Overblog
Suivre ce blog Administration + Créer mon blog
9 avril 2019 2 09 /04 /avril /2019 03:49

នៅស្រុកខ្មែរ ការវិវត្តន៏ នៃហិណ្ឌូ រៀបរាប់ខាងលើនេះ វាបង្ហាញ នូវលក្ខណៈថាវរភាព នៃមូលដ្ឋានហិណ្ឌូ តែរាជានិយមខ្មែរ គេយកមកកែសម្រួលខ្លះ ក្នុងការប្រតិបត្តិ ឱ្យ ស្របទៅនឹងបរិបទខ្មែរ, តួយ៉ាង ទុកវណ្ណៈក្សត្រិយៈ ជាអំណាចមជ្ឈឹម និង ដាច់មុខ។ អត្ថិភាព នៃវណ្ណៈហិណ្ឌូផ្សេងៗទៀត ជាអត្ថិភាពបន្ទាប់បន្សំ លើកលែងតែ ពួកព្រាហ្មណ៏បុរោហិត ដែលមានឥទ្ធិពល នៅក្នុងព្រះបរមរាជវាំង។ សង្គមខ្មែរ ជាសង្គម មានជាតិសាសន៏សភាគ ដូច្នេះ ការបំបែកប្រជារាស្ត្រ ជាវណ្ណៈ ជាផលវិបាក សំរាប់ការគ្រប់គ្រង ព្រោះ វានាំបង្កើត ភាពតានតឹងនៅក្នុងសង្គម។ ដូច្នេះ តាំងពីដើមដំបូងមក តួយ៉ាង ព្រះបាទ ហ៊ុន ទៀន ក្តី ព្រះបាទជ័យវរ្មនទី២ ក្តី និង ព្រះបាទជ័យវរ្មនទី៧ ក្តី ព្រះអង្គទាំងឡាយ តែងតែយក គោលការណ៏មូលដ្ឋានហិណ្ឌូ មកអនុវត្ត គឺ នានាភាព និង ការសម្របសម្រួល គំនិតនយោបាយហិណ្ឌូ ជាមួយនឹងវប្បធម៏អាយ ដែលជាគន្លឹះ ជោគជ័យ នៃការកើត អារ្យធម៏អង្គរ ដែលជាអារ្យធម៏ល្បីល្បាញមួយនៅក្នុងពិភពលោក។ ភាពបំព្រួញ គោលការណ៏ទាំងពីរនេះឯង (schématisme binaire) នេះ អាចទុកជាស្នាដៃល្អ របស់ស្តេចខ្មែរភាគច្រើន នៅសម័យមហានគរ ដែលតែងតែស្វែងរក នូវការចូលរួម នៃប្រជារាស្ត្រ ក្នុងនយោបាយជាតិ ដែលនាំឱ្យប្រជាជាតិខ្មែរ ស្គាល់ នូវភាពរុងរឿងពិសេស ហើយទុកស្នាម ឆព្វណ្ណរង្សី នេះ រហូតមកដល់បច្ចុប្បន្នកាល។ តែសព្វថ្ងៃ កិត្តិគុណ នេះ វាគ្រាន់តែជា អតីតកាល នៃការស្រមើស្រមៃ តែប៉ុណ្ណោះ សំរាប់ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរ។ សួរថា តើអ្នកណា ដែលមានកំហុស ?

Partager cet article
Repost0
2 avril 2019 2 02 /04 /avril /2019 06:15

សាធារណរដ្ឋខ្មែរ មានកំណើតឡើង នៅថ្ងៃទី១០ តុលា ១៩៧០ ក្នុងបរិយាកាស អាប់អួរជាទីបំផុត។ ខំចម្លងក្បូនពីប្រទេសលោកសេរី ខំអោយ ប្រទេសជាមិត្តជាច្រើន ជួយជម្រុញអោយសាធារណរដ្ឋ លូតលាស់ ក្នុងមហាសង្គ្រាម មនោគមន៏វិជ្ជា។ មនុស្សជាច្រើន បានបូជាជីវិតក្នុងសង្គ្រាម ដើម្បីកំណើតសាធារណរដ្ឋ បន្លឺស្រាងៗ បានលេចចេញអំពី ការបូជាជីវិតនេះ គឺកំណើត នៃការស្រឡាញ់សេរីបុគ្គល ការស្រឡាញ់ឯករាជ្យ របស់ ជាតិខ្មែរ។ ក្នុងមួយជីវិតរដ្ឋខ្មែរ ដែលរស់ ក្នុងលក្ខន្ថិកៈ « សាធារណរដ្ឋសេរី » ស្ថានភាពប្រចក្ខ បីយុគ បញ្ចាក់អោយឃើញច្បាស់ អំពី ចលនាសាធារណរដ្ឋនិយម : យុគទី១ : នៅដំបូងឆ្នាំ ១៩៧០ នៅពេលដែល យួន-ចិន កុម្មុយនិស្ត ខ្មែរក្រហម សម្តេចសីហនុ សម្រេចចិត្ត វាយសាធារណរដ្ឋខ្មែរ គេអាចសង្កេតឃើញ ការសម្រេចចិត្ត ប្តូរម្តេច ការពារប្រទេស យ៉ាងគគ្រឹគគគ្រេង របស់ពលរដ្ឋខ្មែរ ទោះបីដឹងថា មាន មធ្យោបាយតិចក៏ដោយ។ យើងអាចសន្មត់ថា យុគនេះ ជាយុគ « ចលនា សាធារណរដ្ឋ »។ យុគទី២ : នៅឆ្នាំ ១៩៧២-៧៣ ចម្បាំងរាំងជល់ បាននាំអោយប្រទេសខ្មែរ ក្លាយទៅជា « សាធារណរដ្ឋ យោធានិយម » ពេលនោះ ប្រជាជនខ្មែរ មានទាំង យុវជន និស្សិត ក្រោកឡើង ប្រឆាំងនឹងការរិកចំរើន នៃអំណាចយោធា ហួសកំណត់អំណាច សាធារណរដ្ឋ។ ចលនានោះឈ្មោះ « ចលនា វិមានឯករាជ្យ » បានប្រមូល ប្រជាជន និង យុវជន រាប់ម៉ឺននាក់ អោយដាស់ប្រទេស អោយគេចចេញអំពី ផ្លូវផ្តាច់ការ យោធានិយម។ ចលនានោះ រលត់បាត់ទៅវិញ ក្រោមការគៀបសង្កត់ នៃអំណាចសាធារណរដ្ឋ ក៏ប៉ុន្តែបានប្តូររូបភាព និង ស្ថានភាពនយោបាយ សាធារណរដ្ឋខ្មែរ អស់រលីង លែងដូចដើមទៀត។ យុគទី៣ : នៅពេល សហរដ្ឋអាមេរីក សម្រេចចិត្ត ដកថយពីស្រុកខ្មែរ ទុកអោយ សាធារណរដ្ឋ យោធានិយម រលំក្រោម អាវុធ កុម្មុយនិស្ត និង សីហនុ នៅឆ្នាំ ១៩៧៣។ អ្នកសង្កេតការណ៏បរទេសទសងអស់ ចោទសួរថា ហេតុអ្វី ក៏បីបួនខែមកហើយ សាធារណរដ្ឋ នៅមិនរលំ ? ពីព្រោះ បីឆ្នសចុងក្រោយនេះ បានបណ្តុះថ្នាល សេរីភាពច្រើនណាស់ ហើយ សាធារណជន លែងអាចផ្ញើរ វាសនាខ្លួន ទៅលើ ទ្រឹស្តី កុម្មុយនិស្ត បានទៀតហើយ ហេតុនេះហើយ បានជាបីខែចុងក្រោយនេះ ជាដំណាង នៃការប្រយុទ្ធ « ឧត្តមគតិ សាធារណរដ្ឋនិយម ដៃទទេ » តទល់នឹង « ម៉ាស៊ិន សង្គ្រាម ចិន-យួន កុម្មុយនិស្ត » រហូតដល់អវសាន លក្ខន្ថិកៈ សាធារណរដ្ឋខ្មែរ។ ឧត្តមគតិ សាធារណរដ្ឋនិយម ដែលគេស្មានតែ ស្លាប់បាត់បង់ជីវិតទៅហើយនៅពេលនោះ នៅបន្ត ជាអចិន្ត្រៃយ៏នៅក្នុងព្រលឹង អ្នករំដោះនៅទល់ដែន និង ប្រជាជនខ្មែរឯទៀត ដែលភៀសខ្លួន ជាបណ្តោះអាសន្ន មករស់នៅបរទេស។ លោក លន់ នល់ និង ទ្រង់ ស៊ីសុវត្ត សិរិមតៈ មានគុណសម្បត្តិមួយ ដែលគេមិនអាចប្រកែកបាន :

Partager cet article
Repost0
24 mars 2019 7 24 /03 /mars /2019 06:52

មនោគមវិជ្ជា របស់សម្តេចសីហនុ ហៅថា « សង្គមរាស្ត្រនិយម » ដែលទ្រង់ទុកជាផ្លូវកណ្តាល ដែលវាអាចនាំឱ្យប្រជារាស្ត្រខ្មែរ ជួបនូវភាពត្រជាក់ត្រជុំ សុខដុមរមនា ជាការគិតមួយ ទំនងជាមាន សុទ្ធចិត្ត និង សុភនិច្ជ័យ តែព្រះអង្គគ្មានបញ្ញាគ្រប់គ្រាន់ សំរាប់ធ្វើឲបានសម្រេច នូវគំនិត របស់ព្រះអង្គ ព្រោះទ្រង់ គ្មានជញ្ជីងសំរាប់ថ្លឹង អាត្តា (moi) និង យើង (nous)។ ភាព នៃអាត្តា របស់ព្រះអង្គ មានធម្មជាតិ ជា អញ ដែលវាផ្ទុយស្រឡះពីអនោគមវិជ្ជា នៃទ្រង់ ដែលត្រូវមានចាំបាច់ ជាគោលការណ៏ នៃ « យើង » ដែលជាគោលដៅ សំរាប់សង្រួបសង្គ្រួម និង នាំ បង្កើត នូវអំពើរួម ដែលជាកម្មវិធីរួម សំរាប់ជោគជ័យ នៃការអនុវត្តន៍រួម។ យើង ជា របស់ថ្មី សំរាប់ប្រជាជាតិខ្មែរ ដែលត្រូវចាំបាច់ មានជំនឿ និង មានសេចក្តីទុកចិត្តលើ អំពើរួម ដែលត្រូវធ្វើ ជួនកាលវាអាចជួបប្រទះ នូវអពើ ដែលមិនបានគ្រងទុក តែបើអ្នកធ្វើ មានជំនឿរួម និង សេចក្តីទុកចិត្តគ្នា វានឹងអាចរកមធ្យោបាយ ដោះស្រាយគ្រប់បញ្ហា ដែលមានកើតឡើងដោយមិនបានគិតទុក។ តែ អញ នៃសម្តេចសីហនុ វាស្ថិតនៅលើ និច្ចលភាព ព្រោះវាជាទម្លាប់ របស់រាជានិយមផ្តាច់ការខ្មែរ។ ទំនាស់ រវាង អញ នៃសម្តេចសីហនុ និង យើង នោះឯង ជាបរាជ័យ របស់សីហនុ។

Partager cet article
Repost0
7 mars 2019 4 07 /03 /mars /2019 16:00

តាំងតែពីឆ្នាំ១៩៤៦មកម្លេះ គេតែងនាំគ្នានិយាយថា ទុក្ខនៅស្រុកខ្មែរ គឺកើតមានឡើង ដោយសារអ្នកដឹកនាំខ្មែរ បានយកមកអនុវត្តលទ្ធិប្រជាធិតេយ្យ របស់មហាប្រទេសសេរី ដោយឥតបានធ្វើ ការអប់រំជាមុន ដល់ប្រជាពលរដ្ឋខ្លួន អំពីគោលការណ៏ នៃលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ។ គេនិយាយទៀតថា ដោយសារប្រជាពលរដ្ខខ្មែរ មានទម្លាប់ ដូចប្រជាពលរដ្ឋដ៏ទៃទៀត នៅក្នុងដំបន់អាស៊ី រស់ក្រោមទម្ងន់ របបរាជាធិបតេយ្យ អស់ច្រើនសតវត្សមកហើយ បានជាមាន ការលំបាកច្រើន ដើម្បីយល់លំនាំ ក្នុងការអនុវត្តលទ្ធិប្រជាធិតេយ្យ។ យើងសួរជាសំណួរជាច្រើនថា : តើលទ្ធិប្រជាធិតេយ្យ ជាចំណេះវិទ្យាសាស្ត្រ ត្រូវចំាបាញ់រៀនវាឲចេះសិន មុននឹងយកវាមកអនុវត្ត ? ហេតុអ្វីក៏គេនាំគ្នា ដាក់កំហុស ជានិច្ច ដល់រាស្ត្រ នៅពេលណា មានបញ្ហា ក្នុងការប្រព្រឹត្តលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ ក្នុងប្រទេសមួយ ? តើមហាប្រទេសសេរី ត្រូវគេយកមកធ្វើ ជាគំរូដាច់ខាត នៃរបៀបអនុវត្តលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ ?

Partager cet article
Repost0
2 mars 2019 6 02 /03 /mars /2019 06:18

នុះឯង ជាសេចក្តីពិតសាមញ្ញ គឺ សេចក្តីទុកចិត្ត ព្រោះវា ជាផលា របស់ការកើតឡើង នៃការចូលរួមដោយស្ម័គ្រចិត្ត។ ហេតុនេះឯង បានជាគេ ត្រូវចាំបាច់ចិញ្ចឹម ជាអចិន្ត្រៃយ៍ នូវគំនិត នៃការចូលរួមដោយស្ម័គ្រចិត្ត សំរាប់គោលដៅរួម។ ដូច្នោះ គេអាចនិយាយ ជាពាក្យប្រៀបបានថា សេចក្តីទុកចិត្ត វាជា ចលករ នៃជោគជ័យ ព្រោះ វាជា កម្លាំងប្រមូលផង និង ធ្វើឱ្យដើរផង។ កម្លាំង នៃសេចក្តីទុកចិត្តនេះ មិនមែន ជាកម្លាំង សំរាប់គោរពបុគ្គល ឬ វត្ថុអ្វីមួយនោះឡើយ គឺវាជា កម្លាំងឈានទៅមុខ ក្នុងគោលដៅរួម សំរាប់ជោគជ័យរួម៕

Partager cet article
Repost0
24 février 2019 7 24 /02 /février /2019 05:40

រាជានិយមខ្មែរ ទោះបីពួកអ្នកប្រឆាំង ចង់ឬមិនចង់ ជារបបមួយបានកសាង មហិទ្ធានុភាព នៃស្រុកខ្មែរ។ ឧទ្ធង្គត គឺសម័យមហានគរ : ៥ សតវត្ស (សតវត្សទី៨ ដល់ ទី១៣) ក្នុងការវិវត្តន៍រហ័ស ពីឋានៈនគរចម្រុះ នៃពួកកុលសម្ព័ន្ធ រហូតដល់នគររៀបចំ មានឯកភាពជាតិ ផ្អែកលើព្រហ្មញ្ញសាសានា ជាវិធី នៃគំនិត នៃការដឹកនាំជាតិ។ ដើមសតវត្សទី៣ ព្រះបាទ ហ៊ុន ទៀន នាំព្រហ្មញ្ញសាសនា ចូលមកស្រុកខ្មែរ ហើយ ព្រះអង្គ ធ្វើបរិវត្តសង្គមចាស់ ឱ្យទៅជាសង្គមអារ្យៈ ដោយរក្សាឫសមូលដ្ឋានណា ដែលទុកជាដើមកំណើត នៃសង្គមខ្មែរ។ ដើមសតវត្សទី៩ ព្រះបាទ ជ័យវរ្មនទី២ (៨០២-៨៥០) បន្ទាប់ពីបានធ្វើសង្គ្រាមជេស្ឋជ័យ បង្រួបបង្រួមជាតិរួចមក ព្រះអង្គ រៀបចំរដ្ឋឱ្យមានបទដ្ឋាន នៃរដ្ឋបាលតែមួយ ដើម្បី សំរួល នូវការគ្រប់គ្រង នៃកិច្ចការរាជការ, ឯកសណ្ឋានភាព នៃជំនឿសាសនា ដោយយកលទ្ធិទេវរាជ ជាកម្លាំងចូលរកមជ្ឈមណ្ឌល ដើម្បី រាស្ត្រគ្រប់មជ្ឈដ្ឋាន និង គ្រប់ស្រទាប់ ទោះបីខ្លួន មានជំនឿបែបណាក៏ដោយ ឱ្យមកនៅក្រោមបារមី ព្រះមហាក្សត្រ មានឋានៈជា ចក្រវាតីន (ស្តេចចក្រវាល)។ រាជបដិវត្តន៏ ទាំងពីរយ៉ាងនេះ គឺនៅក្នុងគោលដៅតែមួយ គឺធ្វើឱ្យមាន សមតាភាព នៅក្នុងសង្គម និង សន្តិភាព នៅក្នុងរាជនគរ។

Partager cet article
Repost0
8 février 2019 5 08 /02 /février /2019 09:33

កែពាក្យដែលសរសេរខុស: រាមច្បង  (ខុស) រៀមច្បង (ត្រូវ)

Partager cet article
Repost0
6 février 2019 3 06 /02 /février /2019 09:35

បុរាណភាសិតខ្មែរមួយចារឹក ជាគតិថា : « ទំពាំង ស្នង ឫស្សី », វាមានន័យប្រហែលនឹងប្រជាគំនិតមួយ គននាថា « ស្លឹកឈើ ជ្រុះមិនឆ្ងាយពីគល់ »។ ទីមួយ វាជារូបភាព ឱ្យជម្រៅ នូវការទំនាក់ទំនង នៃអន្តរជំនាន់, ចំណែកទី២វិញ វាជាកម្រាស នៃគំនិត បញ្ចាក់ នូវប្រតិព័ទ្ធជានិរន្ត ចំពោះប្រភព នៃកំណើត។ ដូច្នេះ គំនិតទាំងពីរនេះ វាបង្ហាញ នូវឫទ្ធានុភាព នៃថាវរភាព របស់ប្រភពមូលដ្ឋាន ដែលជាប្រភព ជាអ្នកឱ្យកំណើតផង និង រក្សាកិរ្តិ៍ផង។ មែនពិត ប្រជាជាតិខ្មែរ មានប្រភពមូលដ្ឋានច្បាស់លាស់ ហៅថា « អារ្យធម៏មហានគរ » ដែលជាមោទនភាពអស់កាលជានិច្ច របស់ប្រជាពលរដ្ឋ, តែតាំងពីយូរយារមកហើយ មេរៀនគតិ របស់រៀមច្បង ដែលទុកជាគំរូល្អបវរ សំរាប់យុវជន ដែលអាចយកមកធ្វើជា « គាវរៈដោយមេត្រីភាព » វាស្ទើរគ្មានទាល់តែសោះ។

Partager cet article
Repost0
22 janvier 2019 2 22 /01 /janvier /2019 06:01

យុត្តិធម៏ និង សន្តិភាព ជាគូស្នេហ៏នឹងគ្នា ទើបសង្គមមានសម្ភស្ស។ អភិវឌ្ឍន៏ និង លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ រួមគ្នាផងដែរ ទើបអាចធានា នូវយុត្តិធម៏សង្គម សេរីភាព នៃពលរដ្ឋ និង ការចែកផលា នៃការរីកចំរើន ប្រកបដោយសមធម៍ ។ ទាំងអស់នេះ ស្ថិតនៅក្នុងកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាព ថ្ងៃទី២៣ តុលា ឆ្នាំ ១៩៩១ ដែលជា ប្រតិបត្តិការវះកាត់ រក្សាសម្ភស្ស ជាធម្មជាតិខ្មែរ ដោយប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរ ដើម្បីប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរ ដែលវាផ្ទុយស្រឡះពី ការវះកាត់ កែសម្ភស្ស នៃរបបបភ្នំពេញ ហៅថា ប្រតិបត្តិការ នៃយួនូបនីយកម្ម ដែលជាអំពើរំលាង នៃជាតិសាសន៏ខ្មែរ៕

Partager cet article
Repost0
18 janvier 2019 5 18 /01 /janvier /2019 04:08

ដូចលោក Albert Einstein ថ្លែងថា « វាជាពេលវេលាចាំបាច់ហើយ ដើម្បី ជំនួសឧត្តមគតិ នៃភាពជោគជ័យ នឹងឧត្តមគតិ នៃការធ្វើការបំរើ »។ លោក សម រង្សី និង កែម សុខា គាត់មានពិត នូវឧត្តមគតិ នៃភាពជោគជ័យ ព្រោះគាត់តែងតែ ប្រកាសមិនចេះចប់ពីជ័យជំនះ, តែ ការធ្វើការបំរើប្រយោជន៏ជាតិ សំរាប់ចាប់យកជ័យជំនះនោះ វាហាក់បីមាន គម្លាតឆ្ងាយណាស់ ពីការប្រកាសនោះ។ តើការណ៏នេះ វាអាចទុកបានថាជា បរាជ័យដ៏ចម្លែកមួយដែលវាកើតចេញពី កង្វះ នៃសមត្ថភាព និង សមត្ថកិច្ច របស់អ្នកដឹកនាំបានដែរឬទេ ? ចម្លែក គឺវាស្ថិតនៅត្រង់ថា គេតែងតែទុកលោកទាំងពីរ ជាអ្នកចេះដឹងផង និង ជាអ្នកដឹកនាំដ៏ល្អផង, តែលទ្ធផល « ចាញ់ចាញ់ » រហូត គួរលើកវា យកមកពិចារណាដែរ អំពីគុណសម្បត្តិ របស់លោកទាំងពីរ៕

Partager cet article
Repost0

Présentation

  • : Le blog de Sangha OP
  • : រូបថតកាលជានិសិត្ស នៅសាកលវិទ្យាល័យ ភ្នំពេញ -មហាវិទ្យាល័យ អក្សរសាស្ត្រ និង មនុស្សសាស្ត្រ (ផ្នែកប្រវត្តិសាស្ត្រ) - ទស្សវត្សរ៏ ៧០
  • Contact

Recherche

Liens