Overblog
Suivre ce blog Administration + Créer mon blog
21 janvier 2013 1 21 /01 /janvier /2013 10:40

 

images-copie-4 Éditorial MOULKHMER

 

Moulkhmer n° 132, Juillet 1992

 

   

Marchands d’illusions ?...

 

Huit mois après la signature des accords de Paris sur le Cambodge, le bilan de l’action onusienne dans ce pays apparait de plus en plus calamiteuse – avec le risque croissant de voir cette « action » se solder par un lamentable fiasco, exactement comme en Yougoslavie. Devant ce bilan, si désastreusement négatif dans les deux pays, on en vient d’ailleurs à se demander ce qu’il convient de penser de l’O.N.U. elle-même : est-elle le Temple de la sottise, ou bien celui de la malhonnêteté intellectuelle ? Comment a-t-elle pu, en tout cas, promettre tant de choses et faire miroiter tant d’illusions – en ce qui concerne le Cambodge – si elle n’avait ni volonté ni les moyens de tenir ses promesses ? Et comment a-t-elle pu aussi se tromper si lourdement sur ce que serait le comportement des Khmers Rouges après la signature des accords de paix, auxquels – par une aberration effarante – elle a voulu à tout prix les associer ? S’agit-il de sottise à l’état pur, ou bien d’une malhonnêteté intellectuelle à laquelle on préférerait ne pas croire ?

 

Au moins, avons-nous eu la consolation de lire, dans une revue de grande réputation (la « Far Eastern Economic Review » de Hong Kong, numéro du 25 Juin), un réquisitoire implacable contre « Une paix indécente » - celle que l’O.N.U a concoctée pour le Cambodge précisément. L’auteur de ce réquisitoire est un journaliste italien connu et talentueux(1) qui, se rendant récemment de Bangkok à Phnom-Penh par la voie aérienne, s’est trouvé dans le même avion que « Khieu Samphân ». C’est sans doute l’indignation qu’il a éprouvée au voisinage de ce co-auteur « de l’un des pires crimes commis en ce siècle : l’holocauste cambodgien » qui lui a inspiré son article, auquel nous emprunterons quelques passages qui ont dû faire grincer des dents, à New-York ou ailleurs, et qui méritent d’être portés à la connaissance de nos lecteurs.

 

L’article en question confirme en effet en tout point ce que nous n’avons pas cessé de dire ici même depuis octobre dernier, et déjà avant la signature de l’accord de paix sur le Cambodge. Nous avions, notamment, rappelé à maintes reprises le funeste précédent de l’accord de Paris sur le Vietnam du 27 janvier 1973, et souligné que, du fait des Khmers Rouges, l’accord du 23 octobre 1991 ne serait jamais respecté non plus, mais constamment violé par ces mêmes Khmers Rouges qui en étaient les principaux bénéficiaires. Or l’auteur de l’article paru dans la « Far Eastern… » écrit ce qui suit (que nous, traduisons de l’anglais) : « Depuis la signature de l’accord de Paris d’octobre dernier, les Khmers Rouges – seuls parmi les quatre factions cambodgiennes belligérantes – ont profité de la nouvelle situation. Ils ont obtenu une légitimité politique à l’intérieur et à l’extérieur du Cambodge, tout en étendant la zone sous leur contrôle en s’emparant de vastes portions de territoire abandonnées par les guérillas de Sihanouk et de Son Sann ».

 

« Ayant découvert que personne n’était prêt à dénoncer leur bluff, les Khmers Rouges ont constamment augmenté leur mise – et gagné à tous les coups. Utilisant la tactique du « talk, talk, fight, fight »(2), les Khmers Rouges soulèvent des obstacles à chaque étape du processus de paix…Ils ont réussi à se livrer à toutes sortes de violations de l’accord de Paris sans être sanctionnés »…

 

L’article se poursuit par une sévère dénonciation de la carence de l’APRONUC, qui « dans les quelques mois de son engagement au Cambodge a déjà perdu son autorité », et par un éreintement du Secrétaire Générale de l’O.N.U. pour sa visite à Phnom-Penh en avril dernier. Une visite au cours de laquelle, nous l’apprenons par cet article, cette haute personnalité s’est abstenue de « visiter la musée de Tuol Sleng – l’Auschwitz de Phnom-Penh – et n’est pas allée s’incliner devant le monument consacré aux victimes de l’holocauste cambodgien. Un oubli indécent »…

 

Quant à l’APRONUC elle-même, l’auteur de l’article lui règle son compte (si l’on peut dire) en quelques phrases. Parlant des 13.000 onusiens, approximativement, qu’elle a amenés au Cambodge jusqu’à présent, il note que « la plupart d’entre eux ne sont pas là pour aider le Cambodge, mais pour servir leurs propres intérêts personnels ou nationaux. Même des fonctionnaires subalternes de la force de maintien de la paix de l’APRONUC gagnent aux alentours de 60.000 US dollars par an, dans un pays où le revenu annuel par habitant est de l’ordre de 150 dollars »( !)…

 

Tout cela, exposé dans une revue qui bénéficie d’une large audience dans le monde entier, conforté, en quelque sorte, nos prévisions pessimistes. Il était aisé, en effet, de prévoir que cette « paix indécente » (que nous avions appelée une « paix immorale »), ne pourrait engendrer que des effets pervers. Et il était tout aussi aisé de prévoir que le plan ultrasophistiqué élaboré par l’O.N.U. était voué à l’échec, parce qu’il ne tenait aucun compte des réalités – surtout en ce qui concerne les Khmers Rouges. Il fallait, en vérité, une singulière dose d’ignorance ou de naïveté pour s’imaginer que ceux-ci avaient changé et qu’ils allaient jouer le jeu loyalement ! Mais, maintenant que le mal est fait, il serait vain de pousser plus loin le procès d’une institution qui, jour après jour, démontre un peu plus sa déplorable carence – qu’il s’agisse du Cambodge ou de la Yougoslavie.

 

On peut toutefois se demander à quoi servent encore l’O.N.U. et – dans le cas du Cambodge – son APRONUC. Surtout quand on sait, nous l’avons appris récemment de très bonne source(3), qu’un tiers de l’énorme budget de 2 milliards de dollars prévus pour cette même APRONUC est destiné à rémunérer son personnel onusien. Le Cambodge serait-il devenu ainsi, pour certains bénéficiaires de cette manne (sans parler d’hommes d’affaires étrangers), une sorte de « caverne d’Ali Babas » ? Aurait-on alors affaire à de vigilants défenseurs de la paix et des droits de l’homme, ou à des marchands d’illusions ?

 

Mais mieux vaut accorder encore à l’O.N.U. le bénéfice du doute. Cela serait possible d’ailleurs si cette institution consentait à reconnaître que, en ce qui concerne son plan de paix pour le Cambodge, elle s’est trompée sur toute la ligne et qu’elle a accouché d’un enfant non viable. Elle ne perdrait pas la face pour autant, car il n’est pas déshonorant de reconnaître que l’on s’est trompé. Après tout «  se tromper est humain », comme dit un vieux proverbe latin qui ajoute toutefois : « mais persévérer dans l’erreur est diabolique ».

 

On veut donc espérer que l’O.N.U. reconnaitra son erreur, pendant qu’il en est temps encore, et qu’elle saura, au Cambodge, redresser la situation désastreuse qu’elle a elle-même créée par son plan de paix irréalisable. Elle le pourrait, car une solution existe. Elle consisterait, comme le suggère en conclusion l’article déjà cité, à « écarter le réel obstacle à la paix : les Khmers Rouges ». Article qui rappelle, dans sa conclusion également, que l’O.N.U. avait su s’opposer aux agressions d’un Kim Il Sung (en 1950-53) et d’un Saddam Hussein (1990-91). Et il ajoute : « un combat contre les Khmers Rouges serait mieux justifié, au moins moralement, que les (deux) précédents ».

 

Mais l’O.N.U. le fera-t-elle, ou bien se contentera-t-elle de ses palinodies habituelles, constatant en « avertissement » et en « menaces de sanctions » jamais suivis d’effet ? Telle est la question que l’on peut poser aujourd’hui. De la réponse à cette question dépendra le degré de confiance que la communauté internationale pourra accorder à l’O.N.U. dans l’avenir. Si la réponse est oui, c’est-à-dire si les Nations-Unies utilisent sans tarder tous les moyens nécessaires pour neutraliser définitivement les auteurs du génocide cambodgien, elles pourront redevenir crédibles et redorer leur blason passablement terni. Mais si la réponse est non, l’APRONUC continuant de capituler sans cesse devant les Khmers Rouges acharnés à ruiner le plan de paix onusien, alors on saura, une fois pour toutes, à quoi s’en tenir au sujet d’une institution aussi coûteuse qu’inutile.

 

On saura surtout – tout en espérant encore que tel n’est pas le cas – que cette institution n’est, décidément, composée que de marchands d’illusions. Car comment pourrait-on alors qualifier autrement des gens incapables de ramener la paix, là où ils ont promis 2 milliards de dollars pour faire et 880 millions pour reconstruire un petit pays martyrisé qui leur a fait confiance ?...                   

 

 

MOULKHMER

(1)Tiziano TERZANI, correspondant pour l’Asie de la revue allemande « Der Spiegel ».

(2) « Causer, causer, combattre, combattre » (ce fut déjà la tactique utilisée dans les dernières années de la guerre du Vietnam par les communistes vietnamiennes pour berner leurs adversaires.

(3) Rapport de M. Raoul JENNAR, consultant du Forum des O.N.G., en date du 11 Mai 1992(page 4,2e paragraphe).

Partager cet article

Repost0
19 janvier 2013 6 19 /01 /janvier /2013 07:38

 

DSC05407 ប្រតិកម្មរហ័ស

 

លោកហ៊ុនសែនចង់បានអ្វី?

 

លោកហ៊ុនសែនមានបំណងចង់ឲសភាជាតិតែងច្បាប់ហាមមិនឲអ្នកនយោបាយ,កុំឲជេរប្រមាថគ្នាដើម្បីលើកតម្កើង

សេចក្តីថ្លៃថ្នូរខ្មែរ(។)តែលោកហ៊ិនសែន,គាត់ភ្លេចគិតថាអ្នកដែលប្រើពាក្យអសុរស,ជេរប្រមាថគេ,គឺខ្លួនគាត់នេះឯង,

គាត់ហៅគេសុទ្ធតែអានេះអានុះ,ប្រើសំដីប្រមាថអាយុជីវិតអ្នកប្រឆាំងខ្លួន,លើសពីនេះទៅទៀត,មិនត្រឹមតែជេរ

ប្រមាថអ្នកប្រឆាំងខ្លួនតាមវិធីអហិក្សា,គាត់យកមុខងារសាធារណៈជានាយករដ្ឋមន្ត្រី,ប្រើអំណាចតុលាការធ្វើនិគ្រោះ

ទៅលើ,ជនស្លូតត្រង់,អ្នកកាសែត,(ល),គាត់ប្រព្រឹត្ត,ឬបញ្ជាឲបរិវារប្រព្រឹត្តអំពើឃាដកម្មដោយចេញមុខ,ឬអាថិកំបាំង

លើរូបអ្នកប្រឆាំងគាត់ឥតញញើតច្បាប់,ឥតមានមេត្តាធម៍អ្វីនោះឡើយ(។)ដូច្នេះសុជីវធម៍ដែលលោកហ៊ុនសែនចង់

បាន,គឺគាត់ចង់ឲខ្លួនគាត់ក្លាយទៅជាពិសិដ្ឋជនដោយមានច្បាប់មួយសំរាប់ការពារភាពខ្ពង់ខ្ពស់របស់គាត់ដើម្បីតែ

ប្រយោជន៏អំណាចផ្តាច់ការប៉ុណ្ណោះ។

លោកហ៊ុនសែននិយាយត្រូវដែរ,ថាការជេរប្រមាថគ្នាក្នុងមជ្ឈដ្ឋាននយោបាយខ្មែរមានតាំងតែពីទសវត្សឆ្នាំ១៩៦០

ក្នុងរបបរាជានិយម,ដើម្បីប្រជាប្រិយភាពខ្លួន,ដែលកាលនោះលោកសេនាប្រមុខលន់នល់បានចោទសម្តេចឳជា

ប្រមុខរដ្ឋជំនាន់នោះ,ថាបានលក់ដីឲយៀកកុង,ដូចដែលអ្នកនយោបាយខ្មែរបច្ចុប្បន្នខ្លះចោទលោកដែរ។

ក្នុងចំណុចនេះ,គួរខ្មែរយើងលើកយកមកពិចារណាថា,ហេតុអ្វីបានជាខ្មែរយើងច្រើនប្រើពាក្យអសុរសសំរាប់ជេរ

ប្រមាថគ្នាក្នុងរឿងជាតិ?

 

១.ប្រភេទ(nature)អំណាចនៅស្រុកខ្មែរ

គួរយើងដឹងថាតាំងពីអតីតកាលមក,ប្រភេទអំណាចនៅស្រុកខ្មែរជាអំណាចផ្តាច់ការ,អំណាចនេះយកអំពើវិហិក្សាធ្វើ

និគ្រោះ(réprimer)លើកប្រជាពលរដ្ឋ,ជាពិសេសលើអ្នកប្រឆាំងខ្លួន(។)អំពើវិហិក្សាទាំងឡាយនោះ,មានទាំងប្រើអំពើ

កាប់សម្លាប់,សំដីអសុរសវាយស្មារតីប្រជាពលរដ្ឋឲខ្លាចបាក់ស្បាតអំណាចអ្នកដឹកនាំ(។)ដូច្នេះការជេរប្រមាថទាំងឡាយ

មានប្រភព,ចេញពីប្រភេទអំណាចផ្តាច់ការនោះឯង(។)អំណាចវិហិក្សា(ឃោឃៅ)នេះហើយ,វាកបង្កើតបរិយការណ៏

វិហិក្សានៅក្នុងសង្គមខ្មែរ,ដែលមានអ្នកដឹកនាំជាអ្នកបង្កើតឲមានឡើង(។)ជនរងគ្រោះនូវអំណាចវិហិក្សានេះ,គាត់

មានតែសេចក្តីក្តៅក្រហាយចំពោះអំពើអយុត្តិធម៍គ្រប់បែបយ៉ាងដែលគាត់បានទទួលតែប៉ុណ្ណោះ(។)ដូច្នេះគាត់ពុំអាច

ទុកទីកន្លែងនៃអំណាចផ្តាច់ការនេះ,ជាបូជនីយដ្ឋានសំរាប់គាត់បាននោះទេ,ផ្ទុយទៅវិញ,គាត់មើលឃើញវា,ជាសត្រូវ

តែប៉ុណ្ណោះ,ព្រោះអំណាចនេះ,ក៏ទុកគាត់ជាសត្រូវនោះដែរ,ដូចពាក្យបុរាណខ្មែរយើងតែងនិយាយថា”ឈាមស្រែកស្បែក

ហៅ”(។)ក្នុងសង្គមផ្តាច់ការ,វាគ្មានសំវាទ(Dialogue)រវាងអ្នកដឹកនាំ,និងប្រជាពលរដ្ឋ,ព្រោះអ្នកដឹកនាំមិនដែលទុក

ប្រជាពលរដ្ឋជានីតិជន(Personne majeure)នោះទេ,តែផ្ទុយទៅវិញ,គេទុកគាត់ជាកូន,ជាចៅ,ជាខ្ញុំបំរើ,រស់នៅជាមួយ

គេសំរាប់តែស្តាប់បង្គាប់គេ,ដូចកូនត្រូវស្តាប់បង្គាប់មាតាបីតា,ដូចទាសា,ទាស៊ី,ត្រូវស្តាប់បង្គាប់ម្ចាស់របស់ខ្លួននោះ

ឯង(។)យើងដឹងថា,សម្ព័ន្ធ(Lien)រវាងកូននឹងមាតាបីតា,គឺ”សេចក្តីស្រឡាច់”ជាគោល,ដែលជាចំណងចងចិត្តករុណា

មាតាបីតាចំពោះកូន,និងសេចក្តីគោរពប្រកបដោយសេចក្តីស្រឡាញ់របស់កូនចំពោះមាតាបីតា(។)បដិការ

(Réciprocité)នេះហើយ,វាគ្មានមាននៅក្នុងសម្ព័ន្ធរវាងអ្នកដឹកនាំផ្តាច់ការនិងប្រជាពលរដ្ឋ,ព្រោះអ្នកអ្នកដឹកនាំ

បែបនេះមានធាតុជាមនុស្សឃោឃៅ,ល្ងង់ខ្លៅដូចតិរច្ជាន,ដែលវាមានភាពផ្ទុយស្រឡះពីទឹកចិត្តស្នេហា,និងករុណា

របស់មាតាបីតា។


២.ភាពល្ងង់ខ្លៅនៃអ្នកកាន់អំណាច

អ្នកដឹកនាំក្នុងរបបផ្តាច់ការ,សុទ្ធជាមនុស្សល្ងង់ខ្លៅ,ព្រោះភាពល្ងង់ខ្លៅនេះ,វាត្រូវចង្វាក់ជាមួយអំពើវិហិក្សា,ដែលមាន

ក្នុងធម្មជាតិសត្វតិរច្ជាន(។)អ្វីដែលអ្នកដឹកនាំទាំងនោះគិត,គឺក្នុងល្បិចរកប្រយោជន៏ដល់ខ្លួនជាមុនសិន,ដូចសភា

វគតិនៃសត្វតិរច្ជានសម្លាប់សត្វហីនជាតិសំរាប់ស៊ីជាចំណីអាហារ(។)ភាពខុសគ្នារវៀងមនុស្សផ្តាច់ការនិងសត្វតិរច្ជាន,

គឺត្រង់មនុស្សផ្តាច់ការ,ប្រព្រឹត្តបទឧក្រិដ្ឋដោយចេតនា,ឯចំណែកសត្វតិរច្ជាន,សម្លាប់សត្វហីនជាតិដ៏ទៃទៀតតាម

ច្បាប់ធម្មជាតិក្នុងពិភពនៃសត្វ,ដែលទុកសត្វនិមួយៗជាចំណីអាហារជា,យថាហេតុសំរាប់សត្វដ៏ទៃទៀត(។)យើងដឹង

ថាមនុស្សជានិតិគតិយុត្ត,ទទួលខុសត្រូវនូវអង្គហេតុដែលខ្លួនបានប្រព្រឹត្ត,ឯចំណែកសត្វជាចលនវត្ថុឥតមានការ

ទទួលខុសត្រូវនូវអ្វីដែលខ្លួនបានប្រព្រឹត្ត(។)ក្នុងការប្រៀបធៀបនេះ,គឺយើងចង់បង្ហាញថាបើអ្នកកាន់អំណាចផ្តាច់

ការ,គាត់រស់នៅក្នុងនិទុទណ្ឌភាពចំពោះអង្គហេតុដែលគាត់បានប្រព្រឹត្ត,គឺច្បាស់ជាគាត់ទុកខ្លួនឯង,ដោយចេតនាក្តី

ដោយអចេតនាក្តី,ជាសត្វនោះហើយ(។)រស់ជាសត្វនេះឯង,ដែលធ្វើឲគាត់ឥតស្គាល់សុជីវធម៏សំរាប់ការរស់នៅ

របស់មនុស្សក្នុងសង្គម,ប្រើពាក្យអសុរស,ដោយយកអំណាចរដ្ឋជាកម្មសិទ្ធិដាច់មុខ,សំរាប់ការពារអំណាចខ្លួន(។)ការណ៏

នេះហើយ,ដែលយើងទុកជាភាពល្ងង់ខ្លៅរបស់អ្នកកាន់អំណាចផ្តាច់ការ,ព្រោះគាត់រស់គ្មានកិតិ្តយសក្នុងងាររបស់ខ្លួន

នាំឲរាស្ត្រ,មើលងាយ,ហើយឆ្លើយតបនឹងសម្តីអសុរស,ចំក្តី,មិនចំក្តី,ដោយប្រើពាក្យអសុរសនោះវិញដែរតាមកំហឹង,ព្រោះ

គាត់ជាជនរងគ្រោះនូវសំដីអសុរសនៃជនកាន់អំណាចផ្តាច់ការនោះឯង(។)បើអំណាចធ្វើឲរាស្ត្រក្តៅក្រហាយរួចទៅហើយ,

អ្នកដឹកនាំផ្តាច់ការមិនត្រូវមានការងឿងឆ្ងល់ទេ,ថាហេតុអ្វីបានជាអ្នកនយោបាយប្រឆាំងខ្លួនគេប្រើពាក្យអសុ

រស់ដាក់ខ្លួន,ព្រោះខ្លួនឯងទេជាផ្តើមប្រើវាមុនគេ(។)បើខ្លួនចង់ឲគេគោរពនោះ,លុះត្រាខ្លួនឯងធ្វើឲខ្លួនឯងឲទៅជា

មនុស្សសិន,បន្ទាប់មកទៀតធ្វើឫកខ្លួនឲសមជាមនុស្សគួរឲគោរពទៀត,តែបើខ្លួនគ្មានមានលក្ខណៈទាំងពីរនេះទេ,តើ

ឲនរណា,គេគោរពខ្លួនបាន,ក្រៅពីពួកអាមីយអាថោង,បម្រើខ្លួនដាច់ថ្លៃ,ឡេមឡឺមរករស់គួរឲខ្មាស់ជាទីបំផុត(។)យើង

មិនដែលមានជំជឿ,ថាអាចមានមនុស្សប្រាជ្ញា,ធ្វើការបម្រើជនកាន់អំណាចផ្តាច់ការនោះបានឡើយ(។)មនុស្សដែលអាច

រស់ជាបាវបម្រើអំណាចផ្តាច់ការ,គឺសុទ្ធជាមនុស្សខ្ងល់ខ្លៅ,មានគំនិតខូចគួរឲខ្ពើម(។)

 

សេចក្តីសន្និដ្ឋានរបស់យើង,គឺថាលោកហ៊ុនសែន,សព្វថ្ងៃនេះគាត់ប្រើអំណាចតុលាការសំរាប់សម្លាប់គំនិតផង,និងធ្វើ

ឃាតដោយចំក្តី,មិនចំក្តី,អ្នកនយោបាយប្រឆាំងគាត់,អ្នកការពារប្រយោជន៏ជាតិ,ឥឡូវនេះទៀត,គាត់ចង់ធ្វើច្បាប់

មួយទៀត,ដើម្បីឲខ្លួនគាត់,ក្នុងងារជានាយករដ្ឋមន្ត្រី,ឥតអាចនរណារំលោភដល់បុគ្គលគាត់បាន,ដូចមានចែងក្នុង

មាត្រា៧នៃរដ្ឋធម្មនុញ្ញ,ចែងអំពីព្រះមហាក្សត្យ(។)ដូចបានជំរាបខាងលើរួចមកហើយ,លោកហ៊ុនសែនមិនគ្រាន់តែ

មានបំណងឲសិទ្ធិខ្លួនស្មើនឹងមហាក្សត្រតែប៉ុណ្ណោះទេ,គឺគាត់មានបំណងឲគាត់ក្លាយជាពិសិដ្ធជនទៅទៀត,ដែលខ្មែរ

យើងតែងទុកជាអទិទេព,ព្រោះថាបុគ្គលហ៊ុនសែនមានសិទ្ធិលើសពីមហាក្សត្យទៅទៀត,គឺគាត់អាចប្រើអំណាចផ្តាច់

ការ,សម្លាប់មនុស្ស,ឬធ្វើបាបអ្នកស្លូតត្រង់,ឥតមានមានទោសអ្វីនោះឡើយ(។)បើលោកហ៊ុនសែនសំរេចបំណងនេះ

បានមែន,គឺមិនមែនគាត់ក្លាយជាព្រះទេ,ព្រោះព្រះជាអ្នកសង្គ្រោះមនុស្ស,តែគាត់ក្លាយជាសត្វតិរច្ជាន,កាចឃោឃៅ

សម្លាប់,ចាប់មនុស្សដាក់គុកតាមសភាវគតិជាមនុស្សល្ងង់ខ្លៅតែប៉ុណ្ណោះ(។)ចំពោះយើង,បើលោកហ៊ុនសែនជាសត្វ

តិរច្ជាន,យើងច្បាស់ជាខ្លាចលោកហើយ,ព្រោះយើងគ្មានអាវុធឯណាសំរាប់ការពារខ្លួនយើងនោះឡើយ,តែយើងអាច

ប្រើសម្តីយើងសំរាប់មើលងាយមនុស្សណាដែលមានប្រភេទជាសត្វតិរច្ជាន(។)តែបើលោកហ៊ុនសែននៅមានធាតុជា

មនុស្សនៅឡើយ,បើលោកចង់ឲគេគោរពលោក,គឺលោកត្រូវគោរពគេវិញផង,ហើយតាំងខ្លួនជាមនុស្សគួរឲគោរព,កុំ

ប្រើពាក្យសម្តីដូចមនុស្សបាតផ្សារនោះទៀត,ហើយចង់ហាមឃាត់គេជាអ្នករងគ្រោះនូវអំពើឃោឃៅរបស់ខ្លួនឲអង្គុយ

ស្តាប់ខ្លួនជេរប្រទេច,ដូចអន្តរាគមន៏ខ្លួននៅរដ្ឋសភា,ដែលមានពួកជនរណបខ្លួនអង្គុយស្តាប់ខ្លួនអស់ច្រើនម៉ោង

រហូតអ្នកខ្លះទាល់នោមឈឺខ្លោចផ្សា,ព្រោះមិនហ៊ានក្រោកទៅនោមព្រោះខ្លាចសម្តេចក្រោធដូចសត្វតោ,សូម្បីលោក

សុនឆ័យ,តំណាងរាស្ត្របក្សប្រឆាំង,ធ្លាប់បានដើរចេញមិនព្រមស្តាប់ចម្លើយរដ្ឋមន្ត្រី,ក៏ទ្រាំអង្គុយឲលោកហ៊ុនសែន

ជេរលេងទុកជាការសប្បាយ។

គួរឲអាសូរដល់ជាតិខ្មែរយើងណាស់,ដើម្បីរស់,ដើម្បីបុណ្យស័ក្តិ,បើប្រសិនលោកហ៊ុនសែន,គាត់ដាក់អាចម៌ឲស៊ី(ឬទទួល

ទាន,លាមក,បើមិនចង់ប្រើសំដីអសុរស),ក៏ប្រហែលពួកគាត់អាចទទួលទានលាមកបាននោះដែរ!

 

ឩប-សង្ហា

Partager cet article

Repost0
14 janvier 2013 1 14 /01 /janvier /2013 07:13

តាំងតែពីឆ្មាំ១៩៤៦មកម្លេះ គេតែងនាំគ្នានិយាយថាទុក្ខនៅស្រុកខ្មែរគឺ កើតមានឡើងដោយសារអ្នកដឹកនាំខ្មែរបានយកមកអនុវត្ត នូវលទ្ធិប្រជាធិតេយ្យ របស់មហាប្រទេសសេរី ដោយឥតបានធ្វើការអប់រំ ជាមុនដល់ប្រជាពលរដ្ឋខ្លួន អំពីគោលការណ៏ នៃលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ។ គេនិយាយទៀតថា ដោយសារប្រជាពលរដ្ខខ្មែរ មានទម្លាប់ដូចប្រជាពលរដ្ឋដទៃទៀត នៅក្នុងដំបន់អាស៊ី រស់ក្រោមទម្ងន់ របបរាជាធិបតេយ្យ អស់ច្រើនសតវត្សមកហើយ បានជាមាន ការលំបាកច្រើន ដើម្បីយល់លំនាំ ក្នុងការអនុវត្តលទ្ធិប្រជាធិតេយ្យ។ យើងសួរ ជាសំណួរច្រើនថា : តើលទ្ធិប្រជាធិតេយ្យជាចំណេះវិទ្យាសាស្ត្រ ? ត្រូវចំាបាញ់រៀនវាឲចេះសិន មុននឹងយកវាមកអនុវត្ត ? ហេតុអ្វីក៏គេនាំគ្នាដាក់កំហុសជានិច្ចដល់រាស្ត្រ នៅពេលណាមានបញ្ហាក្នុងការប្រព្រឹត្តលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យក្នុងប្រទេសមួយ ? តើមហាប្រទេសសេរីត្រូវគេយកមកធ្វើជាគំរូដាច់ខាត នៃរបៀបអនុវត្តលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ ? ហេតុអ្វីបានជាប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរ ដែលជាប្រជាពលរដ្ឋមួយតាមប្រវត្តិសាស្ត្រ គាត់ចេះដឹងច្បាស់ថា អ្វីជាអំពើអាក្រក់ អ្វីជាអំពើល្អ អនុលោមតាមព្រះពុទ្ធសាសនា ធ្លាប់ស្គាល់ភាពរុងរឿងរបស់ជាតិខ្លួន ក៏ដូចជាការអាម៉ាស់មុខដែរ ទៅជាមានការលំបាក យល់អំពីការប្រព្រឹត្ត នៃលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យទៅវិញ ? តើលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ ជាគំនិតដាច់មុខ នៃប្រជាពលរដ្ឋរបស់បស្ចិមប្រទេស ? តើលទ្ធិនេះមាន នៅក្នុងការវិវឌ្ឍន៏ ជាធម្មជាតិ នៃសភាពចម្រើនរបស់មនុស្សជាតិ ? តើប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរ ធ្លាប់បានឃើញស្នាម លទ្ធិនេះក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រប្រទេសខ្លួនដែរឬទេ ?

Partager cet article

Repost0
5 janvier 2013 6 05 /01 /janvier /2013 18:11

 

DSC05407 គួរលើកយកមកពិចារណាដែរ

 

វចនានុគ្រមខ្មែរដែលយើងយកជាគោលគឺវចនានុគ្រមផ្សាយរបស់ពុទ្ធសាសនបណ្ឌិត(១៩៦៨)

 

សង្គ្រាម​និង​សន្តិភាព

 

តាមស្នាមប្រវត្តិសាស្ត្រនៅស្រុកខ្មែរ,ទោះបីមានសង្គ្រាម,ឬមានសន្តិភាពនៅក្នុងស្រុកក្តី,ចំពោះបណ្តារាស្ត្រ,នៅក្នុង

ស្ថានភាពទាំងពីរយ៉ាងនេះ,វាគ្មានអ្វីខុសផ្លែកគ្នាដាច់ស្រឡះសំរាប់ការរស់នៅរបស់ខ្លួននោះឡើយ,ព្រោះភាពក្រលំបាក

ជាហេតុនៃទុក្ខក្ខន្ធ(ទុក្ខគ្រប់បែបយ៉ាង)ជានិច្ចកាលរបស់ខ្លួន។

គួរខ្មែរយើងគិតពិចារណាបន្តិចអំពីស្ថានភាពបច្ចុប្បន្ននេះ,ដែលយើងទុកជាស្ថានភាពមានសន្តិភាពនៅស្រុកខ្មែរ,

តែយើងឃើញថាបងប្អូនខ្មែរចំនួនជាង១លាននាក់នាំគ្នាចាកចេញពីស្រុកខ្មែរដើម្បីទៅរកការងារធ្វើសំរាប់ចិញ្ចឹម

ជីវិតគ្រួសារនៅបរទេស,ជាពិសេសនៅប្រទេសសៀម,ហាក់បីដូចជានៅក្នុងស្រុករបស់ខ្លួនមានសង្គ្រាម(។)ដូចគ្នានោះ

ដែរ,នៅតាមជនបទ,ខ្មែរភាគច្រើននាំគ្នាចាកចេញពីលំនៅដ្ឋានទាំងហ្វូងដើម្បីមករងការងារធ្វើក្នុងរោងចក្រនៅ

តាមទីក្រុងនានា(។)ស្ថានភាពនេះវាប្រហាក់ប្រហែលគ្នានឹងស្ថានភាពសង្គ្រាមដែលនាំឲខ្មែរយើងរត់ចោលប្រទេស,

ឬចាកចេញពីភូមិកំណើតព្រោះចង់គេចពីសង្គ្រាម,ដូចគ្នាដែរនឹងការគេចពីសេចក្តីក្រីក្រនៅពេលស្រុកមានសន្តិភាព។

មកដល់ចំណុចនេះយើងអាចប្រដូចគ្នាបានថា,សង្គ្រាម,និងភាពក្រីក្រ,វាមានធាតុជាទុក្ខក្ខន្ធដូចគ្នាសំរាប់ប្រជារាស្ត្រ

ខ្មែរ(។)ដូច្នេះ,យើងមិនមានមតិស្របនឹងខ្មែរយើងខ្លះ,គាត់មានយោបល់ដាច់ខាតថា,សង្គ្រាមជាកត្តាបង្កើតសេចក្តីក្រីក្រ,

ចំពោះយើង,យើងមានយោបល់ផ្ទុយទៅវិញថា,សេចក្តីក្រីក្រដែលមានជានិច្ចកាលក្នុងសង្គមខ្មែរទេ,វាជាកត្តាបង្កើតញឹក

ញោយនៃសង្គ្រាមរវាងខ្មែរនឹងខ្មែរ,និងសង្គ្រាមឈ្លានពានពីសំណាក់ប្រទេសជិតខាង(។)ដូច្នេះទៀត,យើងអាចសន្និដ្ឋានបាន

ថា,ភាពក្រីក្រដែលមានជានិច្ចកាលរបស់ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរ,វាជាសង្គ្រាមត្រជាក់ជាអចិន្ត្រៃយមួយនៅកម្ពុជា។

 

ដើម្បីបន្តការយល់ឃើញរបស់យើងក្នុងចំណុចខាងលើនេះ,យើងលើកករណីនៃសន្តិភាព,និងគោលដៅរបស់វាមកពិនិ

ត្យនៅទីនេះ។

ខ្មែរយើងមួយភាគធំ,តែងតែលើកគុណូបការ(Mérite)នៃថ្ងៃទី២៣តុលា១៩៩១,ទុកជាថ្ងៃបញ្ចប់សង្គ្រាមរវាងភាគីយុទ្ធ

ការីខ្មែរ,គឺជាថ្ងៃសន្តិភាពសំរាប់ប្រជាជាតិខ្មែរ(។)ចំពោះការយល់ឃើញនេះ,បើយើងនាំគ្នាទុកសន្តិភាព,ជាវត្ថុដែល

វិសេសសំរាប់តែន័យរបស់ពាក្យតែប៉ុណ្ណោះ,តែមិនគិតពីគោលដៅ,និងសមិទ្ធិកម្មរបស់វា,យើងមានការយល់ស្របទាំង

ស្រុងថាថ្ងៃទី២៣តុលាគឺពិតជាថ្ងៃនៃផ្នែកដើមនៃសន្តិភាពខ្មែរពិតមែន(។)តែបើយើងនាំគ្នាពិនិត្យអំពីគោលដៅ,និង

សមិទ្ធិកម្មរបស់វារហូតមកដល់បច្ចុប្បន្នកាលនេះ,យើងឃើញវាមានការងាកចេញពីគោលដៅដែលបានកំណត់ទុកពី

ដើមទីមក(។)ការងាកចេញនេះជាការកែប្រែមួយដ៏សំខាន់នៃសារជាតិរបស់សន្តិភាពកើតចេញពីថ្ងៃទី២៣តុលានេះ។

ឬមួយមកពីកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពថ្ងៃទី២៣តុលា,វាមិនល្អ(?),ឬមួយមកពីការអនុវត្តវា,មិនមានភាពត្រឹមត្រូវ?

ដើម្បីឆ្លើយនឹងសំណួរនេះ,យើងគួរត្រឡប់មកពិនិត្យមើលគោលដៅរបស់សន្តិភាពនេះសិន(។)យើងដឹងថា,សន្តិភាព

នេះ,វាមានគោលដៅសំខាន់មួយគឺ,ការស្ថាបនាលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យឲទៅជាស្ថាប័នជាតិ,ដែលគេទុកជាឫសនៃសន្តិភាពសំ

រាប់ប្រជាជាតិខ្មែរ(។)ក្នុងការស្ថាបនានោះ,អ.ស.ប,គេតម្រូវឲភាគីខ្មែរនិមួយៗបោះបង់មនោគមវិជ្ជានយោបាយរៀង

ខ្លួន,ហើយនាំគ្នាយកលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យសេរីជាមូលដ្ឋានសំរាប់រកដំណោះស្រាយក្នុងជម្លោះរវាងខ្មែរនឹងខ្មែរ(។)យើង

សួរទៅទៀតថា,នៅពេលនោះ,អ្វីទៅជាធាតុនៃជម្លោះរវាងខ្មែរនឹងខ្មែរ(?)ជាធាតុមនោគមវិជ្ជា(?)បើយើងនាំគ្នាពិនិ

ត្យមើលវាឲបានច្បាស់លាស់,យើងឃើញថា,នៅពេលនោះ,ធម្មជាតិពិតនៃសង្គ្រាមនៅស្រុកខ្មែរគឺជា,សង្គ្រាមរំដោះស្រុក

ខ្មែរពីការកាន់កាប់កងទ័ពយៀកណាម,ដូច្នេះនៅពេលដែលយៀកណាមប្រកាសដកទ័ពថយពីកម្ពុជា,ភាគីខ្មែរដែល

យៀកណាមគេបង្កើតឡើងសំរាប់ធ្វើជាឡប់ឡែគេក៏បានក្លាយជាភាគីខ្មែរពេញមុខក្នុងកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពនៅ

ចំពោះមុខភាគីបីទៀតដែលជាភាគីជាបច្ជាមិត្តនៃកងទ័ពយៀកណាមនៅកម្ពុជា(។)ក្នុងចំណុចនេះ,យៀកណាមទទួល

បានជ័យជំនិះបីយ៉ាង៖

១.យៀកណាមធ្វើសង្គ្រាមឲក្លាយទៅជាសង្គ្រាមខ្មែរនឹងខ្មែរ,ដោយគ្រាន់តែប្រកាសថាខ្លួនបានដកទ័ពចេញពីកម្ពុជា,

ដោយដឹងច្បាស់ថាអ.ស.ប.គ្មានសម្ថភាពអ្វីនឹងត្រួតពិនិត្យឲបានច្បាស់លាស់នៃការដកកងទ័ពនោះឡើយ,ហើយទីបំ

ផុតតម្រូវជឿខ្លួនតែម្តង,

២.យៀកណាមជួយឧបត្ថមរដ្ឋាភិបាលខ្មែររណបខ្លួនឲមានមុខមាត់ជាភាគីពេញមុខលើឆាកអន្តជាតិក្តី,លើឆាកជាតិ

ក្តី,ក្នុងកិច្ចប្រជុំរកដំណោះស្រាយសន្តិភាព,ដោយរក្សាកងទ័ពខ្លួននៅក្នុងជួរកងទ័ពខ្មែរ,ដែលនាំឲកងទ័ពខ្មែរនោះមាន

លទ្ធភាពធ្វើសម្ពាតតាមផ្លូវយោធាទៅលើពួកខ្មែរប្រឆាំងខ្លួន,

៣.យៀកណាមធ្វើនយោបាយបំបែកកម្លាំងតស៊ូរប្រឆាំងខ្លួនឲក្លាយជាបីភាគីវិញនៅចំពោះភាគីខ្មែររណបខ្លួន,ដើម្បី

ងាយស្រួលប្រើមធ្យោបាយបញ្ជោតភាគីទាំងនោះឲបែកកម្លាំងរួម,ហើយស្វែងរកតែប្រយោជន៏ខ្លួនឯង(។)ក្នុងយុទ្ធសា

ស្ត្រនេះ,យៀកណាម,គេសម្លឹងឃើញច្បាស់ថាសម្តេចសីហនុជាកងច្រវាក់ខ្សោយជាងគេបំផុត,ក្នុងកម្លាំងរួម,សំរាប់គេប

ញ្ជោតឲចូលក្នុងអន្ទាក់របស់គេ។

ជ័យជំនិះទាំងបីយ៉ាងនេះ,នាំឲយើងមើលឃើញថា,កិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាព២៣តុលា,មានបលិពោធ(ការខ្វះ)ខ្លាំង

ណាស់ក្នុងសេចក្តីម៉ឹងម៉ាត់របស់វា,ហាក់បីដូចជាប្រទេសហត្ថលេខីទាំងឡាយ,នាំគ្នាភ្លេចគិតអំពីលទ្ធភាពនៃការ

ព្យាបាទ(Possibilité.de.nuire)របស់យៀកណាមកុម្មុយនិស្ត,ដែលជាតួសំខាន់មួយក្នុងសង្គ្រាមខ្មែរក្នុងពេលនោះ,ដូច

គ្នានឹងកិច្ចព្រមព្រៀងនៃការបញ្ចាប់សង្គ្រាមនៅយៀកណាមរវាងអាមេរីកាំងនឹងសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតយៀកណាម

និងសារណរដ្ឋយៀកណាមខាងត្បូងនឹងរដ្ឋាភិបាលបដិវត្តន៏បន្តោះអាសន្នយៀកណាមខាងត្បូង,នៅថ្ងៃទី២៧មករាឆ្នាំ

១៩៧៣,នៅទីក្រុងបារីស(។)បលិពោធនោះគឺកង្វះអង្គការត្រួតពិនិត្យ,មុនពេល,ក្នុងពេល,និងក្រោយពេល,ការចុះ

ហត្ថលេខាកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាព នោះ,ទោះបីយើងយកការបោះឆ្នោតក្នុងឆ្នាំ១៩៩៣,ជាជោគជ័យនៃកិច្ចព្រម

ព្រៀង២៣តុលាយ៉ាងណាកដោយ,តែយើងឃើញថាវាមានភាពស្រួយណាស់,និងអចិរភាព(មិនឋិតថេរ)គឺថា៖

១.ឲគណបក្សប្រជាជន,ជាគណបក្សចាញ់ឆ្នោត,មានលទ្ធភាពមិនព្រមទទួលស្គាល់លទ្ធផលនៃការបោះឆ្នោត,ធ្វើ

អភិទ្រោះ(គំរាម)បង្កើតដំបន់អបគមន៏ថែមទៅទៀត,

២.ទុកឳកាសឲភាគីខ្មែរនិមួយៗបង្កើតអស្តិសុខយោធាផង,នយោបាយផង,ជាកត្តានាំឲមានផ្ទុះអាវុទ្ធនៅឆ្នាំ១៩៩៧,

ដែលនាំឲគណបក្សប្រជាជនក្លាយជាគណបក្សកាន់អំណាចផ្តាច់ការរហូតមកដល់សព្វថ្ងៃ,

៣.ទុកឳកាសឲយៀកណាមបន្តនយោបាយវាតទឹកដីដោយមានការគាំទ្រពីសំណាក់អ្នកកាន់អំណាចបច្ចុប្បន្ន,ដោយ

យកច្បាប់ខ្មែរជាការធានានយោបាយនេះ(។)រាជរដ្ឋាភិបាលខ្មែររណបយៀកណាមអនុញ្ញាតឲជនជាតិយួនរាប់លាន

នាក់ចូលមករស់នៅស្រុកខ្មែរក្នុងឋានៈជាយួនខ្មែរ(យួនកាន់កាតខ្មែរ),មានសិទ្ធិជាងពលរដ្ឋខ្មែរទៅទៀត។

សន្តិភាពបែបនេះ,តើខ្មែរយើងអាចចាត់ទុកជាសន្តិភាពពិតបានដែរឫទេ(?)បើសិនជាខ្មែរយើយល់ឃើញថាសន្តិ

ភាពបែបនេះជាការបន្តសង្គ្រាមដោយគ្រាន់តែដូររូបភាពពីសង្គ្រាមក្តៅឬអាវុធ,មកជាសង្គ្រាមត្រជាក់នោះ,យើង

អាចធ្វើអនុមានបានថាកិច្ចព្រមព្រៀង២៣តុលាជា,កិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពមួយមិនល្អក្នុងអន្តរវត្ថុផង,និងក្នុងការ

អនុវត្តផង(។)យើងដឹងថា,អ្វីដែលត្រូវធ្វើ,មិនមែនគ្រាន់តែទុកការកំណត់គោលដៅជាទីបញ្ចប់នោះទេ,គឹផ្លូវដើរទៅរក

គោលដៅនោះជាកត្តាសំខាន់បំផុត,ព្រោះថាបើយើងដើរផ្លូវល្អ,ទោះយូរឆាប់គង់តែដល់គោលដៅ,តែបើយើងដើរផ្លូវ

ខុស,ទោះបីខំដើរយ៉ាងណាក៏ដោយ,ក៏យើងមិនអាចទៅដល់គោលដៅបាននោះដែរ,ព្រោះវាជាអសញ្ញកម្ម(ដំណើរអស់

ជីវិត)រួចស្រេចទៅហើយ។

យើងនិយាយនេះមិនបានសេចក្តីថា,យើងទុកកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាព២៣តុលាជាអសារ,និងអសាធុ(អាក្រក់)នោះ

ឡើយសំរាប់ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរ,ព្រោះកិច្ចព្រមព្រៀងនេះ,វាមានប៉ែកវិជ្ជមានវាគឺ,ការសង្ឃឹមថ្មីមួយរបស់ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរ

ដែលបានរស់នៅក្នុងរណ្តៅទុក្ខអស់រយៈពេលពីរទសវត្ត(១៩៧០,១៩៩០)មកហើយ,តែការសង្ឃឹមនេះវាឋិតនៅលើប្រជា

ពលរដ្ឋទាំងស្រុង,ព្រោះវាកើតឡើងសំរាប់ប្រជាពលរដ្ឋ,ដែលគេទុកជាម្ចាស់វាសនារបស់ខ្លួន,បើខ្លួនទុកឲការសង្ឃឹមថ្មី

នេះជាការស្រមៃតែប៉ុណ្ណោះ,ទោះបីកិច្ចព្រមព្រៀងគ្មានកង្វះតិចច្រើនយ៉ាងណាក៏ដោយ,ក៏វាពុំអាចមានប្រសិទ្ធភាព

ក្នុងការស្រមៃបាននោះដែរ,ព្រោះការស្រមៃជាអំពើអកម្ម(។)ប៉ុន្តែសេចក្តីសង្ឃឹមជាអំពើសកម្ម,តម្រូវឲមានការចូលរួម

យ៉ាងសកម្មពីសំណាក់ប្រជាពលរដ្ឋ,ដើម្បីស្ថាបនាវាឲក្លាយជាសេចក្តីពិតមួយមែន(។)ដូច្នេះសន្តិភាព២៣តុលាគឺ,ជាផ្លូវ

ដើរដ៏វែងឆ្ងាយមួយក្នុងសេចក្តីសង្ឃឹមរបស់ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរ,ដែលមានជំនឿលើកម្លាំងមានអំណត់របស់ខ្លួនសំរាប់ដំ

ណើរដ៏យូរអង្វែងមួយ(។)ដំណើរនេះតែងតែជួបឧបសគ្គគ្រប់បែបយ៉ាង,តម្រូវឲអ្នកដើរមានមានៈកំទេចឧបសគ្គនេះ

ដើម្បីបន្តដំណើរខ្លួនតទៅមុខទៀត(។)ក្នុងទស្សនៈណាមួយដែលទុក្ខសន្តិភាព២៣តុលាជាផលទទួលរួចបានហើយជា,

ទស្សនៈភាន់ច្រឡំ,ព្រោះដូចយើងបាននិយាយរួចហើយថា,សន្តិភាពនេះជាផ្លូវ,មិនមែនជាកន្លែងដែលមកដល់ហើយ

នោះទេ(។)ការទាមទាររៀងរាល់ឆ្នាំពីសំណាក់បងប្អូនខ្មែរឲគ្រប់ភាគីជាហត្ថលេខីគោរពកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាព២៣

តុលាគឺជាការទាមទារមួយឈរលើគំនិតទុកកិច្ចព្រមព្រៀងជាកន្លែងមកដល់ហើយនោះឯង,ព្រោះយើងសង្កេតឃើញ

ថា២១ឆ្នាំកន្លងផុតរួចមកហើយ,ក្រោយពីបានធ្វើបាតុកម្មប្រចាំឆ្នាំរួចហើយ,ក៏នាំគ្នាដេកចាំធ្វើវាឆ្នាំក្រោយទៀត,ជា

ពិសេសគណបក្សប្រឆាំងគឺគាត់យកពាក្យប្រឆាំងមកប្រើជានិច្ចក្នុងថ្ងៃធ្វើបាតុកម្មប្រចាំឆ្នាំ,តែបន្ទាប់មកគាត់នាំ

គ្នាដេកសោយផលសន្តិភាព២៣តុលាដែលគាត់ជឿជាក់ក្នុងចិត្តថា,ជាសន្តិភាពពិតនោះឯង,ព្រោះគាត់មានចំណេញ

ជាផលទុនពីវា(។)ជំនឿនេះឯងដែលនាំគណបក្សប្រឆាំងទុកការបោះឆ្នោតគ្មានសេរី,និងគ្មានយុត្តិធម៍ជា,ប្រភពផល

ទុន,និងអត្ថិភាពនយោបាយរបស់ខ្លួន(។)យើងដឹងថា,ផលទុន,និងអត្ថិភាពនេះ,គណបក្សកាន់អំណាចផ្តាច់ការ,គេមិន

មានចិត្តកំណាច់អ្វិនឹងឲទៅគណបក្សប្រឆាំងនោះឡើយ,ព្រោះការចែកជាចំណែកតូចនេះក៏ជាប្រយោជន៏មួយសំរាប់

គេដែរគឺ,សំរាប់ជាមូលដ្ឋានអំណាចស្របច្បាប់របស់គេ,តែទោះបីយ៉ាងណា,អំណោយអាសនៈនៅក្នុងរដ្ឋសភា,ដែលគេ

ទុកឲគណបក្សប្រឆាំង,មិនឲលើសពីចំនួនមួយ,ដែលនាំរំខានដល់ការគ្រប់គ្រងអំណាចរបស់គេ,ចំនួននោះគឺក្រោម

៣០អាសនៈ,ព្រោះចាប់ពីចំនួន៣០ទៅ,អ្នកប្រឆាំងអាចប្រើមាត្រា៩៨នៃរដ្ឋធម្មនុញ្ញ,ធ្វើញត្តិបន្ទោសរដ្ឋាភិបាលបាន

(Motion.de.censure),ដែលអ្នកកាន់អំណាច,គេទុកជាការរំខានដល់អំណាចផ្តាច់ការរបស់គេ។

 

យើងឃើញថានៅស្រុកខ្មែរ,សង្គ្រាម,និងសន្តិភាពសំរាប់ប្រជាពលរដ្ឋ,វាគ្មានភាពផ្ទុយគ្នានោះឡើយ,ព្រោះអ្នកកាន់

អំណាចគាត់នៅតែតាំងខ្លួនជាម្ចាស់អំណាចជានិច្ច,ជាពិសេសទៅទៀតនៅក្នុងសន្តិភាពគ្មានប្រជាពលរដ្ឋជាម្ចាស់

អំណាចនេះហើយ,ដែលពួកអ្នកកាន់អំណាចផ្តាច់គេ,ប្រើប្រាស់ការបោះឆ្នោតគ្មានសេរី,និងគ្មានយុត្តិធម៍,សំរាប់ទាញ

យកប្រយោជន៏ដល់គេគឺ,ពង្រឹងអំណាចផ្តាច់ការឲស្របច្បាប់តែប៉ុណ្ណោះ(។)អំណាចស្របច្បាប់នេះឯងហើយដែលជា

ខ្សែក្រវាត់សន្តិសុខរបស់គេក្នុងទំនាក់ទំនងលើឆាកអន្តរជាតិ,ដែលវាតែងតែគោរពជានិច្ចដល់រដ្ឋាភិបាលស្រប

ច្បាប់របស់ប្រទេសនិមួយៗ(។)ឧទាហរណ៏ជាក់ស្តែងមួយ,ដែលខ្មែរឥតអាចបំភ្លចបានគឺ,សន្តិភាពក្នុងរបបខ្មែរក្រហម,

ដែលជាសន្តិភាពមួយសំរាប់ឲពួកអ្នកដឹកនាំ,សម្លាប់ប្រជាជនខ្មែរតាមសេរី,ឥតមាននរណាការពារបាន,ព្រោះរដ្ឋាភិបា

លខ្មែរក្រហមជារដ្ឋាភិបាលស្របច្បាប់ជាតិខ្មែរ(។)យើងគ្មានបំណងធ្វើការប្រៀបធៀបសន្តិភាពបច្ចុប្បន្ននឹងសន្តិភាព

ក្នុងរបបខ្មែរក្រហមថាវាដូចគ្នា១០០%នោះឡើយ,តែខ្មែរយើងត្រូវដឹងថាអ្នកកាន់អំណាចបច្ចុប្បន្នសុទ្ធជាអតីតខ្មែរក្រ

ហាមដែលនាំគ្នាស្ម័គ្រ,បំរើនយោបាយយៀកណាម,ដែលគេមានគោលបំណងតែមួយគត់គឺ,ការលេបកម្ពុជាចូកក្នុង

ពោះឥណ្ឌូចិនថ្មីមួយដែលមានយៀកណាម,និងប្រជាជនយួនជាម្ចាស់របស់ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរនិងឡាវ(។)នយោបាយ

លេបស្រុកខ្មែរនេះឯង,វាជាអំពើសម្លាប់ជាតិសាសន៏ខ្មែរនោះឯង(។)ក្នុងចំណុចនេះហើយ,ដែលយើងមើលឃើញថាសន្តិ

ភាពបច្ចុប្បន្ន,វាដូចគ្នានឹងសន្តិភាពក្នុងរបបប៉ុលពតនោះឯង(។)តែប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរ,គាត់អាចនឹងធ្វើឲសន្តិភាព

បច្ចុប្បន្នខុសដាច់ស្រឡះពីសន្តិភាព”ខ្មែរក្រហម”,បើគាត់មានសេចក្តីក្លាហានហ៊ានដូរចរន្តនយោបាយសព្វថ្ងៃ,សេចក្តី

ក្លាហាននោះគឺជាសេចក្តីក្លាហានអហិស្សា,នាំគ្នាប្រកាសធ្វើពហិការនៃការបោះឆ្នោតគ្មានសេរី,និងគ្មានយុត្តិធម៍,ថ្នាក់

ជាតិក្នុងឆ្នាំ២០១៣នេះ(។)ពហិការនេះជាសិទ្ធិរបស់ប្រជាពលរដ្ឋ,ជាអំពើនយោបាយសំខាន់,សំរាប់បង្ហាញអំណាចខ្លួន

ជាប្រជាពលរដ្ឋ,ជាអំពើស្របច្បាប់ឥតអាចផ្តន្ទាទោសបាន,ជាទឹកចិត្តប្រកបដោយមនសិការជាតិដែលជាសម្ពាតទៅ

លើអ្នកដឹកនាំដើម្បីប្រយោជន៏ជាតិ(។)សេចក្តីក្លាហាននេះជាសេចក្តីក្លាហានសាមញ្ញបំផុត,ព្រោះឥតចាំបាច់ប្រើ

កម្លាំងបាយនាំអាចឲមានគ្រោះថ្នាក់ដល់រូបកាយ,គ្រាន់តែមានការសំរេចចិត្តមិនចូលរួមការបោះឆ្នោតណាដែលគ្មាន

សេរី,និងយុត្តិធម៍តែប៉ុណោះ(។)សេចក្តីក្លាហាននេះ,ខ្មែរម្នាក់ៗអាចធ្វើបានងាយស្រួល,ព្រោះបុគ្គលម្នាក់ៗជាម្ចាស់ខ្លួន

ឯងផង,ជានិតិជនដែលជាម្ចាស់អំណាចរដ្ឋផង,យើងគ្រាន់តែសួរថា,តើខ្មែរយើងអាចមានសេចក្តីក្លាហាននេះដែរ

ឫទេ(?)បើប្រសិនជាអាចមាន,សេចក្តីក្លាហាននេះគឺជា,ការសង្គ្រោះជាតិនោះឯងហើយ(។)តែបើខ្មែរយើងនាំគ្នាយកការ

បោះឆ្នោតជាចម្លើយនូវមហាទុក្ខរបស់ប្រជាពលរដ្ឋ,ការនេះជាសិទ្ថិរបស់បុគ្គលម្នាក់ៗដែលឥតអាចនរណាឃាត់ឃាំងបាន

នោះឡើយ,ព្រោះបុគ្គលម្នាក់ទទួលខុសត្រូវផ្ទាល់លើអំពើដែលខ្លួនបានធ្វើ។

ក្នុងសេចក្តីក្លាហាននេះ,យើងលើកគណបក្សប្រឆាំងមកពិនិត្យមើលគ្រប់ទង្វើទាំងឡាយដែលគេកំពុងធ្វើ,គេនាំគ្នា

ធ្វើការរួបរួមផ្លែកមួយគឺ,បំបែកកម្លាំងពី២រទៅ៣,និយាយកុហកជាអលជ្ជី(គ្មានខ្មាស)ចំពោះរាស្ត្រថា,បើគ្មានការកែ

ទម្រង់គណកម្មាធិការត្រួតពិនិត្យការបោះឆ្នោត,បើគ្មានវត្តមានលោកសមរង្រ៉ីនៅស្រុកខ្មែរក្នុងពេលធ្វើយុទ្ធការបោះ

ឆ្នោត,គេនឹងនាំគ្នាធ្វើពហិការ,តែគេដឹងរួចទៅហើយថារដ្ឋសភាជាតិ,គេបោះឆ្នោតរក្សាទុកគណកម្មការត្រួត

ពិនិត្យការបោះឆ្នោតឲនៅដដែល,ហើយគណកម្មការនេះសម្រេចចិត្តលុបឈ្មោះលោកសមរង្ស៊ីពីបញ្ជីបោះឆ្នោតទៅ

ទៀត,ការនេះបែជាគេធ្វើមិនដឹង,បំភ្លេចសេចក្តីថ្លែងការណ៏របស់ខ្លួន,នាំគ្នាធ្វើយុទ្ធការបោះឆ្នោតទុកបណ្តារាស្ត្រជាជន

ល្ងង់ ល្ងើអាចនិយាយកុហកបានងាយស្រួល,ទង្វើនេះជាការមើលងាយចំពោះប្រជារាស្ត្រខ្លួនឯង(។)តែយើងមិនសូវមាន

ការងឿងឆ្ងល់អ្វីនោះឡើយ,ព្រោះថានៅស្រុកខ្មែរយើងសព្វថ្ងៃនេះ,ការភូតកុហក,វាក្លាយជាវប្បធម៍ជាតិទៅហើយ(។)ដូច្នេះ

ប្រវ័ញ្ចន៏(អំពើបញ្ចោត)រកប្រយោជន៏សំរាប់ខ្លួនគឺ,ចុះនៅក្នុងវប្បធម៍ភូតកុហកនោះឯង(។)សំដីវាចាលនេះ(និយាយ

ឲតែរួចពីមាត់),វានាំឲបណ្តារាស្រ្តបាត់ជំនឿលើការសន្យាដ៏ទៃទៀត,ដូចយ៉ាង៖

ឧបត្ថមចាស់ៗពីអាយុ៦៥ឆ្នាំ(៤ម៉ឺនរៀលក្នុង១ខែ),ប្រាក់ខែទាបបំផុតរបស់កម្មករ,កម្មការិនី(៦០ម៉ឺនរៀលក្នុង១ខែ),

អ្នករាជការ(១លានរៀលក្នុង១ខែ),ព្យាបាលជម្ងឺបណ្តារាស្ត្រក្រីក្រដោយឥតយកប្រាក់,បំបាត់អំពើពុករលួយ,ពង្រឹងវិស័យ

អប់រំ,នឹងបង្កើតការងារឲយុវជន។

កម្មវិធីនេះគឺពិតជារុច្ចនៈ(សេចក្តីគាប់ចិត្ត)របស់ប្រជាពលរដ្ឋ,តែវាខ្វះហេតុដែលនាំឲជឿ(Crédibilité),ព្រោះថាអ្នក

សន្យាគ្មានបានបង្ហាញលក្ខណសម្បត្តិសម្ភារ(ផ្សំ)អ្វីមួយឲបណ្តារាស្ត្រជឿខ្លួនថាអាចមានជ័យជំនិះក្នុងការបោះឆ្នោត

មួយដែលគ្មានសេរី,និងយុត្តិធម៍,ដែលជាការប្រកួតមួយ,មានអ្នកឈ្នះរួចស្រេចទៅហើយ,គឺគណបក្សកាន់អំណាច,

ក្នុងការមើលឃើញនេះឯងហើយ,ដែលនាំយើងយល់ថាការសន្យានេះជាពាក្យបំភន័្ត,ហើយការចូលរួមបោះឆ្នោតក្នុង

លក្ខណៈបែបនេះគឺ,ជាការផ្សងព្រេង,ឬជាការភ្នាល់ក្នុងល្បែងស៊ីសងមួយតែប៉ុណ្ណោះ(។)ការនេះហើយ,ដែលធ្វើឲយើង

មានការព្រួយបារម្មណ៏អំពីអនាគតជាតិខ្មែរ!តើពេលណាទៅ,ខ្មែរយើងនឹងបានឮសម្មាវាចា(Parole.droite)

ពីសំណាក់អ្នកដឹកនាំគ្រប់និន្នាការនយោបាយ(។)មកដល់សព្វថ្ងៃនេះ,ន័យនយោបាយសំរាប់រាស្ត្រគឺនៅតែមានសេចក្តី

ថា”នយោបាយ,គឺនយោបោក”នោះឯង។

 

យើងឃើញហើយថា,នៅស្រុកខ្មែរ,មានសង្គ្រាមក្តី,ឬមានសន្តិភាពក្តី,ក៏រាស្ត្រខ្មែរនៅតែស្លាប់,មួយស្លាប់នឹងអាវុធយោធា

មួយស្លាប់នឹងអាវុធនយោបាយ,បើរំគាយ(ឲទូលាយ)ការសង្កេត,ហាក់បីដូចជាខ្មែរយើងនាំគ្នាហុចអាវុធឲគេសម្លាប់

ខ្លួនឯងតែម្តង,ព្រោះខ្មែរយើងនាំគ្នារស់ក្នុងវប្បធម៍បរាជ័យជាប្រជារាស្ត្រស្គាល់តែអាយាចនៈ(ការអង្វរ)សូមរស់តែមួយ

គែ,គ្មានអនាគត,ពឹងតែអ្នកកាន់អំណាច,ទោះបីដឹងថាអ្នកកាន់អំណាចនោះជាលុម្បកជន(ចោរប្លន់)ក៏នៅតែទៅ

អង្វរសូមអនុគ្រោះពីគេឲជួយខ្លួនទាំងអស់សង្ឃឹម(។)នេះហើយជាអកុសលខ្មែរ!

តែចម្លែកដែរ,នៅប្រទេសយៀកណាម,គេមានសង្គ្រាមស៊ីវឹលផង,សង្គ្រាមរំដោះជាតិផង,សង្គ្រាមនយោបាយផង,តែ

សង្គ្រាមទាំងនោះ,បែរជាកត្តាសំរាប់ការរីកទឹកដីគេទៅវិញ,ខុសពីស្រុកខ្មែរ,ទោះបីមានសង្ក្រាម,ឬឥតសង្គ្រាម,ទឹក

ដីខ្មែរចេះតែរួញជានិច្ច,ដូចសព្វថ្ងៃនេះ,ឥតមានសង្គ្រាមសោះ,បែជាស្រុកខ្មែរបាត់បង់កោះផង,រួញទឹកដីផង,ហើយ

ថែមទាំងមានជនជាតិយួនរាប់លាននាក់មករស់នៅក្នុងទឹកដីខ្មែរផង(។)ការនេះរឹតតែបញ្ចាក់ថែមទៀតថា,សង្គ្រាម

និងសន្តិភាពនៅស្រុកខ្មែរគឺដូចជា”បួននិងមួយដំប”នោះឯង,នៅពេលណាខ្មែរយើងនៅតែរស់ក្នុងអកម្មភាពទាំង

ស្រុងក្នុងសកម្មភាពនយោបាយជាតិ(។)យើងត្រូវដឹកថា,ប្រជាពលរដ្ឋមិនមែនជាអចលវត្ថុនោះទេ,ដែលអ្នកដឹកនាំ

អាចលើកដាក់បានតាមចំណង់ចិត្តគេ,ប្រជាពលរដ្ឋជាកម្លាំងវិរិយោជាតិ,មានព្រលឹង,ដែលជាប្រភពនៃគំនិតវិជ្ជា

មានសំរាប់រកប្រយោជន៏ឲប្រជាជាតិ,ទោះបីប្រជាជាតិថ្លាក់ក្នុងកលិយុគសម្លាប់ព្រលឹងជាតិ,តែកម្លាំងវិរិយោប្រជា

ពលរដ្ឋអាចមានលទ្ធភាភធ្វើបដិសន្ធិឲប្រលឹងជាតិនោះរស់បានវិញ,នៅពេលណាដែលខ្មែរម្នាក់ៗនៅស្គាល់ដឹងធម៍

ក្រិត្យា(គ្រប់កតប្បកិច្ច)របស់ប្រជាពលរដ្ឋ,ដែលជាគោលមួយរបស់ប្រជាជាតិ។

 

យើងគ្មានគោលបំណងនឹងឲមេរៀនដល់ខ្មែរណានោះឡើយ,ព្រោះយើងតែងគោរពជានិច្ចគ្រប់គំនិតណាដែលយក

ប្រយោជន៏ជាតិជាបារមិត(Vertu.suprême),តែយើងក៏ពុំអាចនៅស្ងៀមនៅចំពោះមុខគ្រប់គំនិតណា,ឬអំពើណាជា

មោហោក្តី,ជាចេតនាក្តី,ដែលនាំបំផ្លាញជាតិខ្មែរ(។)យើងគ្មានចង់បានប្រយោជន៏អ្វីសោះនោះឡើយក្នុងការបញ្ចេញទស្ស

នៈយើងនេះ,បំណងតែមួយគត់ដែលយើងមានគឺ,រស់ជាសេរីជន,គ្មានម្ចាស់,គ្មានចៅហ្វាយ,ហើយមានសត្រូវតែមួយ

គត់គឺ,សត្រូវជាតិខ្មែរតែប៉ុណ្ណោះ(។)ដូច្នេះក្នុងឆ្នាថ្មី២០១៣នេះ,យើងធ្វើចំរើនវពរិ(ពរឲមានសុភមង្គល,និងមានវិបុល

ភាព)ដល់ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរ,ជាពិសេសដល់លោកម៉មសាណង់ដូ,សូមឲលោកចាកផុតពីអំពើអយុត្តិធម័ដែលលោកកំពុង

ជួបប្រទះ,ដែលជាអំពើនិរគុណមួយឥតអាចយល់បាន(។)សូមឲប្រជាជាតិខ្មែរនឹងមានសេរីយសនៅមុខសត្រូវជាតិ

ទាំងឡាយ៕

 

ឩប    សង្ហា

 

Partager cet article

Repost0
28 décembre 2012 5 28 /12 /décembre /2012 16:15

Partager cet article

Repost0
22 décembre 2012 6 22 /12 /décembre /2012 06:03

 

images-copie-3 Éditorial MOULKHMER

 

Moulkhmer n° 131, Mai 1992

  

 Abus de confiance

 

Lorsque l’on promet aux gens monts et merveilles, voire même de leur décrocher la lune, et que l’on n’a rien d’autre à leur offrir que du vent, comment qualifier cela ? Et lorsque l’on promet à un peuple, opprimé politiquement et victime de vingt années de guerres qu’il n’avait ni voulues, ni provoquées, qu’on lui apportera la paix et la démocratie – sans avoir les moyens de les lui assurer – comment appelle-t-on cela ? Dans les deux cas cela s’appelle tout simplement un abus de confiance. Or c’est ce qui se produit aujourd’hui dans le cas du peuple cambodgien.

 

En effet, plus de six mois après la signature de l’accord de Paris sur le Cambodge, le seul constat qui puisse être établi est un constat de carence, et donc d’abus de confiance. Car les mirifiques promesses continues dans cet accord – établissement d’une paix véritable, promotion et respect des droits de l’Homme, contrôle du pouvoir en place jusqu’à la tenue d’élections libres, désarmement des forces des factions, rapatriement des Cambodgiens « déplacés », reconstruction du pays avec l’aide internationale, avènement d’un régime démocratique, etc…-ne sont toujours pas tenues ni près de l’être. Au contraire, puisque le bilan de l’action de l’O.N.U. au Cambodge – entre la fin Octobre 1991 et le début de ce mois de Mai 1992 – est dérisoire, pour ne pas dire quasiment nul, qu’il s’agisse de l’APRONUC ou de la MEPRENUC tout aussi inefficaces l’une que l’autre.

 

Résumons ce bilan succinctement (c’est bien le cas de le dire, puisque presque rien de positif n’a été réalisé pendant ces 6 mois). Le «C.N.S.» que préside le Prince Sihanouk n’est qu’une sorte de guignol, qui ne sert qu’à amuser la galerie. Il ne détient et n’exerce aucune autorité, celle-ci restant aux mains d’un pouvoir installé en 1979 par une armée d’occupation étrangère. En outre les membres de ce Conseil – tous, sans exception – ne peuvent se prévaloir d’aucune légitimité puisqu’ils n’ont jamais été mandatés démocratiquement par le peuple khmer. Quant à l’O.N.U., représentée maintenant à Phnom-Penh par l4APRONUC depuis le mois de Mars, son autorité n’existe que sur le papier. Elle passe d’ailleurs le plus clair de son temps à s’occuper de ses problèmes d’intendance, à la recherche de villas et de bureaux que des spéculateurs opportunistes lui loueront à des prix astronomiques.

 

Elle n’a donc encore désarmé personne, ni pu faire cesser définitivement les combats qui opposent Khmers Rouges et forces de Hun Sen dans le centre et le nord du pays début le début de l’année. Elle s’avère incapable d’assurer la sécurité des personnes, et incapable aussi d’activer les opérations de déminage qui sont pourtant d’une importance primordiale (aux dernières nouvelles, 400 mines seulement sur un total approximatif de 4 millions avaient été enlevées). Enfin elle parait également incapable d’effectuer en temps voulu le rapatriement des 370.000 Cambodgiens « déplacés ». Quant à la situation économique, dont l’APRONUC ne semble guère se préoccuper jusqu’à présent, elle reste catastrophique, la reconstruction du pays et de ses infrastructures en ruines n’ayant toujours pas démarré. Et mieux vaut ne rien dire au sujet des droits de l’homme et des futures élections « démocratiques » - élections dont la diaspora cambodgienne est, d’ores et déjà arbitrairement exclues.

 

Le bilan de six mois et demi d’action onusienne au Cambodge est donc assez minable, mais on ne saurait s’en étonner. L’accord de Paris avait tout prévu en effet, du moins quant aux détails de procédure, sauf l’essentiel, à savoir les moyens de réaliser les objectifs qu’il se fixait. Autrement dit, tout prévu sauf le financement des multiples tâches devant être, en théorie, assumées et accomplies par l’O.N.U. Cet accord se contentait pour cela de faire appel « à la générosité de la communauté internationale », c’est-à-dire de présumés pays donateurs qui, pour la plupart, ne sont nullement pressés de fournir leurs contributions respectives. A supposer qu’ils aient réellement eu l’intention. Et c’est là, justement, que l’on constate un flagrant abus de confiance. Car il y a bien abus de confiance quand on a tant promis à un peuple – la paix, la liberté, la démocratie, la reconstruction – tout en sachant parfaitement qu’on ne parviendra sans doute jamais à réunir les fonds nécessaires pour financer « la plus vaste des entreprises confiées à l’O.N.U. depuis qu’elle existe – (pour reprendre, à peu près, les termes rabâchés par les médias à ce sujet).

 

Mais l’abus de confiance ne se limite pas à cela, car il y a pire encore. Et ce pire concerne l’avenir radieux promis au peuple cambodgien par l’accord du 23 Octobre 1991 : après la paix rétablie, l’O.N.U. allait conduite son pays vers la liberté et la démocratie avec le respect des droits de l’Homme assuré. Or comment espérer cela avec les Khmers Rouges, signataire de l’accord, partie prenant à part entière, très officiellement réinstallés à Phnom-Penh au sein du « C.N.S. », traités en « Excellences » par Sihanouk, ses compares du dit Conseil et représentants de pays du monde libre, et enfin absous de tous leurs crimes par un accord conclu essentiellement pour complaire à leurs protecteurs chinois – les massacreurs de Tien-An-Men ?...L’abus de confiance atteint ici des dimensions bien plus inadmissibles que pour le manque de moyens financiers de l’O.N.U.

 

Pour faire passer cette pilule qu’amère, on nous répète à satiété que le seul moyen pour établir la paix au Cambodge était de ramener à Phnom-Penh les Khmers Rouges (électeurs et éligibles lors des futures élections) plutôt que de les marginaliser en les laissant à l’écart dans les quelques zones qu’ils contrôlent. Qu’on nous épargne au moins cet argument absurde ! Car n’importe qui peut comprendre, avec un peu de bon sens, que le seul résultat obtenu est d’avoir réhabilité les Khmers Rouges en les ramenant à Phnom-Penh tout en laissant leurs forces (troupes, armes et munitions) intactes dans les forêts, où les « casques bleus » de l’APRONUC ne pourront jamais les neutraliser. Un beau résultat en vérité !...

 

En fait, tout a été vicié dès le départ, dans le « processus de paix », par la funeste volonté de ceux qui ont voulu inclure à tout prix les Khmers Rouges dans ce processus, ou qui ont consenti à cela. Au nom d’une prétendue « réconciliation nationale », on a imposé à tout un peuple atrocement meurtri par un monstrueux génocide le retour de ses tortionnaires – comme si une « réconciliation » était concevable entre les survivants de ce génocide et leurs bourreaux ! Un chef d’État occidental avait d’ailleurs déclaré le 11 Janvier 1990, « il n’y a pas de compromis possible avec les Khmers Rouges ». Et pourtant ce compromis a eu lieu, il a même été officialisé par un accord qui a reçu la caution de l’O.N.U. (pour ne parler que d’elle). Les effets pervers de cet accord risquent de donner naissance à une nouvelle tragédie quand l’APRONUC – après avoir bâclé sa mission, faute de moyens suffisants – aura quitté le Cambodge l’an prochain. C’est alors que l’on pourra mesurer dans toute son ampleur la gravité de l’abus de confiance commis au préjudice du peuple cambodgien.

 

Certes, l’O.N.U. pourrait encore réparer ce préjudice avant qu’il ne soit trop tard. Il lui suffirait d’exiger une révision de l’accord en question, non seulement pour en exclure les auteurs du génocide, mais pour les faire juger, présents ou absents, par un nouveau tribunal de Nuremberg comme cela aurait dû être fait depuis longtemps déjà. Et si les dirigeants de Pékin, auteurs du hideux massacre de Tien-An-Men de juin 1989, prétendaient s’y opposer en faisant jouer leur véto au Conseil de Sécurité, la juste solution serait alors de les citer à comparaitre, eux aussi, devant le même tribunal pour même motif de crimes contre l’humanité.

 

Mais, on le sait bien, l’O.N.U. n’en fera rein, dans un cas ni dans l’autre. Son absence de courage est trop notoire, son inefficacité trop démontrée (Liban, Cambodge, Haïti, Yougoslavie, etc…) pour attendre d’elle autre chose que des vœux pieux ou des « résolutions » rarement suivies d’effet. Il convient donc de ne rien espérer de bénéfique de son action au Cambodge, laquelle se soldera – sauf miracle imprévisible – par un inévitable fiasco. Du moins pourrait-on alors lui accorder quelques circonstances atténuantes, si elle avait l’honnêteté de prévenir le peuple cambodgien du sort qui l’attend après le retrait de l’APRONUC dans le courant de l’année 1993. Un nouvel abus de confiance au préjudice de ce peuple pourrait ainsi être évité.

 

De la carence onusienne et du caractère foncièrement de l’accord du 23 Octobre 1991, on peut déduire, en tout cas, que le « nouvel ordre international » dont il est tant question aujourd’hui n’est qu’une imposture. Car comment qualifier autrement cet ordre nouveau qui, dans un pays aussi martyrisé que l’a été le Cambodge, consiste à transformer des assassins en « interlocuteur valables » et à leur laisser le champ libre pour un retour au pouvoir ? Et que dire enfin de la complaisance que l’O.N.U. et le « monde libre » manifestent à l’égard de la Chine, dernière grande forteresse de l’oppression communiste et protectrice attitrée des sinistres Khmers Rouges ?...               

                                         

MOULKHMER

 

Partager cet article

Repost0
18 décembre 2012 2 18 /12 /décembre /2012 09:00

មាន ពាក្យ បី យ៉ាង : ប្រជារាស្ត្រ, ប្រជាពលរដ្ឋ និង ប្រជាជនដែល ខ្មែរ យក មក ប្រើ សំរាប់ សំគាល់ សហពន្ធ ជាតិ ខ្មែរ។ សួរថា តើ ការ ឲ ឈ្មោះ បី យ៉ាង នេះ មាន ន័យ ខុសគ្នា បែបណា ? យើង សាងល្បង យក ពាក្យ ទាំង បី នេះ មក ធ្វើ វិភាគ ដើម្បី ស្វែង រក ធាតុ ពិត របស់ ពាក្យ នីមួយៗ : ប្រជារាស្ត្រ ជា ពាក្យ ឲ ទម្ងន់ ទៅ លើ អត្ថរស ពីរ យ៉ាង គឺ, អត្ថរស នៃ វណ្ណៈ ក្នុង សង្គម និង អត្ថរស នៃ ប្រវត្តិសាស្ត្រ។ បើ យើងប្រើ ពាក្រ រាស្ត្រ គឺ ជា ពាក្យ គូ នឹង ពាក្យ ក្សត្រ ឬ ស្តេច, ដូច្នេះវា បង្ហាញ នូវ រូបភាព ជា វណ្ណៈ នៃ មនុស្ស ក្នុង សង្គម នោះ ឯង។ តែ ពាក្យ នេះ ក៏ មាន អត្ថរស ជា ប្រវត្តិសាស្ត្រ នោះ ដែរ ព្រោះ ថា ពាក្យ នេះ ខ្មែរ យើង ធ្លាប់ តែ ប្រើ អស់ ច្រើន សតវត្ស រួចមក នៅ ក្នុង របប រាជានិយម។

 

Thailand 2009 1 037 គួរលើកយកមកពិចារណាដែរ

 

 

Partager cet article

Repost0
13 décembre 2012 4 13 /12 /décembre /2012 19:17

តាមឯកសារ ផ្សាយដំណឹង របស់គណបក្សសមរង្ស៊ី នៅប្រទេសបារាំង លេខ ១៨៦ បានដកស្រងអត្ថបទពីដើមអម្ពិល, សរសេរថា : « នៅបាវិត គេប្រើភាសាវៀតណាម និង អង់គ្លេស ជាផ្លូវការក្នុងពិធីសម្ភោធ កាស៊ិណូ ឈ្មោះ goodluck 9 »។ តើមានអ្វីគួរឲភ្ញាក់ផ្អើលដែរឬទេ? ចំពោះយើងវិញ, យើងមើលឃើញថាខ្មែរយើងទេ ដែលទុកឲយួនមើលងាយភាសាខ្មែរ ដែលជាភាសាជាតិ ជាអត្ថសញ្ញាណសំខាន់ នៃជាតិសាសន៏ខ្មែរ។ មិនចាំបាច់ស្វែងរកឧទាហរណ៏ឆ្ងាយឯណាទេ បើយើងមាន អាសយដ្ឋាន « សំបុត្រ e.mail ក្នុងបណ្តាញអ៊ិនធឺណិត, យើងឃើញខ្មែរ, តាមយើងស្មានមើលទៅ សុទ្ធតែចេះខ្មែរ, សរសេរឆ្លងឆ្លើយគ្នា អំពីនយោបាយខ្មែរ ដោយប្រើភាសាបរទេស ជាមធ្យោបាយសំរាប់ប្រស្រ័យទាក់ទងគ្នាទៅវិញទៅមក។ សេចក្តីខាងក្នុង នៃការឆ្លងឆ្លើយគ្នារវាងខ្មែរនឹងខ្មែរនោះ វាមានគុណភាពល្អណាស់ទាំងក្នុងការប្រើភាសាបរទេស និង គំនិតដ៏ឧត្តុងឧត្តម នៃការស្នេហាជាតិ ដែលនាំឲយើងមានការរំភើបចិត្តណាស់ ឃើញការចេះដឹងរបស់ខ្មែរទាំងនោះ។ តែបើយើង យកមកពិចារណាបន្តិច

Thailand-2009-1-037.jpg ប្រតិកម្មរហ័ស

 

 

Partager cet article

Repost0
9 décembre 2012 7 09 /12 /décembre /2012 10:48

ខ្មែរយើងតែងតែមាន មោទនភាព អំពីអតីតកាលប្រកបដោយ កិត្តិនុភាពខ្មែរ, ជាពស្តុតាង យើងឃើញថា តាំងពីប្រទេសខ្មែរ បានទទួលឯករាជ្យ ពីបារាំងមក អ្នកដឹកនាំខ្មែរគ្រប់របបនយោបាយ តែងតែយក ប្រសាទអង្គរវត្ត ជាបដិរូបជាតិខ្មែរ, លើទង់ជាតិរបស់ប្រជាជាតិខ្មែរ, គេតែងយករូបប្រាសាទអង្គរវត្ត ទុកជា វត្ថុដ៏ប្រសិទ្ធិសំរាប់ធ្វើអច្ជាវ័ទ (ការគោរព), រំលឹកជាកំណត់ នូវការចងចាំ នូវភាពថ្កុំថ្កើងខ្មែរ ពីអតិតកាល។ តែយើងដឹងថា អង្គរវត្ត ត្រូវបានអ្នកដឹកនាំខ្មែរយើង ធ្លាប់បានបោះបង់ចោល ហើយទុកជា កន្លែងឧត្បាតសំរាប់ជាតិខ្មែរ :

Partager cet article

Repost0
2 décembre 2012 7 02 /12 /décembre /2012 16:35

images-copie-3 Éditorial MOULKHMER

 

Moulkhmer n° 130, Mars 1992

  

 

Pénible attente

 

Plus de quatre mois après sa signature, on pouvait avoir l’impression que l’accord de Paris sur le Cambodge, du 23 octobre 1991, n’était déjà plus qu’un mythe et qu’il ne deviendrait jamais une réalité. Sa traduction dans les faits et sur le terrain est, en tout cas, d’une lenteur désespérante. Rien ne bouge, rien n’avance, les semaines passent et on en est toujours à se demander si les ambitieux projets de l’O.N.U finiront par se concrétiser un jour. Autrement dit, si la fameuse 3Autorité transitoire des Nations-Unies (APRONUC) finira par exister là où elle doit être : au Cambodge, et non pas à New-York dans les tiroirs du secrétariat général onusien. Car la réalisation de l’accord de paix dépend essentiellement de l’existence de cette « APRONUC », de son déploiement et de son action au Cambodge pendant une période de 15 à 18 mois (comme l’accord le prévoit). Sa mission préparatoire (MIPRENUC), qui est sur place depuis le début du mois de novembre dernier, n’est, en effet, qu’une simple « poire pour le soif », sans autorité et sans grands moyens, et donc sans utilité véritable. Ce n’est qu’une présence onusienne purement symbolique, et rien de plus. Les choses ne pourront bouger que si l’APRONUC vient enfin prendre la relève, pour jouer le rôle qui lui dévolu par l’accord de Paris. Mais quand viendra-t-elle ?...

 

A vrai dire personne n’en sait rien aujourd’hui. Et cela pour la bonne raison que l’O.N.U n’a toujours pas l’argent nécessaire pour le financement de son APRONUC et des importantes opérations qu’elle devra mener à bien. Il faudra pour cela la bagatelle d’un milliard de dollars, au minimum. En attendant d’avoir obtenu cet introuvable milliard, le nouveau Secrétaire Général de l’O.N.U, M. Boutros Ghali, se contenterait déjà de 200 millions de dollars pour un premier démarrage. Mais cette « modeste » somme n’avait pas pu encore être trouvée au début de février, malgré diverses promesses de contributions bénévoles. On commençait alors à mieux comprendre pourquoi le poste, peu enviable, de chef de l’APRONUC avait été refusé par le diplomate qui était en charge du dossier cambodgien à l’O.N.U jusqu’à la signataire de l’accord de Paris, M.Raffeudin Ahmed. Il devait savoir, mieux que personne, à quoi s’en tenir sur l’inaptitude de l’O.N.U. à financer de vaste opérations au Cambodge. Le haut fonctionnaire onusien qui a accepté le poste à sa place, M. Akashi (Japon), donne déjà des signes d’impatience et doit sans doute se poser des questions. Peut-être se demandera-t-il bientôt dans quelle galère il s’est embarqué en acceptant de devenir le « patron » d’un organisme qui n’existe encore que sur le papier.

 

Cette pénible situation était pourtant prévisible, puisque l’accord de Paris ne contenait aucune disposition précise quant au financement de l’APRONUC – s’étant borné, à ce sujet, à faire appel à « la générosité de la communauté internationale ». Ce qui constituait un pari hasardeux, c’est le moins qu’on puisse dire. Au demeurant le même accord n’indiquait nulle part avec précision à quelle date devait commencer réellement la mission de l’APRONUC. Tout avait été laissé dans le flou, avec un abondant usage du conditionnel, et l’on voit ce que cela donne aujourd’hui. On en est à parler d’avril ou mai prochain, sinon d’une échéance plus lointaine, pour le déploiement complet de l’APRONUC au Cambodge. Le Prince Sihanouk, qui doit tout de même être plus ou moins informé, a d’ailleurs annoncé récemment qu’il sera absent de Phnom-Penh en mars et en avril. Ce qui donne à penser qu’il sait que l’APRONUC ne sera pas encore à pied d’œuvre pendant ces deux mois-là. Il va donc profiter, s’il n’a pas changé d’idée entretemps, pour s’évader un peu de sa cage dorée et aller séjourner, comme il se doit, à Pékin et à Pyongyang chez ses chers amis les communistes chinois et nord-coréens.

 

Dans l’attente prolongée de l’hypothétique arrivée de l’APRONUC, la situation à Phnom-Penh et dans l’ensemble du pays ne s’améliore évidemment pas. Le processus de paix est devenu en fait un processus de pourrissement qui, à plus ou moins long terme, ne pourra profiter qu’aux Khmers Rouges si l’O.N.U ne se décide pas à venir remplir enfin sa mission. Les auteurs du génocide sont bien présents dans la capitale en tout cas, et apparemment bien protégés cette fois. Pour les protéger encore mieux sans doute, le C.N.S. a même décidé le 26 Janvier, sur la proposition du Prince, qu’ils pourront s’installer au Palais Royal. Ce qui constitue, il faut bien le dire, le comble de l’infamie si l’on garde en mémoire l’étendue des crimes qu’ils ont commis à l’encontre du peuple khmer. Mais on savait déjà, il est vrai, que ce n’est pas le souci de la dignité qui étouffe les membres de ce C.N.S.

 

On peut se demander, par ailleurs, à quoi vraiment cet organisme. Car le bilan de ses activités et de ses peu nombreuses réunions est bien maigre depuis son installation à Phnom-Penh. En fait c’est toujours le gouvernement en place qui gouverne, et qui s’est même offert le luxe d’un remaniement ministériel le 31 Janvier. Un remaniement édifiant, car placé sous le signe du népotisme avec la nomination de deux nouveaux vice-premiers ministres dont l’un est un des fils de Sihanouk et l’autre le beau-frère de Chea Sim. Petites affaires de famille, qui ne sont d’aucune utilité pour le peuple cambodgien. Lequel n’a toujours pas son mot à dire, en attendant l’avènement d’un problématique régime démocratique à l’issue d’élections libres promises par l’accord de Paris et qui paraissent, elles aussi, bien problématiques. Deux attentats contre des opposants au régime de Chea Sim et Hun Sen, à la fin de janvier, ont montré du reste que la démocratie à Phnom-Penh et la liberté d’expression des citoyens khmers n’étaient pas pour demain.

 

Quant à la situation économique, elle reste ce qu’elle est – c’est-à-dire tout simplement catastrophique. Et la situation sanitaire est pire encore, si l’on se réfère à une déclaration très pessimiste faite par l’O.M.S. à Genève le 4 Février. Il en sera ainsi, fatalement, tant que l’O.N.U n’aura pas la volonté, et les moyens, de s’occuper sérieusement des problèmes cambodgiens les plus urgents en conformité avec la « déclaration sur le relèvement et la reconstruction du Cambodge » contenue dans l’accord du 23 octobre dernier. Or, pour le moment du moins, cette déclaration reste lettre morte, comme d’ailleurs la quasi-totalité de l’accord en question.

 

On s’aperçoit ainsi que les craintes que nous avions exprimées ici même à maintes reprises quant à une application scrupuleuse de l’accord de paix n’étaient pas injustifiées. Plus le temps passe et plus on est obligé de se remémorer le triste sort de l’accord de Paris du 27 Janvier 1973 sur le Vietnam. Un accord qui n’aura jamais été autre chose qu’un « chiffon de papier », porteur seulement de nouveaux malheurs affreux pour toutes les populations de la péninsule indochinoise. Or nous avion aussi rappelé l’inanité de cet accord de 1973 à l’époque où l’accord de 1991 était sur le point d’être signé. Rappel sans illusion, car il apparait évident que les deux accords avaient été conçus dans le même esprit. Autrement dit pour n’être ni respectés ni appliqués, mais pour permettre seulement à certains pays signataires de se donner bonne conscience tout en se débarrassant de conflits régionaux dont ils ne voulaient plus entendre parler.

 

Naturellement on ne peut que souhaiter s’être trompé en établissant un parallèle entre les accords de Paris de 1973 et de 1991. Rien ne serait plus rassurant pour le Cambodge que d’avoir commis une erreur d’analyse à ce sujet. Mais, malheureusement, cette erreur n’apparait pas jusqu’à présent puisqu’on en est toujours à attendre l’arrivée de l’APRONUC et la mise en application  véritable de l’accord du 23octobre. Or pendant cette période d’attente prolongée, la situation au Cambodge ne peut qu’empirer dans tous les domaines. Les pays signataires, qui ne sont pas moins de 18 (en ne tenant pas compte des 4 factions cambodgiennes), ne semblent cependant pas s’en émouvoir énormément. Ils ont d’autres soucis sans doute, et considèrent  peut-être qu’ils en ont déjà fait assez en formulant – dans l’accord en question – une litanie de vœux pieux sans se préoccuper des moyens concrets de leur réalisation. S’il en était ainsi, il aurait mieux ne pas signer cet accord, pour ne pas faire naître chez les Cambodgiens des espoirs déjà transformés en une profonde désillusion.

 

Les prochains mois verront-ils les choses évoluer, et si oui dans quel sens ? Personne ne saurait le dire aujourd’hui, tout restant suspendu à l’arrivée de la fantomatique APRONUC. Mais même si celle-ci finit par arriver un jour, que pourra-t-elle faire de bénéfique pour le Cambodge ? Rien, en définitive, puisque sa mission ne sera pas de débarrasser le peuple cambodgien de quatre factions dépourvues de toute légitimité mais, au contraire, de les maintenir en place au nom d’une hypocrite « réconciliation nationale ». Comme s’il pouvait y avoir une réconciliation entre tout un peuple victime du génocide et des factions composées des auteurs de ce crime inexpiable  et de gens qui furent leurs associés, à une époque ou à une autre, entre 1975 et 1991 ! Avant de nous envoyer l’APRONUC, qui ne pourra traiter qu’avec ces factions abusivement légitimées sous l’étiquette du « CNS », l’O.N.U ferait donc bien de s’interroger au moins une fois sur les aspirations d’un peuple qui n’a jamais été consulté lorsque fut élaboré un accord qui prétend fixer son avenir.

 

Mais on sait déjà qu’elle n’en fera rien, puisque cet accord n’a été conçu qu’en fonction des intérêts des quatre factions et, plus encore, de ceux de leurs « sponsors » étrangers. On se trouve donc en présence d’un cercle vicieux, qui ne pourrait être rompu que si l’O.N.U consentait à « revoir sa copie » en ce qui concerne le Cambodge – ce qui parait, hélas, fort improbable…                           

             

MOULKHMER

Partager cet article

Repost0

Présentation

  • : Le blog de Sangha OP
  • : រូបថតកាលជានិសិត្ស នៅសាកលវិទ្យាល័យ ភ្នំពេញ -មហាវិទ្យាល័យ អក្សរសាស្ត្រ និង មនុស្សសាស្ត្រ (ផ្នែកប្រវត្តិសាស្ត្រ) - ទស្សវត្សរ៏ ៧០
  • Contact

Recherche

Liens