Overblog
Suivre ce blog Administration + Créer mon blog
6 mai 2014 2 06 /05 /mai /2014 19:13
គោលការណ៏ និង កាលៈទេសៈ របស់វៀតណាម

គួលើកយកមកពិចារណាដែរ

ចុចអានអត្ថបទនៅខាងក្រោមនេះ

គោលការណ័ និង កាលៈទេសៈ របស់យួន

Partager cet article

Repost0
1 mai 2014 4 01 /05 /mai /2014 05:39
បុប្ផាក្លិនពុល

គួរលើកយកមកពិចារណាដែរ

 

 

បុប្ផាក្លិនពុល

Les fleurs du mal

 

របបកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ (១៩៧៥-១៩៧៨០), របបសាធារណៈរដ្ឋប្រជាមានិតកម្ពុជា

(១៩៧៩-១៩៩១), និង របបរាជានិយមទី២ (១៩៩៣-សព្វថ្ងៃ) ជាបុប្ផាមានក្លិនពុល សំ

រាប់ប្រជាជាតិខ្មែរ។ បុប្ផាទាំងបីនេះ មានឫសកែវតែមួយ គឺលទ្ធិកុម្មុយនិស្ត កូនកាត់

យួន/ចិន ដូច្នេះវា ជាញាតិសន្តាននឹងគ្នា, វាឈ្លោះគ្នាផង ស្រឡាញ់គ្នាផង ក្នុងចំណង

គ្រួសារតែមួយ។ សព្វថ្ងៃនេះ វារួមគ្នា ជាកម្លាំងតែមួយ យករបបរាជានិយម មកធ្វើជាជំ

រក ដើម្បីរស់ ក្នុងគោលបំណង វាយពន្លិច អ្នកស្នេហាជាតិខ្មែរ ស្រឡាញ់លទ្ធិប្រជាធិបតេ

យ្យសេរី។ តើក្លិនពុលរបស់វា ជាអ្វី?

 

កម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ

ជារបបឈ្លានពានសិទ្ធិមនុស្ស កាប់សម្លាប់ខ្មែរប្រឆាំងខ្លួន, ធ្វើទារុណកម្ម, វាយដំច្រម

ធាក់ខ្មែរស្លូតត្រង់, បង្អត់បាយ មិនចែក «របប» ដល់ខ្មែរអស់កម្លាំងកាយ ធ្វើការបំរើ

អង្គការ, អប់រំ ឲកូនហ៊ាន សម្លាប់ឪម៉ែ, យកនារីក្រមុំពេញរូប ធ្វើជារង្វាន់ផ្នែកកាម

តណ្ហា ដល់យុទ្ធជន ស្មោះចំពោះបក្ស។ អ្នកដឹកនាំ សុទ្ធតែបនផ្កាប់មុខ វក់ ក្នុងមនោ

គមន៏កុម្មុយនិស្តដាច់ខាត, ជាពួក «មហាលោតផ្លោះ»,​ «មហាអស្ចារ្យ», «មហាភ្លឺ

ស្វាង» លោតផ្លោះរំលង ដំណាក់ការសង្គមទាសភាព សង្គមសក្តិភូមិ សង្គមមូលធន ផុត

សង្គមនិយម ឆ្លងតែមួយផ្លោត ៤ដំណាក់ការ បានដល់មាត់ទ្វារស្ថានសួគ៌កុម្មុយ

និស្តមួយ សូម្បីតែ ឡេនីន​ ស្តាលីន ម៉ៅ ឬ ហូជីម៉ីញ លោតឥតបានដល់ ជាយស្ថានសុខ

ឥតមាន អ្នកក្រ សង្គមលែងមាន វណ្ណៈ ប្រកបដោយពន្លឺមហាភ្លឺស្វាង គ្មាន ពោ

ធិសត្វ អង្គណា បានមកដល់គោលដៅនេះ។ ដើម្បីកសាងសង្គមនិយមថ្នាក់ខ្ពស់ ប៉ុល

ពត​ បញ្ចា ឲទឹម ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរ ដូចគោក្របី ទាញភ្នំផ្ជាប់គ្នា ធ្វើទំនប់ ជីកប្រឡាយ

សស្រាក់សស្តាំ ឲប្រជាជន វាន់កន្ទបពណ៌ខ្មៅ ដូចចៅស្រទបចេក ដេកក្រោមមេឃ សុបឹ

ន ឃើញតែខ្មោច។​ ដោយវង្វេង ក្នុងភាពល្ងង់ខ្លៅបែបនេះ ប៉ុល ពត, អៀង សារី, សុន

សែន, ខៀវ សំផន, នួន ជា, អាម៉ុក និង ក្រុមប័ក្ខវា មើលឃើញសង្គមជាតិ ឃើញព្រះ

ពុទ្ធសាសនា ឃើញសង្ឃ ឃើញគ្រប់សាសនា ជាសត្រូវ នឹងអង្គការ ដូច្នេះ វានាំគ្នា កាប់

សម្លាប់,កំទេច ដុតបំផ្លាញ ដើម្បីកសាងសង្គមថ្មី មានសោភ័នភាព ដូចសម័យអង្គរ។

ក្នុងសង្គមថ្មីនេះ ត្រូវចាំបាច់ ជំរុះពួក លន់ នល់និយម, សីហនុនិយម, កុម្មុយនិស្តយួន

និយម ឲអស់​ ដូច្នេះ សម្លាប់ខ្មាំង ជាង២លាននាក់ វាគ្មានខាតប្រយោជន៏អ្វីដល់កម្ពុជា

ធិបតេយ្យនោះទេ។

ទំនាស់ ជាមួយ ខ្មែរយៀកម៉ីញ នៅក្រោមដំបូលផ្ទះរួមនៃ«កម្ពជាប្រជាធិបតេយ្យ» ជា

ជម្លោះនយោបាយ ប្រែក្លាយជាសង្គ្រាមយោធា រវាងកម្ពុជាប្រជាធិបេតយ្យ និង សាធារ

ណៈរដ្ឋសង្គមនិយមវៀតណាម ជាសង្គ្រាម មិនចំពោះ រវាងចិនប្រជាមានិត និង សហ

ភាពសូវៀត គឺជាសង្គ្រាម រវាងកុម្មុយនិស្ត ដណ្តើមគ្នា យកដែនដីកម្ពុជា ដាក់ ជាដែនដី

ក្រោមឥទ្ធិពលរបស់ខ្លួន​។ ចិនប្រជាមានិត យកខ្មែរក្រហម ជាកូនរែក របស់ខ្លួន សហ

ភាពសូវៀត យកយួនកុម្មុយនិស្ត ជាសេះសឹក របស់ខ្លួន។ វិបត្តិ រវាងចិនប្រជាមានិត

និង សភាពសូវៀត​ មានកើតឡើង តាំងពីសម័យ បដិវត្តន៌ចិនមកម្លះ។ វិបត្តិនេះ

បង្ហាញ ជារូបភាពពេញពិភពលោក ក្នុងឆ្នាំ១៩៦០ ជាជម្លោះព្រំដែន ភាគខាងជើង ធៀ

ងខាងកើត ក្បែរកូរ៉េខាងជើង​ និង ភាគខាងលិច, ព្រមទាំងបញ្ហា អាណិកជនជាតិកា

ស៊ាក្ហត៏ និង អុយគ្ហួរ្ស ក្នុងខេត្ត ហ៊្សីង ចាង។ ​ពេលនោះ ចិនប្រជាមានិត ទាមទារ ពីសហ

ភាពសូវៀត ផ្ទៃដី ជាង១លានកន្លះគ.ម.២ ដែលនាំ ឲមាន ការប៉ះទង្គិចគ្នា បង្ហូរឈាម

គ្នាទៅវិញទៅមក ផ្តុំទ័ពវាល់លានឈមមុខគ្នា តាមខ្សែរព្រំដែន ប្រវែង៥០០០គ.ម.។ 

ឥរិយាបថយួន ផ្ជាប់វាសនា ជាមួយ​សហភាពសូវៀត បន្ទាប់ពីអាមេរីកាំងដកទ័ព មាន

ពន្លឺសមហេតុផល ក្នុងបរិយាកាស នៅពេលនោះ ជាជញ្ជីង លំនឹង របស់យួនទប់ នឹង

ទម្ងន់ ប្រវត្តិសាស្រ្តយួន ជាមួយចិន ផ្នែក ភូមិ-យុទ្ធសាស្រ្ត។ គួរកត់សំគាល់ថា ប្រវត្តិសា

ស្ត្រយួន ជាប្រវត្តិសាស្ត្រ សង្គ្រាម កសាងឯករាជភាព ទល់នឹងមហាប្រទេសចិន។ នៅក្នុង

សត្តវត្សទី១៣ លី-ធឿង និង ត្រាន់ ហ៊ុង ដាវ, ដែលជនជាតិយួន គេទុក ជាវិរៈបុរសជាតិ

ធ្លាប់វាយកំទេច ទ័ពចិន ជំនាន់ម៉ុងគ្ហោល នៅ ញូ ញឹក និង បាច ដាង ដើម្បីការពារ

ឯករាជភាព ដែលយួនដណ្តើមបានពីចិនក្នុងសត្តវត្សទី១១ក្នុងសម័យ «ដាយវៀត» ក្នុង

រជ្ជកាលលី នៃមហាចិន។ ​ក្នុងសម័យបដិវត្តន៌ទី១ចិន នៅក្នុង ផែនការលោក ស៊ីន យ៉ាត់

សេន, ​វិរៈបុរសជនជាតិចិន, ក៏មានគ្រោង បញ្ចូល រដ្ឋអាណ្ណាម ក្នុងដែនដីចិនដែរ។

គ្រោងការនេះឯង​ ដែលនាំយួន មានការមិនទុកចិត្ត លើចិនជានិច្ច, ឧទាហរណ៏ជាក់

ស្តែង នៅក្នុង សម័យអាណានិគមបារាំង ​នៅពេលបារាំង បង្ខំយួន ឲដូរតួអក្សរ របៀប

ចិន មកជារ៉ូមាំង ដែលយួនហៅថា អក្សរ «កុកងឿ» យួនគ្មាន ការរួញរា នឹងដូរនោះទេ​

ព្រោះយួន ចង់លុប បំបាត់ ឲអស់ នូវឥទ្ធិពលវប្បធម៏ចិន ក្នុងសង្គមជាតិយួន ទោះបី

ជនជាតិខ្លួន មានកំណើតដើម ជាចិន នៅក្នុងខេត្តចិន ភាគខាងត្បូង ក៏ដោយ។ ត្រូវ

ដឹងថា វៀតណាម ជាប្រទេសតែមួយគត់​ នៅជ្រោយសុវណ្ណភូមិ និង អាស៊ី ភាគអគ្នេហ៏

ដែលទទួលឥទ្ធពលវប្បធម៌ អរីយៈធម៌ របៀបរបប រច្ចនាសម្ព័ន្ធផ្នែកសង្គម រដ្ឋាបាល

យោធា ពីចិន។ ការលុប តួអក្សរចិន ជាបដិវត្តន៏វប្បធម៌របស់យួន ដើម្បីឯករាជភាព

នៃជនជាតិយួន ចំពោះមុខមហាចិន​។

ឯចំណែក​ កម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ ផ្ជាប់វាសនាជាមួយចិនប្រជាមានិត ដោយមានជំនឿ

ផ្ងាប់មុខ ថា​ ចិន​ និង យួន ជាសត្រូវ ប្រវត្តិសាស្ត្រ ស៊ីសាច់ ហុតឈាមគ្នា ថា ខ្មែរ ជាមិត្ត

ប្រវត្តិសាស្រ្ត នឹងចិន ស្រឡាញ់រាប់អានគ្នា ជាអ្នកជិតខាង មិនដែល មាន

រកាំរកូស ពេលណាម្តង នោះឡើយ យកចិន ជាកម្លាំង ការពារខ្មែរ ទល់ នឹងមហិច្ជតា

ប្រវត្តិសាស្ត្រ របស់យួន លេបទឹកដីខ្មែរ។ តែបើបានអានប្រវត្តិសាស្ត្រ គេមិនដែលឃើញ

ចិន មកជួយខ្មែរ ម្តងណាមួយឡើយ នៅពេលដែលខ្មែរ មានជម្លោះ កើត ជាសង្គ្រាម

រវាងខ្មែរ និង យួន។ នៅពេលចិនប្រជាមានិត ជួយខ្មែរក្រហម ច្បាំងប្រឆាំង នឹង

សាធារណៈរដ្ឋខ្មែរ តាមការពិត ចិន គេជួយយួនកុម្មុយនិស្តឯណោះទេ ជំនួយចិន ផ្តល់ ឲ

ខ្មែរក្រហម ជាការបង្គាប់ខ្មែរក្រហម ឲជួយយួនកុម្មុយនិស្ត ច្បាំងប្រឆាំងនឹងអាមេរី

កាំង និង យួនសេរីតែប៉ុណ្ណោះ។ ម៉្យាងមួយទៀត នៅក្នុងសង្គ្រាម ដេញទ័ពឈ្លានពាន

យួន ក្នុងរយៈពេល១០ឆ្នាំ (១៩៧៩-១៩៨៩) ជំនួយចិនដល់ កំទេចទ័ព កម្ពុជាប្រជាធិប

តេយ្យ សល់ពីយួនសម្លាប់, ដែលជារដ្ខសល់តែសំបក, និង ទ័ពអ្នកសីហនុនិយម គឺក្នុង

គោលដៅចិន មិនចង់ ឲអាមេរីកាំង តាមរយៈសមាគម នៃប្រទេសអាស៊ី បែកអគ្នេយ៌

(ASEAN)​, ប្រទេសសេរីក្នុងដំបន់សាមុទ្រប៉ាស៊ីហ្វិក មាន ប្រទេសអូស្ត្រាលីជាអាថ បង្កើត

ទ័ពខ្មែរ អ្នកជាតិនិយម វាយទ័ពខ្មែរក្រហមផង វាយរំដោះស្រុកខ្មែរពីយួនកុម្មុយ

និស្តផង ព្រោះចិនមើលឃើញថា នាដកថា[1]នេះ អាច ឲទ័ពខ្មែរ អ្នកជាតិនិយម អាច

រំដោះស្រុកខ្មែរ ពីយួនបានផង និង អាចវាយកម្ទេចបានងាយ នៃកំទេចទ័ពខ្មែរ

ក្រហម ដែលជាទ័ពប្រល័យពូជសាសន៏ខ្មែរ ឥតចាំបាច់ មានជំនួយ ពីចិនកុម្មុយ

និស្ត។ ពេលនោះ ចិនមានការគាំទ្រពីសៀម ដែលជាដែនដី ចាំបាច់ សំរាប់ ធ្វើ ជាមូល

ដ្ឋាន ដឹកនាំ ពស្តុភារ ជាជំនួយសឹក ដល់ទ័ព អ្នកតស៊ូរខ្មែរ នៅតាមប្រំដែនខ្មែរ/

ថៃ។ មួយម៉ាំង[2]នេះ ដែលអាច ឲចិនសង្គ្រោះកម្ពុជាប្រជាធិបេតេយ្យ បានស្រួល តែការស

ង្គ្រោះនេះ ធ្វើឲ ប្រជាជនខ្មែរ រស់ក្រោមអាណានិគមយួនមួយនគរ ដែលជាជនរងគ្រោះ

នៃរបបកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ ប្រល័យពូជសាសន៏ គ្មានជំនឿ និង ឥតគាំទ្រចលនា

រំដោះ ដែលជាហេតុ អូសទាញសង្គ្រាម ឲមានរយៈពេលយូរអង្វែង នាំឲយួនកុម្មុយ

និស្ត មានពេលវេលាគ្រប់គ្រាន់ បោះគោល អំណាចវា​ដើម្បីកសាងសហព័ន្ធ

ឥណ្ឌូចិន ដែលមានវា​ ជាមេដឹកនាំ។

មួយវិញទៀត សង្គ្រាម រវាងចិន និង យួន ក្នុងរយៈពេលដ៏ខ្លីមួយ (ពីថ្ងៃទី១៧

កុម្ភះ ដល់ ថ្ងៃទី១៦មិននា ឆ្នាំ១៩៧៩)​ បន្ទាប់ពីទ័ពយួន វាយចូលស្រុកខ្មែរ រំលំរបបកម្ពុ

ជាប្រជាធិបតេយ្យ នាថ្ងៃទី៧មករា វាគ្រាន់ ជាសារមួយ ផ្ញើដល់ សហភាពសូវៀត

និង យួន​ ថាខ្លួន មិនបោះបង់ ដាច់ខាត កូនរែកខ្លួន។ តែគេមើលឃើញថា កូនរែក

នេះ ក្នុងសង្គ្រាម រំដោះអស់រយៈពេល១០ឆ្នាំ មិនដែលរំដោះ បានដីមួយដុំ ត្រង់ណា

សោះ ចេះតែអួតក្អេងក្អាង យករដ្ឋ ដែលសល់ តែសំបក ជាប្រដាប់ បំពងសម្លេង​ ថាខ្លួន

រុលចូលជ្រៅ ជាន់ក អាខ្មាំងយួន សង្កត់ករវា ជុំវិញទន្លេសាប ជុំវិញភ្នំពេញ ឥតអៀន

ខ្មាស់។​ ចំពោះយួន វា យកការឃាសនាកុហកនេះ ធ្វើជាការពិត ដើម្បី បន្តជាន់កររាស្រ្ត

ខ្មែរ និយាយបំភ្លែថា ប្រយ័ត្នអត់អញ ខ្មែរក្រហម វា វឹលត្រឡប់ មកសម្លាប់ពួកឯងម្តង

ទៀត។ សីហនុមើលឃើញច្បាស់ ដូចខ្មែរអ្នកជាតិនិយមឯទៀតៗដែរ ថា វត្តមានខ្មែរ

ក្រហម ក្នុងជួររំដោះ យកឈ្មោះកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ និង ទង់ជាតិវា ជាតំណាងខ្មែរ

នៅអង្គការសហប្រជាជាតិ ជាការភាន់ច្រឡំមួយធំណាស់​ សំរាប់ប្រជាជាតិខ្មែរ ក្នុងការ

តស៊ូរំដោះជាតិ តែទ្រង់នៅតែចរចេសបន្ត,ដោយចេតនា,​ដើរលើផ្លូវមរណៈនេះ ក្នុង

គោលបំណង បំរើប្រយោជន៏ផ្ទាល់ព្រះអង្គ គឺ​ សេចក្តីសុខរបស់ព្រះអង្គ ដេកនៅទីក្រុង

ប៉េកាំង ចាំលាភជ័យ ពីចិន និង យួន។​ ទ្រង់យកបុគ្គលទ្រង់ ជាការរួបរួមជាតិ បោក

ប្រាស់ខ្មែរភៀសខ្លួន រស់តាមទល់ដែនខ្មែរ/ថៃ ឲលះបង់ ព្រលឹងខ្លួន​ បំរើបនប័ក្ខ

ឬ ញាតិខ្លួនមួយក្តាប់ ដង្ហែខ្លួន ទៅរស់នៅឯស្រុកចិនម្តងទៀត ធ្វើនយោបាយ

បំរើ កុម្មុយនិស្តចិន និង ដេកចាំយួនកុម្មុយនិស្ត ហៅឲចូលស្រុក។

មកដល់ឆ្នាំ១៩៨២ មានកើត «រដ្ឋាភិបាលត្រីភាគី»​ក្រោមទង់ជាតិ​កម្ពុជាប្រជាធិប

តេយ្យដដែល​ ដោយយកលេសថា ដើម្បីរក្សាកៅអី នៅអង្គការសហប្រជាជាតិ។ ក្នុង

នោះ មានភាគីបី៖

១. កម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ(ខ្មែរក្រហម) មាន ខៀវ សំផន ដើរតួជាអ្នកដឹកនាំថ្មី ធ្វើឫក

ជាអ្នកដឹកនាំសូភាព តែនៅពីក្រោយ មានបន ប៉ុល ពត, អៀង សារី, សុន សេន, តា

ម៉ុក ជាអ្នកបដិវត្តន៏ដាច់ខាត, គ្រប់គ្រងជានិច្ច លើចលនាខ្មែរក្រហម។

២. ភាគីរណសិរ្យរួបរួមជាតិកម្ពុជា ដើម្បីឯករាជ្យ អព្យាក្រឹត្យ សន្តិភាព និង​ សហប្រតិ

ប័ត្ត មានស្តេចសីហនុ​ ជាអ្នកដឹកនាំ មានទ្រង់រណឫទ្ធិ,​ បុត្រា, ជាព្រះរាជតំណាងពិ

សេស។

៣. ភាគីរណៈសិរ្យជាតិ រំដោះប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរ មាន លោក ស៊ឺន សាន ជាអ្នកដឹកនាំ។

ភាគីទាំងបីនេះ មានទ័ពសារ៉ុប​ ប្រមាណ៥ម៉ឺននាក់ ​ប្រឈរមុខ នឹងទ័ពយួនកាន់កាប់

កម្ពុជា មានចំនួន ប្រមាណ ជាងពីរសែននាក់ បូកនឹងទ័ពបូរ័ណ នៃសាធារណៈរដ្ឋប្រជា

មានិតកម្ពុជា មានចំនួនគ្មានអ្នកដឹង ជាចំនួនអាទិកំបាំង ដែលយួន វាបង្កើតឡើង​

ដើម្បី តុបតែង របបរណបវា ដែលមាន ហេង សំរឹត ជាអ្នកដឹកនាំ ​លើក្រដាស។

មតិខ្មែរ សន្និដ្ឋានថា រដ្ឋាភិបាលត្រីភាគី ជាកិច្ចរួមរ័ក្សភិសម័យ ផ្ទុយនឹងធម្មជាតិ ជា

រណៈសិរ្យរួមជាតិ រាជរដ្ឋាភិបាលរួមជាតិ គំរូ ប៉េកាំង ឆ្នាំ១៩៧០ របស់ស្តេចសីហនុ

និង លោកប៉ែន នុត ជាទម្រង់ថ្មី បង្គ្រប់តែកិច្ច លប់លាងមាត់ កម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ

ជាឧប្បករណ៏ចិនកុម្មុយនិស្ត សំរាប់ធ្វើសង្គ្រាមបដិវត្តន៏ របស់កុម្មុយនិស្ត សុទ្ធសាទ

គ្មានលក្ខណៈជាសង្គ្រាមរំដោះជាតិទេ ដូច្នេះការចូលរួមរបស់ភាគីសីហនុ និង ស៊ឺន

សាន គឺនៅត្រឹមតែ នៅក្នុង ល្បិចកុម្មុយនិស្ត ដូចគ្នានឹងស្ទឹង ទោះប្រមូលបានទឹកពី

ជ្រោះ ព្រែក ជ្រលងអូរឯណា ក៏ហូរចាក់ចូលទន្លេ ក្លាយជាទឹកទន្លេដដែល។ ដូច្នេះ ភា

គឺ ស្តេចសីហនុ និង លោក ស៊ឺន សាន ច្បាំងនឹងយួន តែនឹង ចាញ់សង្គ្រាម ជាមុនស្រេច

នៅចំពោះមុខកុម្មុយនិស្ត នៅក្នុងអនាគតកាល ព្រោះរដ្ឋាភិបាលត្រីភាគី មិនដែល

ប្រកាស វាយកុម្មុយនិស្ត ដែលជាសត្រូវពិត ជាសត្រូវធំ ​របស់ប្រជាជាតិខ្មែរនោះឡើយ។

លោកដេម៉ុស្តែន, អ្នកយុទ្ធសាស្ត្រក្រឹច មុន គ.ស. មាន ឧវាទថា៖ «ដើម្បីកំទេចសត្រូវ

ក្រៅបាន ត្រូវតែកំទេចព្រមជាមួយគ្នានូវសត្រូវក្នុងផង» ពេលនោះ សត្រូវក្នុង គឺខ្មែរ

ក្រហម ដែលជាកុម្មុយនិស្ត នោះឯង។ ដូចក្នុងបច្ចុប្បន្នកាលនេះ សត្រូវក្នុងរបស់ជាតិ

ខ្មែរ គឺ គណបក្សសង្គ្រោះជាតិ ដែលមាន​ សម រង្សី និង កឹម សុខា ជាអ្នកដឹកនាំ បោក

ប្រាស់ខ្មែរថា សង្គ្រោះជាតិ ពិរបប អាយ៉ងយួន តែនៅតែ ធ្វើការចរចារ ជាមួយវា ក្នុង

គោលបំណង រកប្រយោជន៏ផ្ទាល់ខ្លួន តែប៉ុណ្ណោះ។    

 

សាធារណៈរដ្ឋប្រជាមានិតកម្ពុជា

សាធារណៈរដ្ឋសង្គមនិយមវៀតណាម(ស.ស.វ.) បានឈ្លានពានកម្ពុជា ជាលើកទី២ តាំង

ពីឆ្នាំ១៩៧៩ រំលំរដ្ឋអំណាច«កម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ» ដែលជារបបកុម្មុយនិស្តផ្តាច់ការ,​

ប្រល័យពូជសាសន៏ខ្មែរ។ ការឈ្លានពាននេះ​ យួន យកលេសថា ជាអន្តរាគមន៏ ដោយ

ចំពោះ ក្នុងនាម «ការតព្វកិច្ចអន្តរជាតិ, សាម្មគីជាភាតរៈភាព, និង,ទំនាក់ទំនង

ពិសេស» ចាត់ទុក ជា «កែវភ្នែក» រវាងខ្មែរ-វៀតណាម-លាវ ជាបងប្អូន រំដោះកម្ពុជា ជា

បងប្អូន ឲផុត ពីបនប្រល័យពូជសាសន៏ខ្មែរ។ ព្រមជាមួយនោះ,យួន វាបន្តុប រដ្ឋអំណាច

ថ្មី «សាធារណៈរដ្ឋប្រជាមានិតកម្ពុជា» ដំឡើងខ្មែរយៀកម៉ីញ អតិតៈក្របខ័ណ្ឌ «កម្ពុជា

ប្រជាធិបតេយ្យ» បន ហេង សំរឹន, ប៉ែន សុវ៉ាន់, ជា ស៊ីម,​​ និង ហ៊ុន​សែន ជាស្នូលនៃសា

ធារណៈរដ្ឋ។

គួរកត់សំគាល់ដែរ អំពី មតិខ្មែរ លើអន្តរាគមន៏យោធាយួន ដោយចំពោះ មកក្នុងស្រុក

ខ្មែរនេះ។ មតិទី១​ សន្និដ្ឋាន ថា៖ ខ្មែរក្រហម ភាគីកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ ជាអ្នកបង្ករ

ហេតុ​ លើកទ័ព ទៅរុកគួន វៀតណាម​ ក្នុងគោលដៅ ទាមទារ យកដីកម្ពុជាក្រោម ដែល

បណ្តាល​ ឲវៀតណាម ការពារខ្លួន ​លើកទ័ព មកវាយ កម្ពុជាវិញ។ មតិទី២ សន្និដ្ឋានថា

៖ យួនមិនអនុញ្ញាត ឲមាន របបនយោបាយនៅស្រុកខ្មែរ ដែលអាច គំរាមកំហែង ដល់

សន្តិសុខស្រុកខ្លួន ដូច្នេះ ចំពោះយួន អន្តតគមន៏នេះ ជាអន្តរគមន៏ចំបាច់ សំរាប់

ការពារ ទុកជាមុន ចំពោះមុខ យថាហេតុនេះ ដែលអាចកើតចេញពីស្រុកខ្មែរ ដែល

មាន ចិន ជាថៅកែនយោបាយ នៅស្រុកខ្មែរ។

តែបើយើងលើកយកករណី ស្រុកលាវ មានខ្មែរក្រហមឯណា ធ្វើការកំរាមកំហែងយួន តែ

យួន បញ្ចូលទ័ព មកក្តាប់ប្រទេសនោះដែរ? ដូច្នេះ ការឈ្លានពានកម្ពុជា​​ វាមាននៅក្នុង

កម្មវិធី ជាប្រតិសាស្រ្ត របស់យួន ដូចអ្នកនិពន្ធយួនម្នាក់ ឈ្មោះ ឡែ ថាញ់ ខើយ ក្នុងរាជ

វង្សង្វៀង កាលដើមសត្តវត្សទី១៦ ក្នុងសម័យ ក្រុងលង្វែកនៅស្រុកខ្មែរ បាននិពន្ធ

សាត្រាមួយ មានចំណងជើងថា «កិច្ចវាតទីទម្លាយ រកដីថ្មី» ភាសារយួនថា «ណាម

ទៀន» បំផុស សម្បជញ្ញៈជនជាតិយួន ថា ដើម្បី រស់លូតលាស់ ទៅបាន អាស្រ័យ នឹង

ប្រទេសវៀតណាម រីកទូលំទូលាយ ជា «មហារដ្ឋវៀតណាម»​ ភូមិសាស្រ្ត, ចំនួនប្រជាជន

ព្រមទាំងការកៀបសង្កត់ របស់ចិន ពីទិសខាងជើង តម្រូវ ឲវៀតណាម ពង្រឹងដែនដី

ចុះមកភាគខាងត្បូង បែបដូចគ្នា នឹងទ្រឹស្តី «ទំហ៊ំដែនដីអាយុជីវិត»-«នង្គាល់ចិញ្ចឹម

ដាវ ៗការពារនង្គាល់»-ន័យនេះប្រហាក់ប្រហែលនឹងពាក្យខ្មែរថា-ខ្លារក្សាព្រៃ ៗរក្សាខ្លា-

ឬ ក៏ប្រហាក់ប្រហែល នឹងន័យចិនថា-ទឹកមានត្រី ៗរស់នៅក្នុងទឹក-។ រាជវង្សង្វៀង​

បាន អនុវត្តន៏គម្ពី របស់អ្នកនិពន្ធនេះ វាយរំលំ ប្លន់រិបយកចាម្ប៉ាបូរី បញ្ចូលក្នុងរដ្ឋវៀត

ណាម​ ហើយ ចេះតែបន្ត ដំណើរ មកទិសខាងត្បូងទៀត តំរង់មកកម្ពុជាក្រោម ទទួល

ពេលនោះ ក្រុងឧត្តុង្គ នៃប្រទេសកម្ពុជា ទើបនឹងស្ថាបនាថ្មី បន្ទាប់ពីការរលំ នៃបន្ទាយ

សង្វែក (ឆ្នាំ១៥៩៤) ព្រះស្រីសុរិយោព៌ណ បានព្រះចៅសៀម ដង្ហែរមក បន្តុបគ្រងរាជ្យ

នៅក្រុងថ្មី​ ព្រះអង្គ ទ្រង់តំរិះ ចង់រលាស់ខ្លួន ឲផុត ពីការរួបរឹត របស់ព្រះចៅសៀម ដែល

ចាត់ទុក ប្រទេសខ្មែរ ជាប្រទេសរណប បែបបទរដ្ឋបាល, ជីវភាពរស់នៅក្នុងវាំង ជា

សៀម ទាំងអស់ ព្រះអង្គក៏ឈ្វេងយល់ថា ត្រូវចងស្ពានមេត្រី ជាមួយ ព្រះចៅក្រុង

អាណា្ណម (ក្រុងវ៉េ) ​តាមរយៈ អពារពីពា ររវាង ព្រះរាជបុត្រ ដែលជាមហាឧប្បរាជ[3] ព្រះ

នាម ព្រះជ័យជេដ្ឋា(ទី២) ជាមួយ ព្រះក្សត្រី ក្រុងវ៉េ ព្រះនាម កូ ជឹន (បុត្រីទី៩)។ ក្នុងរាជ

ព្រះជ័យជេដ្ឋាទី២នេះហើយ ដែលយួន ប្តើមមកវាតទី ក្នុងកម្ពុជាក្រោម រហូតដល់ដី

ព្រៃនគរ ផ្លាស់ឈ្មោះជា Saigon​ ក្នុងសម័យ អាណានិគមបារាំង។

ត្រឡប់មកនិយាយអំពី សាធារណៈរដ្ឋប្រជាមានិតកម្ពុជា វានេះ ជា មាត់ប្រើសទ្រូ «សហ

ព័ន្ធឥណ្ឌូចិន» ដែល កម្ពុជា និង លាវ​ ត្រូវរិបបញ្ចូលក្នុងទ្រង់ «មហារដ្ឋវៀតណាម»។ មហិ

ច្ជតានេះ មានតាំងពីសត្តវត្សទី១៧មក ហូ ជី ម៉ីញ គ្រាន់តែជួសជុល កែរលំអរ ទ្រុង

នេះ ឲស្របទៅតាមស្ថានភាពនយោបាយថ្មី របស់គណបក្សកុម្មុយនិស្តយួនតែប៉ុណ្ណោះ គឺ

បង្កើតទ្រុង «សហព័ន្ធឥណ្ឌូចិន»។ តឹកតាងជាក់ស្តែង គឺពេលដែលបារាំង ប្រគល់ឯក

រាជ្យឲខ្មែរ ក្នុងឆ្នាំ១៩៥៣ មុនសន្និសិទស្ហឺណែវ ឆ្នាំ១៩៥៤ យៀកម៉ីញ ដែលបានចូលមក

ស្រុកខ្មែរ ធ្វើសង្គ្រាម ប្រឆាំង នឹងបារាំង វាមិនព្រម ត្រឡប់ចូល ទៅស្រុកយួនវិញ

ទេ ទោះបីខ្មែរ ធ្វើប្រត្តិបត្តិការណ៏យោធា «សាម្មគី» វាយប្រដេញវាយ៉ាងណាក៏ដោយ ក៏វា

នៅតែក្រាញ ខាំកកេរ ដីកម្ពុជាដដែល រហូតដល់ពេលបន្ទាប់ ពីកិច្ចព្រមព្រៀង ក្រុងស្ហឺ

ណែវ ទើបវាចាប់ផ្តើមដកទ័ពចេញ។

សាធារណៈរដ្ឋប្រជាមានិតកម្ពុជា ឈរជាប់លើដីខ្មែរបាន ដោយសារ តែមាន ទ័ពយួន

កុម្មុយនិស្ត ប្រមាណ ជាពីរសែននាក់ ឈរជាន់ទឹកដីខ្មែរ ជាពិសេស ប្រជាជនខ្មែរ ពាយ

ដោយសារស្នាដៃ កម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ អ្នកសល់ពីស្លាប់ ពេលនេះ នាំគ្នា អគុណ

យួន ព្រោះខ្លាច បាក់ស្បាត ភ័យខ្លាច ការវឹលត្រឡប់ នៃរបបប្រល័យពូជសាសន៏ មក

វិញ នាំគ្នាទ្រាំរស់ ក្នុងរបបអាណានិគមន៏យួនចង្រៃនេះ។ សម័យនោះ ក៏អាចប្រដូច នឹង

ការផុសវឹលត្រឡប់មកវិញ នៃសម័យ «កំពប់តែអុង»។​ អ្នកដឹកនាំខ្មែរ ដែលជា បាវព្រាវ

យួន នាំគ្នារៀន ភាសាយួន ព្រោះជា ល័ក្ខខណ្ឌដាច់ខាត ដើម្បី អាច កាន់ដំណែង ក្នុង

ថ្នាក់ដឹកនាំជាន់ខ្ពស់, ស្ត្រីខ្មែរឈប់ពាក់សារុង ឬ សំពត់, ជាពិសេស ក្នុងផ្នែកវប្ប

ធម៌ កម្មវិធីសិក្សាក្នុងសាលា​ តម្រូវ ឲរៀនភាសាយួន ជាភាសាទី២ បន្ទាប់ពីខ្មែរ។​ នៅ

ក្នុងតំបន់ខ្លះ ជាពិសេស ខេត្តព្រៃវែង, ស្វាយរៀង, តាកែវ, កំពត, យួន បំបិតហាម

មិន ឲនិយាយភាសារខ្មែរ ជាដាច់ខាត ព្រោះអ្នកដឹកនាំ ក្នុងតំបន់ទាំងនោះ សុទ្ធជាជន

ជាតិយួនទាំងអស់។​ យួនឈប់ ឲប្រើពាក្យជាតិ «ខ្មែរ» ក្នុងអត្តសញ្ញាណប័ណ្ណ វា យក

ពាក្យ «កម្ពុជា» មកជំនួស ព្រោះវាថា ខ្មែរគ្រាន់តែ ជា ជាតិពិន្ទុមួយ រស់នៅ ក្នុងស្រុក

ខ្មែរ ក្នុងចំណោម ជាតិពិន្ទុដ៏ទៃទៀត មាន ជាតិយួន, ចិន, ផ្នង, កួយ ។ល។ និង ។ល។

ដើម្បីការពារសន្តិសុខ «មហាវៀតណាម» ក្នុងឆ្នាំ១៩៨៤ យួន ស្ថាបនា ខ្សែរមហា

កំពែង សំយ៉ុងចុះពីចិនប្រជាមានិត ចាក់បណ្តោយ តាមទន្លេមេគង្គ សសៀរតាមព្រំ

ដែន លាវ-ថៃ បន្តមក ព្រំដែន កម្ពុជា-ថៃ រហូតដល់ ឈូងសមុត្រសៀម។ នៅក្នុង ដី

ខ្មែរ កំពែងនេះ មានប្រវែង ប្រមាណ៨០០គ.ម. ចាប់ ពីដែនដី លាវមក។ ជាផ្លូវយុទ្ធ

សាស្ត្រ ឆ្ការព្រៃវាល អមសង្ខាង ប្រមាណ៥០០ម. បណ្តាក់ដោយប៉ុស្តប៉ម បង្កប់អន្ទាក់

បង្កៃគ្រាប់មីន កន្លែងខ្លះ រថយន្តបើកបាន មានយោធាចលត ឃ្លាំពិនិតរក្សា ជា

អចិន្ត្រៃ អាចមានបណ្តាញប្រដាប់ទំនើប គយឃ្លាំនិង បន្តល់សញ្ញាអាសន្ន។ ក្នុងការ

ស្ថាបនាផ្លូវនេះ យួន កែនប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរ បង្ខំឲធ្វើការ យ៉ាងទម្ងន់ ទឹមដូចគោ-

ក្របី ប្រចាំការជានិច្ច អ្នកស្រុកស្លាប់ ក្នុងការស្ថាននេះ ជាង ៥ម៉ឺននាក់ ​ហើយ សេសល់

ប៉ុន្មាន កើតរោគគ្រុនចាញ់ទាំងអស់ តើហេតុនេះ មិនមែន ជាសង្រ្គាម វិត្រាណូ

មួយ ដើម្បីសម្លាប់ប្រជាជនខ្មែរ ដោយមេរោគគ្រុនចាញ់ធម្មជាតិទេឫ? ដូចសព្វថ្ងៃនេះ

យួនកំពុង សម្លាប់ប្រជាជនខ្មែរ តាមអាហារ នោះឯង។

យួនដកទ័ពចេញពីស្រុកខ្មែរ មិនមាន ជាអ្នកចាញ់សង្គ្រាមនោះលើយ។ ការដកទ័ព

នេះ ជាយុទ្ធសាស្រ្ត «ការយកលំនាំតាមបរិយាការណ៏ថ្មី នៃនយោបាយពិភពលោក» គឺការ

ស្រុតចុះ នៃរបបសហភាពសូវៀត ដែលជា ភតិសន្យាបតី[4] ដាច់មុខ របស់ខ្លួន។ ល្បិច

យួន គឺ ការផ្ទេរ សង្គ្រាមកម្ពុជា ឲក្លាយ ជាសង្គ្រាម រវាង ខ្មែរនឹងខ្មែរ ការផ្ទេរនេះ គឺ យួន

មិនចង់ ឲមានបង្កើត គណកម្មការអន្តរជាតិជាអចិន្ត្រៃ សំរាប់ ត្រួតពិនិត្យ ការដកទ័ព

យួនចេញពីកម្ពុជា បង្វែរ បេសកកម្ម នៃកងទ័ពអន្តជាតិធានាសន្តិភាព និង សន្តិ

សុខ[5], របស់អង្គការសហប្រជាជាតិ,​ ដែលបង្កើតឡើង នៅក្នុងក្របខណ្ឌកិច្ចព្រមព្រៀង

សន្តិភាពកម្ពុជា​​ ធ្វើឡើង នៅទីក្រុងប៉ារីស នាថ្ងៃទី២៣តុលាឆ្នាំ១៩៩១, ឲដោះស្រាយតែ

បញ្ហារំលាយ និង ដកអាវុធ ពីភាគីយុទ្ធការីខ្មែរ តែប៉ុណ្ណោះ ព្រោះសង្គ្រាម នៅស្រុក

ខ្មែរ ជាសង្គ្រាម រវាងខ្មែរ និង ខ្មែរ ជាសង្ក្រាមស៊ីវឹល។ បើយើងលើកយក ទុព្ធលភាព នៃ

កិច្ចព្រមព្រៀង ២៣តុលាឆ្នាំ១៩៩១ គឺនៅត្រង់ចំណុច មិនបង្កើតគណកម្មការអន្តរជាតិ

ជាអចិន្ត្រៃនេះឯង ដែលខុស ពីកិច្ចព្រមព្រៀង សន្តិភាព នៅទីក្រុងស្ហឺណែវ ឆ្នាំ១៩៥៤។​

កង្វះនេះ នាំឲយួន លាក់ទាហ៊ានយួន ប្រមាណ១សែននាក់ នៅកម្ពុជា សំរាប់ទុកគាំទ្ររដ្ឋ

នៃគណបក្សប្រជាជាន ដូច្នេះឯងហើយ ក្រោយពីការបោះឆ្នោត ក្នុងឆ្នាំ១៩៩៣ គណ

បក្សប្រជាជានចាញ់ឆ្នោត តែវា មិនព្រមផ្ទេរអំណាច គំរាមបង្កើត តំបន់អបគមន៏

ដោយវាសំអាង លើទ័ពយួន លាក់ខ្លួន នៅស្រុកខ្មែរនេះឯង។ បន្ទាប់មកទៀតស្តេច

សីហនុ ប្រកាសដេញថែមទៀត កងទ័ពអន្តជាតិ ធានាសន្តិភាព និង សន្តិសុខ ដែលជា​

បើកលទ្ធភាព ឲគណបក្សប្រជាជន ធ្វើរដ្ឋប្រហារ ដណ្តើមអំណាចវិញទាំងអស់ ក្នុងឆ្នាំ

១៩៩៧។ សួរថាតើចិន ដែលសីហនុក្តី បច្ចុប្បន្ន មាន សម រង្សីទៀត​ យកចិន ជាអ្នក

ការពារខ្មែរ រត់ទៅពួនបាត់នៅទីណា? សូមប្រាប់ទៅ លោក សម រង្សី ថា​ ចិនកុម្មុយនិស្ត​

វាឥតលាក់ខ្លួនទេ គឺវា រស់នៅ ជាមួយ រដ្ឋ នៃគណបក្សប្រជាជន តែម្តង។

 

រាជានិយមទី២

រាជានិយមទី២ ជាកុកតៃ[6] នៃរបបបី សាធារណៈរដ្ឋប្រជាមានិតកម្ពុជា, កម្ពុជាប្រជាធិប

តេយ្យ, និង រាជានិយម​ ដែល ជាបុប្ភាបី មានក្លិនពុល សំរាប់ប្រជាជាតិខ្មែរ។ រាជានិយម

នេះ រស់ នៅក្រោម អាណានិគមន៏យួន ហើយគ្រប់គ្រង ដោយរដ្ឋនៃគណបក្សប្រជាជន

គឺមាន មហាក្សត្យ សភា,រាជរដ្ឋាភិបាល, រដ្ឋបាល, តុលាការ, កងទ័ព ទាំងអស់ ជារបស់

គណបក្សប្រជាជន ដែលជាចោរ ប្លន់អំណាចសុទ្ធសាទ។ ​ដូច្នេះ អង្គការទាំងនេះ ជា​

អង្គការ ឥតមានច្បាប់ គ្រប់គ្រង មិនមែន ជាស្ថាប័នជាតិខ្មែរទេ ព្រោះប្រជាជាតិ

ខ្មែរបច្ចុប្បន្ន គ្មានឯករាជ្យ, ប្រជាពលរដ្ឋគ្មានសេរីភាព រស់នៅក្រោមអំណាចចោរ ប្លន់

សម្បតិជាតិ ប្លន់ប្រជាជន យកទៅបំរើ ប្រយោជន៏បរទេស ជាពិសេស​ ចិន/យួន កុម្មុយ

និស្ត។ រាជានិយមទី២នេះ ជាទឹកពុះ ក្តៅគគុក​ មិនអាច ឲប្រជាជនខ្មែរ រស់ក្នុង ទឹក

នោះបានឡើយ ដូច្នេះ យកគុណនាម ជា​ «ទឹកអមរៈ[7]» ជាជម្រក នៃសេចក្តីសុខ ដល់

ប្រជាពលរដ្ឋ​ ជាការកុហកសុទ្ធសាទ​ ព្រោះការពិត រាជានិយមនេះ ជា ដម្រកសត្វព្រៃ​

មានមនុស្សកំណាចរស់នៅ ដូចជាហ្វូងសត្វខ្លា នាំគ្នា ក្តាប់អំណាច ធ្វើជាម្ចាស់ឯកជន

ប្រទេស កសាងសុភមង្គល ជា អត្ថទ័ត្ថបុគ្គល សំបូណ៏ សប្បាយ តែខ្លួន ញាតិបនប័ក្ខ

របស់ខ្លួន លើទឹកភ្នែករាស្រ្ត ញើស និង ឈាមប្រជាពលរដ្ឋ នាំគ្នាបន្លំការបោះឆ្នោត យក

ឈ្នះ បង្កើតរបប បែបជា អត្ថាធិប្បតេយ្យ ឬ ញាត្តាធិបតេយ្យ ឬ អប្បជនាធិបេតយ្យ​

ផ្តាច់ការ បុគ្គលនិយម និយមញាតិ​បនប័ក្ខ​ នាំគ្នាបំពោក អភ័យឯកសិទ្ធ​ ពាក់ងារ

ជា សម្តេច, ឯកឧត្តម, ជំទាវ, ឧកញា ពាសពេញនគរ ដែលមានយួនជាម្ចាស់។

រួមសេចក្តីមក រាជានិយមទី២នេះ ជាឆ្កែបំរើ រដ្ឋ នៃគណបក្សប្រជាជនផង ដែលជាចោរ

ប្លន់អំណាច ជាឆ្កែបំរើយួនផង ដែលជាចោរប្លន់ទឹកដីខ្មែរ។ រាជានិយមនេះរស់តាម

ដង្ហើមចោរទាំងពីរនេះ នៅពេលណាពួកវា អស់ខ្យល់ដក នៅក្នុងស្រុកខ្មែរ រាជានិយម

នេះ នឹងស្លាប់ដោយខ្លួនឯង មិនចាំបាច់ប្រជាពលរដ្ឋ វាយរំលំចោលទេ។

 

រួមសេចក្តីមក របបបី ដែលបានរៀបរាប់ខាងលើនេះ ផ្គុំគ្នា កើតចេញជារបបថ្មី

មួយ ដែលជា របបខ្ញុំកញ្ជះយួនកុម្មុយនិស្ត រស់បំផ្លាញជាតិខ្មែរ ឲរលាយសូន្យជាពុំ

ខាន បើខ្មែរយើង នៅតែនាំគ្នាឈរមើលយួនរាប់លានហូរចូលស្រុកខ្មែរ។ ដេកចាំ គណ

បក្សសង្គ្រោះជាតិ គឺដូចនាំគ្នា​ ដេកចាំ មនុស្សទៅសូម ភ្លើងយក្ស ស៊ីសាច់មនុស្ស៕

 

[1] នាដកថា=គ្រោងការនៃរឿង(Scénario)។

[2] មួយម៉ាំង=ជាមធ្យោបាយគ្រប់គ្រាន់(Atout)។

[3] ឧប្បរាជ=អ្នកស្នងរាជ្យតំណរពីស្តេច។

[4] ភតិសន្យាបតី=អ្នកជួយឲ...(Bailleur de fonds)។

[5] កងទ័ពអន្តរជាតិធានាសន្តិភាព និង សន្តិសុខ=International Peace keeping Forces។

[6] កុកតៃ=សុរាលាយស៊ីរ៉ូនឹងទឹកកក​ (Cocktail)។

[7] ទឹកអមរ=ទឹកនៃព្រះ។

រូបសង្គ្រាមរវាងបារាំងនិងយួន​ក្នុងសត្តវត្សទី១៩

រូបសង្គ្រាមរវាងបារាំងនិងយួន​ក្នុងសត្តវត្សទី១៩

Partager cet article

Repost0
29 avril 2014 2 29 /04 /avril /2014 03:55

 

ឆ្កែ ? ឬ មិនឆ្កែ ? ឆ្កែ

 

កាលពីថ្ងៃទី២០មេសាឆ្នាំ២០១៤ កន្លងមកនេះ ខ្មែរមួយចំនួន នាំគ្នាទៅស្តាប់ សម-រង្សី ធ្វើសេ

ចក្តី រាយការណ៌ ពី ស្ថានការជាតិ នៅវត្តពោធិវង្ស[1]។ ក្នុងរយៈពេលប្រហែលជាង១៥នាទីក្នុង

ចម្លើយ សម-រង្សី​ លើសំនួរ អ្នកចូលរួមក្នុងជំនួបនោះ សមរង្សី ធ្វើឃោសនាចេញមុខឲយួន ថា

នៅក្នុងស្រុកខ្មែរសព្វថ្ងៃ មានជនជាតិយួន ចូលមករស់នៅមានចំនួន ប្រមាណ តែ៥សែន

នាក់ទេ ចំនួននេះ វាមិនជាគ្រោះថ្នាក់អ្វីដល់ប្រជាជាតិខ្មែរនោះឡើយ​ ​ព្រោះពាក់កណ្តាល មាន

សញ្ញាតិជាខ្មែរ រួចទៅហើយ ហើយពាក់កណ្តាលទៀត បើគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ បានឡើងកាន់

អំណាច សមរង្សី នឹងធ្វើនិយតកម្ម ឲជនទាំងនោះបានទទួលសញ្ញាតិជាខ្មែរ ស្របទៅតាមច្បាប់

សញ្ញាតិ របស់ខ្មែរ(Sic)។ ទីនេះ ខ្ញុំមិនលើកយកច្បាប់មកនិយាយទេ ព្រោះមាន លោកសួនសេរី

ដ្ឋា[2] បានលើកយកមកធ្វើអត្ថាធិប្បាយ យ៉ាងក្បោះក្បាយ តាមរលកវីទ្យុ នៃចលនាអំណាច

ពលរដ្ឋខ្មែរ។

 

រីឯចំណែក ចំនួនដែល សមរ-ង្សី លើកមកបង្ហាញថា ជាចំនួនពិតនោះ វាគ្រាន់តែជា សំដី ដែល

ស-ខេង រដ្ឋមន្រ្តីចោរ វាយកមាត់​ និង អណ្តាត សម-រង្សី មកនិយាយតែប៉ុណ្ណោះ។ ជននេះ ហាក់

បីដូចជាមាន មោទនភាពណាស់ ព្រោះចោរឲនិយាយថា ចំនួន៥សែន ខុសឆ្ងាយពីហ៊ុនសែន

និយាយថា មានយួន តែពីរបីម៉ីននាក់តែប៉ុណ្ណោះ។ តែជននេះ ល្ងង់ ឥតបានគិតថា យួន

កំពុង ធ្វើល្បិច ឲហ៊ុន-សែន និយាយចំនួនម៉ឺន តែឲ ស-ខេង ធ្វើជាលួចផ្ញើរ ឯកសារសំងាត់

ដល់ខ្លួន ថាយួន មានច្រើនដល់សែន។ បានដឹងដូច្នេះ ជននេះដើរអួតអាង ថាខ្លួនមានសេច

ក្តីក្លាហាន ហ៊ាននិយាយខុសពីហ៊ុនសែន ហើយចោទគេឯងថា បើអ្នកណានិយាយដល់លាន គឺ

គ្មានហេតុដែលនាំឲជឿ ហើយថែមទាំងនាំឲគេមើលងាយទៀតផង(Sic)។ ក្នុងរឿងនេះ សម-

រង្សី និយាយបន្ថែមថា កុំនាំគ្នាធ្វើដូចពួក លន់-នល់ ​នាំគ្នាសម្លាប់យួន តែជននេះឥតបាន

ដឹងថា នៅពេលនោះដែរ នៅតាមជនបទ ដែលមាន វត្តមាន យួនកុម្មុយនិស្ត ពួកវាសម្លាប់ខ្មែរ

ប្រឆាំងនឹងវា រាប់ពាន់នាក់ ដើម្បីរក្សាសន្តិសុខវា តែរឿងនេះ គ្មាននរណាម្នាក់ លើកវាមក

និយាយទេ។ យើងនិយាយនេះ មិនមែនមានន័យថា ការសម្លាប់ម្នាក់ងារសំងាត់យួនកុម្មុយ

និស្ត ហើយមាន ប៉ះពាល់ដល់ជនស៊ីវឹលយួន ជាការធម្មតានោះទេ គឺពិតជាអំពើមួយត្រូវតែផ្ត

ន្ទាទោស។ រដ្ឋាភិបាលខ្មែរជំនាន់នោះ​បានធ្វើការសូមទោស ជាផ្លូវការចំពោះ រដ្ឋាភិបាលយួន

ខាងត្បូង អំពី អំពើ ពាសព័ន្ធ(acte isolé)​​ នេះ ដែលតែងតែមានកើតឡើងក្នុងប្រទេសមានស

ង្គ្រាម ឬ​ ការប្រើកម្លាំង បង្រាបលើអ្វីមួយ ដែលគេឲឈ្មោះថា អ្នករងគ្រោះទាក់ទងនឹងអំពើ

(victime collatérale)។​ តែបើ សម-រង្សី លើក ប្រវត្តិសាស្រ្ត មកធ្វើជាតុលាការ ត្រូវខ្លួនកំភ្លេច

សោះថា ក្នុងសង្គ្រាម៥ឆ្នាំ «សាធារណៈរដ្ឋខ្មែរ» និង កងទ័ពជាតិ ធ្វើសង្គ្រាមទល់នឹងយួន

កុម្មុយនិស្ត ដើម្បីការពារ បូរណភាពទឹកដី​ និង ឯករាជ្យជាតិ ​មិនដូចសីហនុ ដែលសម-រង្សី

ទុកជាបីតាជាតិ​ ជួយយួនកុម្មុយនិស្ត​ ឲមកឈ្លានពាន ប្រទេសខ្មែរ ដោយចំហា ឥតមានខ្លាច

ច្បាប់អន្តរជាតិអ្វីនោះឡើយ។ ត្រូវដឹងថា ទោះបីគ្រាំគ្រា ខ្ទេចខ្ទាំ ដូចម្តេចក្តី កងទ័ពជាតិ

ជំនាន់នោះ ក៏នៅតែ ច្បាំង​ក្រាញននៀល ក្នុងសមរភូមិ ទល់នឹងខ្មាំងយួនកុម្មុយនិស្ត វាតទី​

រហូតដល់ទឹកបង្ហើយ។ ដោយសារកងទ័ពជាតិនេះ មានវិន័យត្រឹមត្រូវ ទោះបី មិនបានល្អច្ចោះ

យ៉ាងណា ក៏សម្រប ឥរិយាបទខ្លួន ទៅតាមនយោបាយជាតិ ដែលដល់ពេលវេលា​​ សំរុះសំរួល

គ្នា ផ្សះផ្សាគ្នា ជាមួយគូបដិប័ក្ខ​ ដែលជាខ្មែរដូចគ្នា ​ដាក់អាវុធ ប្តល់សន្តិភាព​ ឲប្រទេស

ជាតិ ព្រមទាំងការ វឹលត្រឡប់មកវិញ នូវ​ ឯករាជភាព ដែលជា​របស់មានតម្លៃ និង ជាសក្ការៈ

ជាតិ តែព្រឹត្តិការណ៏បន្ទាប់មកទៀត គឺជាសោកនា្ឋកម្ម ដែលជនជាតិខ្មែរបានជួប

ប្រទះ និង ដឹងឮគ្រប់គ្នា។ តែបើសម-រង្សី ធ្វើមិនដឹង គឺបុគ្គលនេះមិនមែនជាមនុស្សទេ។

 

រឿងសំខាន់ ដែលគួរ ឲចាប់អារម្មណ៌ មិនមែន សំដីសមរង្សីនោះទេ គឺរឿងអ្នកអង្គុយស្តាប់ជន

នេះ ធ្វើឃោសនាឲយួន​សម្លាប់ខ្មែរ​ ស្តាប់ហើយគ្មានប្រតិកម្មអ្វីទាំងអស់ នៅទីបញ្ចប់ នាំគ្នាទេះ

ដៃទៀត។ នេះហើយ អ្នកស្នេហាជាតិខ្មែរ! ដឹងច្បាស់ថា យួនចូលមករស់នៅក្នុងស្រុកខ្មែរ រាប់

លាននាក់ មើលឃើញច្បាស់នឹងភ្នែក តែបិទមាត់ អង្គុយចាំទេះដៃ ឲជនបែបសមរង្សី ដែល

អាចចាត់ទុក ជាជនក្បត់ជាតិបាន មកធ្វើឃោសនាឲយួន នៅក្នុងវត្តខ្មែរ ជេរខ្មែរណា ហ៊ាន

និយាយថា យួនមានរាប់លាននៅស្រុកខ្មែរ ថាជាខ្មែរឥតតម្លៃ។ តែជនក្បត់ជាតិនេះ​ ឥតដឹង

ខ្លួន ថាខ្លួន គ្មានទម្ងន់នយោបាយអ្វីទៀតទេ លើឆាកអន្តរជាតិ ហើយកំពុងបាត់បង់

ប្រជាប្រិយភាពនៅក្នុងស្រុក​ រត់រកជម្រងថ្មីសំរាប់រស់ គឺចូលបំរើ ហ៊ុន-សែន ព្រោះយួន វាមិន

យកជនបែបនេះ មកធ្វើជា បាវបំរើវា ​នៅក្នុងផ្ទះវានោះឡើយ តែអាចធ្វើជា អ្នកបំរើបាវព្រាវ

វាបាន តែវាប្រាប់ហ៊ុនសែន ឲប្រើ សម-រង្សី ជាឆ្ងែចាំផ្ទះតែប៉ុណ្ណោះ។ តែមនុស្សជាឆ្កែនេះ គិត

តែ ដើរអួតអាង​កុហកខ្មែរ នៅបរទេសថាខ្លួន ជាអ្នកសង្គ្រោះជាតិ ឥតយកខ្មែរណា ធ្វើជា

សត្រូវ។ សួរថា សង្គ្រោះអ្វី បើជាតិឥតមានគ្រោះថ្នាក់ កើតពីសត្រូវណាមួយផង។ យួនក៏មិនមែន

ជាគ្រោះថ្នាក់ជាតិ ហើយគ្មានខ្មែរណា ជាសត្រូវជាតិ តើ សមរង្សី និង កឹមសុខា កំពុងសង្គ្រោះ

អ្វី ?

 

និយាយបែប សំពឹង ភ្លឺ បែបនេះ គឺជាមនុស្សឆ្ងែ តែឆ្កែនេះ វាមានប្រយោជន៏បីយ៉ាង សំរាប់

ហ៊ុន-សែន៖ ទី១ ជាឆ្ងែចេះបោះឆ្នោត ព្រោះជាសត្វ មានសភាវគតិ ឲតែឃើញហិបឆ្នោត គឺចេះ

ពាំ សន្លឹកឆ្នោត ទៅដាក់ក្នុងហិបឆ្នោត​ គឺដូចជាឆ្កែ ហៀរទឹកមាត់ ពេលឃើញឆ្អឹងសល់ពី

ម្ចាស់ បោះឲស៊ី។ ទី២​ ជាឆ្ងែសំរាប់ ហែ ហ៊ុនសែន ទៅប្រជុំ សមាគមនៃប្រទេសអាស៊ីអគ្នេយ៏

(ASEAN) ក្នុង ឆ្នាំ២០១៥ខាងមុខនេះ ដើម្បីលំអរបបអាយ៉ងយួន។ ទី៣ ជាឆ្កែ ដែលយួន

គេមិនទុកកាប់ស៊ីទេ ព្រោះវាអាច ឲហ៊ុនសែន យកទៅផ្សាំងបានងាយស្រួល គឺសំរាប់ខាំ

ខ្មែរអ្នកស្នេហាជាតិ តាមសំដី ដូចយ៉ាងឃោសនា ឲប្រយោជន៏យួន ដែលយើង បានរៀបរាប់

ខាងលើនេះ តែហួសពីនេះ ឆ្កែនេះ នៅមាន សក្កានុភាព ច្រើនទៀត គឺរហូត អាចប្រើ ឲខាំ

សម្លាប់ អ្នកប្រឆាំងហ៊ុន-សែន បាន ជាបាទដៃទី៤ ​របស់យួន ជួយ​ ហ៊ុនសែន ស៊ីបាយសល់

ពីយួន។

អ្វីដែលបានរៀបរាប់ខាងលើនេះ បង្ហាញឲឃើញថា អនាគតនយោបាយ របស់សមរង្សី នៅ ជា

ឆ្កែ រស់​ នៅក្នុង ទ្រុងយួន ជាអចិន្ត្រៃយ៕

 

[1] វត្តពោធិវង្ស :Champs sur Marne (France)។

[2] សួន សេរីរដ្ឋា ប្រធានចលនាអំណាចពលរដ្ឋខ្មែរ​តាមសម្លេងវិទ្យុចលនានៅថ្ងៃទី២៧មេសា។ សូមជំរាបថា ខ្ញុំមិនដែលស្គាល់ និង ជួបលោកសួនសេរីរដ្ឋា ហើយក៏មិនមែនជាសមាជិក ឬ អ្នកគាំទ្រក្រៅប្រពន្ទអ្វីនោះដែរ តែការបកស្រាយច្បាប់សញ្ញាតិ របស់គាត់ មានលក្ខណៈត្រឹមត្រូវ។

Partager cet article

Repost0
27 avril 2014 7 27 /04 /avril /2014 16:28
Pol Pot

Pour définir d'un gouvernement despotique, Montesquieu écrivait dans " l'esprit des lois " :

Quand les sauvages de la Louisane veulent avoir du fruit, ils coupent l'arbre au pied et cueillent le fruit.

Pol Pot avait cette même mentalité. Quand il avait voulu changer la société khmère, il tuait un tiers de la population khmère innocente, transformait le Cambodge en un pays de sang, coupait la vie khmère de ses racines bouddhiques. L'esprit révolutionnaire de Pol Pot était primitif et maladif, il représentait un danger mortel pour la société khmère car il est né par la violence et pour la violence.

Cet article a déjà été publié en six chapitres dans la catégorie "Le mythe des Khmers Rouges". J'ai les rassemblé en un seul article en format PDF et je le publie pour faciliter la lecture.

Partager cet article

Repost0
25 avril 2014 5 25 /04 /avril /2014 16:53

គួរលើកយកមកពិចារណាដែរ

 

 

ការរំដោះ​គ្មាន សេរីភាព

Libération sans liberté

 

គណបក្សកាន់អំណាច វាធ្វើការចរចារជាមួយតែ សម-រង្សី និង កឹម-សុខា ដែលមាន សុ

ន-ឆៃ ជាជើងសារយកកម្រៃ[1] ក្នុងគោលបំណងតែមួយគត់ បញ្ចុះបញ្ចូលបុគ្គលទាំងពីរ

ចូលធ្វើសហការជាមួយគណបក្សប្រជាជន។ ចំពោះ ហ៊ុន-សែន គណសង្គ្រោះជាតិ រស់

តាមតែដង្ហើម សម-រង្សី និង កឹម-សុខា តែប៉ុណ្ណោះ ដូចយ៉ាង វាបញ្ញាឲវៃក្បាល ក្នុង

ចេតនាសម្លាប់ សមាជិកគណបក្សសង្គ្រោះជាតិឯទៀតៗ ដែលហ៊ានចេញមុខប្រឆាំង

នឹងវា ឧទាហរណ៏ថ្មីៗនេះ ដៃទី៣ប្រឡាក់ឈាមរបស់​ ហ៊ុន-សែន វាវៃ វរជនបីនាក់នៃគណ

បក្សសង្គ្រោះជាតិ មានលោកស្រី ស្រី-សម័យ, លោក លឹម-គឹម-យ៉ា​ និង គឹម-ស្រ៊ុន។ ការ

នេះ បញ្ចាក់ឲឃើញច្បាស់ថា សម-រង្សី និង កឹម-សុខា​ ក្នុងការចរចារចេញមុខក្តី សម្ងាត់

ក្តី គាត់ឥតមាន ឬ ហ៊ានដាក់ ល័ក្ខខណ្ឌ ដល់ ហ៊ុន-សែន ដើម្បីរក្សាសន្តិសុខដល់

សមាជិក គណបក្សសង្គ្រោះជាតិនោះទេ។ 

 

គំនិត សម-រង្សី​ ប្រឆាំងនឹង សំដី សម-រង្សី

បើយើងតាមដានមើលការចរចារនោះទៀត យើងឃើញវាមានភាព ជាការចរចារ ស

ង្គ្រោះ សម-រង្សី និង កឹម-សុខា ជាង សង្គ្រោះជាតិ ដូចយ៉ាង សម-រង្សី មានគោលបំណង

ចុះហត្ថលេខាជាមួយ ហ៊ុន-សែន​ នៅក្នុងវាំងកាលពីថ្ងៃទី១១ ខែមេសា កន្លងមក

នេះ ឥតបង្ហាញជាមុនដល់អ្នកគាំទ្រខ្លួនថា នៅក្នុងកិច្ចព្រមព្រៀងគ្នានោះមានអ្វីផ

ង។ គោលបំណងឥតបានសំរេចនេះ បញ្ចាក់ឲឃើញទៀតថាការត្រិះរិះនយោបាយ

របស់ សម-រង្សី កំពុងរសាត់ចេញពីផ្លូវប្រយោជន៏ជាតិ ទៅរកប្រយោជន៏បុគ្គល សម

រង្សី ដែលវាដុះស្លែ​ នៅក្នុងគតិនយោបាយខ្លួនតាំងពីដើមទីមកម្លេះ។ ហេតុនេះ

ឯង ទោះបីមានប្រជាជនខ្មែររាប់លាននាក់ ចង់លើក សម-រង្សី ឲដឹកនាំចលនារំដោះ

ជាតិពីរបបខ្ញុំកញ្ជះយួន ក៏ សម-រង្សី មិនអាចក្លាយជាពន្លឺនៃសេចក្តីសង្ឃឹមនៃប្រជា

ពលរដ្ឋខ្មែរបានដែរ។ សព្វថ្ងៃនេះ តើខ្មែរណាម្នាក់មិនចង់ឲ សម-រង្សី មានជោគជ័យក្នុង

បេសកកម្មសង្គ្រោះជាតិ គឺរំដោះប្រជាពលរដ្ឋពីរបបផ្តាច់ការ ដើម្បីសេរីភាព តែ សម

រង្សី ខ្លួនឯងទេ គាត់យកប្រយោជន៏ផ្ទាល់ខ្លួន មកធ្វើជាសត្រូវជាតិ ដូច្នេះបច្ចុប្បន្ននេះ​

សម-រង្សី​ មិនមែនកំពុងប្រឆាំងនឹងអំណាចផ្តាច់ការនោះទេ គឺគាត់កំពុងប្រឆាំងនឹង

ពាក្យសំដីខ្លួនឯងថា គាត់ធ្វើនយោបាយសំរាប់សង្គ្រោះជាតិ។​ បដិវាទកម្ម[2]នេះ មាននៅ

ក្នុងសតិ សម-រង្សី តាំងពីគាត់ជ្រើសរើស ស្តេចសីហនុ ជាគ្រូអាចារ្យនយោបាយរបស់

គាត់, សិក្ខាបទនៃស្តេចសីហនុ ដែល សម-រង្សី យកមកធ្វើជាគោលការណ៏នយោបាយ

របស់ខ្លួន គឺ ឯកត្តនិយម និង អត្ថទត្ថភាព។ ស្តេចសីហនុ ជានិមិត្តរូបនៃ អត្ថង្គតនៃ

ប្រជាជាតិខ្មែរ៖ មរតក សីហនុ ទុកឲប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរ គឺ «ខ្មែរខ្ញុំកញ្ជះយួន» នេះឯង ខុស

ពី សម-រង្សី និយាយកុហករាស្ត្រ, តែគ្មាននរណាមួយជឿ, ថា ស្តេចសីហនុ ជាបីតា បង្រួប

បង្រួមជាតិ ឯករាជ្យជាតិ និង អភិវឌ្ឍន៏ជាតិ។ បើការនេះវាជាការពិតមែននោះ ប្រជា

ពលរដ្ឋខ្មែរប្បច្ចុប្បន្ន មិនរស់ក្នុងទុក្ខវេទនា ជាខ្ញុំកញ្ជះយួនបែបនេះទេ។   

 

ធាតុនយោបាយសង្គ្រោះជាតិរបស់ សម-រង្សី និង កឹម-សុខា

ពាក្យសង្គ្រោះជាតិ និង/ឬ រំដោះជាតិនេះ ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរធ្លាប់ឮច្រើនដងរួចមកហើ

យ។ ស្តេចសីហនុរំដោះជាតិពីអាណានិគមបារាំង, ប៉ុល-ពត រំដោះជាតិពី ចក្រពត្រអាមេ

រីកាំង និង ពួក លុន-នល់, យួនរំដោះស្រុកខ្មែរពី របបប្រល័យ ពូជសាសន៏ខ្មែរក្រហម,

សីហនុរំដោះជាតិពី របបអានាណិគមយួនកុម្មុយនិស្ត​ បើយើងពិនិត្យឲច្បាស់ពីធាតុនៃ

ការរំដោះទាំងនោះ គឺមានធាតុជាការដណ្តើមអំណាច ដូចយ៉ាងសីហនុ ដណ្តើមអំណាចពី

បារាំង យកមកសង្កត់ជិះជាន់រាស្រ្ត, ប៉ុល-ពត ដណ្តើមអំណាចពីរបបសាធារណរដ្ឋ យក

សម្លាប់រាស្ត្រ ដើម្បីកសាងរបបហួសវិស័យមួយ​ គឺកុម្មុយនិស្ត ស្តាលិននិយម, យួនរំដោះ

ស្រុកខ្មែរពីរបប​ ប៉ុល-ពត ដើម្បីតាំងរបបអាណានិគមយួន, សីហនុរំដោះស្រុកខ្មែរពី

របបអាណានិគមយួន ដើម្បីប្រត្យាស្ថាបនា របបរាជានិយមខ្ញុំកញ្ជះយួន។ រំដោះដែល

បានរៀបរាប់មកនេះ គេឲឈ្មោះថា «ការរំដោះ គ្មាន សេរីភាព» គឺថា មិនមែនជាការ

រំដោះ សំរាប់ សេរីភាពនៃប្រជាពលរដ្ឋ នោះទេ។​ តាំងពីរបបកុម្មុយនិស្តខ្មែរក្រហម មក

ដល់ របបកុម្មុយនិស្តខ្មែរយៀកម៉ីញ ការរំដោះជាតិ គឺរំដោះពីកុម្មុយនិស្ត ដើម្បីកសាង

កុម្មុយនិស្តដដែល។ ឧទាហរណ៏ សាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតកម្ពុជា ជាដៃយួនកុម្មុយនិស្ត ជា

ចោរប្លន់ស្រុកខ្មែរ ប្លន់រដ្ឋអំណាចពីចោរឈ្មោះ កម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យដូច្នេះ ជាចោរប្លន់

ចោរ ស្រែកប្រកាសប្រាប់សាកលលោក ចង្អុលទៅខ្មែរក្រហម ថាជាចោរ ការពិតវាទាំង

ពីរនាក់​ ជាចោរទាំងអស់គ្នា។ ថ្ងៃទី១៧មេសាឆ្មាំ១៩៧៥ និង ថ្ងៃទី៧មករាឆ្នាំ១៩៧៩ មាន

ធាតុតែមួយ គឺជ័យជំនិះកុម្មុយនិស្ត ដើម្បីកំទេចចោលពាយប្រជាជនខ្មែរ វាលប្រទេស

តែប៉ុណ្ណោះ។ យើងដឹងច្បាស់ថា សេរីភាពប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរ គ្មានមាននៅក្នុងលទ្ធិកុម្មុយ

និស្ត និយមចិនក្តី និយមយួនក្តី គ្មានមាននៅក្នុងរបបរាជានិយមរណបកុម្មុយនិស្ត

បច្ចុប្បន្នទេ។ របបរាជានិយមក្តី និង របបកុម្មុយនិស្តក្តី ជាពួកអ្នកធ្លាប់ធ្វើអំពើបាប

ក្រាស់ណាស់ពេកទៅហើយ មិនអាចឲប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរមានជំនឿទុកចិត្តបានទៀតនោះ

ឡើយ។ ចុះហេតុអ្វីបានជា សម-រង្សី និង កឹម-សុខា នៅតែទៅអង្គុយរួមតុក ចរចារ

ជាមួយព្រាយបីសាចទាំងពីរនេះកើត។ ការភាន់ច្រឡំ វាជា និស្ស័យធម្មតារបស់មនុស្ស

តែអ្នកណា ចចេសនៅតែទទូច ធ្វើកំហុសបន្តឥតឈប់ អ្នកនោះឯង ជាព្រាយបីសាច

ដែលនាំឲមនុស្សជា[3] គេគ្មានហ៊ានទៅបៀតទេ។

 

សម-រង្សី​ នៅតែទទូចសុំចរចារជាមួយជា ហ៊ុន-សែន តើគាត់នៅមានសង្ឃឹមអ្វីកើត

ចេញពីជំនួបផ្ទុយពីធម្មជាតិនេះ? មកដល់សព្ធថ្ងៃការចរចារនេះ វានាំឲតែ រាំងស្ទះ

ចលនានៃសេរីភាពរបស់ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរ ដែលមានកើតឡើង ក្រោយពីការបោះឆ្នោត

គ្មានសេរី គ្មានយុត្តិធម៌ នាថ្ងៃទី២៨កក្តាឆ្នាំ២០១៣ ទៅវិញ។ យុទ្ធសាស្ត្រនេះ​ មិនមាន

ដំណើរជា សង្គ្រោះជាតិ បែជាមានទំនងជា សង្គ្រោះចោរ ទៅវិញ។ ជាយុទ្ធសាស្រ្ត គ្មានទី

ដៅ​សំរាប់រកយុត្តធម៌ និង សេរីភាព ជូនប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរ, ហ៊ុន-សែន​ និង សម-រង្សី ស្រុះ

ស្រួលគ្នាក្តី មិនស្រុះស្រួលគ្នាក្តី ចំពោះប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរ គឺគ្មានអ្វីដូរនោះឡើយ សំរាប់ខ្មែរ

គឺថា ហ៊ុន-សែន នៅតែកាន់អំណាចដដែល សំរាប់បំផ្លាញខ្មែរដើម្បីប្រយោជន៏យួន ឯ

ចំណែក សម-រង្សី អាចទទួលបានងារជាសម្តេច ដេកស៊ីពែជាមួយ ហ្លួង សីហមុនី លើ​

គំនរទុក្ខខ្មែរ ដូចទ្រង់ រណ្តរិទ្ធសព្វថ្ងៃនេះ។ ឯចំណែកទ្រឹស្តី កឹម-សុខា មិនយកខ្មែរណា

ជាសត្រូវវិញ ជាមធ្យោបាយរកសុខសំរាប់ខ្លួនគាត់តែប៉ុណ្ណោះ ព្រោះវាមិនដែលឃើញមាន

ក្នុងសាកលលោកនេះ គេធ្វើការប្រកាសថាជាតិមានគ្រោះថ្នាក់ដល់ជីវិត តែជាគ្រោះ

ថ្នាក់ឥតមានសត្រូវនោះឡើយ, ដូច្នេះមានតែ កឹម-សុខា ជាសត្រូវនឹង កឹម-សុខា ខ្លួន

ឯង, សួរថា តើនៅមានអ្នកណាខ្លះ អាចមើលឃើញ​​ កឹម-សុខា ជាមេដឹកនាំ​​​​​​ប្រកបទៅដោយ

សុភៈវិច្ជ័យ?

 

បើសិនជាមាន គឺអ្នកនោះ យកគំនិតថា បើអត់ សម-រង្សី និង កឹម-សុខា តើមាន

នរណាទៀតដែលកំពុងធ្វើ? ទស្សនៈបែបនេះ ពួកគាត់ មិនបានពិចារណាឲឃើញច្បាស់

ថា តើបុគ្គលទាំងពីរនេះកំពុងធ្វើអ្វីពិតប្រាកដ៖ ការពិត គឺគាត់កំពុងធ្វើបំរើប្រយោជ

ន៏យួនកុម្មុយនិស្ត ដូចយ៉ាងចូលបោះឆ្នោតក្តី ចរចារក្តី ជាមួយគណបក្សអាយ៉ងយួន

ហេតុនេះឯងបានជាគ្មានមានអ្នកស្នេហាជាតិពិតណា គេធ្វើបែបនេះទេ។ វិបត្តិនៅ

ស្រុកខ្មែរបច្ចុប្បន្ន វាជាវិបត្តិមានថៅកែ ម្ចាស់វិបត្តិ គឺ ចិន និង យួនកុម្មុយនិស្ត កូន

សោបិទបើក ឬ ពន្លត់ គឺនៅលើដៃថៅកែ ហើយ សម-រង្សី និង កឹម-សុខា ជាបាវព្រាវ

ដែលគេចិញ្ចឹមធ្វើជាអ្នកប្រឆាំងនឹងបាវព្រាវវា ហ៊ុន-សែន សំរាប់បិទបំពង់ប៉ឺតខ្យល់កុំ

ឲអ្នកស្នេហាជាតិពិតដកដង្ហើមបាននៅក្នុងស្រុកខ្មែរ។ ឯចំណែកខ្មែររស់នៅបរទេស

មួយភាគធំ ដែលមានខ្យល់ដកដង្ហើម មានសេរីភាព តែបែរជាយល់មិនដល់ នាំគ្នា

ទៅជួយគាំទ្រ សម-រង្សី និង កឹម-សុខា ដែលជាមនុស្ស ដែលយួនចិនកុម្មុយនិស្ត

គេបង្កើត ជាល្បិចឆើត ដែល ហ៊ុន-សែន ឲឈ្មោះថា «ល្បិចសាមកុក» តែតាមការពិត

 វាគ្មានឆើតអ្វីទេ គឺជាល្បិចលួចសម្លាប់អ្នកស្នេហាជាតិពិត ពីក្រោយខ្នងដូចថ្មីៗនេះ

 វាវៃចង់សម្លាប់លោក លឹម-គឹម-យ៉ា ពីក្រោយខ្នងនោះឯង។ សួរថាជួយជាតិបែបមិន

ស្គាល់ខ្មាំងច្បាស់បែបនេះ ចាត់ទុកជាអំពើអ្វី? គឺកំពុងនាំគ្នាធ្វើការរំដោះជាតិគ្មាន

 សេរីភាព នោះឯង រំដោះបែបនេះ គឺ ជាដៃយួនសម្លាប់ខ្មែរ មិនខុសពីដៃទី៣របស់

ហ៊ុន-សែនទេ។ គ្មានអ្វីគ្រោះថ្នាក់ជាង ការជ្រើសរើស ដោយគិតថា ព្រោះគ្មានជម្រើស

នោះឡើយ។ ដូចនាំគ្នាជួយខ្មែរក្រហម ដោយមិនបានគិតថា គ្មានសេរីភាព​ក្នុងលទ្ធិ

កុម្មុយនិស្តនោះទេ។

 

 

[1] ជើងសារយកកម្រៃ=ជាអ្នករកស៊ីកណ្តាលយកកម្រៃ(Commissionnaire)។

[2] បដិវាទកម្ម=អំពើឬសំដីផ្ទុយ(Contradiction)។

[3] មនុស្សជា=ជាមនុស្សមានសីលធម៏ ឥតខ្ញុំកញ្ជះគេ។

Partager cet article

Repost0
23 avril 2014 3 23 /04 /avril /2014 07:57

ធ្វើបុណ្យ និង សង្គ្រោះជាតិ

 

ខ្មែរអ្នកកាន់ពុទ្ធសាសនាតែងតែនាំគ្នាធ្វើបុណ្យ​​​​​​​​​​​​ យកអំណោយពីជនានុជនដែលមានចិត្ត

ជ្រះថ្លារកកុសលផល ទៅជួសជុលព្រះវិហារ ឬវត្តអារាម។ ក្នុងទស្សនៈអំណោយនេះ ព្រះ

អាចារ្យហែម-ចៀវតែងតែទូន្មានដល់ពុទ្ធបរិស័ទថា៖ «ឆ្នាំបាយលោកសង្ឃគឺនៅនឹងប្រជាជន

បើប្រជាជនវេទនា, អត់បាយ,ប្រជាជនគ្មានសិទ្ធិសេរីភាព,បើប្រជាជននៅក្នុងឋានៈជាខ្ញុំកញ្ជះ

គេលោកសង្ឃក៏ទទួលអំណោយផលអាក្រក់ដែរ។ ដូច្នេះលោកសង្ឃដែលមានភារៈ ប្រោស

សត្វលោក គឺត្រូវស្តីប្រដៅធ្វើឲមនុស្សមានស៊ី, មានស្លៀក, មានសេរីភាព ក្នុងប្រទេសឯក

រាជ្យនិងសន្តិភាពដ៏បរិបូណ៌»។ព្រះអង្គទូន្មានបន្ថែមថា៖ «ទឹកផ្នែកប្រជារាស្ត្រ គឺទឹកភ្នែកព្រះ

សង្យ»1។

 

បច្ចុប្បន្នកាលនេះ ខ្មែរពុទ្ធបរិស័ទនៅក្រៅប្រទេស តែងតែធ្វើបុណ្យ ជាមធ្យោបាយ ស្វែងរក

អំណោយ ដើម្បីយកទៅជួយដល់ប្រជាជនរកគ្រោះ ពីធម្មជាតិក្តី ពីអំពើពាលរបស់ជនទុច្ចរិត

ក្តី នៅក្នុងក្របខ័ណ្ឌជំនួយមនុស្សធម៌ និងនៅក្នុងគតិនៃសមគ្គីភាព។ ទង្វើនេះ​ គឺពិតជាវិជ្ជា

មាន មានប្រយោជន៏ណាស់ ដល់ជនរងគ្រោះ។ តែយើងដឹងថា ជនរងគ្រោះខ្មែរនាបច្ចុប្បន្ន

នេះ គឺប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរ គាត់ទទួលរងគ្រោះ ពីរបបនយោបាយផ្តាច់ការ ដែលជារបបមានសហ

ការ រវៀងរាជានិយម និង អំណាចសមស្តនិយម2។ សភាពការនេះ នាំឲយើងចោទសួរជា

សំណួរថា តើអំណោយបុណ្យ អាចរំដោះប្រជាពលរដ្ឋពីអំណាចផ្តាច់ការបានដែរឫទេ? គេអាច

ឆ្លើយបានថា វាច្បាស់ជាពុំអាចធ្វើបានទាំងអស់បានពិតមែន តែវាក៏ជា វិភាគទានមួយ

ដែរ ក្នុងក្របខណ្ឌនៃករណីកិច្ចរបស់ខ្មែរម្នាក់ៗ ដែលខ្លួនត្រូវធ្វើសំរាប់ជាតិ។​

 

ក្នុងចម្លើយនេះ យើងឃើញថា វាមានហេតុផល3​ របស់វាដែរ តែហេតុផលនេះ យកតែទិដ្ឋ-

ភាពសម្ភារនិយមមកធ្វើជាសេចក្តីសំអាងតែប៉ុណ្ណោះ គឺថា អ្នកមានលុយត្រូវតែមានករណី

កិច្ចជួយអ្នករងគ្រោះ ក្នុងន័យថា ត្រូវជួយជាតិ។ ក្នុងទស្សនៈនេះ យើងអាចយល់ឃើញថា ធ្វើ

បុណ្យជាសកម្មភាពរំដោះជាតិមួយ​ចំពោះ ទាយក-ទាយិកា ជាអ្នកទទួលបានកុសលផលផង

និង បំពេញករណីកិច្ចជាពលរដ្ឋផង។ តែសកម្មភាពរំដោះជាតិបែបនេះ ជាសកម្មភាពអកម្ម

ព្រោះវាមិនអាចបង្កើតជាកម្លាំងនយោបាយ ព្រោះធ្វើបុណ្យជាការកសាងកុសលផលសំរាប់

យកវាទៅសោយសុខក្នុងជាតិក្រោយ ដូច្នេះត្រូវហាមដាច់ខាត កុំឲបង្កើតសត្រូវ ដែលវាផ្ទុយពី

កម្លាំងនយោបាយសំរាប់សង្គ្រោះជាតិ។ សង្គ្រោះជាតិ គ្មានសត្រូវជាតិ សួរថា ជាការសង្គ្រោះ

បែបណា? ដូចព្រះអាចារ្យហែម-ចៀវ ព្រះអង្គស្តីប្រដៅធ្វើឲមនុស្សមានសេរីភាព ក្នុងប្រទេស

ឯករាជ្យ និង សន្តិភាពដ៏បរិបូណ៌។ ទស្សនៈនេះ គឺជាករណីកិច្ចនៃពលរដ្ឋម្នាក់ៗនោះឯង គឺត្រូវ

មានទួនាទី ជាបុគ្គលមាន ឥស្សរភាពសំរាប់ខ្លួនឯង ទើបអាចជាពលរដ្ឋនៃប្រទេសមានឯក

រាជ្យភាព និង មានសន្តិភាពបរិបូណ៌។

 

គណបក្សសង្គ្រោះជាតិ គេនាំប្រជាជនធ្វើបុណ្យគ្រប់បែបយ៉ាង ព្រោះគេទុកទង្វើនេះ ជាយុទ្ធ

សាស្រ្តនយោបាយអហឹង្សាសំរាប់សង្គ្រោះជាតិ។ យុទ្ធសាស្រ្តនេះ វាផ្ទុយពីការទូន្មានរបស់ព្រះ

អាចារ្យហែម-ចៀវ៖ ឆ្នាំបាយលោកសង្ឃគឺនៅនឹងប្រជាជន បើប្រជាជនវេទនា, អត់បាយ,ប្រជា

ជនគ្មានសិទ្ធិសេរីភាព,បើប្រជាជននៅក្នុងឋានៈជាខ្ញុំកញ្ជះគេ លោកសង្ឃក៏ទទួលអំណោយ

ផលអាក្រក់ដែរ។ បច្ចុប្បន្ននេះ ប្រទេសខ្មែរជាប្រទេសគ្មានឯករាជ្យ គ្មានសន្តិភាពបរិបូណ៌,

ប្រជាជនគ្មានសិទ្ធិសេរីភាព ដូច្នេះគេអាចសួរជាសំណួរថា តើយុទ្ធសាស្រ្តធ្វើបុណ្យរបស់គណ

បក្សសង្គ្រោះជាតិ ជាយុទ្ធសាស្រ្តត្រឹមត្រូវដែរឫទេ? មានអ្នកគាំទ្រគណបក្សសង្គ្រោះជាតិខ្លះ

យល់ឃើញថា ធ្វើបុណ្យនេះ ជាយុទ្ធសាស្រ្ត«វាតយកកន្លែង» គឺស្វែងរកការគាំទ្រពីសំណាក់ប្រ

ជាជននៅគ្រប់ទីកន្លែង តែអ្នកយល់បែបនេះភ្លេចគិតថា ប្រជាជនខ្មែរ នៅក្នុងចំណង់ចង់ដូររបប

ដឹកនាំជាតិ មានការគាំទ្ររួចស្រេចទៅហើយចំពោះគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ ចុះហេតុអ្វីមិនយក

ការគាំទ្រធ្វើសកម្មភាពនយោបាយ បែរបែកពីការគាំទ្រនេះ ​ដើម្បីទុកប្រឡោះឲគណបក្សកាន់

អំណាចផ្តាច់ការ វាយបំបែកកម្លាំងនយោបាយខ្លួនបាន រហូតអស់មានដើមគំនិតសំរាប់ដ-

ណ្តើមទឹកចិត្តតស៊ូប្រជាជនបានវិញ ក្រៅពីនាំគ្នាធ្វើបុណ្យ សម្ងំសុខ ដេកចាំទទួលកុសលផល

ពីគណបក្សកាន់អំណាច ដូចយ៉ាងសុំចរចារដើម្បីសុំចែកកំទេចអំណាចខ្លះពីគណបក្សកាន់

អំណាច។

 

សព្វថ្ងៃនេះ គណបក្សកាន់អំណាចកំពុងប្រលោមគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ មិនមែនចង់ដោះ

ស្រាយវិបត្តនយោបាយនោះឡើយ តែចង់បោកឲគណបក្សសង្គ្រោះជាតិចូលរួមបោះឆ្នោតអន្តរ

ការ[4]4 ដូចយ៉ាង ការបោះឆ្នោតឃុំសង្កាត់ជាដើម ព្រោះគេយល់ឃើញថា បើគណបក្សសង្គ្រោះ

ជាតិចូលរួមបោះឆ្នោតនោះ ការចូលរួមនេះ គឺជាការឲសច្ចាប័នជាស្ថាពរនៃលទ្ធផលការបោះ

ឆ្នោតកាលពីថ្ងៃទី២៨កក្តដាឆ្នាំ២០១៣។ គណបក្សកាន់អំណាចឥតខ្លាចធ្វើការបោះឆ្នោត

អន្តរការ ព្រោះគេដឹងច្បាស់ថា គេអាចនឹងលួចសន្លឹកឆ្នោតបានទៀត ព្រោះគណបក្សសង្គ្រោះ

ជាតិអស់មានលទ្ធភាពបំបៈបំបោរម្ចាស់ឆ្នោតឲតវ៉ារកយុត្តិធម៌នៃការលួចលទ្ធផលនៃការបោះ

ឆ្នោតទៀតហើយ ព្រោះគេស្គាល់ចរិតកំសាករបស់សម-រង្សី, កឹម-សុខា និង អ្នកដឹកនាំមួយ

ក្តាប់តូចរបស់គណបក្សសង្គ្រោះជាតិ​។ រួមសេចក្តីមក យុទ្ធសាស្រ្តធ្វើបុណ្យរបស់គណបក្សស-

ង្គ្រោះជាតិ ជាយុទ្ធសាស្ត្រ​សម្លាប់ជាតិ ព្រោះវាមិនមែនជាការសង្គ្រោះជាតិ គឺរំដោះជាតិពីរបប

ផ្តាច់ការ ខ្ញុំកញ្ជះចិន និង យួនកុម្មុយនិស្ត៕

 

[1]1 ស្រង់ចេញពីមឯកសារប្រវត្តិសាស្ត្រ ព្រះពោធិវ័ង្ស រៀបរៀងនិងពិនិត្យដោយលោកគង់-សម្ភារ។

[2]2 សមស្តនិយម=ជាអំណាចផ្តាច់ការ ប្រើអំណាចបង្ខំឲប្រជាជនធ្វើតាមខ្លួន(Totalitarisme)។

[3]3 ហេតុផល=សមហេតុសមផល, ត្រឹមត្រូវ។ ប្រើនៅទីនេះក្នុងន័យពាក្យបារាំងថាlogique។

[4] បោះឆ្នោតអន្តរការ=Election intermédiaire។

 

Partager cet article

Repost0
19 avril 2014 6 19 /04 /avril /2014 10:02
Le 17 avril 1975 : La justice

Le 17 avril 1975 : la justice

Trente-neuf années passées, la date du 17 avril est toujours présente dans la mémoire des victimes du génocide, lequel a été commis par un régime « khmer rouge » dont la bestialité est dépassée à l’imagination humaine. En évoquant de cette cruauté, j’ai senti se réveiller en moi les plus mauvais souvenirs de ma patrie. C’est dans ce beau pays que vinrent s’imposer un pouvoir, Pol Pot, Khieu Sâmphan, Noun Chea, Ieng Sary, Ta Mok et les autres habillés en noir qui feront à jamais la honte au peuple khmer. Il faut s’indigner profondément devant ces hommes dénaturés de l’espèce humaine, mais à quel degré d’exaspération qu’on soit soulagé de cette humiliation en tant qu'être humain : soif de vengeance ? Soif de haine infinie ? Il faudrait être insensible à tout ce qu’il y a de barbare, pour n’être pas touché d’entrer dans leurs actes d’atrocité. Il est vrai, on en condamne, mais on en perpétue du moins la durée, en attendant que la justice vienne rendre la satisfaction aux victimes : poursuivre en justice les anciens khmers rouges en liberté qui sont susceptibles de commettre de crimes contre l’humanité. Cette action contribue ainsi, sa part, à la vraie réconciliation de cette belle unité du peuple khmer, caractère essentiel et la paix de la nation khmère.

Cette justice sans haine, sans passion, avec un vif amour pour la paix de mon pays, serait une seule voie triomphante dans ce qu’elle aura de bon, de juste, d’honorable pour les victimes. Eloigner de ce chemin, ou la dictature était venue s’affadir, ils ne pourraient jamais faire leur deuil et leur mémoire serait toujours vindicative. La justice est toujours des leçons et des morales pour la société, sans elle, il ne pourrait pas y avoir la paix, et la justice y parle dans mon pays non pas le langage de compromis entre les assassins et les dictateurs, mais celui du droit que la créature intelligente et libre tient de la loi naturelle, plus saine que la loi sociale, plus forte que la loi divine. On le savait, dans l’histoire de l’humanité, les idées du droit ont accompli leur destinée ; elles sont consignées dans les institutions étatiques, et leur couronnement c’est la déclaration des droits de l’homme. Il n’est pas donc sans intérêt que les procès des responsables des Khmers rouges ont lieu aujourd’hui dans mon pays parce qu’ils ont pour mission d’établir la vérité. Placer la justice au premier rang de l’obligation morale dans un Cambodge déchiré par le génocide dont le nombre de victimes est estimé à plus de deux millions de morts me semble une exigence raisonnable par rapport à la hauteur de l’évènement du 17 avril 1975, parce que le pays a besoin d’elle.

Il y a des moments de lassitude et d’épuisement où l’esprit humain semble, comme les vieillards, n’animer plus qu’à se souvenir. La nation khmère d’aujourd’hui est dans ce cas, elle ne parle que de son passé glorieux, de son présent affligé, et de son futur incertain. Ce constat, sans doute, a un peu vieilli ; car le progrès de la technique d’information de masse (internet) donne une possibilité sans limite aux Khmers d’animer les débats sur les idées d’intérêts nationaux. Ces débats intensifs à l’échelle planétaire, c’est peut-être le début du grand mouvement intellectuel khmer : quelles idées font vivre la nation khmère, quelles idées vont la transformer et vont la conduire pas à pas jusqu’aux agitations de l’âge moderne, jusqu’aux grandeurs de la vie publique. Et l’on savait que la grandeur de la vie publique n’est que la justice parce qu’elle porte la force de la vérité. Juger donc tous les responsables des Khmers rouges par la loi, c’est démontré au peuple khmer et au monde que ces prétendus révolutionnaires, comme Khieu Sâmphan et sa bande d’assassins, ou ces prétendus libérateurs et défenseurs de la paix, comme Hun Sen, Chea Sim et Heng Samrin, n’étaient pas du tout et qu’ils n’étaient que des assassins et serviteurs volontaires du parti communiste vietnamien et celui de la Chine.

Quel drame et quels souvenirs !

Leurs complicités qui sont rués dans la servitude volontaire n’ont pas été et ne sont toujours pas abstraite et théorique. Le seul fait d’accepter un poste subalterne dans le syndicat du crime, appelé l’Angkar-Leu, et/ou d’accepter de relayer une propagande destinée à cacher la vérité relevait et relève toujours de la complicité active. Les faits sont têtus et montrent que ces responsables Khmers rouges cités, ont commis des crimes concernant environ 1/3 de la population khmère. Ce chiffre doit au moins inciter à une réflexion comparative sur la similitude entre le régime nazisme qui fut considéré pendant la seconde guerre mondiale comme le régime le plus criminel du siècle. Avec ce chiffre, on a pu écrire, comme disait l’autre, que « l’histoire est la science du malheur des hommes ». Les historiens du monde consultent tous son histoire pour apporter la connaissance aux hommes. Mais leur œuvre véritable, elle n’est pas là ! Leur travail, c’est bâtir la mémoire des hommes pour l’humanité. On l’appelle souvent le « devoir de mémoire ». Ce devoir de mémoire, sans doute, a besoin la justice pour établir la vérité. Ce dont le peuple khmer a besoin, non pas pour venger les criminels, mais pour aimer sa patrie, parce que le fond, ce qui domine tout le peuple, c’est le patriote ! Et quel patriote !

Le patriotisme est l’idéal divin et humain tout ensemble, disait Eugène Tinot(1) : Le peuple aimait son pays comme le croyant son Dieu ; il l’aimait pour sa grandeur et gloire histoire, pour ses récentes blessures, pour la menace incessamment tendue vers ses flancs ouverts (sic). Mais l’aimer ne suffit pas, et que c’est trop peu de former une force à un pays, il faut passer à l’acte pour prouver l’amour.

Même trente-neuf années passées après le génocide, nous avons nos morts pour témoigner les crimes. Oui nos morts ont parlé, et leurs ossements blanchis attestent qu’il y a pour le Cambodge un honneur qui n’est pas l’honneur de tout le monde. Devant le mémorial du genocid à Choeung-Ek, que cette grande leçon doit être apprise. Ce qu’on apprend aujourd’hui, c’est la vertu suprême, celle qui consiste à établir la vérité parce qu’elle seule pourra rendre la justice aux victimes. La paix sans la justice, c’est comme l’amour sans la confiance. L'avenir du Cambodge passe donc par la prise en compte la justice au service de la démocratie.

1 Eugène Tinot : Homme politique français au XIXe siècle.

Partager cet article

Repost0
15 avril 2014 2 15 /04 /avril /2014 09:59
Qui sont-ils des Tévôdas ?

Qui sont-ils des Tévôdas ?

Aux yeux des bouddhistes ces bienheureux ne sont ni des dieux ni des anges ; ces bienheureux sont des habitants des paradis, c’est-à-dire des saints qui sont parvenus au monde céleste. Ils ne sont là pour commander les hommes, pour recevoir leur adoration, leurs hommages ; ils sont là pour adorer Préas Prohm, le Dieu suprême, pour chanter ses louanges et pour porter ses ordres. Ils sont là pour épuiser les mérites qu’ils ont acquis au cours de leur dernière existence parmi les hommes, en attendant de pénétrer au Nirvâna ou renaître sur terre pour recommencer une autre vie.

Cette locution ancienne ne correspond plus aux croyances modernes des Khmers. Ces Tévôdas étaient sans doute les serviteurs Préas Prohm quand ce dernier était le chef de la Trimurti(1)incontestée, mais ils ne sont plus cela aujourd’hui dans la conception du Bouddhisme que Brahmâ n’est plus un être anthropomorphe, maintenant qu’il n’est plus qu’une entité de justice immanente, la Loi suprême ; ils sont des bienheureux qui épuisent leurs mérites, des saints qui sont entrés aux paradis et qui jouissent d’une félicité d’autant plus grande et parfaite dans un séjour d’autant plus spiritualité que leurs mérites acquis sont plus grands, mais qu’ils devront quitter un jour pour reparaître sur terre.

Ainsi, les Tévôdas, habitants des paradis, adopté par les Bouddhistes non comme divinités, mais comme bienheureux qui, leurs mérites épuisés, leur temps de paradis écoulé, viennent renaître, comme Indra sur notre terre et s’y trouve un simple disciple du Bouddha. Et tous ces dieux d’origine brahmanique ; ils sont voués au changement, aux renaissances sur terre et à la mort. Ils ne sont plus dieux, ils sont bienheureux et bienheureux pour un temps. Le Bouddha à la fin des récits, fait le samadhâna, c’est-à-dire identifie ces dieux qu’il a nommés et qui ont joué les principaux rôles ; dans le Mâha Chéadak, dans le Mâha Chinok, il dit : «le Sâmdech préas Eyntréathiréach est devenu Anurutéa(2) ».

On s’interroge un religieux khmer à leur sujet : que sont-ils ? d’où viennent-ils ? que deviendront-ils ? Il répond :

« Les Tévôdas, les prohm et mâha prohm, sont, à tous les degrés, des saints qui n’ont pas pu atteindre le Nirvâna, mais qui s’en sont plus ou rapprochés. Ils sont bienheureux des vingt-six paradis parce qu’ils ont mérité sur notre terre d’être bienheureux ; dans le ciel, les plus grands sont ceux qui ont été les plus saints sur terre et qui habitent les plus élevés des paradis, ce sont les arûpas brahmas qui sont dépourvus de forme par conséquent des purs esprits ; les moins grands sont les Tévodas qui ont été des petits saints sur terre et qui habitent les paradis inférieurs ; les rûpa brahmas ou bienheureux, qui ont encore la forme sont bienheureux moyens, moins grands que les arûpas, plus grands que les Tévôdas, qui habitent les paradis intermédiaires et qui sont entre les meilleurs et les bons. Les bienheureux des rûpa et des arûpas brahma lokas parviennent aux paradis qu’ils habitent sans passer par l’enfer. Les Tévôdas parviennent à leurs paradis soit directement, soit après avoir passé par les enfers avant de renaître sur notre terre ; d’autre fois ils sont alternativement devas et damnés, cela dépend des mérites et des démérites qu’ils ont acquis dans le cours de leur dernière existence. Les Tévôdas renaissent exactement dans les paradis qu’ils ont mérité par leurs actions, par leurs méditations ; ils y vivent un temps plus ou moins long, selon le paradis qu’ils habitent et qu’ils ont mérité, des milliers et des milliers et encore des milliers d’années, dans un état de bonheur, de grand bonheur ou de félicité si près d’être parfaite qu’elle est presque le Nirvâna.

Quant aux Tévôdas qui habitent non les paradis, mais les forêts, les montagnes, les arbres près des cours d’eau, les ruines, etc., ils appartiennent aux quatre royaumes des mâha réach qui composent le paradis le moins élevé qui se trouve sur le sommet du mont Youkonthor. Ils sont là pour surveiller le monde, pour noter les fautes et les belles actions, les belles paroles et les bonnes pensées qui se produisent dans le monde des hommes. Ils ont la même origine que tous les autres bienheureux, et comme eux ils reviendront sur notre terre avec une forme humaines pour recommencer une vie humaine, acquérir des mérites nouveaux qui leur procureront un paradis meilleur, un séjour de félicité plus long en un paradis plus élevé et, à leur renaissance, une condition sociale supérieure.

Bibliographie(3)

1. Trimurti : Trinité hindoue, composée des trois divinités du panthéon brahmanique, Brahma, Shiva et Vishnou.

2. Annuruddha : un de ces principaux disciples du Bouddha.

3.Bibliographie :

Le Buddhisme au Cambodge par Adhémard Leclère, Résident de France au Cambodge, publication en 1899.

Partager cet article

Repost0
4 avril 2014 5 04 /04 /avril /2014 08:59

 

DSC05407 

Le fumet du félon

 

Comment être au-dessus de tout soupçon quand toutes les intentions, de Sam Rainsy et son second, de servir le PPC (Parti du Peuple Cambodgien) sautent aux yeux, à savoir : négociation sans fin, intention de faire une loi pour protéger les trois grands manitous du régime corrompu, et interdiction au khmer ayant double nationalité d’être Premier ministre. Ils sont en train de faire le contraire à la volonté populaire, c’est-à-dire, au lieu d’inciter la population révoltée de redoubler le feu de contestation contre l’injustice, ils recommandent d’attendre à la prochaine bataille électorale en 2018. Cette manœuvre stupide, n’est qu’une stratégie pour ne plus occuper la route de la justice. Ainsi, le Parti du Salut national (PSN) abandonne la « place de démocratie ». Et ce pendant il n’y plus de bataille pour la justice. La fervente des braves, tel est le nom qui sera encore une fois dans l’oubli. En effet, La force de la « Troisième main » s’empare l’espoir des indignés et domine le pays. Cette situation est-elle une faute, ou plutôt une négligence de Sam Rainsy, en livra la clé à Hun Sen. Bien sûr, Sam Rainsy a été choisi par des millions des khmers par défaut pour être leur porte-parole, mais son insuffisance du charisme d’un grand homme qui lui conduisait directement vers le même chemin de la défaite, dont le nom est connu de tout le monde : la déroute de Ranariddh.       

 

Pour le PSN, désormais, son immoralité s’ajoute à l’impéritie, parce qu’il a laissé faire le massacre des révoltés en continuant de négocier avec les assassins. Le Cambodge vit donc à la fois, le hideux spectacle de la perpétration d’un crime exécrable, et l’exemple d’un entier dévouement à la plus juste des causes, la défense de la justice. Et l'on savait, après ce massacre, les chefs, Sam Rainsy et Kem Sokha, se réunirent en conseil à deux; lequel opine pour se retirer à l’ambassade des Etats-Unis. On peut le dire, il faut qu’ils soient assez lâches pour être paniqués dans le combat pour le salut de la patrie. Ce geste est bien la plus sommation la plus insolente et en même temps la plus impolitique aux yeux des manifestants. Fatigués et écœurés par le mensonge du PSN, ces révoltés sont tentés aujourd’hui par l’abandon définitive leur combat politique. Cette fuite de responsabilité est une  aubaine pour le parti au pouvoir. Il décrète illico ceux qui oseront descendre dans la rue seront punis comme hors la loi ; la population khmère était invité à traiter Hun Sen en Premier ministre légitime. L’indignation populaire excitée par cette incroyable injonction, n’aurait pas entrainé le soulèvement de la nation contre le gouvernement anticonstitutionnel, elle brisa le PSN sans retour sa force fragile.

 

Aujourd’hui, PPC et PSN se sont mis d’accord en plusieurs points pour sauver et servir la patrie à leur manière : le pays est en danger, non pas à cause de l’injustice, mais celle de la division politique entre leur parti ; l’union au tour du roi est donc pour eux le seul chemin du salut national. A travers les cris de douleur des manifestants dans la capitale royale, verront-ils la misère du peuple khmer pour demain ? Norodom Sihamoni, Hun Sen et le couple Sam Rainsy – Kem Sokha sont-ils légitime vis-à-vis du peuple souverain ? Avec leur voix de fausset, chacun a un rôle à jouer pour briser la volonté populaire, appelée le « vent de liberté » pour qu’il ne porte dans tout le pays les grains de démocratie, pourvu qu’ils trouvent l’esprit fertile. Il est temps pour le peuple blasé qui n’entendait que des mensonges perpétré d’en finir avec l’espoir perfide, orchestré par le PSN avec l’aide du PPC et le Royal déloyal, car on ne peut pas sauver le pays avec le même mensonge. Si le peuple khmer ne s’en préoccupe pas de son sort calamiteux et les Khmers de toutes les couches sociales ne se lèvent pas pour accomplir leurs devoirs de citoyen, alors la dictature deviendra irréversible. Face à ce danger imminent, les Khmers n’ont qu’un seul choix possible de ne plus attendre de l’inaction du PSN, parti d’opposition qui sert d’« alibi politique » plutôt que de force politique. Ce parti, dans sa négociation avec PPC, appelé la sieste, attire pour lui tous avantages, ne laissant au peuple khmer que de l’amertume. Le choix du peuple khmer n’est plus aussi de contempler la statue du Bouddha, et de s’entretenir familièrement avec Neak Ta (génie) qui donne la fortune, ou bien recevoir des directives de Tévoda (ange protecteur), lequel témoigne de la grande estime et de confiance qu’il possède envers le Roi et le Premier ministre actuel en leur prêtant sa force divine pour leur maintien au pouvoir. Le choix juste est d’agir maintenant avec sa force révolutionnaire pour assainir l’air du pays, pollué par le fumet du félon et balayer la dictature qui ouvre la porte du pays grande ouverte aux Vietnamiens. Sur ce point, il est temps de l’expliquer que  ces arrivants ne sont pas bien venus au Cambodge, non pas parce que les Khmers sont racistes, mais le nombre des clandestins vietnamiens est disproportionnel au nombre de la population cambodgienne et à la richesse du pays. Aujourd’hui, l’association entre le fumet du félon et la dictature sanguinaire qui exhalent une mauvaise odeur pour la démocratie et bien sûr, qui soulève contre elle les indignations de tous les Khmers, épris de la liberté. Mais ce pacte de diable est victorieux comme une force de vérité pour saluer la patrie, et Sam Rainsy et Kem Sokha ne s’inquiètent pas qu’elle est morale ou immorale. Et le choix de ces deux perfides corrompront la probité et l’austérité du nouveau Tévoda du nouvel an khmer, si je puis dire la chasteté de sa pensée divine.

 

 

L’effondrement, le lamentable fiasco de la révolte populaire après les dernières élections avait guéri les Khmers de leur enthousiasme, de leurs chimères et de leur espoir au PSN. L’esprit du peuple khmer d’aujourd’hui est-il tout préparé à accepter de relever un nouveau défi contre la dictature ? Parce que dans cet esprit qui cherchera dans les combats le rôle d’être acteur dans l’action, qui le prendra comme seule base solide du raisonnement, qui ramènera le courage comme au seul principe de vérité de la lutte contre la dictature. Ce principe n’est que la révolution au sens du progrès de l’humanité, pas de la destruction des classes et des races.  Quand commencera-t-elle cette révolution dans un Cambodge, dans lequel le fumet de félon est devenu insupportable ? Tout dépendra du courage du peuple khmer : Est-il prêt à l’épreuve de force face à la « troisième main » meurtrière de Hun Sen ? Il faut que le peuple khmer soit conscient que le nouveau Tévoda ne viendra pas pour punir les dictateurs et les menteurs. S’il ne déclenchait pas sa révolution maintenant, le PPC reste au pouvoir à l’éternel printemps, et le peuple khmer ne verra plus l’été khmer, comme Sam Rainsy le promit pendant la campagne électorale en 2013. Il serait criminel d’abandonner la lutte, parce que le danger du pays d’aujourd’hui n’est pas une crise politique, mais une décadence qui tue le pays. Il serait une faute de surseoir à l’acte du combat, parce que les négociations entre le PSN et PPC n’est qu’une ruse pour décourager l’engagement du peuple khmer dans la bataille pour la liberté et l’indépendance du pays.        

Partager cet article

Repost0
30 mars 2014 7 30 /03 /mars /2014 09:22

 

DSC05407

 

Le peuple khmer

 

Le mot peuple est un mot difficile à saisir, à déterminer et à définir. Il y a deux principes dans le mot peuple. Peuple en tant que corps civique qui appelle à l’unité et peuple en tant que forme sociologique, dans laquelle il y a de multitude des composantes qui existent dans une société.

 

Principe politique de la démocratie

Ce principe qui détermine la puissance d’un corps civique dont le peuple est un sujet collectif. Une unité autonome, dit Hegel, vers l’extérieur. On dit souvent peuple juridique ou peuple fictif. Et on sait que la constitution d’un individu fictif ne soit jamais satisfaite, parce qu’un sujet collectif est insaisissable. Comment reproduire une image une image d’une société d’individus ?

 

Principe sociologique

Le peuple est un corps social, un peuple réel. Mais on sait que le peuple réel est introuvable.

 

Il y a la tension entre ces deux principes au tour de l’idée du peuple. Une tension entre le concret et l’abstrait qui entraînera un écart entre la démocratie formelle et la démocratie réelle. Et on sait qu’aujourd’hui le peuple réel qui reste à déterminer, parce que lui-même qui n’a pas de forme évidente. Dans ces débats, il y a deux interprétations. Celle de Michelet et des socialistes.

 

Interprétation de Michelet

Le mot peuple est indéfinissable et de grand muet. Il ne peut prend le visage et la voix qu’à travers la narration qui forte par les historiens. Ce sont ceux qui valorisent le mot peuple par le travail d’interprétation. Donc, l’historien a une fonction de parler le grand muet. Michelet dit : « il faut parler peuple et il faut lui donner voix ».

 

Interprétation socialiste

Ce principe est la négation de la société d’individu. C’est aussi un projet de la restauration du corporatisme social, selon Pierre Leroux et Prud’hon : peuple du travail qui prendra conscience de sa force du travail.

Les différences catégorie du peuple : On peut distinguer 5 catégories, manifestations ou apparitions  du peuple :

 

Le peuple arithmétique ou peuple électeur

On le trouve pendant les élections (suffrage). Cependant l’existence du peuple est tangible, parce qu’on peut le chiffrer en nombre de voix votants.

Un mot sur le parti politique. C’est une logique moderne et ancienne d’appartenance du peuple qui peut donner une forme et une figure des différences composantes dans une société d’individu. Le parti politique représente un pluralisme arithmétique du peuple. C’est une notion idéale et peuple concrète. Aujourd’hui il existe une notion d’un peuple opinion. Cette existence commence à prendre d’ampleur dans société moderne. On parle souvent de la théorie de la psychologie du peuple.  

 

Le peuple évènement

Le printemps arabe est un exemple de cette caractéristique du peuple évènement. Ce peuple s’identifie avec l’action collective. Marx dit « une éclair de pensée ».

  

Le peuple raconté

Ce peuple existe à travers des témoignages, des reportages, des images. C’est un sujet d’étude qui donne l’identité de ce peuple invisible. Il y a aussi une notion de peuple de narration dans la société d’aujourd’hui. Cette notion correspond à un âge de société sociologique.

 

Le peuple histoire

C’est dans récits qu’on trouve l’existence de ce peuple. Ce sont des travaux des historiens qui agrandir cette existence.  

 

Le peuple principe

On l’appelle aussi peuple individu. Ce peuple est le tout et partie à la fois dans une société. Ce peuple individu est un sujet de droit. C’est un droit subjectif. Il est donc structurellement indéterminé.

 

Le peuple khmer et la science

Le peuple est composé des individus, appelés « Homme ». Celui-ci fait partie intégralement de la nature que presque tous les philosophes ont cru l’existence de quelque chose que l’on pouvait appeler « nature humaine », c’est-à-dire un ensemble de traits plus ou moins permanents – passions, désirs, capacités, vertus, etc. – qui caractérisaient l’homme en tant qu’homme. Alors que les hommes considérés individuellement pouvaient à l’évident varier, la nature essentiellement de l’homme n’avait guère changé avec le temps, qu’il fût paysan de l’Asie, intellectuel de l’Europe occidental. Cette vue philosophique, selon Hegel, est traduite par le cliché commun selon lequel « la nature humaine est immuable », dicton que l’on utilise à propos des manifestations les moins glorieuses mais les plus courantes de l’humanité telles que gloutonnerie, lubricité ou cruauté. Par contraste, Hegel ne refusait pas que l’homme eût un côté naturel dû aux besoins du corps, comme la nourriture ou le sommeil, mais il pensait que, dans sa caractéristique essentielle, l’homme était indéterminé, donc libre de créer sa propre nature. Et avec la découverte de la méthode scientifique moderne par l’homme, selon Francis Fukuyama, certains « faits » de la nature cachés aux plus grands esprits des générations antérieures, sont aujourd’hui accessibles à un étudiant de la première année simplement parce qu’il est né plus tard. La compréhension scientifique de la nature n’est ni cyclique ni aléatoire ; l’humanité ne revient pas périodiquement au même état d’ignorance primitive et les résultats de la science physique moderne ne sont pas soumis aux seuls caprices de l’homme.

 

Le peuple khmer et l’humanité

Le peuple khmer fait partie intégralement de l’humanité. Il bénéficie comme tous les peuples du monde une grande partie du progrès de l’humanité. Par conséquent, on ne peut pas dire que le peuple khmer d’aujourd’hui soit moins intelligent que ses ancêtres de l’époque angkorienne. Appeler donc, comme certains l’ont fait, les Khmers du XXIe siècle à s’identifier à ceux du XIIIe siècle, est une chimère, parce que comme l’on demande à revenir à son statut du peuple objet, c’est-à-dire un peuple dépourvu de la conscience de la liberté. Il est évident que le peuple khmer d’aujourd’hui, malgré sa souffrance identifiée, possède incontestablement cette conscience, parce que « l’histoire du monde n’est rien d’autre que le progrès de la conscience de la liberté ». On ne peut plus aujourd’hui corroborer l’affirmation de Montesquieu que l’esprit de servitude règne en Asie, le génie de liberté en Europe, en raison de l’absence d’une vraie zone tempérée, et de l’étendue des plaines en Asie, excluait les peuples de l’Asie d’être dans l’histoire de l’humanité. Le principe du progrès de la conscience de la liberté est comme acquisition cumulative et infinie de connaissance de l’humanité. Ainsi, la notion liberté à ses origines dans l’évolution de l’humanité qui nous permit d’affirmer son existence dans la conscience des peuples asiatiques comme ceux de l’Europe, sur la base du progrès de la démocratie libérale dans un grand nombre des pays asiatiques.     

 

Le peuple khmer et sa souffrance

La souffrance du peuple khmer d’aujourd’hui n’a pas de rapport avec la rupture du passé glorieux de l’époque angkorienne. Cette souffrance est la conséquence directe des erreurs commises par ses dirigeants et elles n’étaient pas corrigées par la génération suivante. Et on savait que Chaque lignée rajoutait une autre couche de bévue dont la cumulation constituait un jeu aveugle des passions qui conduisait les princes et dirigeants aux conflits et à la guerre pour conquérir le pouvoir et bâtir l’empire, mais cette grande nation démesurée finit par s’effondre parce qu’elle établissait cité divine, mais sans reconnaître les droits et la dignité des habitants humains. Cette « ruse de la raison » avait un prix à payer : la décadence durant plusieurs siècles qui s’ouvrait la porte à la convoitise des pays voisins d’emparer les territoires khmers. Heureusement, le peuple khmer continuait de faire la résistance aux déclins imposés avec une seule arme : la conscience de la liberté, laquelle lui permettait de préserver jusqu’à aujourd’hui la race khmère partout où il habitait. Et il savait que le salut de la nation se forgeait dans une exigence inflexible de cette conscience de liberté, qui lui donne du courage de braver le totalitarisme, une endurance collective face à l’affaiblissement de la qualité des dirigeants, et une patience d’airain vis-à-vis de l’avenir de son pays. La souffrance du peuple est bien identifiée, dont plusieurs générations ont été sacrifiée, plusieurs le seront encore pour que la liberté et l’égalité, appelée la démocratie libérale, soient une réalité.

                      

Conclusion

Nous n’avons pas besoin de puiser dans la grandeur d’Angkor pour faire un modèle du salut national, parce que l’homme khmer est déjà dans le présent, comme Condorcet écrit dans son ouvrage intitulé Progrès de l’esprit humain contenait une histoire de l’homme en dix étapes dont la dernière époque – en voie d’achèvement – était caractérisée par l’égalité des chances, la liberté, le rationalisme, la démocratie et l’éducation pour tous. L’auteur postulait que la perfectibilité de l’homme n’avait pas de fin, ce qui impliquait la possibilité d’une onzième étape de l’histoire inconnue à l’homme au moment où il écrivait. La solution à la souffrance du peuple khmer, est donc dans le présent. Bien sûr, il faut tenir compte le passé comme des leçons. Il faut le répéter sans relâche pour qu’il imprime dans la mémoire khmère, mais il faut que le peuple khmer soit conscient que le passé est toujours le passé. Ce qui est plus important aujourd’hui, c’est d’avancer dans le présent, sinon il n’y aura pas l’avenir.

 

 

Bibliographie1  

 

1 :

 - La fin de l’histoire et le dernier homme, par Francis Fukuyama ;

 - « La nature du climat » et les « lois de la servitude », par Montesquieu ;

 - La démocratie : Esquisse d’une théorie générale, par Pierre Rosanvallon de collège de France.

 -  L’édito de Christophe Barbier.

Partager cet article

Repost0

Présentation

  • : Le blog de Sangha OP
  • : រូបថតកាលជានិសិត្ស នៅសាកលវិទ្យាល័យ ភ្នំពេញ -មហាវិទ្យាល័យ អក្សរសាស្ត្រ និង មនុស្សសាស្ត្រ (ផ្នែកប្រវត្តិសាស្ត្រ) - ទស្សវត្សរ៏ ៧០
  • Contact

Recherche

Liens