសង្គមសេរីនិមួយៗតែងតែមានអ្នកក្រ,និងអ្នកមាន,រស់នៅជាមួយគ្នា,ដូច្នេះត្រូវមានច្បាប់មួយ

ដើម្បីការពារសមភាពក្នុងសង្គម,បើប្រសិនអ្នកតែងច្បាប់ធ្វើច្បាប់ណា,តម្រូវឲអ្នកក្រតាមស្វែងរកមធ្យាបាយចេញពី

ភាពក្រីក្រជាអសារ(ចេញមិនរួច),និងធ្វើឲអ្នកមានអត់ទ្រាំពុំបាន,ច្បាប់នោះប្រកដជាវាពុំអាចគង់វង់បាននោះ

ឡើយ,ព្រោះច្បាប់នោះមិនមែនជាច្បាប់សំរាប់ការពារប្រជាពលរដ្ឋនោះទេ(។)ច្បាប់ល្អក្នុងលទ្ធិប្រចាធិបេតយ្យសេរី,គឺ

គ្រប់ច្បាប់ណាការពារអ្នកក្រឲអាចមានលទ្ធភាពកាត់ចោលបានសេចក្តីទុក្ខលំបាក,កើតមានពីសេចក្តីក្រីក្ររបស់គាត់

និងឲអ្នកមាន,មានសិទ្ធសេរីភាពស្វែងរកទ្រព្យជាធម្មតាបាន,តែទប់ស្កាត់មិនឲអ្នលមានទ្រព្យនោះ,រំលោភលើ

អ្នកក្រ,និងច្បាប់រដ្ឋបាន(។)បើនិយាយឲស្រួលយល់គឺ,ច្បាប់កំរិតការរស់នៅអ្នកគ្មានទ្រព្យឲមានជីវភាពថ្លៃថ្នូរជាប្រជា

ពលរដ្ឋ,ដែលយើងឲឈ្មោះថា”សុភមង្គលជាអប្បបវិមាញក្នុងជីវភាពរស់នៅ”,និងកំរិតទ្រព្យសម្បត្តិអ្នកមានទ្រព្យ,កុំ

ឲល្មោភខ្លាំងនឹងទ្រព្យសម្បត្តិ,ឲវាក្លាយទៅជាសេចក្តីក្តៅក្រហាយរបស់ប្រជាពលរដ្ឋ,ព្រោះថាវិសមភាពសំខាន់ក្នុងសង្គមគឺ,

សេចក្តីល្មោភខ្លាំងនឹងទ្រព្យ,ដែលនាំឲខូចកិត្តិយដល់ជាតិ,និងជាទុក្ខវេទនារបស់ប្រជាពលរដ្ឋ(។)ដូចយ៉ាងនៅស្រុកខ្មែរ

បច្ចុប្បន្ននេះ,អស់លោកអ្នកកាន់អំណាចគាត់មានទ្រព្យលើគំនរទុក្ខរាស្ត្រ,គឺគាត់នាំគ្នាប្រព្រឹត្តអំពើពុករលួយចំក្តី,មិន

ចំក្តី,ដែលនាំឲរាស្ត្រក្តៅក្រហាយ(។)ពួកគាត់យកអំណាចរដ្ឋធ្វើជារបរ,រកទ្រព្យ,បើគាត់ជារដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងសិក្សាធិការជាតិ

គាត់ប្រកបរបរបើកសាលាឯកជន,បើជារដ្ឋមន្តី្រក្រសួងពាណិជ្ជកម្ម,គឺគាត់ធ្វើជាអ្នកជំនួញខាងអាហរណកម្ម,និងនិហារី

យកម្ម,បើជារដ្ឋមន្តី្រក្រសួងបរិស្ថានគឺគាត់ច្បាស់ជាមានមុខរបរ,រកស៊ីខាងព្រៃឈើ(។)ភូមិគ្រិះ,និងឡានជាន់ទំនើប

របស់ពួកគាត់គឺជាទ្រព្យនាំឲជាតិគ្មានសេចក្តីថ្លៃថ្នូរ,និងរាស្ត្រគ្មានកិត្តិយស(។)របរ,របស់បុគ្គលណាមួយ,ធ្វើនៅពេល

ដែលខ្លួនកាន់អំណាចរដ្ឋផងដែរ,គេទុកភាពប្រព្រឹត្តស្របគ្នានេះជា”ទំនាស់ប្រយោជន៏”(Conflit.d’intérêts)ដែលជា

ទោសមួយដ៏សំខាន់ចំពោះអ្នកប្រព្រឹត្តនៅក្នុងប្រទេសគោរពលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យពិតប្រាកដ។

នៅទីនេះ,យើងសង្ខេបបានថាលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យមិនមែនគ្រាន់ជាគំនិតសមភាពនោះឡើយ,គឺវាជាអំពើដែលត្រូវ

តែធ្វើឲមានដាច់ខាតនូវសមភាពក្នុងសង្គមដែលមានច្បាប់សំរាប់ការពារប្រយោជន៏បុគ្គលម្នាក់ៗផង,ការពារប្រយោ

ជន៏រួមផង(។)ក្នុងចំណុចសមភាពនេះឯង,ដែលយើងត្រូវយកមកធ្វើជាគោលសំខាន់បំផុតក្នុងលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ

សេរី(។)តែសមភាពនេះខុសពីសមភាពក្នុងរបបកុម្មុយនិស្ត,និងអំណាចផ្តាច់ការ,ដែលជាសមភាពគ្មានសេរីភាព

បញ្ចេញមតិ,និងសេរីភាពនយោបាយ,ដែលជាគោលសំខាន់មួយទៀតនៃលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យសេរី(។)យើងដឹងថាក្នុង

របបរាជានិយមសក្តិភូមិ,របបផ្តាច់ការនិយម,ក៏ដូចរបបកុម្មុយនិស្តដែរ,គេធ្វើច្បាប់ដើម្បីបំរើប្រយោជន៏អំណាចអ្នក

ដឹកនាំ,ច្បាប់ទាំងឡាយនោះជាច្បាប់សំរាប់ធ្វើឲប្រជាពលរដ្ឋរខ្លាច,និងគោរពដាច់ខាតអំណាចរបស់គេ,ដែលគេទុក

ខ្លួនគេជាម្ចាស់នៃអំណាចនោះ(។)សមភាពគ្មានសេរីភាពក្នុងរបបផ្តាច់ការ,ជាអាការៈក្រៅបញ្ជោត,ដូចយ៉ាងរបប

បច្ចុប្បន្ននៅកម្ពុជា,គេយកទំនៀមទម្លាប់ជាតិមកធ្វើមធ្យោបាយ,បោកបញ្ញោតរាស្ត្រ,ដើម្បីការពារប្រយោជន៏គេ

ដូច្នេះគេជ្រើសរើសតែទំនៀមទម្លាប់ណាដែលរលួយមកប្រើដើម្បីបំផ្លាញជាតិ,និងទុកប្រជាពលរដ្ឋឲរស់ក្នុងភាពល្ងង់

ខ្លៅ,ព្រោះភាពល្ងង់ខ្លៅនៃរាស្ត្រនេះ,វាជាការធានាការពារអំណាចគេ(។)ក្នុងចំណុចនេះ,អ្នកមើលឃើញស្រុកខ្មែរតែនឹង

ភ្នែកគឺគ្មានគតិ,អាចស៊កសំដីថា,នៅស្រុកខ្មែរ,មានមហាវិទ្យាល័យខ្នាតអន្តរជាតិដ៏ច្រើន,ចុះហេតុអ្វីបានជាយើង

យល់ឃើញថាអ្នកកាន់អំណាចបច្ចុប្បន្នមានបំណងឲរាស្ត្ររស់នៅក្នុងសេចក្តីល្ងង់ខ្លៅ?

 

ការអប់រំក្នុងលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យសេរី,និងនៅក្នុងរបបផ្តាច់ការ

ក្នុងមតិនេះហើយ,ដែលយើងចង់លើកមកពិចារណាដែរអំពីការអប់រំក្នុងលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យសេរី,និងក្នុងរបបផ្តាច់

ការ(។)យើងដឹងថារបៀបអំរំមានច្រើនយ៉ាង៖

អប់រំឲខ្លាច,អប់រំឲនៅតែល្ងង់,អប់រំឲគ្រាន់តែចេះតាមគ្រូថា,អប់រំបង្កើតប្រជ្ញា,អប់រំជាតិ(។)ការអប់រំទាំង៥យ៉ាងនេះ

សុទ្ធតែមានគោលដៅវាច្បាស់លាស់,ហើយសំរាប់បំរើប្រយោជន៏អ្វីមួយដែលអ្នកអប់រំចង់បាន(។)យើងគួរដឹងដែរថាការ

ចេះដឹងក្នុងចំណេះណាមួយ,ទោះបីចំណេះនោះមានលក្ខណៈជាវិទ្យាសាស្ត្រវិជ្ជាក៏ដោយ,មិនប្រាកដជានាំបង្កើតប្រជ្ញា

ដល់អ្នកចេះដឹងនោះឡើយ,ព្រោះថាចំណេះជាមេរៀនមានក្បួនរួចស្រេច,តម្រូវឲអ្នករៀនមានសតិចំណាំដើម្បីរៀនឲចាំ

នូវអ្វីដែលអ្នកបង្រៀន,គាត់ដាក់ឲរៀន,បើអ្នករៀនណាមានសតិចំណាំច្រើន,គេអាចនឹងចាំបានច្រើនក្នុងមេរៀននោះ

ដើម្បីនឹងសូត្រមកវិញឲដូចវិជ្ជាដែលខ្លួនបានរៀន,តែមិនពិតជាអ្នកចេះនោះមានប្រជ្ញា,ឬនាំបង្កើតប្រជ្ញាអ្វីនោះ

ឡើយ,ពីព្រោះប្រជ្ញាជាផ្លែផ្កានៃការសិក្សាពិចារណាដ៏មានជម្រៅមួយលើវិជ្ជាណាមួយ,ដែលខុសពីការរៀនសូត្រដែលដាក់

ឲរៀនចេះចំណាំដោយយកសតិចំណាំជាឃ្លាំងទុកចំណេះ(។)ប្រាជ្ញាជាសម្ថភាពនៃការបង្កើត,ការពិចារណា,ក្នុងគុណធម៍

សំរាប់ការចំរើនមនុស្សជាតិ,ឯចំណែកការចេះ,ជាសតិចំណាំនៃចំណេះដែលមាននៅក្នុងសង្គមជាតិ(។)អ្នកចេះមុខវិជ្ជាណា

មួយ,អាចនៅជាមនុស្សល្ងង់,គ្មានប្រជ្ញា,តែអ្នកមានប្រជ្ញាក្នុងគុណធម័ពុំអាចជាមនុស្សល្ងង់បាននោះឡើយ(។)តែប្រាជ្ញា

ដែលគ្មានគុណធម៍,ជាភាពល្ងង់ខ្លៅជាទីបំផុត,អាចទុកវា,ជាសត្រូវចំពោះមនុស្សជាតិទៀតក៏បានដែរ។

 

មុននឹងចូលក្នុងអន្តរវត្ថុនៃការអប់រំ,យើងសូមនាំអ្នកអានត្រឡប់ទៅមើលវិស័យនេះជាសង្ខេប,ក្នុងអតីតកាលជាតិ

ខ្មែរបន្តិចសិន,ដើម្បីងាយស្រួលនឹងតាមដានអំពីការវិវឌ្ឍន៏នៃវិស័យនេះក្នុងសង្គមខ្មែរ(។)ដូចយើងធ្លាប់បានសរសេរ

រួចមកហើយថា,ធាតុសង្គមខ្មែរក្នុងអតីតកាល,ជាសង្គមសក្តិភូមិ,ដែលមានការអប់រំឲខ្លាចផង,ឲនៅតែល្ងង់ខ្លៅផង

និងឲចេះសូត្រតាមគ្រូថាផង(។)មុមទាំងបីនេះជាគ្រឹះនៃរបបរាជានិយមសក្តិភូមិដែលគេធ្វើសំរាប់តែរក្សារបបគេឲមាន

ជីវិតជាអនន្ត។

ការអប់រំឲខ្លាច,គឺឲ,រអារាងចាលនឹងធ្វើអ្វីប្រឆាំងអ្នកដឹកនាំ,ដូចយ៉ាងគេអប់រំរាស្ត្រឲខ្លាចស្តេច,ទុកស្តេចជាមនុស្ស

ប្រសិទ្ធិ,ស្មើនឹងអទិទេព,ឥតអាចរិះគន់បាននោះឡើយ.ការបិទសិទ្ធិសេរីភាពឲចេះគិតពិចារណាអំពីសកម្មភាពអ្នក

ដឹកនាំនេះឯង,ជាការអប់រំ,ឲរាស្ត្ររស់ក្នុងភាពល្ងង់ខ្លៅជានិច្ច,មើលឃើញតែភាពល្អដែលអ្នកដឹកនាំគេធ្វើសំរាប់តែ

រកប្រយោជន៏គេតែប៉ុណ្ណោះ,ដូចយ៉ាងការកែឆ្នៃហេតុការណ៏មិនពិតឲទៅជាប្រវត្តិសាស្ត្រជាតិសំរាប់បំរើប្រយោជន៏

នយោបាយរបស់គេ(។)ដើម្បីរកអ្វីដែលគេចង់បាន,គេនាំគ្នាបង្កើតការអប់រំរាស្ត្រ,ឲចេះតែសូត្រតាមតែគេតម្រូវឲចេះ

សូត្រតែប៉ុណ្ណោះ,ដូចយ៉ាងគេតែងដំបូន្មានទាំងឡាយឲគោរព,ដើម្បីកាច់មនុស្ស,ឲរស់នៅក្នុងហ្វូងមនុស្សដែលគេផ្សាំងបាន

សំរាប់ប្រើប្រាស់ដូចបសុសត្វនោះឯង(។)របបរាជានិយមសក្តីភូមិ,តែងតែយកទំនៀមទម្លាប់អំណាចរបស់គេទុកជាទំនៀម

ទម្លាប់ប្រជារាស្ត្រផង,ទុកជាប្រពៃណីជាតិផង,ដូច្នេះគេយកការអប់រំទាំងបីយ៉ាងនេះជាពុម្ពសំរាប់អំរំប្រជារាស្ត្រឲក្លាយ

ជាប្រជារាស្ត្រងាយដឹកនាំដើម្បីស្រួលរកប្រយោជន៏គេ,គឺអំណាចផ្តាច់ការ(។)យើងគួរដឹងដែរថា(។)ទំនៀមទម្លាប់ជាចំណេះ

កើតមានឡើងពីការធ្វើឡើងវិញនូវអ្វីមួយជាច្រើនដង,រហូតការធ្វើនោះ,ក្លាយជាទម្លាប់ដែរត្រូវធ្វើ,ហើយទម្លាប់អស់រយៈ

ពេលដ៏យូរអង្វែង,ក៏ក្លាយទៅជាទំនៀមទម្លាប់របស់មនុស្សមួយក្រុមរស់នៅក្នុងសង្គមមួយ,ឬនៅត្រង់ទីកន្លែងណាមួយ។

ដូច្នេះទំនៀមទម្លាប់មិនមែនជាចរន្តនៃភាពទំនើប,វាថិតនៅក្នុងដៃមនុស្សស្រករក្រោយៗមក,ដែលកំពុងរស់នៅក្នុងសង្គម

ថ្មី,ដែលវាតម្រូវឲខ្លួនរស់តាមលំនាំថ្មី,ដែលវាអាចមានភាពផ្ទុយពីទំនៀមទម្លាប់ដែលខ្លួនធ្លាប់បានស្គាល់(។)ភាពផ្ទុយនេះ

ហើយដែលរបបរាជានិយមសក្តិភូមិ,គេទុកវាជាសត្រូវរបស់គេ,ហើយដើម្បីរក្សាទំនៀមទម្លាប់,ទោះបីវាលែងប្រើបានក៏ដោយ,

តែវាជាសេចក្តីសុខរបស់គេ,ដូច្នេះ,គេនៅតែរក្សាការអប់រំទាំងបីយ៉ាង,ដែលយើងបានរៀបរាប់ខាងលើ,ដែលជាដំបូន្មានឲ

ចេះកោតខ្លាចអំណាចគេតែប៉ុណ្ណោះ។

 

តើនៅក្នុងស្រុកខ្មែរគ្រប់សម័យ,ធ្លាប់មានការអប់រំជាតិដែរឬទេ(?)ក្នុងរបបរាជានិយមសក្តិភូមិ,ក៏ដូចរបប

សង្គមរាស្ត្រនិយម(១៩៥៦,១៩៧០),ក៏ដូចរបបខ្មែរក្រហម(១៩៧៥,១៩៧៩),ក៏ដូចរបបអាណាព្យាបាលយៀកណាម

(១៩៧៩,១៩៨៩),ការអប់រំជាតិគ្មានមាននោះឡើយ,ព្រោះថាការអប់រំជាតិជាការអប់រំប្រជាពលរដ្ឋឲស្គាល់សិទ្ធិ,និងកត

ប្បកិច្ចរបស់ខ្លួននៅក្នុងជាតិ,ដូច្នេះការអប់រំជាតិមិនមែនជាការឲដំបូន្មានឲខ្លាចនោះឡើយ,តែផ្ទុយទៅវិញជាការ

អប់រំឲមានសេចក្តីក្លាហានក្នុងការបញ្ចេញមតិ,និងហ៊ានចូលរួមយ៉ាងសកម្មក្នុងគ្រប់សកម្មភាពសង្គមដែលអាចនាំ

ឲជាតិមានការចម្រើនតាមកន្លងគុណធម៍គ្រប់វិស័យជាតិ(។)ទោះបីមានការបង្កើតសាលារៀនច្រើន,គ្រប់លំដាប់

សិក្សាយ៉ាងណាក៏ដោយ,តែការអប់រំនោះមិនមែនជាការអប់រំជាតិ,ព្រោះថាការអប់រំជាតិ,ជាការអប់រំនាំឲប្រជារាស្ត្រ

មានប្រាជ្ញាដើម្បីឲបុគ្គលម្នាក់ៗក្លាយជាការីរបស់ជាតិ,ទទួលការខុសត្រូវចំពោះខ្លួនឯងផ្ទាល់ផង,និងវាសនាជាតិផង

ដូច្នេះសាលារៀនដែលមានច្រើននោះគឺគ្រាន់ជាអាគារឥតព្រលឹងជាតិនោះឯង(។)ការអប់រំដែលនាំបង្កើតប្រាជ្ញា,លុះ

ត្រាតែការអប់រំនោះឋិតនៅក្នុងសង្គមមួយ,ដែលឲតម្លៃទៅលើសេរីភាព,សមភាពនៃសមាជិកខ្លួន(។)ការអប់រំ,ទោះបី

មានកំរិតបច្ចេកទេសខ្ពង់ខ្ពស់យ៉ាងណាក៏ដោយ,តែវាឋិតនៅក្នុងសង្គមពុករលួយ,ក្នុងប្រទេសដឹងនាំដោយអំណាចផ្តាច់

ការ,ពិតជាពុំមែនជារស្មីសំរាប់ជាតិនោះឡើយ,ព្រោះអ្នកចេះ,ចេះត្រឹមតែសូត្រតាម,នឹងបំរើប្រយោជន៏អ្នកដឹងនាំតែ

ប៉ុណ្ណោះ,ដូចយ៉ាងការអប់រំនៅក្នុងរបបកុម្មុយនិស្ត,អប់រំប្រជាពលរដ្ឋឲបំរើតែមនោគមវិជ្ជាគណបក្សដឹកនាំ,ឲរាស្ត្ររស់

ជាទាស,ទាសី,ដាច់ថ្លៃរបស់អំណាចផ្តាច់ការរបស់បក្សកុម្មុយនិស្តតែប៉ុណ្ណោះ,ដូចយ៉ាងនៅប្រទេសកូរ៉េខាងជើង,ធ្វើកាំ

ជ្រួញបាញ់បានចម្ងាយឆ្ងាយ,សំរាប់តែបង្ហាញកិត្យានុភាពរបបដឹកនាំ,ប៉ុន្តែរបបនេះបង្កើតទុរ្ភិក្សក្នុងសង្គមនាំឲរាស្ត្រ

រស់ក្នុងទុកវេទនាជាទីបំផុត,ម្យ៉ាងទៀតដែរ,ដូចនៅប្រទេសចិនកុម្មុយនិស្ត,គេបង្កើតដំបន់សេដ្ឋកិច្ចពិសេស,សំរាប់

ធ្វើជាទូកញ្ចក់តាំងទំនិញប្រណិតភាពរបស់មស្ចិមប្រទេសសំរាប់បំភាន់ភ្នែកប្រជាពលរដ្ឋខ្លួនថាក្រោមការដឹកនាំ

គណបក្សកុម្មុយនិស្ត,ប្រទេសចិនមានការចម្រើនជឿនលឿនអស្ចារ្យ,តែការចម្រើននេះជានយោបាយបិទបាំងនូវទុក្ខ

វេទនាជនជាតិចិន,ចំនួនយ៉ាងតិច៩០%នៃប្រជាពលរដ្ឋ(។)ដូចប្រទេសយៀកណាម,គេឲជនជាតិគេរាប់លាននាក់,មក

រស់នៅក្នុងស្រុកខ្មែរដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហាទុរ្ភិក្ស,និងអត់ការងារនៅក្នុងស្រុកខ្លួន,ដែលជាបញ្ហាអាចបង្កើតការបះបោរ

ប្រឆាំងបក្សកុម្មុនិស្តយៀកណាម,ដែលជាគណបក្សកាន់អំណាច(។)ដូច្នេះយៀកណាម,គេយកទឹកដីកម្ពុជា,ជាការដោះ

ស្រាយបញ្ហាសង្គមផង,និងនយោបាយគេផង(។)រួមសេចក្តីទៅការអប់រំក្នុងរបបកុម្មុយនិស្ត,ក៏ដូចនៅក្នុងរបបផ្តាច់ការ,

ជាការអប់រំគ្មានការបង្កើតប្រាជ្ញាដល់ប្រជាពលរដ្ឋនោះឡើយ,តែផ្ទុយទៅវិញ,គឺជាការអប់រំ,ឲប្រជាពលរដ្ឋខ្លាចផង,នៅ

ល្ងង់ជានិច្ចផង,នឹងចេះតែសូត្យតាមតែអ្នកដឹកនាំបង្រៀនឲសូត្យផងតែប៉ុណ្ណោះ។

 

គួរដឹងដែរអំពីការអប់រំនៅស្រុកខ្មែរក្នុងរបបអាណាព្យាបាលបារាំង(១៨៦៣,១៩៥៣)៖

ពិតណាស់ហើយ,បារាំងគេនាំវិទ្យាសាស្ត្រវិជ្ជាចូលស្រុកខ្មែរដើម្បីបង្រៀនយុវជនខ្មែរឲបានចេះដឹងពីមុខវិជ្ជានេះ,តែ

បារាំងឥតបានកែទម្រង់សង្គម,និងរបបដឹកនាំខ្មែរដែលមានលក្ខណៈសក្តិភូមិ,ដើម្បីឲប្រទេសខ្មែរក្លាយជាប្រទេស

សម័យនោះឡើយ,ដូច្នេះការអប់រំថ្មីដែលបារាំងយកមកធ្វើក្នុងសង្គមចាស់,គឺគ្រាន់តែមានបំណងយកវិស័យអប់រំខ្មែរ

មកធ្វើកម្មសិទ្ធិរបស់បារាំង,ដើម្បីបំរើប្រយោជន៏អំណាចអាណានិគមបារាំងតែប៉ុណ្ណោះ,ដូច្នេះការអប់រំថ្មីនេះ,គ្មានបាន

ជួយបង្កើតប្រាជ្ញាអ្វីនោះឡើយដល់ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរ,មិនតែប៉ុណ្ណោះបារាំងថែមទាំងយកភាសាខ្លួនយកមកធ្វើជាយាន

សំរាប់អប់រំយុវជនខ្មែរ,ក្នុងមធ្យោបាយសំរាប់កំទេចប្រលឹងជាតិខ្មែរដែលមាននៅក្នុងភាសាជាតិ(។)ក្នុងចំណុចនេះ,

យើងដកស្រង់សក្ខីកម្មរបស់លោកប៊ុណ្ណចន្ទម៉ុល,ដែលលោកបានសរសេរទុកក្នុងសៀវភៅមួយមានចំណងជើងថា,

”គុកនយោបាយ”,មានសេចក្តីដូចខាងក្រោមនេះ៖

 

ការតស៊ូចាប់ធ្វើដំបូងតាមផ្លូវសារពត៌មាន

...គ្រានោះទើបមានវីរជនអ្នកស្នេហាជាតិមុតមាំមួយចំនួន,ឥតខ្លាចគុកច្រវ៉ាក់,ឥតខ្លាចចោលស្រុក,ឥតខ្លាចស្លាប់,

មុនដំបូងបានលបលាក់ដឹកនាំបបួលគ្នីគ្នាឲធ្វើការតស៊ូប្រឆាំងនឹងបារាំងយកឥស្សរភាពពីវាមកវិញ,ក្នុងពេលដែល

បារាំងកំពុងមានអំណាចនៅឡើយ,គឺថាចង្គូមឬធ្មុងវានៅពេញមាត់ស្រួចលែមនៅឡើយ,វាចង់ធ្វើអ្វីយើងក៏បានតាម

ចិត្តវា,ឥតអ្វីទប់បានឡើយ។

ការតស៊ូនេះចាប់ផ្តើមដំបូងក្នុងឆ្នាំ១៩៣៦,តាមផ្លូវសារពត៌មានមួយឈ្មោះថា”សារពត៌មាននគរវត្ត”,សារពត៌មាន

នេះបានពន្យល់,ណែនាំ,ដាស់ស្មារតីបងប្អូនខ្មែរយើងដែលដេកលក់,ដែលរងកម្មវេទនា,ដែលបាក់ស្បាតធ្លាប់ខ្លាច

បារាំងដាក់គុកឬសម្លាប់,ឲភ្ញាក់ស្មារតីឡើង,ឲចេះស្នេហាជាតិ,ឲចេះតស៊ូឥតខ្លាចស្លាប់,ដើម្បីយកឥស្សរភាពពីបារាំង

មកវិញ,ដែលវាបានដណ្តើមពីយើងជិត១០០ឆ្នាំហើយ។

កាសែត”នគរវត្ត”ចាប់ចេញដំបូងតែពីរដងទេក្នុងមួយអាទិត្យ...។

លោកប៉ាចឈឹនកាន់កាប់មុខងារជាចាងហ្វាងកាសែត,ត្បិតលោកជាវីវជនម្នាក់ស្នេហាជាតិមុតមាំក្នុងបណ្តាក្រុម

បដិវត្តទាំងអស់(។)ឯលោកង៉ោហុង,បានតម្រូវឲធ្វើជាគណនេយ្យករ,ត្បិតលោកក៏ជាមនុស្សត្រង់,ហើយជាអ្នកស្នេហា

ជាតិដែរ(។)ចំណែកអ្នកនិពន្ធមានលោកស៊ឺងង៉ុកថាញ់,លោកប៉ាចឈឹន,លោកស៊ីមវ៉ារ,លោកពិទូរកៈសេម,និងលោក

ជុំមួង(។)ក្រោយទើបមានលោកមហាញ៉ុកថែម,និងលោកមហាសាមនចូលជួយទៀត។

កាលកាសែតនគរវត្តចេញដំបូង,អ្នកដែលអានភាគច្រើនមានតែអ្នកក្រីក្រ,និងកម្មករ,ដែលពុំសូវចេះភាសាបារាំង,

អានកាសែតភាសាបារាំងមិនបាន(។)ឯអស់លោកនិងថីថុងគេមិនយកភ្នែកបៀតទេ,ដោយគេមើលងាយ,ស្អប់ខ្ពើម

អក្សរជាតិ(។)ជាពិសេសគឺអស់លោកជាន់នោះអានអក្សខ្មែរពុំបានផង,ត្បិតមិនខំរៀនអក្សរជាតិទេ,គេខំរៀនអក្សរ

បារាំង,ត្បិតអក្សរបារាំងមានតម្លៃខ្លាំងណាស់ជាន់នោះ,ឯអក្សរខ្មែរចុះទាបដល់ថ្នាក់ក្រោមសូន្យ(។)គេមើលតែកាសែត

បារាំងឈ្មោះ,ឡាវេរីតេ(La.Vérité),អូពីនីញ៉ុង(Opinion),អាំប៉ាស្យាល់(Impartial),និង”Presse.de.Saigon”ជាដើម(។)បើ

ចង់មើលការសែតខ្មែរដោយឮល្បីថាល្អមើល,គេបត់ដាក់ពីក្នុងកាសែតបារាំងកុំឲគេមើលឃើញ,ខ្លាចថាអន់ឬមិនចេះ

បារាំង...។

 “ជាន់នោះអ្នកណាមិនចេះអក្សរបារាំងចេះតែអក្សខ្មែរ,ឥតបានការអ្វីធ្វើនឹងគេទេ,ត្បិតគេប្រើតែអក្សរបារាំង,ទោះ

ខាងរាជការក្តី,ខាងជំនួញក្តីដូចគ្នា(។)អ្នកនិយាយបារាំងហ៊ឺហាណាស់,ដូចទេវតាចុះពីស្ថានសួគ៌(។)ធ្វើពាក្យបណ្តឹងឬសុំ

អ្វីៗត្រូវតែធ្វើជាបារាំង,ទោះខាងរាជការខ្មែរក្តី,ខាងរាជការបារាំងក្តី,ប្រើតែអក្សរបារាំងដូចគ្នា(។)បើមិនចេះត្រូវពឹង

គេធ្វើឲទើបបានការ(។)មិនមែនតែអក្សរបារាំងទេដែលថ្លៃថ្នូរ,សូម្បីតែស្រីបារាំងក៏ប្រុសខ្មែរយើងជាន់ជាយកន្ទេលវា

មិនបានដែរ(។)និសិ្សតខ្មែរដែលបានសញ្ញប័ត្រខ្ពស់ពីស្រុកបារាំងលុះត្រឡប់មកវិញដោយទាំងប្រពន្ធបារាំងមកផង,

ដល់សុំធ្វើការក្នុងរាជការ,គេមិនឲ,គេប្រាប់ថា,ទាល់តែលែងប្រពន្ធបារាំងទៅទើបឲធ្វើការ(។)បុរសនោះបង្ខំលែង

ប្រពន្ធបារាំងទៅ,ទើបបារាំងគេឲធ្វើការជាមន្ត្រីខាងរាជការខ្មែរ(។)ឯនាងបារាំងនោះត្រូវគេបញ្ជូនត្រឡប់ទៅស្រុក

បារាំងវិញទៅ(។)រឿងនេះមានច្រើនគ្នា,តែសូមមិនបញ្ចេញឈ្មោះ(។)ឯយួនដែលជាខ្ញុំបារាំងដូចខ្មែរដែរ,ប៉ុន្តែវាមានឥទ្ថិ

ពលជាងខ្មែរ,វាក្អេងក្អាងដាក់ខ្មែរគ្រប់កន្លែងរាជការនិងជំនួញ,ត្បិតវាចេះផ្គាប់ផ្គន់បារាំងឲស្រឡាញ់វា,ស្តាប់វាធ្វើបាប

ខ្មែរ(។)ចំណែកឯចិនវិញ,ក៏វាឡើងចាងលើខ្មែរណាស់ដែរ,ត្បិតពួកគេច្រើនតែអ្នកមានសម្បត្តិ,គេតាំងខ្លួនគេខ្ពស់នៅ

ស្រុកខ្មែរប្រហែលនឹងបារាំងដែរ(។)កុំថាដល់ទៅស្រីល្អជា,សូម្បីតែស្រីផ្កាមាសចិនក៏ខ្មែរយើងពុំអាចភប់ភ័នវាបានឡើយ

បើបានស្គាល់ចិនជិតដិតហើយ,វានាំទៅព្រេចស្រីពេស្យាចិនជាមួយវាទើបបានខ្លះ(។)ខ្មែរជាន់នោះអន់ជាងយួនចិន

ទៅទៀត។

សម័យនោះ,ដោយអក្សរបារាំង,វប្បធម៍បារាំង,ផ្សាយឥទ្ធិពលមកលើអក្សរសាស្ត្រខ្មែរ,លើវប្បធម៍ខ្មែរខ្លាំងណាស់ទៅ,

អក្សរសាស្ត្រយើង,វប្បធម៍យើង,ក៏រត់ទៅពួនសម្ងំនៅក្នុងវត្តអារាមអស់(។)បើកុំតែបានគុណព្រះសង្ឃខ្មែរ,ដែលជាអ្នក

ទ្រទ្រង់ថែរក្សាទុក,ឲបានគង់វង្សដល់សព្វថ្ងៃ,កុំអីអក្សរសាស្ត្រខ្មែររលាយបាត់សូន្យឈឹងពីប្រទេសកម្ពុជាទៅហើយ។

ចាប់ពីឆ្នាំ១៩៤២មក,បារាំងលែងអោយសរសេរពាក្យខ្មែរជាផ្លូវការហើយ,គេបង្កើតអក្សររ៉ូម៉ានីហ្សេ(Romanisé)ឬក៏

ហៅថាកុកងឺខ្មែរ,គឺសរសេរពាក្យខ្មែរជាអក្សរបារាំងវិញ,តាំងពីរាជការជាន់ខ្ពស់រហូតដល់ឃុំ(។)ការសែតក៏ចេញជាអក្សរ

រ៉ូម៉ានីហ្សេដែរ(។)ហេតុអ្វី(?)មកពីបារាំងគេធ្វើឲជាតិគេងាយរៀនផាសាខ្មែរដោយសរសេរជារ៉ូម៉ានីហ្សេ,ត្បិតជាន់

នោះបារាំងគេកំពុងតែដាក់គ្នាគេមកនៅស្រុកអាណានិគមឲច្រើន,ហើយគេចង់បញ្ចូលចំណុះគេ,ធ្វើជាស្រុកបារាំង

ផង,ហៅថាប្រទេសបារាំងឯនាយសមុទ្រ(La.France.d’outre.Mer)គឺគេចង់សង្កត់យើងកុំឲរើខ្លួនរួច,ឲក្លាយជាតិទៅជា

បារាំងឲអស់ទៅ,ទោះចេះបារាំងក៏ដោយ,មិនចេះក៏ដោយ,ដូចនៅប៉ុងឌីស៊ីរីចណ្ឌេន៉ាគរ(ល)ជាខេត្តនៃប្រទេស៌ណ្ធា,ដែល

ក្លឹងក្លាយសញ្ញាតិជាបារាំងខ្មៅអស់(។)ឯខ្មែរយើងជាន់នោះ,និងមុននោះ,មានសុំចូកជាតិបារាំងខ្លះដែរ,ដោយគេយល់

ឃើញថា,ជាតិឯងថោកទាបណាស់,ហើយបានទាំងផ្លាស់ឈ្មោះទាំងត្រកូលទៅជាបារាំងអស់,គេសប្បាយចិត្តនឹងដូរ

ជាតិខ្មែរទាបថោកទៅជាជាតិបារាំងខ្ពង់ខ្ពស់ថ្លៃថ្លាទៅវិញ(។)ក៏ប៉ុន្តែសូមជ្រាបថានៅជំនាន់នោះ,ខ្មែរនៅខិតខំតស៊ូ

ប្រើភាសាខ្មែរនៅបានច្រើននៅឡើយ(។)ដូចជាក្រសួងមហាផ្ទៃ,យុត្តិធម៍,សិក្សាធិការជាតិ,ក្រុមព្រះតម្រួត(ល)ជាដើម។

ដល់ពេលទាមទារបានសេរីភាព,ឯករាជ្យពីបារាំងបានខ្លះនោះ,ត្រឡប់ជាប្រើអក្សរបារាំងទៅវិញ។

...ចំណែកជាតិយួនគេដើរទាន់សម័យ,គេដេញបារាំងចេញ,គេប្រើភាសារជាតិគេជាផ្លូវការ,គេឲកុមារា,កុមារីរៀន

ភាសាអង់គ្លេស(។)ពេលជប៉ុនចូកស្រុក,គេឲកូនចៅគេរៀនភាសាជប៉ុន(។)ឥឡូវនេះនៅសកលលោកទាំងមូល,ប្រទេស

ដែលទើបបានឯករាជ្យថ្មីៗ,គេតែងតែប្រើភាសាជាតិគេស្ទើរតែគ្រប់ប្រទេសទៅហើយ,ចម្លែកអីតែជនជាតិខ្មែរយើង

នៅក្រាញដល់ណាទៀត(?)សព្វថ្ងៃសីលធម៍,វប្បធម៍,ទំនៀមទម្លាប់ខ្មែរចង់រលំរលាយទៅចង់អស់ពីស្រុកទៅហើយ!

ហេតុនេះគួរបងប្អូនរួមឈាមមេត្តាជួយគិតឲបានវែងឆ្ងាយរឿងអក្សរជាតិយើងផង។

តុលាការសឹក

...គេយកទៅដាក់ក្នុងបន្ទប់តូចល្មមមួយមួយទទឹងប្រហែល៣ម៉ែត,បណ្តោយប្រហែល៦ម៉ែត(។)នៅនោះខ្ញុំឃើញអ្នក

ទោសជាតិយួន៧នាក់នៅនោះដែរ(។)ពួកយួនសួរខ្ញុំជាភាសាយួនថា,គេដាក់ទោសប៉ុន្មានឆ្នាំ(?)ខ្ញុំឆ្លើយថាណាំណាំ(៥

ឆ្នាំ),ពួកនោះនាំគ្នាសើចគិលឡើងថាបីឌីកូងណូងរ៉ូយ!ខ្ញុំមិនចេះពាក្ស”កូងណូង”នេះសោះ,មិនដឹងថាយ៉ាងម៉េច,គិត

មិនយល់ន័យសោះ,ខ្ញុំថាមិនយល់ទេ,ខ្ញុំគិតទៅឃើញថាក្រែងគេបញ្ជូនទៅពេជ្រនិល,ត្បិតនៅស្រុកខ្មែរមានកន្លែង

ពេជ្រនិលនេះមួយទេជាកន្លែងចាញ់សម្រាប់ឃុំមនុស្សទោសឧក្រិដ្ឋ(។)គិតចុះគិតឡើងនៅតែមិនយល់ដដែល។

មិត្តខ្ញុំពីនាក់ទៀតសួរថាៈគេសើចរឿងអី(?)គេបញ្ជូនពួកយើងទៅណា(?)គ្រានោះមានខ្មែរក្រោមម្នាក់ក្នុងចំណោម

យួនទាំង៧នាក់នោះដែលខ្ញុំស្មានថាជាយួនទាំងអស់គ្នា,ខ្មែរនោះអត់មិនបានក៏ឆ្លើយប្រាប់ថាកូងណូងនោះ,គឺកោះ

ត្រឡាច!ឮពាក្យថាកោះត្រឡាចភ្លាម,ខ្ញុំក៏ភ្ញាក់ខ្លួនដូចគេកន្ទ្រាក់តែម្តង,ត្រចៀកហឹងអស់,ស្តាប់អ្វីលែងឮហើយដោយ

នឹកឃើញថាអញម្តងហ្នឹង,អស់សង្ឃឹមថានឹងរស់រានមានជីវិតត្រឡប់មកស្រុកវិញហើយ,ត្បិតធ្លាប់ឮគេដំណាលតៗមក

ថា,កោះត្រឡាចនោះនៅកណ្តាលសមុទ្រឆ្ងាយណាស់,ជាកន្លែងដាក់មនុស្សទោសឧក្រិដ្ឋ(។)ក្រោយនោះ,ខ្ញុំក៏ក្រោកទៅ

អង្គុយជិតខ្មែរក្រោមនោះ,ហើយសួរពីស្ថានភាពកោះត្រឡាចយ៉ាងម៉េចខ្លះ(។)គាត់នោះបានអធិប្បាយសព្វគ្រប់ប្រាប់

ខ្ញុំ,ហើយគាត់ប្រាប់ថាគាត់ឯងគេដាក់ទោសប្រាំឆ្នាំមិនយូរប៉ុន្មានទេ...

បងប្អូនជួយពិចារណាមើលជាតិខ្មែរដូចគ្នាមិនព្រមទទួលស្គាល់ខ្មែរគ្នាឯង,មិនព្រមនិយាយភាសាខ្មែរ,ប៉ុន្តែដោយ

អង្គុយស្តាប់ទៅប្រហែលជាតឹងទ្រូងណាស់មើលទៅ,បានជាគេព្រមនិយាយខ្មែរមករកខ្ញុំ(។)គ្រានោះខ្ញុំសួរទៅវិញថា,បង

ឯងខ្មែរម៉េចមិនព្រមនិយាយខ្មែរណែនាំពួកខ្ញុំផងព្រោះពួកខ្ញុំមិនចេះយួនទេ!គេឆ្លើយថានិយាយខ្មែរទៅពួកយួន

មើលងាយអញ,ថាអញជាជាតិខ្មែរ(។)សូមបងប្អូនជួយស្តាប់មើលចុះ,ជាតិខ្មែរយើងឲតែចេះភាសាបរទេសហើយ

និយាយតែភាសាគេ,លែងនិយាយភាសាខ្លួនឯងសោះ,ថាជាតិឯងជាជាតិថោកទាបទៅវិញ(។)ដូចយ៉ាងជាតិខ្មែរយើង

ដែលចេះភាសាបារាំងសែស,ខ្លះជាវរជនផង,គេនាំកូនចៅគ្រួសារគេនិយាយតែបារាំងរហូតដល់ភ្លេចភាសាជាតិចោល

អស់,ថាជាភាសាថោកទាបទៅវិញ(។)មើលចុះស្រីយួនដែលយកប្តីបារាំង,ដល់មានកូន,គេបង្ហាត់ឲនិយាយតែពាក្យ

យួនឲស្រឡាញ់ជាតិយួនខាងម្តាយជាងឳពុក(។)បើជាស្ត្រីខ្មែរយើងវិញ,បើបានប្តីបារាំងហើយ,កូនប្រុសកូនស្រីនិយាយ

តែបារាំងឥតចេះខ្មែរសោះ,អប់រំស្រឡាញ់ជាតិឳពុកជាងជាតិម្តាយ(។)បើនិយាយខ្មែរទៅខ្លាចគេថាមិនមែនកូន

បារាំង,នេះជាគំនិតខ្ញុំគេតពូជត្រកូលឥតភ្ញាក់រលឹកសោះ(។)បើមានជាតិខ្មែរណាភ្ញាក់រលឹកជួយណែនាំតាមផ្លូវ

នយោបាយ,ដើម្បីឲប្រទេសជាតិរួចពីទាសភាព,មានសេរីភាពឡើងវិញ,អ្នកនោះគេសម្គាល់ថាជាមនុស្សថោកទាប,អា

វ៉ាសែឥតខ្លឹមសារ,គេឥតហ៊ានដើរជិតទេខ្លាចមានរឿងដល់ខ្លួនគេទៀត...”។

 

យោងតាមសក្ខីកម្មរបស់លោកប៊ុណ្ណចន្ទម៉ុល,យើងយល់ឃើញថា,ការអប់រំនៅជំនាន់បារាំងត្រួតខ្មែរ,វាគ្មានជារស្មីអ្វីទេ

សំរាប់ជាតិខ្មែរនោះឡើយ,វាមានតែជួយបន្ទាបវប្បធម៍ជាតិ,ភាសាជាតិ,ដែលជាហេតុនាំអ្នកចេះដឹងខ្មែរនាំគ្នាយល់

ឃើញថាវប្បធម៏ជាតិជាវប្បធម៏ធ្វើយអាយ(បង្កើតក្នុងស្រុក),វាគ្មានតម្លៃល្អដូចវប្បធម៏មកពីបរទេសនោះទេ,តែអ្នក

ចេះដឹងខ្មែរភ្លេចគិតថា,ទោះបីគាត់ឲតម្លៃទៅលើវប្បធម៍បរទេស,ខំធ្វើឫកជាបរទេស,និយាយភាសាបរទេសជាមួយ

ខ្មែរគ្នាឯង,តែជនបរទេស,គេទុកគាត់ជាអ្នកចេះក្រោមគេ,ព្រោះគេទុកខ្លួនគេជាគ្រូ,របស់គាត់ជានិច្ច(។)ការយក

វប្បធម៍បរទេសជាខ្នាតនៃការចេះដឹងនេះឯង,វាជា,រនាំងបាំងអ្នកចេះដឹងនឹងប្រជារាស្ត្រ,ចែកជាពិភពពីរដាច់គ្នា,មួយជា

ពិភពអ្នកចេះតែគ្មានប្រាជ្ញា,មួយទៀតជាពិភពអ្នកល្ងង់ឥតភ័ព្វវាសនា(។)ពិភពទាំងពីរនេះហើយជាសង្គមខ្មែរសព្វ

ថ្ងៃនេះ,រស់នៅក្នុងឥទ្ធិពលបរទេសផង,និងនៅក្នុងភាពល្ងង់ខ្លៅផង,ដែលជាកត្តានាំឲជាតិគ្មានប្រាជ្ញា,គឺថាគ្មាន

ព្រលឹងជាតិ។

 

លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យសេរី,ជាលទ្ធិមួយ,តម្រូវឲមានប្រាជ្ញាជាតិ,ដែលជាគ្រឹះរបស់សង្គម,សំរាប់ទ្រទ្រង់សេរីភាពប្រជា

ពលរដ្ឋ(។)សេរីភាពជាកត្តាធ្វើឲបានប្រសើរនៃជោគវាសនារបស់ប្រជាពលរដ្ឋ,ហើយនៅពេលណាសេរីភាពនេះមាន

ជំនួយពីអ្នកចេះដឹងគ្រប់វិស័យបច្ចេកទេស,ជំនួបនេះជាទស្សនវិស័យគ្មានទីបំផុតសំរាប់សកម្មភាពរបស់មនុស្ស,ក្នុង

ការស្វែងរកការជឿនលឿននៃសង្គម(។)ក្នុងសង្គមខ្មែរ,រហូតមកដល់ច្ចុប្បន្នកាល,ជំនួបនេះ,វាគ្មានមាននៅឡើយ

ហេតុការណ៏នេះ,ដូចយើងបានរៀបរាប់ខាងលើរួចមកហើយ,គឺថាសង្គមខ្មែរជាសង្គមសក្តិភូមិ,ប្រទេសខ្មែរគ្មានមានការ

អប់រំបង្កើតប្រាជ្ញា,និងអប់រំជាតិ,ដែលជាការអប់រំនាំបង្កើតសេរីភាព,និងសមភាព(។)នត្ថិភាពទាំងឡាយនេះហើយ

ដែលជាឧបសគ្គ,សំរាប់បណ្តុះលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យសេរីនៅក្នុងស្រុកខ្មែរ(។)យើងនឹងលើកយកហេតុការណ៏នេះមកពិចា

ណានៅពេលខាងមុខតទៅទៀត៕

 

ឧប​ សង្ហា

 

Partager cet article

Repost 0
Published by ឧប​សង្ហា - dans ពិភាក្សានយោបាយ
commenter cet article

commentaires

Présentation

  • : Le blog de Sangha OP
  • Le blog de  Sangha OP
  • : La grande Voie n'a pas de porte. Des milliers de routes y débouchent. (Proverbe zen)
  • Contact

Recherche

Liens