Overblog
Suivre ce blog Administration + Créer mon blog
1 octobre 2018 1 01 /10 /octobre /2018 02:52

ចុចខាងក្រោមដើម្បីអានអត្ថបទជា Fichier PDF

 

វត្តមាន ហ៊ុន សែន នៅអង្គការសហប្រជាជាតិ តើគាត់បានចំណេញអ្វី និង ខាតអ្វី ?

មានមតិ ជនខ្មែរខ្លះ យល់ឃើញថា ហ៊ុន សែន បានចំណេញច្រឿន នៅលើផ្ទៃនយោបាយក្នុងស្រុក ព្រោះគាត់អាចបង្ហាញដល់ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរថា របបគាត់ត្រូវបាន អ.ស.ប. ទទួលស្គាល់ ហើយ ការទទួលស្គាល់អន្តរជាតិនេះឯង អាចឲគាត់ពោលអះអាង ចំពោះប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរថា គាត់ ជានាយករដ្ឋមន្រ្តីស្របច្បាប់។ ការយល់ឃើញនេះ ជាប្រក្យត្រភាព ឈរលើតក្កសាស្ត្រ (logique) នៃរូបភាព ដែលគ្មាននរណាអាចប្រកែកបាន។ រូបភាពពិតនេះ ហ៊ុន សែន យកវាមកប្រើ មិនមែនសំរាប់ធ្វើអោយស្ងប់នៅក្នុងសង្គម តែសំរាប់បង្កើន នូវសេចក្តីខ្លាច ព្រោះធាតុ អំណាច នៃរបបគាត់ជា របបអត្តាវសិក។ នៅក្នុងរបបបែបនេះ ប្រជាពលរដ្ឋ គ្មានមានអ្វីសំរាប់ការពារសិទ្ធិ របស់ខ្លួននោះឡើយ ព្រោះអាជ្ញាធរ ស្ថិតនៅក្នុងសភាពប្រាជ្ញាអាប់ នៃអំណាចផ្តាច់ការ នាំអោយជនទាំងឡាយ គ្មានច្បាប់ការពារ រស់នៅ ក្នុងសេចក្តីខ្លាច នៃអំណាច ព្រោះ របបអត្តាវសិក តម្រូវអោយប្រជាពលរដ្ឋ គោរពហួសប្រមាណ នូវអំណាចរបស់ខ្លួន។ នៅក្នុងឆន្ទៈនេះ អ្នកផ្តាច់ការ ទុកប្រជាពលរដ្ឋ ជាសត្វលោក (créature) ទន់ខ្សោយ ដែលត្រូវតែគោរពដាច់ខាតអ្នកដឹកនាំ ដែលជាសត្វលោកខ្លាំងដោយអំណាច។ នៅក្នុងគំនិតនេះឯង ដែល ហ៊ុន សែន ថ្លែងថា អ្នកខ្សោយ ត្រូវតែចាញ់ រីឯអ្នកខ្លាំងត្រូវតែឈ្នះ។ គំនិតបែបនេះ គឺឈរលើ ការបែងភាគមនុស្ស ជាសត្វ មានតែ សភាវគតិ ស្តាប់បង្គាប់ ទណ្ឌកិច្ច។ នៅក្នុងស្មារតីបែបហ្នឹង ហើយវាត្រឹមតែប៉ុណ្ណឹង ពោលថា ហ៊ុន សែន ទទួលបានចំណេញ ក្នុងឋានៈជាសត្វតិរច្ជាន។

តែជនខ្មែរខ្លះទៀត យល់ឃើញថា វត្តមាន ហ៊ុន សែន វានាំអោយគាត់ខាតច្រើនក្រៃនោះដែរនៅលើផ្ទៃ នៃតម្លៃមនុស្ស របស់គាត់ផ្ទាល់។ ដូចយ៉ាង ន័យ នៃសេចក្តីថ្លែងការណ៏ របស់គាត់ បង្ហាញអោយឃើញថា គាត់គ្មានការអៀនខ្មាស់អ្វីបន្តិចសោះឡើយ ដោយប្រើការភូតកុហក សំរាប់ការពារ អំពើប្លន់អំណាចរបស់គាត់ ព្រោះគាត់គ្មានអ្វីក្រៅពីយកគំនិតថោកទាបនេះ មកប្រើតែប៉ុណ្ណោះ ដ្បិតគាត់រស់នៅក្នុងអកុសល ជាចីរកាល ហើយ អកុសល វាពុំអាចលើកតម្លៃមនុស្សបាននោះទេ។

ដូច្នេះ ការចំណេញ និង ខាត របស់ ហ៊ុន សែន វាជាដំបៅចេញរងី របស់គាត់ ដែលគេមើលឃើញ និង ធុំក្លិន ពីចម្ងាយ។ វេទិកានៃ អ.ស.ប. វាពុំអាច ជាទីកន្លែង សំរាប់គាត់មកលាងដំបៅស្អុយ របស់គាត់បាននោះឡើយ។ គ្រប់ករណី ហ៊ុន សែន និង បន របស់គាត់ ជាលជ្ជាភាព នៃប្រជាជាតិខ្មែរ។      

Partager cet article
Repost0
23 septembre 2018 7 23 /09 /septembre /2018 05:48

ចុចខាងក្រោមដកស្រង់អត្ថបទនេះ ដើម្បីអានអត្ថបទទាំងមូល ជាFichier PDF.

សហរដ្ឋអាមេរិក ធ្លាប់មានជ័យជំនះ នៅក្នុងសង្គ្រាមនៅប្រទេសកូរ៉េ គឺថា អាចរុញច្រាន កងទ័ពកូរ៉េខាងជើង វាយលុកចូលមកក្នុងទឹកដីកូរ៉េខាងត្បូង តែនៅពេលនោះដែរ ក៏គេអាចចាត់ទុកចិនប្រជាមានិត ជាអ្នកមានជ័យជំនះដែរ ព្រោះ អន្តរាគមន៏ផ្ទាល់ នៃកងទ័ពចិននៅកូរ៉េខាងជើង អាចខាឃាំងកងទ័ពអាមេរីកាំង មិនឲបន្តសង្គ្រាម រហូតកាន់កាប់កូរ៉េខាងជើងតែម្តង ព្រោះកងទ័ពអាមេរីកាំង អាចមានលទ្ធភាពនឹងអាច វាយយកកូរ៉េខាងជើងតែម្តង បើនៅពេលនោះ មានការអនុញ្ញាតពីលោក ប្រធានាធិបតីអាមេរីកាំង។ ដូច្នោះ ជ័យជំនះអាមេរីកាំង ទុកជាជ័យជំនះយោធា រីឯជ័យជំនះចិន អាចចាត់ទុកជាជ័យជំនះនយោបាយ។ តែនៅក្នុងករណីណាក៏ដោយ ជ័យជំនះទាំងពីរនេះ គឺត្រួតត្រាដោយនយោបាយ ព្រោះ នៅទីបញ្ចប់ មានការចរចា សំរាប់ស្វែងរកសន្តិភាពសម្របសម្រួល រវាង ចិន និង អាមេរីកាំង ហើយនិង រវាង កូរ៉េខាងជើង និង កូរ៉េខាងត្បូង ដើម្បីបញ្ចប់សង្គ្រាមតាមសន្តិវិធី។ ជាការពិត សង្គ្រាមនៅយៀកណាម សហរដ្ឋអាមេរិក រើសយក យុទ្ធសាស្ត្រ និង ការទូត ប្រហាក់ប្រហែលនឹងសង្គ្រាមនៅកូរ៉េ គឺក្នុងនយោបាយ ទប់ទល់ ការរីកសាយ លទ្ធិកុម្មុយនិស្ត នៅដំបន់អាស៊ីទាំងមូល ដោយប្រើកម្លាំងយោធាច្រើនសម្បើម វាយតបកម្លាំងយៀកកុងនៅយៀកណាមខាងត្បូង និង ទម្លាក់គ្រាប់បែក នៅយៀកណាមខាងជើង ដែលជា អ្នកផ្តល់ជំនួយធនធានមនុស្ស ដល់ពួកយៀកកុង ដើម្បីបង្ខំយួនកុម្មុយនិស្ត និង សម្ពន្ធមិត្ត ជាពិសេសចិនប្រជាមានិត អោយចរចា បញ្ឈប់សង្គ្រាមតាមសន្តិវិធី។ បរាជ័យ នៃយួនកុម្មុយនិស្ត នៅឆ្នាំ ១៩៦៨ ក្នុង ការវាយប្រហារយោធា ដ៏ធំមួយនៅយៀកណាមខាងត្បូង[1] ក្នុងគោលដៅ ឲប្រជាជនយួនខាងត្បូង ងើបឡើង បះបោរជាទូទៅ ប្រឆាំងនឹងរដ្ឋាភិបាល ដើម្បីរំលំ របបសាធារណរដ្ឋ យៀកណាមខាងត្បូង បង្ខំចិត្ត ពួកកុម្មុយនិស្តយួន អោយប្តូរយុទ្ធសាស្ត្រ ពីការវាយប្រហារតាមផ្លូវយោធា យកឈ្នះឆាប់រហ័ស មករក ការយកឈ្នះតាមដំណាក់ការ គឺ ប្រើកម្លាំងយោធាផង និង ការចរចាផង ដើម្បីធ្វើយ៉ាងណា អោយអាមេរីកាំង ដកកងទ័ពចេញពីយៀកណាមខាងត្បូងសិន បន្ទាប់មក ទើបវាយកងទ័ពយួនខាងត្បូងយកឈ្នះតែម្តង។ ដូច្នោះ កិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាព ដែលពួកយួនកុម្មុយនិស្ត សុខចិត្ត ចុះហត្ថលេខា ជាមួយ សហរដ្ឋអាមេរិក នៅថ្ងៃទី ២៧ មករា ឆ្នាំ ១៩៧៣ នៅទីក្រុងប៉ារីស គឺប្រព្រឹត្តឡើងនៅក្នុងគោលគំនិតនោះឯង។ សួរថា តើ អាមេរីកាំង ចាញ់បោកយួន ? ចម្លើយ គឺអាមេរីកាំង មិនចាញ់បោកយួនកុម្មុយនិស្តនោះទេ តែគោលចំណង់អាមេរីកាំង គឺបោះបង់ចោល ឥណ្ឌូចិន តែម្តង មិនមែនគ្រាន់តែបោះបង់ របបសេរី នៅ ស្រុក យួន ខ្មែរ និង លាវ ប៉ុណ្ណោះទេ គឺ បោះបង់ ប្រជាជន ភាគច្រើន នៃប្រទេសទាំងបី ដែលមាន ជំនឿដោយគ្មានមន្ទិល លើកម្លាំងអាមេរីកាំង ថានឹងអាចទប់ទល់ កម្លាំងកុម្មុយនិស្តបាន ដើម្បី សេរីភាព និង លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ។ សភាអាមេរីកាំង បោះបង់ប្រជាពលរដ្ឋឥណ្ឌូចិន លើវេទី នៃសេចក្តីសុខអាមេរីកាំង (tranquillité américaine) គឺការដោះដូរជាមួយយួនកុម្មុយនិស្ត នៃអ្នកទោសយោធាអាមេរីកាំង ដែល ជាប់ឃុំឃាំង នៅក្នុងជំរុំគុក របស់ពួកកុម្មុយនិស្ត។ នៅស្រុកខ្មែរ ចាប់ពីថ្ងៃទី១៥ សីហា ឆ្នាំ ១៩៧៣ សភាអាមេរីកាំង ហាមដាច់ខាត មិនអោយកងទ័ពអាកាសអាមេរីកាំង មានសកម្មភាពនៅស្រុកខ្មែរ មិនថែមតែប៉ុណ្ណោះ សភាអាមេរីកាំង ប្រកាសកាត់ជំនួយសេដ្ឋកិច្ច និង ហិរញ្ញវត្ថុ ដល់ សាធារណរដ្ឋខ្មែរ និង សាធារណរដ្ឋយៀកណាមខាងត្បូង ថែមទៀត។ ចាប់ពីឆ្នាំ ១៩៧៣មក ទឹកដីឥណ្ទូចិន បានក្លាយជាវាលប្រមាញ់ នៃបក្សកុម្មុយនិស្តយួន តាមសេរី៕

 

[1] នៅថ្ងៃទី៣០ មករា ឆ្នាំ ១៩៦៨ មួយថ្ងៃមុនបុណ្យព្រះខែ (Têt) កងទ័ពយួនកុម្មុយនិស្ត ចំនួន ៨ ម៉ឺននាក់ បើកការវាយប្រហារ ទៅលើទីក្រុងប្រមាណជាង១០០។ ការវាយលុកនេះ ធ្វើអោយមានការភ្ញាក់ដោយមិនដឹងខ្លួន នៃកងទ័ពអាមេរីកាំង និង យួនខាងត្បូងពិត តែ កងទ័ពទាំងពីរវាយទប់យ៉ាងស្វិតស្វាញបាន នាំអោយកងទ័ពយួនកុម្មុយនិស្ត ទទួល នូវការខូចខាត និង បាត់បង់ជីវិតច្រើនក្រៃលែង។ ម្យ៉ាងមួយទៀត ការនឹកស្មានថានឹងមានការបះបោរជាទូទៅ នៃប្រជាជន ក៏គ្មានមានកើតឡើងនោះដែរ។ យុទ្ធសាស្ត្រវាយប្រហារ សំរាប់ ជ័យជំនះរហ័ស នេះ គឺលោក Le Duan ជាអ្នកផ្តើមគំនិត ដែលនាំអោយគាត់ទទួល នូវការរិះគន់យ៉ាងខ្លាំង។ តែបន្ទាប់ពីការវាយប្រហារនោះមក មតិ នៃប្រជាពលរដ្ឋអាមេរីកាំង ប្រឆាំងនឹង សង្គ្រាមនៅយៀកណាម ក៏កាន់តែមាន ចំនួនកើនច្រើនឡើងដែរ។ បញ្ជាការជាន់ខ្ពស់ នៃកងទ័ព ក៏ទទួល នូវការរិះគន់ខ្លាំង ពីសំណាក់សាធារណៈជន។   

Partager cet article
Repost0
1 septembre 2018 6 01 /09 /septembre /2018 05:52

ចុចខាងក្រោមដើម្បីអាមអត្ថបទ ជា Fichier PDF.

 

គេសង្ខេតឃើញ អស់មួយរយៈពេលមកហើយ ហ៊ុន សែន តោងការ (avoir besoin) និយាយ។ ស្ទើរតែរាល់ថ្ញៃ បន របស់គាត់ ត្រូវតែរៀបចំ ជំនួប គាត់ ជាមួយ កម្មករ ឬ ក្រុមផ្សេងៗដទៃទៀត ដើម្បី អោយគាត់និយាយ។ ជំនួបនេះ គេអាចទុកជាគោលវិធីព្យាបាល រោគសតិ ឬ សម្តាធប្រាម្ត ប្រហែលជា ហ៊ុន សែន កំពុងកើតជម្ងឺនេះ។ លើ វេទិកាកិត្តិយស ក្នុងឥរិយាបទ ឈរ ឬ អង្គុយក្តី ហ៊ុន សែន និយាយ តែម្នាក់ឯង គ្មានប្រធានបទពិតប្រាកដ នៅក្នុង បញ្ជីរឿង « ទោសៈ » ហាក់បីដូចជាគាត់ មានការព្រួយបារម្ភអ្វីមួយ ដែលតម្រូវអោយគាត់និយាយជាចាំបាច់ ដើម្បី ទទួលអះអាងនៅក្នុងចិត្តខ្លួនឯង ថា គាត់ជាមនុស្សជា។ តែសំដី របស់គាត់ វាក្បត់នឹងចិត្ត របស់គាត់ ព្រោះ ប្រយោគនិមួយៗ ចេញពីមាត់ របស់គាត់ វាប្រកបដោយ ទោសៈក្រៃពេក ដូចយ៉ាង ចាប់អាឯងដាក់គុគ សម្លាប់អាឯងចោល ។ល។ ដូច្នេះ គួរមានសេចក្តីអាសូរ ដល់ពួកអ្នកអង្គុយស្តាប់គាត់ អស់រយៈពេលរាប់ម៉ោង តើពួកគាត់ធុជថប់យ៉ាងណាទៅ។ តែ អច្ចន័្តភាពនេះឯង បញ្ចាក់អោយឃើញថាវាមាន គម្លាត នៃបុគ្គល ហ៊ុន សែន និង មុខតំណែង របស់គាត់។ ហ៊ុន សែន កាន់អំណាច ជាងបីទស្សវត្សមកហើយ ហើយមាន សេវនៈរឿយៗ ជាមួយអ្នកដឹកនាំបរទេសដទៃទៀតនៅក្នុងពិភពលោក តែហាក់បីដូចជា គាត់គ្មានទទួលបាន នូវសុជីវធម៏ និង ចរណៈ ជាអ្នកដឹកនាំថ្លៃថ្នូរសោះឡើយ ដែលនាំឲ គេមើលឃើញគាត់ថាជា មនុស្ស មាន អំណាច តែគ្មានសោះ សក្តិយស។ ពិតណាស់ហើយថា គាត់ជា បថុជ្ជន តែងតែមានប្រតិកម្មនឹង ការតិទៀនដ៏គំរើស ចំពោះគាត់ ពីសំណាក់អ្នកដទៃ តែការតិទៀននោះ វាជាផ្សែង ចេញពីភ្លើង ដែលគាត់ជាអ្នកដុត អោយគេ, ក៏ជាបថុជ្ជនដែរ, ក្តៅក្រហាយ។ តែភាពមិនដូចគ្នា គឺនៅត្រង់ ហ៊ុន សែន គាត់ជា នាយករដ្ឋមន្ត្រី ជាតំណាង នៃគុណធម៏ជាតិ និង ប្រជាជាតិ ដូច្នេះ សុមេធា (សិល្បៈសំរាប់ត្រួតចិត្តខ្លួនឯង) ត្រូវមានជាចំបាច់ សំរាប់រក្សាសក្តិយស ចំពោះខ្លួនឯង និង មុខតំណែង និង ជា គំរូ ជាអ្នកដឹកនាំថ្លៃថ្នូរ លើឆាក ជាតិ និង អន្តរជាតិ។ សំដីឡិមឡុម និង មារយាទអនារ្យធម៏ របស់ ហ៊ុន សែន សព្វថ្ងៃ ដែលជាអ្នកដឹកនាំកំពូល នៅស្រុកខ្មែរ នាំអោយ សហគមន៏អន្តរជាតិ គេវាយតម្លៃ ចំពោះថ្នាក់ដឹកនាំខ្មែរជាទូទៅ ថាជាក្រុមពាល ហើយ ព្រឹត្តិការណ៏ ថ្ងៃទី២៩ កក្តដា គឺរិតតែបញ្ចាក់ នូវការយល់ឃើញបែបនេះ។ របបដឹកនាំនៅភ្នំពេញក្តី ឬ រដ្ឋាភិបាល របស់ ហ៊ុន សែន ក្តី, ដូច្នេះ វាមានរូបភាពជា បន នៃពួកជនទុច្ចរិត តែប៉ុណ្ណោះឯង។ ដូច្នោះ បើចង់ រកដំណោះស្រាយនយោបាយនៅស្រុកខ្មែរ គឺមិនអាចរកឃើញជាដាច់ខាត ជាមួយនឹង ហ៊ុន សែន និង បន របស់គាត់បាននោះឡើយ។ ប្រាំអាណត្តិ រួចមកហើយ ដែលក្រុមអ្នកប្រឆាំង សាកល្បងធ្វើ តែលទ្ធផល គឺសូន្យ។ ជាមួយ ហ៊ុន សែន មានតែដំណោះស្រាយមួយគត់ គឺ ចុះចូលនឹងគាត់ គ្មានលក្ខខណ្ឌ តែប៉ុណ្ណោះឯង។ នៅត្រង់ចំណុចនេះឯង ដែលខ្មែរយើង បន្ទោសលោក សម រង្សី និង កឹម សុខា យ៉ាងខ្លាំង នៅអាណត្តិទី៥ ថានាំគ្នាចូលរដ្ឋសភា ដែលជាដំណោះស្រាយ ជាមួយ ហ៊ុន សែន តាមចំណង់ចិត្ត របស់ ហ៊ុន សែន ដើម្បី កុំអោយ ហ៊ុន សែន ខឹង ទើបប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរបានសុខ។ តែ យើងដឹងថា សេចក្តីសុខ របស់ ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរ ដែល ហ៊ុន សែន ចង់បាន គឺ ការរក្សាអំណាច របស់គាត់ និង បើកទ្វារស្រុកខ្មែរ អោយ ជនជាតិយួន មករស់នៅស្រុកខ្មែរ រាប់លាននាក់។ បើ ក្រុមប្រឆាំង បន្ត រកដំណោះស្រាយបែបនេះទៀត ដែលជា ដំណោះស្រាយងាយស្រួលបំផុត ព្រោះឥតមានជនខ្មែរណាម្នាក់ ត្រូវធ្វើហុតកម្ម និង ជាប់គុក អ្វីនោះឡើយ គឺច្បាស់ជាស្រុកខ្មែរ នឹងនៅមានតែឈ្មោះ តែប្រជាជន របស់ ហ៊ុន សែន គឺ ប្រជាជនកម្ពុជា ដែលជា ជនជាតិយួន និង ចិន ចូលមកកាន់កាប់ស្រុកខ្មែរ ទាំងមូល។ សូមកំភ្លេចថា សព្វថ្ងៃ ស្រុកខ្មែរ វាស្ទើរ តែក្លាយ ជាស្រុកយួន និង ចិន ទៅហើយ តែបើ ខ្មែរយើង យល់ឃើញថា ដើម្បី មាន ដំណោះស្រាយ វិបត្តិនយោបាយ គឺត្រូវធ្វើ យ៉ាងណាកុំអោយ ហ៊ុន សែន ខឹង, បើគិតខ្លីបែបនេះ គឺ នាំគ្នា យល់ព្រមថា ប្រជាជាតិខ្មែរ ជា ប្រជាជាតិ របស់ ហ៊ុន សែន ដែលមាន យួន និង ចិន ជាចៅហ្វាយ ដាច់ថ្លៃ ហើយនាំគ្នារស់ ប្រកបដោយសេចក្តីសុខ ជាជនជក់អាភៀន៕      

 

Partager cet article
Repost0
30 août 2018 4 30 /08 /août /2018 04:43

ចុចខាងក្រោមអត្ថបទដើម្បីអានអត្ថបទ ជា Fichier PDF.

វាគ្មានអ្វី ដែលអាចចាត់ទុកបានថា មាន សម្មានភាព នៃវិរកម្ម (geste) របស់បនភ្នំពេញនោះឡើយ។ ការដោះលែងអ្នកទោសនយោបាយក្តី អ្នកទោសមនសិការក្តី សុទ្ធជាល្បិច ដែលពួកកុម្មុយនិស្ត តែងតែយកមកប្រើ កាលណាវាយល់ថា កម្លាំងបច្ចាមិត្ត ខ្លាំងជាង កម្លាំងវាពេក ឬក៏ វាគ្មានមធ្យោបាយ កំទេចដើម្បី យកជ័យជំនះ។ ក្នុងកាលៈទេសៈបែបនេះ ពួកកុម្មុយនិស្ត ត្រូវតែបង្ខំចិត្តអនុវត្តន៏ ការសម្របសម្រួលជាមួយបច្ចាមិត្ត តែជាការបណ្តោះអាសន្នទេ គឺជាស្ពានសម្រាប់ឆ្លងពីតំណាក់ការមួយ ទៅដំណាក់ការមួយទៀត ដើម្បីរង់ចាំការរៀបចំរបស់វា អោយបានរឹងជើងរឹងដៃតែប៉ុណ្ណោះ។ កាលណាកម្លាំងពួកវា បានចេញពីដំណាក់ការ កុន « ចុះ » មកដំណាក់ការ « ឡើង » វាត្រូវប្តូរយុទ្ធសាស្ត្រ និង កលយុទ្ធភ្លាម វាចាប់យក បន្ទាត់សកម្មភាពត្រង់តែម្តង ដោយ ប្តូរការសម្របសម្រួលមក ការមិនព្រមសម្របសម្រួលវិញ។ គឺ របៀបនេះហើយ ដែលពួកកុម្មុយនិស្ត តែងតែអនុវត្តរឿយៗ ស្របតាមការឡើង ឬ ការចុះ នៃស្ថានភាពនយោបាយ។ ការសម្របសម្រួល របស់ពួកកុម្មុនិស្ត ជាមួយបច្ចាមិត្ត អាចអោយវាបន្ធូរ ការសង្កិតសង្កិនពីសំណាក់សត្រូវវា ដើម្បី អាចអោយវាមានពេលសំរាក និង ជៀសវាងបរាជ័យ យ៉ាងអាម៉ាស់ និង ជូចត់។ ការឆ្លៀតយកពេលនេះ ដើម្បី ធ្វើអោយផ្ទៃក្នុង របស់បច្ចាមិត្តវា មាន បសិវាទកម្ម មានការបែកបាក់សាមគ្គីគ្នា ធ្វើអោយសត្រូវវាចុះខ្សោយ សំរាប់ជាឱកាសអោយវាវាយសម្លាប់តែម្តង។ ជាឱទាហរណ៏ ពួកកុម្មុនិស្តរុស្សី សុខចិត្តចូលរួមធ្វើសហប្រតិបត្តិការជាមួយស្តេច TSAR វិញ ក្រោយពីវាបានទទួលបរាជ័យជាលើកដំបូងនៅឆ្នាំ ១៩០៥។ យួនកុម្មុយនិស្ត សុខចិត្តចរចា ជាមួយសហរដ្ឋអាមេរិក រហូតមានចុះហត្ថលេខា ដើម្បីសន្តិភាពនៅឆ្នាំ ១៩៧៣ ។ល។

ពិតណាស់ហើយថា ខ្មែរយើង មានការត្រេកអរនឹងការដោះលែង ជនរងគ្រោះទាំងឡាយ ដែលគ្មានទោសសោះ តែ បនភ្នំពេញ បានចាប់ដាក់ពន្ធនាគារ ដោយអយុត្តិធម៏ ជាទីបំផុត ហើយ គេដោះលែងវិញ ក្រោយពីបានរស់នៅក្នុងគុក អស់កាលដ៏យូរលង់ បន្ទាប់ពី បានធ្វើលិខិតផ្ទាល់ខ្លួន រៀងខ្លួនៗ ទទួល កំហុស និង សូមទោស ដល់មេបន ឬ នាយបងធំ។ តែខ្មែរយើង មិនត្រូវទទួលស្គាល់ ការដោះលែងនេះ ជាវិរកម្ម ប្រកបដោយសម្មានចិត្ត របស់បនភ្នំពេញនោះឡើយ ព្រោះ វាជាល្បិចខូច របស់ពួកវា ដែលបានរៀបរាប់ខាងលើនេះ។ ហើយត្រូវដឹងទៀតថា ការដោះលែងនេះ វាគ្រាន់តែជា ការព្យួរទោសតែប៉ុណ្ណោះ មិនមែនជាការរួចទោសនោះឡើយ។ ដូច្នេះ ចូលរួមស្វាគមន៏ ចំពោះអ្នករងគ្រោះ និង គ្រួសារ គឺ « បាទ ឬ ចាស » តែ អគុណ ចំពោះ បនភ្នំពេញ គឺ « ទេ ឬ គ្មាន » ព្រោះវាជា គោលការណ៏ នៃ យុត្តិធម៏ និង សីលធម៏។ យើងពុំអាច អគុណ ដល់ជនទុច្ចរិតបាននោះឡើយ ព្រោះជនទុច្ចរិត ត្រូវទទួលទោសតាមច្បាប់ជាធរមាន និង បន្ទោស តាមផ្លូវសីលធម៏, បើពុំនោះទេ វាលែងមានអ្វី ដែលជា កុសល និង អកុសល នៅក្នុងសង្គមខ្មែរតែម្តង។ ជាឱទាហរណ៏ : ចោរ ចាប់មនុស្ស ជាចំណាត់ខ្មាំង ហើយ សម្លាប់បីនាក់ តែដោះលែង ដប់នាក់ មិនមែនជា ចោរឃាតករល្អនោះទេ គឺវានៅតែជា ចោរឃាតករ ដដែល។ គ្រប់អំពើដែលបនភ្នំពេញ បានប្រព្រឹត្ត មិនអាចមាន ស្ថានភាព បន្ធូរបន្ថយ (circonstance atténuante) នោះទេ។ អ្វីដែលពួកគេធ្វើ គឺធ្វើនៅក្នុងល្បិចខូច មានការពិចារណាជានិច្ច ដើម្បី អោយប្រជាពលខ្មែរ និង សត្រូវនយោបាយ របស់វា ធ្លាក់ក្នុងការភ្លេចភ្លាំង និង ពិការស្មារតី។

ចំពោះពួកកុម្មុយនិស្ត គឺ « មិត្តនៅថ្ងៃនេះ គឺ សត្រូវនៅថ្ងៃស្អែក » ហើយ កលយុទ្ធបង្រួបបង្រួម និង កលយុទ្ធវាយប្រហារនេះ ជារបៀបដែលកុម្មុយនិស្ត ច្រើនប្រើជាងគេបំផុត ក្នុងការប្រយុទ្ធរបស់វា ប្រឆាំងនិងបច្ចាមិត្ត៕    

Partager cet article
Repost0
26 août 2018 7 26 /08 /août /2018 05:29

ចុចខាងក្រោមអត្ថបទស្រង់ដើម្បីអានអត្ថបទទាំងមូល ជា Fichier PDF.

អត្ថបទស្រង់

ព្រឹត្តិការណ៏

ដើម្បី ស្រួលតាមដាន លើអភិក្រម នៃការទំលាក់ សម្តេច សីហនុ យើងលើកយកព្រឹត្តិការណ៏សំខាន់ មកបង្ហាញជាកាលប្រវត្តិ មុន និង ក្រោយបន្តិច នៃថ្ងៃទី ១៨ មីនា ឆ្នាំ ១៩៧០។

នៅថ្ងៃទី ៦ មករា ឆ្នាំ ១៩៧០, សម្តេច សីហនុ បានចាកចេញពីស្រុកខ្មែរ ទៅកាន់ស្រុកបារាំង យ៉ាងប្រយាប់ទាំងយប់ ដោយគ្មានប្រាប់រដ្ឋាភិបាលជាមុន។ ទ្រង់លើកយក ហេតុផល នៃសុខភាព ដែលតម្រូវអោយទ្រង់ទៅព្យាបាលនៅស្រុកបារាំង។

នៅថ្ងៃទី ៣ កុម្ភៈ ឆ្នាំ ១៩៧០, រដ្ឋសភា ចាប់យក ករណី រត់ពន្ធក្រណាត់ពីក្រុងហុងកុង ដែលមាន វរសេនីយឯក អ៊ុំ មាណូរិន្ធ, រដ្ឋលេខាធិការ ក្រសួង ការពារផ្ទៃដីប្រទេស, មានជាប់ទាក់ទង ; លោកជា បងថ្លៃ នៃសម្តេច សីហនុ។

នៅថ្ងៃទី ៨ មីនា ឆ្នាំ ១៩៧០ មានផ្ទុះបាតុកម្ម នៅខេត្តស្វាយរៀង ប្រឆាំងនឹង វត្តមានយៀកកុង នៅក្នុងដែនដីខ្មែរ។ ពួកបាតុករ តម្រូវអោយពួកយៀកកុង ចាកចេញពីស្រុកខ្មែរ ជាបន្ទាន់។

នៅថ្ងៃទី ១១ មីនា ឆ្នាំ ១៩៧០ មានផ្ទុះបាតុកម្ម មួយទៀត នៅទីក្រុងភ្នំពេញ ប្រឆាំងនឹង យៀកកុង និង យួនខាងជើង។ ស្ថានទូត នៃរដ្ឋាភិបាលបណ្ណោះអាសន្ន យួនខាងត្បូង (យៀកកុង) និង យួនខាងជើង បានត្រូវពួកបាតុករ ភាគច្រើនជា សិស្សវិទ្យាល័យ វាយកំទេច។

នៅថ្ងៃទី ១៤ មីនា ឆ្នាំ ១៩៧០, សម្តេច សីហនុ ផ្ញើ ទូលេខ ចំពោះ រដ្ឋាភិបាល នៅក្នុងនោះ ទ្រង់បញ្ចាក់ថា ទ្រង់មិនគាំទ្រ ពួកបាតុករ នោះឡើយ។

នៅថ្ងៃទី ១៦ មីនា ឆ្នាំ ១៩៧០ មានការប្រជុំមួយ រវាង ប្រតិភូខ្មែរ នឹង ប្រតិភូ យៀកកុង និង យួនខាងជើង តែគ្មានលទ្ធផល។ នៅថ្ងៃដដែលនេះ មានបាតុកម្មជាថ្មី ប្រឆាំងនឹងយួន នៅមុខរដ្ឋសភា ដែលកំពុង ប្រជុំ ពិនិត្យ ករណី រត់ពន្ធ ដែលមានលោក អ៊ុំ មាណូរិន្ធ មានជាប់ទាក់ទង។ ពួកបាតុករ ទាមទារ អោយរដ្ឋសភា ដោះស្រាយជាបន្ទាន់ នូវបញ្ហា តម្រូវអោយ ទ័ពយៀកកុង និង យួនខាងជើង ដកចេញពីដែនដីខ្មែរ។ រដ្ឋាភិបាល និង មហាក្សត្រីយានី ជាមាតា របស់សម្តេច សីហនុ សម្រេចបញ្ចូន ប្រតិភូមួយ មាន ឥស្សរជន បីនាក់, ទ្រង់ កន្ទល់, លោក យែម សម្បូរណ៏ និង ឧប គឹម អាង ទៅស្រុកបារាំង ដើម្បីពន្យល់ ដល់សម្តេច សីហនុ អំពី ស្ថានភាពពិត នៅក្នុងស្រុក តែ ទ្រង់ បដិសេធ មិនព្រមទទួលជួប ប្រតិភូនោះ។

នៅថ្ងៃទី ១៧ មីនា ឆ្នាំ ១៩៧០, លោក នល់ លន់ ប្រកាសតាមវិទ្យុ ចាប់ឃុំ វរសេនីយត្រី ប៊ូ ហែល, មេប៉ូលិស ទីក្រុងភ្នំពេញ, ពីបទ ប៉ុនប៉ង ធ្វើរដ្ឋប្រហារ ប្រឆាំងនឹង រដ្ឋាភិបាល។

នៅថ្ងៃទី ១៨ មីនា ឆ្នាំ ១៩៧០, នៅពេលដែល សម្តេច សីហនុ ធ្វើទស្សនកិច្ចជាផ្លូវការ នៅសហភាពសូវៀត, នៅម៉ោង ១៣កន្លះ ម៉ោងនៅកម្ពុជា សភាជាតិខ្មែរ បានបោះឆ្នោត ទំលាក់សម្តេច សីហនុ ពីតំណែង ប្រមុខរដ្ឋ។

នៅថ្ងៃទី ១៩ មីនា ឆ្នាំ ១៩៧០, លោក លន់ នល់ ប្រកាស នូវឱសានវាទ ចំពោះ យៀកកុង និង យួនខាងជើង អោយដកកងទ័ពខ្លួន ចេញពីដែនដីខ្មែរ ក្នុងរយៈពេល ៤៨ម៉ោង។ រីឯ សម្តេច សីហនុ ធ្វើការអំពាវនាវ តាមវិទ្យុ ពីទីក្រុង ប៉េកាំង សូមអោយខ្មែរ ងើបបះបោរ ប្រឆាំងនឹង រដ្ឋាភិបាល ដឹកនាំដោយលោក លន់ នល់ មានឈ្មោះថា រាជរដ្ឋាភិបាលស្រោចស្រង់ជាតិ។

យើងឈប់មួយរយៈសិន ដើម្បី ពិនិត្យ និង អត្ថធិប្បាយ អំពីព្រឹត្តិការណ៏ ដែលមានកើតឡើងនេះ។

សំនួរ ដែលជា បេះដូង នៃព្រឹត្តិការណ៏ គឺ : តើ អ្នកណា នៅពីក្រោយ នូវ ការបះបោរ ប្រឆាំងនឹង យៀកកុង និង យួនខាងជើង នៅខេត្ត ស្វាយរៀង និង ទីក្រុងភ្នំពេញ ?                

ក្នុងជំនួប សម្តេច សីហនុ ជាមួយលោក លន់ នល់[1] នៅទីក្រុងបារីស ក្នុងខែ កុម្ភៈ ឆ្នាំ ១៩៧០, អ្នកទាំងពីរ បានលើកយក បញ្ហា នៃវត្តមាន ទ័ពយួនកុម្មុយនិស្តនៅស្រុកខ្មែរ ដែលជាចំណុចក្តៅ នាំអោយបាត់ ភាពជឿជាក់ លើគោលការណ៏ នៃអព្យាក្រឹតភាពខ្មែរ ពីសំណាក់ សហគមអន្តរជាតិ និង ជាការរំខានដល់ ការប្រស្រ័យទាក់ទងតាមផ្លូវទូតជាថ្មី ជាមួយសហរដ្ឋអាមេរិក។ ត្រូវដឹងថា សម្តេច សីហនុ បានស្នើសុំអោយលោក លន់ នល់ ដឹងនាំ រដ្ឋាភិបាលស្រោចស្រង់ជាតិ ដោយមាន ផែនទីផ្លូវនយោបាយបីយ៉ាង : កែនយោបាយសេដ្ឋកិច្ច, ស្វែងរកផ្លូវថ្មី នៃអនាគតជាតិ និង ពិនិត្យឡើងវិញ នូវនយោបាយការបរទេស។

នៅពេលនោះ រដ្ឋខ្មែរ ស្ថិតនៅក្នុង ភាពក្ស័យទន់  រហូតគ្មានលុយសំរាប់ ចំណាយបៀវត្ស ដល់អ្នករាជការ។ សេដ្ឋកិច្ចជាតិ ឋិតនៅក្នុង ភាពសន្លប់ល្ហិតល្ហៃ (coma léthargique)។ ស្ថានភាពនេះគឺជាលទ្ធផល នៃនយោបាយសេដ្ឋកិច្ច តម្រង់ទិសទៅរក សេដ្ឋកិច្ចផែនការ នៃចលនាសង្គមរាស្ត្រនិយម។ រយៈពេល ដ៏រុងរឿង របស់ សង្គម វាមកដល់ទីបញ្ចប់, ដូច្នេះ កម្មវិធី សេរីវូបនីយកម្មសេដ្ឋកិច្ច នៃរដ្ឋាភិបាល ក្នុងវិស័យមួយចំនួន ត្រូវបានរដ្ឋសភា បោះឆ្នោតយល់ព្រមអោយអនុវត្ត។ នៅពេលសមាជជាតិ ចុងក្រោយ នៃរបបសង្គម, សម្តេច សីហនុ មានប្រតិកម្មប្រឆាំងនឹង នយោបាយសេដ្ឋកិច្ច របស់រដ្ឋាភិបាល ដោយបញ្ជាអោយរដ្ឋមន្រ្តី ស្មោះនឹងព្រះអង្គ លាលែងពីតំណែង មុនបើកសមាជជាតិ ដោយទ្រង់នឹកស្មានថា រដ្ឋាភិបាលនឹងលាលែងដែរ។ ការរង់ចាំរបស់ទ្រង់ វាកើតឡើងផ្ទុយទៅវិញ គឺថា មិនគ្រាន់តែ រដ្ឋាភិបាល មិនលាលែងតែប៉ុណ្ណោះទេ គឺថែមទាំង រើសជំនួសភ្លាម រដ្ឋមន្រ្តីលាលែងពីតំណែង ហើយនៅពេលសមាជាតិ បានតតាំង ខ្លាំងក្លា នូវគ្រប់ ការចោទប្រកាន់ ពីវាគ្មិន បានរៀបចំដោយព្រះអង្គ ដើម្បីទំលាក់រដ្ឋាភិបាលអោយបាន។

ចំពោះ សម្តេច សីហនុ ព្រះអង្គខ្លួនឯង ទ្រង់មិនទទួលស្គាល់បរាជ័យ របស់សង្គម ដែលជាកូនជាទីស្រឡាញ់ របស់ទ្រង់។ ដូចយ៉ាង នៅខែ វិច្ជិកា ឆ្នាំ ១៩៦៨ ព្រះអង្គ បានរៀបចំ ធ្វើបុណ្យ ដ៏អ៊ឹកធឹក នៃការរំលឹកខួបទី ១៥ឆ្នាំ នៃ ឯករាជ្យជាតិ ដោយមាន តាំងពិព័រណ៏ជាសាធារណៈ នៃស្នាដៃ របស់សង្គម។ ដូច្នេះ ទ្រង់មិនអាចយល់ព្រមបាន នូវនយោបាយសេដ្ឋកិច្ចណាមួយ ដែលផ្ទុយ ពីនយោបាយសង្គម។ សួរថា នៅពេលជំនួប ជាមួយលោក លន់ នល់ តើទ្រង់អនុញ្ញាតអោយលោក លន់ នល់ សើរើ នូវទំនាក់ទំនងពិសេស របស់ព្រះអង្គ ជាមួយ ពួកយួនកុម្មយនិស្ត ដែរឬទេ ? ប្រាកដណាស់ហើយថា បញ្ហានេះ ទ្រង់ធ្លាប់បានលើកវាយក លាតត្រដាង ជាសាធារណៈ នៅឆ្នាំ ១៩៦៩ ចុះផ្សាយក្នុង ព្រឹត្តិប៍ត្រ ជាភាសាបារាំង[2] « Réalité » បង្ហាញ នូវទីតាំង របស់ពួកយួនកុម្មុយនិស្ត នៅក្នុងដែនដីខ្មែរ។ មួយវិញទៀត គឺនៅថ្ងៃទី១៩ មីនា ឆ្នាំ ១៩៦៧, សម្តេច សីហនុ បានធ្វើការអំពាវនាវសូមអោយប្រទេសទាំងឡាយទទួលស្គាល់ព្រំដែន និង គោរពបូរណភាព ដែនដីខ្មែរ។  ដូច្នេះ ច្បាស់ជាទ្រង់ លើកបញ្ហាដដែលនេះ មកពិគ្រោះគ្នា ជាមួយលោក លន់ នល់ ដែលជានាយករដ្ឋមន្រ្តី ជាពុំខាន។ តែត្រង់ថា ទ្រង់ បានញុះញង់ អោយមាន ធ្វើបាតុកម្មប្រឆាំងនឹង វត្តមានពួកយួនកុម្មុយនិស្ត នៅក្នុងស្រុកខ្មែរ វាហាក់បីដូចជា ព្រះអង្គស្តោះលើទ្រូងឯង ព្រោះនយោបាយ របស់ទ្រង់ វាពាក់ព័ន្ធនឹងបញ្ហានេះ។ មួយវិញទៀត លោក លន់ នល់ គាត់មិនហ៊ានស្នើ នូវ វិធីនេះ នោះដែរ ព្រោះ បញ្ហារសើបនេះ ខ្មែរទូទៅ ទុកជាពុទ្វសិទ្ធផ្តាច់មុខ របស់ព្រះប្រមុខរដ្ឋ។

ដូច្នេះ មេខ្លោង នៃ ការបះបោរ នៅខេត្តស្វាយរៀង វានៅតែជា កិច្ចការអាថ៍កំបាំង ចំពោះខ្មែរ។ ដែល វាជាការបើកទ្វារចំហ ដល់ការនិយាយខ្សឹបខ្សៀវ ជាការស្មាន នៅក្នុងគ្រប់មជ្ឈដ្ឋាន។ តែ ជនដែលគេសង្ស័យច្រើនជាងគេ គឺ ទ្រង់ សិរិមតៈ ឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រីទី១ និងជារដ្ឋមន្រ្តី ទទួលបន្ទុក ក្រសួងមហាផ្ទៃ ព្រោះគេសង្កេតឃើញថា គ្រប់សកម្មភាពរដ្ឋាភិបាល នៃទ្រង់ គឺមានទម្រង់ទល់មុខចំហនឹង នយោបាយ របស់សម្តេច សីហុនតែម្តង។ តែការពិត ការបះបោរ នៅខេត្តស្វាយរៀង កើតមកពីការ មិនសប្បាយចិត្ត របស់ប្រជាកសិករសុទ្ធសាធ ដែលមានទំនាស់ជាមួយ ពួកយៀកកុង ព្រោះពួកនេះ ជួនកាល ហាមឃាត់ពួកគាត់ មិនអោយ ដើរឆ្លងកាត់ ទីតាំងគេ ទៅកាន់ ដីស្រែគាត់ ដោយលើកហេតុថា រក្សាសន្តិសុខ ដំបន់គេ។ នៅទីតាំង យៀកកុងខ្លះទៀត ពួកទាហ៊ានយៀកកុង គេទុកខ្លួនគេជាម្ចាស់ទឹកដីតែម្តង ដែលវានាំ បង្កើតរឿងរ៉ាវ ជាមួយអ្នកភូមិខ្មែរ ដែលរស់នៅក្បែរ ទីតាំងនោះ។ ការបះបោរនៅទីក្រុងភ្នំពេញ នៅថ្ងៃទី ១១ មីនា ក៏ជាការបះបោរ ដោយស្វ័យភាពដែរ ដើម្បីគាំទ្រកំហឹង នៃពួកបះបោរនៅខេត្តស្វាយរៀង។ ដោយសារ ក្រុមប៉ូលិស សំរាប់រក្សាសេចក្តីរៀបរយ ខ្វះសមត្ថភាព វាធ្វើអោយការបះបោរនោះ ក្លាយទៅជាការវៃកំទេច ស្ថានទូត ពួកយៀកកុង និង យួនខាងជើង។ លោក អ៊ិន តាំ, នយជន[3] ខ្មែរម្នាក់, មានប្រសាសន៏ថា បើសិនជាលោក ជាមេប៉ូលិស វិញ គឺលោក មិនឲការបះបោរ ក្លាយទៅជា អំពើហិង្សាដូច្នោះឡើយ។ ចំពោះលោក គឺវាមកពី កង្វះសមត្ថភាព នៃមេប៉ូលិសតែម្តង ដែលមានបេសកកម្ម ដើម្បី  ស៊ុម នូវការបះបោរ។ សំដីនេះ បញ្ចាក់ថា ការបះបោរនោះ មិនមែនជា ការរៀបចំច្បាស់លាស់ ពីក្រុមនយោបាយណាមួយ ចង់ប្រឆាំងនឹងសម្តេច សីហនុ ព្រោះនៅពេលនោះ ពួកបាតុករ នាំគ្នាលើក ឆាយាល័ក្ខណ៏ ព្រះអង្គ។ លោក និយាយបន្ថែមទៀតថា បើគ្មាន ការវៃកំទេច ស្ថានទូត គឺប្រហែលជាគ្មាន កើតព្រឹត្តិការណ៏ ថ្ងៃទី ១៨ មីនា នោះទេ។ ការបះបោរ នៅថ្ងៃទី ១៦ មីនា នៅមុខរដ្ឋសភា ក៏ជាការបះបោរដោយស្វ័យភាពដែរ ព្រោះវាជាការបន្តហេតុតែប៉ុណ្ណោះ តែនៅពេលនោះ មានការចែកខិត្តប័ណ្ណ ក្នុងនោះមាន ការញុះញុងអោយប្រឆាំងនឹងនយោបាយសម្តេច សីហនុ។ តែអ្នកចែកខិត្តប័ណ្ណពីរនាក់ ត្រូវពួកបាតុករ ធ្វើប្រជាទណ្ឌ កុំតែបាន ពួកប៉ូលិស ជួយយកចេញបាន កុំអី ត្រូវគេ វៃស្លាប់ ជាពុំខាន។ តែរឿង ពាក់ព័ន្ធនឹង ខិត្តបណ្ឌនេះ វាមានទំនាក់ទំនង ដោយប្រយោលនឹងទ្រង់ សិរិមតៈ។

នៅក្នុង បរិបទ នៃការផ្តាច់ទំនាក់ទំនង រវាង សម្តេចនឹង រាជរដ្ឋាភិបាល ដែល សម្តេច ជាអ្នកផ្តើមផ្តាច់, ទ្រង់ សិរិមតៈ តម្រូវ មានប្រតិកម្ម, ពុំនោះសោធ គឺច្បាស់ជា ទុកឱកាសអោយសីហនុ ចាប់យកព្រឹត្តិការណ៏បាន ដោយមានប្រតិកម្មហិង្សា ចំពោះ រាជរដ្ឋាភិបាល។ ទ្រង់យល់ឃើញថា សីហនុ ទុកទ្រង់ជាសត្រូវទី១ ដែលត្រូវតែកំទេចចោល ព្រោះវាជាទម្លាប់ នៃរាជវង្សានុវង្សខ្មែរ។ បើ រង់ចាំ ប្រតិកម្ម នៃលោក លន់ នល់ នៅចំពោះមុខ គ្រោះថ្នាក់នេះ គឺ ដូចជា រង់ចាំ ឃាតករ មកសម្លាប់ទ្រង់ តែម្តង។ មិនមែនថា ទ្រង់ គ្មានសេចក្តីទុកចិត្ត លើ លោក លន់ នល់ ដែលទ្រង់ទុកជា មិត្តល្អ នោះទេ តែទ្រង់ស្គាល់ ចិត្តគំនិត នៃនាម៉ឺនខ្មែរទូទៅ ថាគ្មាន សេចក្តីក្លាហាន តាមការអប់រំ ប្រទល់នឹង រាជសក្តិ ដែល សីហនុ ជាអវតា និង ជា ពន្លឺ នៃអត្ថភាព របស់ពួកគាត់។ ត្រូវដឹងថា នាម៉ឺនខ្មែរ មានសភាវគតិពីរយ៉ាងនៅសម័យនោះ : សភាវគតិ នៃសុភមង្គល ជាមួយ សម្តេចសីហនុ ជាព្រះ និង សភាវគតិ នៃហ្វូងសត្វ គឺថា ប្រតិបាទន៏ គ្មានលក្ខខណ្ឌ តាមលំដាប់បូរាណ[4]។  

នៅក្នុងប្រវតិសាស្ត្រខ្មែរ គ្រប់ការប៉ុនប៉ង របស់បថុជ្ជន ណាម្នាក់ ប្រឆាំងនឹង អំណាចស្តេច តែងតែទទួលបរាជ័យជានិច្ច ដូចយ៉ាង ស្តេចកន ទោះបីគាត់មាន ប្រជាប្រិយភាពច្រើនយ៉ាងណាក្តី ក៏នៅទីបញ្ចប់ គាត់ទទួលបរាជ័យ។ ដូច្នេះ គំនិតបដិវត្តន៏ ប្រឆាំងស្តេច ឬ លំដាប់បូរាណ នៅស្រុកខ្មែរ គឺជា អសិទ្ធិ (non-droit) សំរាប់ប្រជារាស្ត្រខ្មែរ។

លោក លន់ នល់ ជានាម៉ឺនខ្មែរ ទទួលការអប់រំពី សង្គមប្រពៃណី អោយគោរពបារមីស្តេច។ ចំពោះ លោក, ប្រភពដើម នៃជាតិខ្មែរ គឺ ស្ថាប័ន នៃរាជានិយម, ព្រះពុទ្ធសាសនា និង ទំនាមទំលាប់ នៃការរស់នៅ របស់ប្រជារាស្ត្រខ្មែរ តាំងពីបូរាណកាលមក។ ដូច្នេះលោក ទុកសម្តេច សីហនុ ជាតំណាងនៃប្រភពដើមខ្មែរ ដែលត្រូវតែគោរព។ បំពានដល់ បុគ្គលសីហនុ គឺទុកស្មើនឹងប្រព្រឹត្តល្មើស នៃប្រពៃណីជាតិ។ ការណ៏នេះ ជាការពិត នៅក្នុងសង្គមខ្មែរ ដែលជំរុញទ្រង់ សិរិមតៈ អោយដើរទៅមុខ មុនអ្វីដែលច្បាស់ជាមានកើតឡើង គឺ ប្រតិកម្មហិង្សា របស់សីហនុ។ ទ្រង់ដឹងថា ពេលវេលា កំពុងធ្វើការអោយសីហនុ ចំណេញកម្លាំងនយោបាយ បើទ្រង់ នៅរង់ចាំ នូវការសម្រេច របស់ លន់ នល់។ ចំពោះទ្រង់ ព្រឹត្តិការណ៏ ដែលកំពុងកើតឡើងនេះ ជាឱកាសដ៏ល្អ ដែលអាចនឹងបញ្ចប់ នូវរបៀបដឹកនាំជាតិ របស់សីហនុ ដែលធ្វើអោយប្រជារាស្ត្រខ្មែរ អាកខានដើរលើផ្លូវទំនើមនិយម និង កំពុងនាំប្រទេស រំអិលខ្លួន ចូលក្នុងទ្រុងយួនកុម្មុយនិស្ត។ ចំពោះ ទ្រង់ សិរិមតៈ, ដើម្បី ការរីកចំរើន នៃប្រជាជាតិ ត្រូវចាំបាច់ ធ្វើសុខតមកម្ម (harmoniser) នូវ គោលវិធីថ្មី នឹង គោលវិធីបូរាណ ដោយថែរក្សារបស់ចាស់ និង បង្កើតរបស់ថ្មី តាម ដំណើរ នៃការជឿនលឿន ទៅរក សមានកម្ម (assimilation) ពេញលេញ  ដោយឆន្ទៈស្ម័គ្រ តែជៀសវៀងដាច់ខាត បំផ្លាញប្រភពដើមពិសេស របស់ខ្មែរ ព្រោះអត្ថភាពនិមួយៗ សុទ្ធតែមាន ភាវៈអាស្រ័យហេតុ (raison d’être) របស់វា។ ទស្សនៈនេះឯង ដែលនាំអោយ ទ្រង់ សិរិមតៈ ចាប់ពីដើមពេល បង្កើត ចលនាសង្គមរាស្ត្រនិយម ទ្រង់ ក្លាយជា ប្រតិជនសញ្ជឹង (opposant silencieux) នឹង នយោបាយ សីហនុ ទោះបីទ្រង់មិនចង់ក្តី។ ចំពោះទ្រង់, សីហនុ គឺដូចជាកូនក្មេង ដែលមានចិត្តសាវ៉ា ហើយ គ្មាននរណាម្នាក់ អាចបាន់ស្មានបានថា ព្រះអង្គ ចង់ធ្វើអ្វីមួយពិតប្រាកដនោះឡើយ, តែបើសិនជា សម្រេចធ្វើអ្វីវិញ ព្រះអង្គ ទុក ជនណា ដែលមិនយល់ស្របនឹង គំនិតព្រះអង្គ ជាសត្រូវនឹងព្រះអង្គតែម្តង។ ក្រោយៗមក, កបិចិត្ត (caprice) នេះ វានាំអោយ សីហនុ រស់នៅឯកា ក្នុងភពមនោគត[5] លែងដឹង នូវស្ថានភាពពិត នៃប្រជាជាតិ។ ដូច្នេះ ព្រឹត្តិការណ៏ ដែលកំពុងកើតឡើង នាំអោយ ទ្រង់ សិរិមតៈ សួរជាសំនួរ ដល់ខ្លួនឯងថា តើអាច ទុកឲ សីហនុ បន្តដឹកនាំជាតិ ដែលមានរបៀបគ្រប់គ្រង និង នយោបាយ ផ្ទុយនឹងប្រយោជន៏ នៃប្រជាជាតិ ដែរឬទេ ? សំនួរ បែបនេះ ទ្រង់ ក៏មានចោទសួរដែរក្នុងចិត្ត ចំពោះលោក លន់ នល់ ដែលជាមិត្តភក្តិ និងជា គ្នីគ្នានយោបាយ នៃទ្រង់។ នៅសម័យនោះ ចំពោះមតិមហាជន គេទុក លោក លន់ នល់ ជាតំណាង នៃអភិរក្សនិយម, រីឯ ទ្រង់ សិរិមតៈ វិញ ជាតំណាង នៃទំនើបនិយម។ អ្នកនៅជុំវិញលោកទាំងពីរនេះ ហៅលោក លន់ នល់ ថា តាខ្មៅ, រីឯ ទ្រង់ សិរិមតៈ វិញ តា-ស។ នេះគឺជាភាពខុសគ្នា រវាងអ្នកទាំងពីរដែលកំពុងប្រឈមមុខនឹង ជោគវាសនារួម ក្នុងព្រឹត្តិការណ៏ប្រវត្តិសាស្ត្រមួយ គឺ ប្រទូសភាព រវាង អំណាចរាជសក្តិ ដែលគេទុកជា អំណាចព្រះ នឹង អំណាចរាជរដ្ឋាភិបាល ដែលមាន ប្រជាពលរដ្ឋជាម្ចាស់។ នៅក្នុង វិនិបាទ (épreuve) នេះ តម្រូវអោយមានសេចក្តីក្លាហាន លើសលប់ ពីសំណាក់ ពួកគូប្រឆាំងនឹងព្រះ ព្រោះវាជា វិនិបាទ ពិសេស ប្រទល់នឹង អំណាចរាជសក្តិ ដែលមានធាតុសម្មតិ ៣ យ៉ាង ស្ថិតនៅលើ អំណាចមនុស្សលោក :

១. ព្រះមហាក្សត្យ ជា អាណត្តិគហក (អ្នកទទួលអំណាចពី) នៃ ព្រះធរណី។

២. ព្រះមហាក្សត្យ ជា អាណត្តិគហក នៃ ច្បាប់លោកធាតុ  និង ព្រាហ្មណិកធម៏។

៣. ព្រះមហាក្សត្យ ជា អាណត្តិគហក នៃ ច្បាប់ លោកធាតុ និង ពុទ្ធកធម៍។

អំណាចនេះឯង ដែលសម្តេច សីហនុ ទ្រង់ ទាមទារ រហូត ក្នុងនាមព្រះអង្គ ជា ឧភយោរាជ និង ព្រះប្រមុខរដ្ឋអស់មួយជីវិត ទោះបីព្រះអង្គ បានបង្វែររាជ្យ ថ្វាយដល់ព្រះបិតា ហើយបន្ទាប់ពីព្រះបិតា សុគតទៅ ព្រះអង្គ ទុករាជបល្ល័ង អោយនៅទំនេរ ផ្ទុយនឹង រដ្ឋធម្មនុញ្ញ និង រាជប្រពៃណី។ ប្រទល់នឹង ចិត្តគំនិត អវិចារណ៏ របស់ សីហនុ បែបនេះ, វាពិបាកនឹងលើកយកច្បាប់ មករកខុសត្រូវ ជាមួយ ព្រះអង្គ ព្រោះព្រះអង្គ ទុកខ្លួន នៅលើច្បាប់ជាតិ។ ទ្រង់ សិរិមតៈ យល់ច្បាស់ណាស់ អំពី ចិត្តគំនិតនេះ ព្រោះទ្រង់ជាសមាជិក នៃព្រះរាជវង្សានុវង្ស។ ដូច្នេះ បើនៅតែស្វែងរកផ្លូវធម្មតា មកធ្វើជាដំណោះស្រាយ ជាមួយ សីហនុ គឺដូចជា ស្វែងរក ម្ជុល នៅក្នុងមហាសាគរ នោះឯង។ យល់ឃើញបែបនេះហើយ បានជាទ្រង់ អនុញ្ញាតឲចែកខិត្តប័ណ្ឌ នៅថ្ងៃទី ១៦ មីនា។

នៅសម័យនោះ ទ្រង់ សិរិមតៈ ទ្រង់ ជាតំណាង នៃអ្នកកែទម្រង់, នៃពួក យុវអ្នករាជការ ទទួលការអប់រំទំនើប និង បញ្ញវន្ត ដែលយល់ឃើញថា ប្រជាជាតិ ត្រូវការ នូវកំណែទំរង់ ប្រកដនិយមមួយ ដើម្បី ស្រោចស្រង់ជាតិ។ ជាការពិតហើយ របបសង្គមរាស្ត្រនិយម ផ្តល់ នូវ ផាសុកភាព ជាសម្ភារៈ និង មោទនភាព មួយរយៈពេល ដល់ប្រជាជាតិ តែគុណលក្ខណៈនេះ គឺទុកដូចជា « សេចក្តីសុខ របស់ពួកអ្នកជក់អាភៀន » តែប៉ុណ្ណោះ។ ប្រជាជាតិ ត្រូវការអ្វីថ្មីមួយទៀត ព្រោះ សង្គម បានបង្ហាញ នូវដែនកំណត់របស់ខ្លួន មិនតែប៉ុណ្ណោះ វាក្លាយជា មារ នៃកំណែទំរង់តែម្តង។ ពីដំបូង  គេចាប់ផ្តើមខ្សឹបគ្នា ចោទប្រកាន់ដល់ ពួកអ្នកអបអម នៃសម្តេច សីហនុ ថាជា ប្រភព នៃអកុសល។ ក្រោយបន្តិចមក, គេ យល់ឃើញថា នយោបាយ របស់ សីហនុ វាខាឃាំង មិនអោយស្រុកខ្មែរ ធ្វើទំនើបកម្មបាន។ ដូច្នេះ ពួក យុវរាជការ និង បញ្ញាវន្ត ភាគច្រើន ត្រៀមខ្លួនរួចជាស្រេច ដើម្បី គាំទ្ររាល់ការផ្តួចផ្តើមកំណែទំរង់ ដែលមានទ្រង់ សិរិមតៈ ជាអវតា។ បញ្ញាវន្ត ភាគច្រើន ជា អ្នករាជការ ដូច្នេះ វាពិបាកនឹងបែងចែក អោយដាច់ស្រឡះ រវាងអ្នកពីរប្រភេទនេះណាស់។ តែក្រោយមក មានលក្ខណវិនិច្ជ័យ បញ្ជេញដោយខ្លួនឯង នៅក្នុងមជ្ឈដ្ឋាន នៃ បញ្ញាវន្ត-មន្រ្តីរាជការជាន់ខ្ពស់ : ទុកជា បញ្ញវន្ត គឺ អ្នកដែលមិនប្រព្រឹត្តិ នូវអំពើពុករលាយ ឬ ជាអ្នកជឿនលឿននិយម។  

នៅក្នុងមជ្ឈដ្ឋាន ពាណិជ្ជករ, ស្ទើរតែទាំងអស់ មានដើមកំណើត ចិន និង យួន, ស្វាគមន៏ដល់ សេដ្ឋកិច្ចផ្សារ ដែលមាននៅក្នុងកម្មវិធី របស់រដ្ឋាភិបាលស្រោចស្រង់ជាតិ។ ដូច្នេះ វត្តមាន ទ្រង់ សិរិមតៈ នៅក្នុង រដ្ឋាភិបាល វាជាការធានាមួយបន្ថែម នូវការអនុវត្ត នៃកម្មវិធីនេះ។

ចំណែកលោក លន់ នល់ ជាអវតា នៃអ្នកអភិរក្ស ផ្តល់ នូវការធានា ដល់មជ្ឈដ្ឋាន នៃសហធម្មិក (clergé) ពុទ្ធសាសនា។ ប៉ុន្តែ ត្រូវដឹងថា សហធម្មិក តែងតែ ប្រកាន់យកជំហរ អព្យាក្រឹត ជានិច្ច ចំពោះមុខ អំណាចរដ្ឋ រួមទាំងរាជអំណាច។ មែនពិត, ពុទ្ធសាសនាទេវតា នៅស្រុកខ្មែរ ជាសាសនា, តែប្រជាជនខ្មែរ ទុកជា របៀបរស់នៅ របស់ខ្លួនតែម្តង : ខ្មែរ រស់នៅ តាមរីតិ នៃសង្ក្រាន្តពុទ្ធសាសនា, គោរព និង ហាត់ព្យាម នូវពុទ្ធសិក្ខាបទ, រហូតទុកជា គ្រឹះមួយ នៃប្រជាជាតិ ដូចយ៉ាង យកមកដាក់នៅក្នុង បាវចៈនាជាតិ។ ដូច្នេះ ពុទ្ធសាសនា មានផលប៉ះពាល់សំខាន់ ដល់ ជីវិតភាព របស់ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរ : ពុទ្ធសាសនា ជាអ្នកកំណត់ នូវជីវិត នៃវិញ្ញាណ និង ជីវិត ទៅអនាគតកាល របស់ខ្មែរម្នាក់ៗ។ មហោទ្ធនុភាព អធ្មមជាតិ និង អាថិកំបាំងនេះ ធ្វើសកម្មភាពជានិច្ច នៅក្នុងការរស់នៅ របស់ខ្មែរ។

 

[1] លោក លន់ នល់ នៅពេលនោះ អញ្ជើញទៅព្យាបាលជម្ងឺនៅស្រុកបារាំង តាំងពីខែ  សីហា ឆ្នាំ ១៩៦៩ ម្លេះ។ នៅក្នុងរយៈពេលនោះ ទ្រង់ សិរិមតៈ, អនុនាយករដ្ឋមន្ត្រីទី១ ជាអ្នក ទទួលកាន់ដំណែង បណ្ណោះអាសន្ន ជានាយករដ្ឋមន្ត្រី នៃរដ្ឋាភិបាលស្រោចស្រង់ជាតិ។  

[2] ព្រឹត្តិប៍ត្រ ចះផ្សាយសំរាប់ រយៈពេលពីថ្ងៃទី ១៦ ដល់ ថ្ងៃទី២៥ កក្កដា ឆ្នាំ ១៩៦៩។

[3] នយជន ជាអ្នកនយោបាយ ទទួលកាន់កាប់អំណាចរដ្ឋណាមួយ ; le politique

[4] លំដាប់បូរាណ ; ordre ancien

[5] Le monde imaginaire.

Partager cet article
Repost0
23 août 2018 4 23 /08 /août /2018 12:38

អត្ថបទស្រង់: តុលាការដោះលែងបន្តៗ នៃអ្នកទោសមនសិការ អោយនៅក្រៅឃុំ នាបច្ចុប្បន្ននេះ វាជាការបង្ហាញអោយឃើញ កាន់តែច្បាស់ឡើងថា តុលាការនៅស្រុកខ្មែរ ជាតុលាការ ស្ថិតនៅក្រោមបញ្ជាលោក ហ៊ុន សែន។ នរៈនេះ ប្រហែលជាគាត់យល់ឃើញថា វិធានការបែបនេះ វាអាចដោះស្រាយជាសង្ខេប នូវអំពើអសីលធម៏របស់គាត់។ ពិតណាស់ហើយថា ជនរងគ្រោះទាំងនោះ គាត់ចេញមករស់នៅក្រៅឃុំពិត, វាជាការប្រសើរដល់អ្នករងគ្រោះទាំងនោះ តែពួកគាត់ ច្បាស់ជាគ្មានលទ្ធភាព រស់នៅជា ពលរដ្ឋពេញលេញ ព្រោះពួកគាត់ស្ថិតនៅក្នុងដង្កាប់តុលាការអាយ៉ងជានិច្ច។ ដូច្នោះ ការរស់នៅ របស់ពួកគាត់ ស្ថិតនៅក្នុងការបារម្ភ ជាអចិន្ទ្រៃយ៏ និង ភាពមិនទៀង សំរាប់អនាគត។ រស់នៅបែបនេះ ជាសភាពអាក្រក់បំផុត សំរាប់មនុស្ស។ នៅលើចំណុចនេះឯង ដែលគេអាចមើលឃើញច្បាស់ នូវកំពុត របស់លោក ហ៊ុន សែន ដែលគាត់ក៏ជា បីតា ស្វាមី ម្នាក់ តែគាត់គ្មានរញ់រា យកអ្នកដទៃ ដែលគេក៏ជា បីតា មាតា ស្វាមី ភរិយា ម្នាក់ដែរ មកធ្វើជាចំណាត់ខ្មាំង ដើម្បីបំរើ នូវតម្រេក នៃអំណាចរបស់ខ្លួន។ យើងឃើញថា វិធានការ របស់លោក ហ៊ុន សែន វាមានរូបភាពក្រៅជាករុណា តែរូបភាពក្នុង វាជាឃាតកម្មប្រឆាំងនឹង យុត្តិធម៏ និង មនុស្សធម៏ ពោលថា យកប្រព័ន្ធតុលាការ មកធ្វើជាឧបករណ៏ ប្រើសំរាប់រក្សាអំណាចផ្តាច់ការ និង ឃុំឃាំងមនុស្សវីតទោសធ្វើជាឱទាហរណ៏សំរាប់គំរាមដល់ពួកអ្នកប្រឆាំងខ្លួន។ដូច្នេះ ការដោះលែងនេះ វាជាចំណែកផ្សេងពី អំពើថោកទាបគ្រប់បែបយ៉ាង របស់លោក ហ៊ុន សែន ដែលវាពុំអាចកាត់កងសងគ្នាបាននោះឡើយ ដូចមាននៅក្នុងពុទ្ធបញ្ញាតិថា បើបថុជ្ជនណាម្នាក់ បានធ្វើបុណ្យច្រើន តទៅនឹងសោយសុខជាមុន បើបថុជ្ជននោះ បានធ្វើបាបច្រើន គាត់ទៅសោយទុក្ខជាមុនប៉ុណ្ណោះ ដ្បិត បុណ្យ និង បាប មានដោយចំណែកប្លែកពីគ្នា, មិនអាចកាត់កងសងគ្នាបាននោះឡើយ។ ពុទ្ធបញ្ញាតិនេះ ក៏ដូចគ្នានឹង ប្រព័ន្ធយុត្តិធម៏នោះដែរ : លោក ហ៊ុន សែន ត្រូវទទួលទណ្ឌកម្មគ្រប់ទម្រង់ជាមុន ពីបទបំពានច្បាប់គ្រប់បែបយ៉ាង។ លើសពីនេះទៅទៀត ការដោះលែងនេះសោតទៀត ក៏វាស្ថិតនៅក្នុងដែន ផ្គើនច្បាប់ របស់លោក ហ៊ុន សែន នោះដែរ ព្រោះសព្វថ្ងៃនេះ សំដីចេញពីមាត់គាត់ វាជាការវិនីច្ជ័យរបស់តុលាការ ហើយនឹង អវមាន (mépris) ដល់សាធារណៈជន ដែលគាត់ ទុកខ្មែរ ជាមនុស្សអគតិថា មិនអាចយល់ដឹងអំពី មារយាទអាក្រក់ជាក់ស្តែង របស់គាត់។ យុទ្ធសាស្ត្រនយោបាយ របស់លោក ហ៊ុន សែន ដែលវាគ្មានតម្លៃជាយុទ្ធសាស្ត្រអ្វីបន្តិចសោះ គឺទុកជា ការលួចប្លន់ និង ភូតកុហក សុទ្ធសាធ។

Partager cet article
Repost0
19 août 2018 7 19 /08 /août /2018 16:44

 

គំនិត ចង់បង្កើត រដ្ឋាភិបាលនិរទេស ដែលជាគំនិតកើតចេញពីទ្រឹស្តី របស់បថុជ្ជន (théorie des gens) ហើយវាកំពុង ទូទ័រ នៅក្នុងមជ្ឈដ្ឋាន នៃពួកអ្នកនយោបាយ ប្រឆាំងនឹង របបភ្នំពេញ ពង្រា នូវការពិភាក្សា ទៅលើបញ្ហាសំខាន់មួយចំនួន ដូចយ៉ាង :

  • ស្ថានភាព នៃរដ្ឋាភិបាលនិរទេស ធៀបនឹង កិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាព ថ្ងៃទី ២៣ តុលា ឆ្នាំ ១៩៩១ ;
  • ស្ថានភាព នៃរដ្ឋាភិបាលនិរទេស ធៀបនឹង រដ្ឋធម្មនុញ្ញជាធរមាន ;
  • គោលជំហរ នៃរដ្ឋាភិបាលនិរទេស នៅចំពោះមុខ ព្រះមហាក្សត្រ ;
  • ទីតាំង នៃរដ្ឋាភិបាលនិរទេស នៅក្នុងប្រទេសមហាអំណាចមួយ ដែលប្រទេសនោះ គេទទួលស្គាល់ នៃអត្ថាភាពខ្លួន ;
  • មធ្យោបាយគ្រប់បែបយ៉ាង ដើម្បី ធ្វើអោយ រដ្ឋាភិបាលអាចប្រព្រឹត្តិទៅបានដោយសក្តិសិទ្ធ ;
  • អ្នកណាជាអ្នកផ្តើមគំនិត ? អ្នកដឹកនាំគណៈបក្សសង្គ្រោះជាតិ ? វរជនខ្មែរដ៏ឆ្នើមណាមួយ ដែលអាចបង្រួបបង្រួមខ្មែរគ្រប់មជ្ឈដ្ឋានបាន ?

បើជាគំនិតរឹម គឺគួរអោយចង់សោច តែបើជាគំនិតសំខាន់ គឺគួរបារម្ភជាទីបំផុត សំរាប់ប្រជាជាតិខ្មែរ ព្រោះជួនកាល វាបែរជាបង្កើតបញ្ហាបន្ថែម តែប៉ុណ្ណោះ។ ការពិត របស់ប្រជាជាតិខ្មែរ វាមានតែមួយគត់ គឺ ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរ បើគាត់មិនកម្រើក គឺគ្មានព្រះបាទធម្មឹកមកពីឋានណា អាចជួយគាត់បាននោះឡើយ៕  

Partager cet article
Repost0
18 août 2018 6 18 /08 /août /2018 04:09

ចុចខាងក្រោមដើម្បីអានអត្ថបទ ជា Fichier PDF.

 

បនភ្នំពេញ បន្តប្រព្រឹត្តអំពើផ្តេសផ្តាស ដើម្បីតម្រូវ នូវតម្រេក របស់ខ្លួន ដូចយ៉ាងបង្ខំព្រះមហាក្សត្រ, តាមផ្លូវងងឹត ឬ រួមគំនិត ជាមួយព្រះអង្គតែម្តង, អោយធ្វើ ព្រះរាជក្រឹត្យ នៅថ្ងៃទី១៧ ខែសីហា តែងតាំងលោក ហ៊ុន សែន ជានាយករដ្ឋមន្ត្រី ដោយបំពានរដ្ឋធម្មនុញ្ញទាំងស្រុង។

មាត្រទី១៩ នៃរដ្ឋធម្មនុញ្ញ បដិញ្ញាតថា : « ព្រះមហាក្សត្រ ទ្រង់តែងតាំង នាយករដ្ឋមន្ត្រី តាមបែបបទ ដែលមានចែងក្នុងមាត្រា១១៩ »

មាត្រាទី១១៩ នៃរដ្ឋធម្មនុញ្ញ បដិញ្ញាតថា : « តាមសេចក្តីស្នើពីប្រធាន ដោយមានមតិឯកភាពពី អនុប្រធានទាំងពីរ នៃរដ្ឋសភា ព្រះមហាក្សត្រ ទ្រង់ចាត់តាំងវរជនមួយរូប ក្នុងចំណោមតំណាងរាស្ត្រ នៃគណបក្សឈ្នះឆ្នោត ឲបង្កើតរាជរដ្ឋាភិបាល។ វរជនដែលត្រូវចាត់តាំងនេះ នាំសហការី ដែលជា តំណាងរាស្ត្រ ឬ ជា សមាជិកគណបក្ស តំណាងនៅរដ្ឋសភា ផ្គូរផ្គង ឲកាន់តំណែងផ្សេងៗ ក្នុងរាជរដ្ឋាភិបាល ទៅសុំសេចក្តីទុកចិត្តពីររដ្ឋសភា។ កាលបើរដ្ឋសភាបានបោះឆ្នោតទុកចិត្តហើយនោះ ព្រះមហាក្សត្រ ទ្រង់ចេញព្រះរាជក្រឹត្យ តែងតាំងគណៈរដ្ឋមន្រ្តីទាំងមូល។

មុនចូលកាន់តំណែង គណៈរដ្ឋមន្រ្តី ត្រូវធ្វើសច្ចាប្រណិធាន ដូចមានខ្លឹមសារចែងក្នុងឧបសម្ព័ន្ធទី៦។

មាត្រាទី៨២ : « រដ្ឋសភា បើកសម័យប្រជុំដំបូង ហុកសិបថ្ងៃយ៉ាងយូរ ក្រោយពេលបោះឆ្នោត តាមការកោះប្រជុំ របស់ព្រះមហាក្សត្រ។

មុនចាប់ផ្តើមការងារ របស់ខ្លួន រដ្ឋសភា ត្រូវប្រកាស សុពលភាព នៃអាណត្តិ របស់សមាជិកនិមួយៗ។ ត្រូវបោះឆ្នោតជ្រើសរើសដាច់ដោយឡែកពីគ្នា នូវប្រធាន អនុប្រធានរដ្ឋសភា និង សមាជិកទាំងអស់ នៃគណៈកម្មការនានា របស់រដ្ឋសភា ដោយមតិភាពច្រើនដាច់ខាត នៃចំនួនសមាជិករដ្ឋសភាទាំងមូល។

រដ្ឋសភាត្រូវអនុម័តបទបញ្ជាផ្ទៃក្នុង ដោយមតិភាគច្រើនដាច់ខាត នៃចំនួនសមាជិករដ្ឋសភាទាំងមូល។

តំណាងរាស្ត្រទាំងអស់ ត្រូវធ្វើសច្ចាប្រណិធាន មុនចូលកាន់តំណែង ដូចមានខ្លឹមសារ ចែងក្នុងឧបសម្ព័ន្ធទី៥ នៃរដ្ឋធម្មនុញ្ញ។

គេឃើញថា បនភ្នំពេញ យកមាត្រា ទាំងបីខាងលើនេះមកកែឆ្នៃទាំងគំរើស តាមតែចិត្តខ្លួនចង់បាន នាំបង្កើត នូវភាពប្របូកច្របល់។ សួរថា ការតែងតាំងលោក ហ៊ុន សែន របស់ព្រះមហាក្សត្រ គឺធ្វើឡើងនៅក្នុង អាណត្តិរដ្ឋសភាទី៥ ដែលនឹងបញ្ចប់អាណត្តិខ្លួន ហុកសិបថ្ងៃយ៉ាងយូរ ឬ រដ្ឋសភាអាណត្តិទី៦ ? ពិតណាស់ហើយថា វាគ្មានមូលហេតុអ្វីជាចាំបាច់ ដែលព្រះមហាក្សត្រ ត្រូវតែងតាំងលោក ហ៊ុន សែន ជានាយករដ្ឋមន្ត្រីថ្មី ក្នុងអាណត្តិទី៥ ដែលនឹងចប់នៅថ្ងៃទី៥ ខែកញ្ញា ខាងមុខនេះ បើយោងតាមសម្តីលោក ហ៊ុន សែន។ ដូច្នេះ គេអាចសន្មតបានថា ការតែងតាំងនេះ គឺធ្វើឡើង សំរាប់អាណត្តិទី៦។ សួរថា តើ រដ្ឋសភា អាណត្តិទី៦ មានបានប្រកាស នូវសុពលភាព នៃអាណត្តិ របស់សមាជិកនិមួយៗ និង មានបានបោះឆ្នោតជ្រើសរើសដាច់ដោយឡែកពីគ្នា នូវប្រធាន អនុប្រធានរដ្ឋសភា ហើយឬនៅ ? ព្រោះថា លក្ខខណ្ឌទាំងពីរនេះឯង ដែលជាលក្ខខណ្ឌ ខានមិនបាន សំរាប់តែងតាំង នាយករដ្ឋមន្រ្តី។ ដោយសារ លក្ខខណ្ឌទាំងពីរនេះវាគ្មានសោះ ហើយ វាគ្មានអ្វីដែល គ្មាន នូវដំណើរការមិនប្រក្រតី នៃស្ថាប័នជាតិ[1], លើកលែងតែ គណៈបក្សកាន់អំណាច យល់ដឹងដោយខ្លួនឯងថា ព្រឹត្តិការណ៏ ថ្ងៃទី២៩ ខែកក្តដា ជាអំពើលួចប្លន់អំណាច របស់បនខ្លួន, ដោយហេតុនេះ ការតែងតាំងលោក ហ៊ុន សែន ជានាយករដ្ឋមន្ត្រី របស់ព្រះមហាក្សត្រ វាជាអំពើបដិរដ្ឋធម្មនុញ្ញ។

សួរថា ចុះហេតុអ្វី បានជាលោក ហ៊ុន សែន គាត់ច្រាសច្រាលដល់ម្លឹង ? ព្រោះលោក ហ៊ុន សែន ជាមនុស្សកំសាកបំផុត។ គាត់ បានប្រព្រឹត្ត នូវអំពើខូចគ្រប់បែបយ៉ាង តែគ្មានសេចក្តីក្លាហាន ទទួលខុសត្រូវតែម្នាក់ឯង ក្នុងឋានៈគាត់ជា មនុស្សខ្លាំង តែបែរទៅជាអូសព្រះមហាក្សត្រ អោយទ្រង់ មកធានា នូវសម្មានុរូបភាព នៃគាត់ ក្នុងឋានៈព្រះអង្គ ជាអ្នករួមគំនិតខូចមហាខូច របស់គាត់៕

 

[1] មាត្រាទី៤ នៃរដ្ឋធម្មនុញ្ញបន្ថែម។

Partager cet article
Repost0
11 août 2018 6 11 /08 /août /2018 14:11

ចុចខាងក្រោមសង្ខេបអត្ថបទដើម្បីអានអត្ថបទសារុប ជា Fichier PDF

សង្ខេបអត្ថបទ

លោក ហ៊ុន សែន អាចបន្តភរខ្មែរ ដែលគាត់កេណ្ឌ អោយមកអង្គុយស្តាប់គាត់និយាយ អំពី ស្នាដៃ នៃការរក្សាសន្តិភាព, អភិវឌ្ឍន៏ និង ជ័យជំនះភ្លូកទឹកភ្លូនដី របស់គាត់ តែគាត់មិនអាច កុហកខ្មែរមួយនគរ និង សហគមន៏អន្តរជាតិបាននោះទេ ព្រោះអំពើដែលគាត់បានធ្វើ វាជាទង្វើ មានភាពធំសំបើម ប្រឆាំងនឹង លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ, ប្រឆាំងនឹង សិទ្ធិមនុស្ស និង យកតួអង្គព្រះមហាក្សត្រ មកបន្ថោក ដើម្បី អញ នឹងបានអង្គុយ លើកៅអីអំណាច អោយបានទំនាន់ចិត្ត។ បើលោក ហ៊ុន សែន ជា មនុស្សខ្លាំង មាន ប្រជាប្រិយភាពពិត ចុះហេតុអ្វី ក៏ជនលាក់ពុតនេះ ត្រូវការជំនួយពី ហ្លួងខ្មែរ ? ព្រោះថា សំទុះ នៃគ្រប់ទង្វើដ៏ចង្រៃ របស់លោក ហ៊ុន សែន គឺ ជា ចំនួនបូករួម នៃការកំសាកជាទីបំផុត របស់គាត់។ ការកំសាកនេះឯង ដែលនាំអោយបនភ្នំពេញ ប្រព្រឹត្ត នូវអំពើឃោឃៅគ្រប់បែបយ៉ាង ដើម្បីរក្សា នូវអំណាចខ្លួន។ ដូច្នោះ រដ្ឋសភា និង រដ្ឋាភិបាល ដែលនឹងកើតឡើង វាជា បន របស់បងធំ និង បងតូច ធុំមហាឆ្អេះ ទាំងនៅក្នុងស្រុក និង នៅក្រៅស្រុក។ ពិតណាស់ហើយថា លោក ហ៊ុន សែន គាត់មានមូលហេតុត្រឹមត្រូវ សំរាប់គាត់ និងប្រព្រឹត្ត នូវអំពើលួចប្លន់ ព្រោះគាត់ មានសេចក្តីត្រូវការ, មានកបិចិត្ត ដូច្នេះ ត្រូវតែគាត់ ធ្វើអោយបានសម្រេចយ៉ាងរហ័សជាទីបំផុត ដែលគេហៅថា តម្រេក នៃជនផ្តាច់ការ៕

Partager cet article
Repost0
9 août 2018 4 09 /08 /août /2018 05:11

ចុចខាងក្រោមសង្ខេបអត្ថបទដើម្បីអានអត្ថបទសារុប ជា Fichier PDF

សង្ខេបអត្ងបទ

សប្បថ ជា កិច្ច ឧឡារិក និង គតិយុត្ត ដែល បុគ្គលម្នាក់ ឬ ក្រុមមួយ ធ្វើចំពោះ វត្ថុដ៍ស័ក្តសិទ្ធិ ឬ សៀវភៅច្បាប់ មុននឹង ចូលកាន់កាប់មុខដំណែងផ្គត់ផ្គង់ដោយអាជ្ញាសាធារណៈ ឬ ធ្វើចំលើយ-កសិណ នៅចំពោះមុខតុលាការ។ កិច្ចនេះ ដាក់សញ្ញា ជាដើមទី នូវការទទួលស្គាល់ និង គោរពជាដាច់ខាត នៃគុណធម៏ និង ច្បាប់រដ្ឋជាធរមាន ហើយនិង ការទទួលខុសត្រូវ គ្មានក្រហែង ក្រោមបារមី នៃសប្បថ នៅចំពោះ គុណធម៏ និង ច្បាប់ជាធរមាន ទាំងឡាយនោះ។

 

Partager cet article
Repost0

Présentation

  • : Le blog de Sangha OP
  • : រូបថតកាលជានិសិត្ស នៅសាកលវិទ្យាល័យ ភ្នំពេញ -មហាវិទ្យាល័យ អក្សរសាស្ត្រ និង មនុស្សសាស្ត្រ (ផ្នែកប្រវត្តិសាស្ត្រ) - ទស្សវត្សរ៏ ៧០
  • Contact

Recherche

Liens