Overblog
Suivre ce blog Administration + Créer mon blog
28 novembre 2012 3 28 /11 /novembre /2012 15:37

 

DSC05407 ប្រតិកម្មរហ័ស

 

លោកហ៊ុនសែនកំពុងយល់ច្រឡំ

 

ថ្មីៗនេះលោកហ៊ុនសែន,ហាក់បីដូចជាក្អេងក្អាងសប្បាយណាស់,ដើរនិយាយពីកន្លែងមួយទៅកន្លែង,ពីរបៀបថ្លែងមួយ

ដោយនឹកស្មានថាវាជារូបមន្តស័ក្កិសិទ្ធិ,ដែលពួកខ្លួនរកឃើញ,សំរាប់ឆ្លើយទៅលោកអូបាម៉ាឲទាល់និយាយតបមិនរួច,

របៀបថ្លែងនោះគឺៈ”នៅស្រុកខ្មែរឥតមានអ្នកទោសនយោបាយទេ,គឺមានតែអ្នកនយោបាយមានទោសពីបទបំពាន

ច្បាប់រដ្ឋ”។

 

សំដីលោកហ៊ុនសែននេះ,យើងសួរថា,តើគាត់យល់ន័យច្បាស់ទេពីន័យ”អ្នកទោសនយោបាយ”(។)តាមការសង្កេតរបស់

យើង,យើងឃើញថាលោកហ៊ុនសែននិយាយពាក្យខាងលើនេះដោយឥតបានគិតអ្វីនោះឡើយ,ហើយជាពិសេសទៅ

ទៀត,ខ្លួនឯងនឹងស្មានទៀតថាជា”សំដីជាអាវុធនយោបាយ”មួយ,វាយប្រហារលោកអូបាម៉ាប្រកបដោយជោគជ័យ,

ដើរនិយាយអួតថាខ្លួនជាអ្នកនយោបាយមានការពិសោធន៏,មានថ្វីដៃ,ជាអ្នកដឹកនាំវៃឆ្លាតម្នាក់(។)ចំពោះយើងវិញ,

សេចក្តីវៃឆ្លាតរបស់លោកហ៊ុនសែន,គឺឆ្លាតនៅតែក្នុងទ្រង់ងងឹតរបស់យួន,ដែលមានសុទ្ធតែមនុស្សមានខួរក្បាល

ជាតិរច្ជាន,ចេះស្តាប់តែសម្លេងឆ្កែកាចព្រុសតែប៉ណ្ណោះ,ហើយសំឡេងព្រុសនោះ,គឺសំដីលោកហ៊ុនសែននេះឯង។

 

សូមលោកហ៊ុនសែនជ្រាបខ្លះអំពីអត្ថន៏យនៃពាក្យ”អ្នកទោសនយោបាយ”,គឺជាទណ្ឌិតម្នាក់,ជាអ្នកនយោបាយក្តី,

ឬមិនមែនជាអ្នកនយោបាយក្តី,ត្រូវអំណាចនយោបាយ,ប្រើអំណាចបំពានច្បាប់,បំពានលើសិទ្ធិរបស់គេ(។)ក្នុងន័យ

នេះហើយ,ដែលលោកអូបាម៉ាបានចង្អុលប្រាប់លោកហ៊ុនសែនថា,នៅស្រុកខ្មែរ,គាត់មើលឃើញថា,មានអ្នកទោស

នយោបាយ,ព្រោះលោកហ៊ុនសែនបាន,ប្រើអំណាចនយោបាយ,ដោយបំពានច្បាប់ជាតិ,និងអន្តរជាតិ,យកប្រព័ន្ធ

តុលាការមិនឯករាជ,ជាឧបករណ៏,សំរាប់ធ្វើការបង្ក្រាបអ្នកប្រឆាំង,និងអ្នករិះគន់ខ្លួនដែលជាសិទ្ធិស្របច្បាប់របស់

គេ(។)ក្នុងករណីនេះ,យើងលើកឧទាហរណ៏មានភស្តុតាងជាច្រើនមកបង្ហាញដូចជា,ករណីលោកម៉មសាណង់ដូ,សមរង្ស៊ី,

និងសកម្មជនទំនាស់ដីធ្លីជាច្រើនទៀត(។)យើងមិនលើកយកមកនិយាយនៅទីនេះផង,នូវអំពើឃាតកម្មនយោបាយ

ច្រើនទៀត,ដែលមានពួកបរិវារលោកហ៊ុនសែនជាអ្នកប្រព្រឹត្ត។

 

ករណីលោកម៉មសាណង់ដូ,ជាករណីមួយដែលលោកអូបាម៉ាមានការយកចិត្តទុកដាក់ជាខ្លាំង,ព្រោះលោកទុកលោក

ម៉មសាណង់ដូជាអ្នកទោសនយោបាយសុទ្ធសាត,ព្រោះតុលាការរណបលោកហ៊ុនសែន,កាត់ទោសលោកដាក់ពន្ធនាគារ

ចំនួន២០ឆ្នាំ,ដោយគ្មានបង្ហាញជាក់ស្តែងនូវពស្តុតាងណាមួយ,បញ្ចាក់ច្បាស់ថាលោកម៉មសាណង់ដូជាជនបង្កើត

ភយន្តរាយក្នុងសង្គម(Danger.public)ឬជាអ្នកធ្វើឧបឃាតប្រឆាំងនឹងមនុស្សជាតិ,ឬជាជនក្បត់ជាតិ(។)តុលាការ

រណបហ៊ុនសែន,អាងហេតុផលថា,លោកម៉មសាណង់ដូ,បានបង្កើតដំបន់អបគមន៏,ជាការចោទប្រកាន់ឥតមូលហេតុ,

ព្រោះលោកម៉មសាណង់ដូគ្មានកងទ័ពប្រដាប់អាវុធឯណាអាចនឹងបង្កើតដំបន់អបគមន៏នោះបានទេ,ហើយលោកមិន

ដែលទាំងបានប្រកាស,តាមសំដីក្តី,តាមការសរសេរក្តីពីគោលបំណងបង្កើតដំបន់អបគមន៏នោះផងទៀត។

 

ក្នុងការចោទប្រកាន់នេះទៀត,តុលាការរណបហ៊ុនសែនមានតែសក្ខីកម្ម,ពីសាក្សីពីរបីនាក់ចោទប្រកាន់លោកម៉ម

សាណង់ដូថាជាអ្នកញុះញង់ឲប្រជាពលរដ្ឋឲបង្កើតដំបន់អបគមន៏តែប៉ណ្ណោះ(។)កង្ខះដែលបានរៀនរាប់ខាងលើនេះ

ហើយ,ដែលនាំឲលោកអូបាម៉ាធ្វើអនុមាន,ថាលោកម៉មសាណង់ដូជាអ្នកទោសនយោបាយ,ព្រោះលោកម៉មសាណង់ដូ,

ជាជនរងគ្រោះពីការំលោភអំណាចរបស់លោកហ៊ុនសែន,ដែលជាអ្នកនយោបាយ,កាន់អំណាចផ្តាច់ការ(។)ក្នុងចំណុច

នេះ,គេចង់បញ្ចាក់ផ្ទុយពីការយល់ឃើញរបស់លោកហ៊ុនសែនថា,នៅស្រុកខ្មែរមានអ្នកទោសនយោបាយ,ពីព្រោះនៅ

ស្រុកខ្មែរបច្ចុប្បន្ន,មានអ្នកដឹកនាំជាអ្នកផ្តាច់ការ,ប្រើអំណាចបំពានច្បាប់,និងសិទ្ធិមនុស្ស,ដែលគេទុកសិទ្ធិនេះជា

តម្លៃសាកលរបស់មនុស្សជាតិ(។)រឿងលោកហ៊ុនសែននិយាយថា,”ស្រុកខ្មែរគ្មានអ្នកទោសនយោបាយ,មានតែអ្នក

នយោបាយមានទោសនោះ”,ចំពោះអ្នកដែលគេគោរពលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ,សំដីនេះវាជាសំដីហ៊ុនសែនកំណត់គុណ

វិបត្តិខ្លួនឯង,ជាមនុស្សគ្មានតម្លៃ,មានតែអាវុធសំរាប់បំពានសិទ្ធិ,ឬសម្លាប់មនុស្សស្លូតត្រង់តែប៉ណ្ណោះ។

 

យើងដឹកថាលោកហ៊ុនសែនជាមនុស្សអត្ថស្នេហាខ្លួនឯង(narcisse),តែគាត់រស់,ពោពេញទៅដោយការខកចិត្តណាស់,

ព្រោះទី១,ត្រូវបង្ខំចិត្តខ្លួនឲស្រឡាញ់យួនជាងខ្លួនឯងផង,ទី២,ត្រូវយួនប្រើដូចឆ្កែកាចសំរាប់ខាំខ្មែរដើម្បីការពារយួន

ផង,នាំឲគាត់ឡប់សតិ,មើលអាក្រក់ថាល្អ,មើលខុសថាត្រូវ,ឥតប្រាជ្ញតែតាំងខ្លួនជាបណ្ឌិត,គិតខុសថាត្រូវ,និយាយ

កុហកថាពិត,មានធាតុជាចោរ,ពាក់របាំងមុខជាឧត្តមព្រឹទ្ធាចារ្យ,ងារជាសម្តេច,ដូច្នេះសំដីគាត់ខាងលើនេះ,ដែល

គាត់ជឿថាជាតក្កកម្ម(ការបង្កើត)ប្រកបដោយទេពកោសល្យ,គឺជាការបង្ហាញទៅវិញនូវអវិជ្ជារបស់គាត់តែប៉ុណ្ណោះ

ឯង(។)ភាពខ្លៅនេះនាំឲជាតិ,ហិនហោច,ធ្លាក់ក្នុងអន្ទាក់យួនកុម្មុយនិស្ត,ដែលវាជាឧបករណ៏សំរាប់រុះសរសៃអំបោះជាតិ

សាសន៏ខ្មែរ។

 

ឧប​ សង្ហា

 

Partager cet article

Repost0
26 novembre 2012 1 26 /11 /novembre /2012 11:37

 

DSC05407គួរលើកយកមកពិចារណាដែរ

 

គំនិតក្លីគួរឲរន្ធត់សំរាប់ជាតិខ្មែរ

 

នាថ្ងៃទី១៩វិច្ជកា២០១២,គណបក្សប្រឆាំងបី,នាំគ្នាសរសេរសំបុត្រផ្ញើជូនលោកអូបាមា,ប្រធានាធិបតីសហរដ្ឋអាមេរិក

ដើម្បីថ្លែងអំណរគុណដល់លោកអូបាមាអំពីការលើកយកប្រធានការរំលោភសិទ្ធិមនុស្សនៅកម្ពុជាមកនិយាយចំពោះ

មុខលោកហ៊ុនសែន,ប្រធានគណរដ្ឋមន្រី្តនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា។

រឿងដែលចម្លែងគឺអត្ថភាពគណបក្ស”សង្គ្រោះជាតិ”ក្នុងឋានៈជាគណបក្សប្រឆាំងថ្មីទី៣,ស្មើភាពនឹងគណបក្សសម

រង្ស៊ី,និងគណបក្សសិទ្ធិមនុស្ស(។)វត្តមានគណបក្សសង្គ្រោះជាតិក្នុងលិខិតផ្ញើជូនលោកអូបាមា,ជាហត្ថលេខីនេះ,នាំឲ

ខ្មែរយើងឆ្ងល់ពីគោលបំណងដើមក្នុងការបង្កើតគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ,ថាជាគណបក្សរួមតែមួយរបស់គណបក្សសម

រង្ស៊ី,និងគណបក្សសិទ្ធិមនុស្ស,ឬគណបក្សទាំងពីរនេះនាំគ្នាបង្កើតគណបក្សសាខាមួយរបស់ពួកគេ,ហើយដាក់ឈ្មោះថ្មី

មួយទៀតតែប៉ុណ្ណោះ(។)តែបើយើងបានតាមដានព្រឹត្តិការណ៏នយោបាយប៉ុន្មានខែនេះ,យើងឮច្បាស់,ហើយមានឯក

សារជាកំណត់ទៅទៀតថា,គណបក្សសង្គ្រោះជាតិជាគណបក្សកើតពីការរួមគ្នារវាងគណបក្សសមរង្ស៊ី,និងគណបក្ស

សិទ្ធិមនុស្ស,ជាគណបក្សប្រឆាំងតែមួយ,ដែលជាកម្លាំងខ្លាំងរួមមួយ,សំរាប់សង្គ្រោះជាតិ។

ចំពោះយើងវិញ,យើងមិនដែលមានជំនឿបន្តិចណាឡើយពីបំណងប្រាថ្នាពិតរបស់គណបក្សសមរង្ស៊ី,និងគណបក្សសិទ្ធិ

មនុស្សអំពីគោលបំណងចូលរួមគ្នាបង្កើតគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ,ដូចយើងធ្លាប់បានសរសេរជូនយោបល់រួចមកហើយ

ថាគណបក្សទាំងពីរនេះគ្មាននាមកត្តា(dénominateur)រួមណាមួយដែលអាចចូលរួមគ្នាតែមួយនោះឡើយ,ព្រោះធាតុ

នៃប្រយោជន៏,និងធាតុនៃការទំនាក់ទំនងរបស់ពួកគេម្នាក់ៗជាមួយគណបក្សកាន់អំណាច,វាជាទ្វារបិតជិតនូវវិស្សា

ភាព(សេចក្តីស្មោះ)ក្នុងការស្វែងរកការរួបរួមពិត។

យើងត្រូវដឹងថាធាតុរបស់គណបក្សសមរង្ស៊ី,និងគណបក្សសិទ្ធិមនុស្ស,គឺជាគណបក្សមានធាតុជាគណបក្សសភា(parti

parlementaire).ដែលជាគណបក្ស,គ្មានយុទ្ធិករ(militants)ពិតដែលជាមូលដ្ឋានកម្លាំងនយោបាយរបស់ខ្លួន(។)អ្នកដែល

គាំទ្រខ្លួន,គឺគ្រាន់ជាបាសាទិករ(sympathisants)នាំគ្នាបោះឆ្នោតឲខ្លួនក្នុងរយៈពេលបោះឆ្នោតដ៏ខ្លីមួយ,បញ្ចេញមតិ

មិនសប្បាយចិត្ត,ទៅលើគណបក្សកាន់អំណាចតែប៉ុណ្ណោះ(។)ដែលយើងតែងនិយាយថា,ជាការបោះឆ្នោតបដិសេធ

ចំពោះគូប្រឆាំងនឹងខ្លួន,តែមិនមែនជាការបោះឆ្នោតចុះចូលនឹងខ្លួននោះឡើយ(។)រួមសេចក្តីមក,យើងអាច

សន្និដ្ឋានបានថា,គណបក្សសមរង្ស៊ី,និងគណបក្សសិទ្ធិមនុស្ស,មិនមានធាតុជាគណបក្សយុទ្ធិកៈ(parti.militant)នោះ

ទេ(។)គ្មានធាតុជាគណបក្សយុទ្ធកៈនេះហើយ,ដែលនាំឲគណបក្សទាំងពីរនោះគ្មានកម្លាំងនយោបាយពិតដែលខ្លួន

អាចទុកជាអាវុធនយោបាយសំរាប់ធ្វើសម្ពាតទៅលើគណបក្សកាន់អំណាច(។)គ្មានកម្លាំងនយោបាយពិត,គឺជាការ

ពិបាកកំណត់យុទ្ធសាស្ត្រនយោបាយឲបានច្បាស់លាស់សំរាប់វាយប្រហារខ្មាំងនយោបាយ,គ្មានដើមគំនិតក្នុងយុទ្ធ

សាស្ត្រប្រយុទ្ធក្នុងយុទ្ធភូមិនយោបាយ(។)អវត្តមាននៃកម្លាំង,និងគំនិតដើមនយោបាយទាំងឡាយនោះហើយ,ដែលនាំ

ឲខ្លួនរត់តាម,ឬរងយុទ្ធសាស្ត្រនយោបាយខ្មាំងជានិច្ច,គឺឋិតនៅក្នុងស្ថានភាពការតទប់តែប៉ុណ្ណោះ,ឥតមានលទ្ធភាព

ធ្វើការវាយលុកខ្មាំងនយោបាយបាននោះឡើយ។

ជាពិសេសទៅទៀតក្នុងជួរអ្នកដឹកនាំគណបក្សសមរង្ស៊ី,និងគណបក្សសិទ្ធិមនុស្ស,ដែលតាំងខ្លួនជាគណបក្សប្រឆាំង,

ភាគច្រើនខ្វះ”ឆន្ទៈនៃជ័យជំនះ”លើខ្មាំងនយោបាយ,ដែលនាំឲមតិសារធារណៈមានការសង្ស័យលើការប្រឆាំងរបស់

ខ្លួន,ថាគ្រាន់តែជាការប្រឆាំងតុបតែងរបប,ញញើតញញើមហួសតែប៉ុណ្ណោះ(។)ភាពឥតចិត្ត(pusillanime)នេះជាគុណ

វិបត្តិមួយដែលនាំឲពួកគេរស់នៅក្នុងការប្រុងខ្លួន,ការពារប្រយោជន៏បុគ្គលជាងការការពារប្រយោជន៏រួម,ព្រោះថា

ពួកគេដឹងច្បាស់ថាគណបក្សពួកគេគ្មានកម្លាំងនយោបាយណាមួយដើម្បីការពារខ្លួនគេម្នាក់ៗនោះឡើយ,ហើយសម

មិត្តខ្លួនគ្មានសេចក្តីក្លាហានការពារខ្លួនគេនោះទេ,រួមសេចក្តីមកគឺពួកគេធ្វើសកម្មភាពនយោបាយក្នុងគំនិត

”ម្នាក់ៗដើម្បីតែខ្លួនឯងផ្ទាល់”,ឬនយោបាយ”ដើម្បីឆ្នាំបាយ”តែប៉ុណ្ណោះ(។)ការខ្វះសេចក្តីក្លាហានរួមនេះ,នាំឲពួកគេ

រស់ក្នុង”បរិយការណ៏វៀតវេរ”,ឬមិនស្មោះរវាងគ្នានឹងគ្នាជានិច្ច(។)លោកសមរង្ស៊ី,និងលោកកឹមសុខា,ចាប់ដៃគ្នា,អោប

រិតគ្នា,សំរាប់តែថតរូបតែប៉ុណ្ណោះ,តែគាត់សុទ្ធតែលាក់កូនកាំបិតសំរាប់ទុកសម្លាប់ប្រហារគ្នានៅពេលណាគាត់ត្រូវការ

ការពារប្រយោជន៏បុគ្គលរបស់គាត់។

យើងឃើញឧទាហរណ៏ជាក់ស្តែងក្នុងការបង្កើតគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ,ដែលជាឧទាហរណ៏បង្ហាញវង្កតា(ការក្បត់)គ្នា

សុទ្ធសាត(។)ក្នុងវង្កភាពនេះ,អ្នករងគ្រោះដោយមិនដឹងខ្លួនគឺលោកសមរង្ស៊ី,អ្នកក្បត់គឺលោកសុនឆ័យ,គង់គាំ,និង

ជំទាវមូសុខហួរ,អ្នកឆ្លៀតគឺលោកកឹមសុខា,អ្នកទទួលផលគឺលោកហ៊ុនសែន។

រឿងក្បត់គ្នានេះ,យើងអាចទុកវាស្មើបាននឹងរឿងល្ខោនរបស់លោកវីលីយ៉ាម.សែគស្ពៀរ(William.Shakespeare),ដែល

យើងយកមកតែងជានាដកថា,ល្ខោនមួយដូចតទៅ។

 

សាច់រឿងល្ខោន

អស់ពេលជាយូរណាស់មកហើយ,លោកសមរង្ស៊ីបាននិរទេសខ្លួនឯងទៅនៅបរទេស,ដោយលោកមិនព្រមទទួលស្គាល់

ការវិនិច្ច័យ,កាលពីថ្ងៃទី១មករា២០១០,របស់តុលាការរណបលោកហ៊ុនសែន,កាត់ទោសលោកដាក់ពន្ធនាគារចំនួន១២

ឆ្នាំ,ពីបទបផ្លាញសម្បត្តិសារធារណៈ,នឹងការញុះញង់ឲមានជម្លោះជាតិសាសន៏។

តាំងពីលោកសមរង្ស៊ីចាកចេញពីកម្ពុជាដោយបង្ខំចិត្ត,សមមិត្តរបស់លោកមួយក្រុម,ដែលជាមន្ត្រីដឹកនាំបក្ស,រស់ក្នុង

ប្រទេសមិនបានធ្វើសកម្មភាពអ្វីមួយខ្លាំងក្លា,ការពារលោកនោះឡើយ,ទោះបីពួកគេនាំគ្នាប្រកាសថាការវិនិច្ច័យ

របស់តុលាការហ៊ុនសែនជាអំពើប្រកបដោយវិសមធម៍ក៏ដោយ(។)គណបក្សសមរង្ស៊ីដែលមានអាសនៈនៅរដ្ឋសភា,និង

ព្រឹទ្ធសភា,ក៏គ្មានបញ្ចេញប្រតិកម្មខ្លាំងអ្វីមួយដើម្បីធ្វើសម្ពាតទៅលើគណបក្សកាន់អំណាច,ដែលជាចៅហ្វាយតុលាការ,

ការពារមេដឹកនាំកំពូលរបស់ខ្លួន(។)កង្វះប្រតិកម្ម,ឬភាពឥតចិត្តនេះ,ហាក់បីដូចឲគេយល់ថាប្រហែលជាមានការចូលរួម

របស់អ្នកដឹកនាំគណបក្សមួយក្រុម,ក្នុងយុទ្ធសាស្ត្រលោកហ៊ុនសែន,វាយប្រហារមកលើរូបលោកសមរង្ស៊ី(។)ចំណែកលោក

សមរង្ស៊ីខ្លួនឯង,ហាក់បីដូចជាទុកការឥតប្រតិកម្មខ្លាំងក្លារបស់គណបក្សខ្លួនការពារខ្លួនជារឿងធម្មតា,ដោយលោកមាន

សេចក្តីទុកចិត្តទៅលើភរិយាលោកដែលរស់នៅក្នុងស្រុកថានឹងអាចត្រួតស្ថានភាពគណបក្សបាន,ហើយនឹងអាចបង្កើត

ព្រឹត្តការណ៏នយោបាយ,ដោយមានសម្តេចសីហនុជាអ្នកគាំទ្រ,ដើម្បីធ្វើសម្ពាតទៅលើលោកហ៊ុនសែន,អាចឲលោកវឹល

ត្រឡប់ចូលស្រុកវិញបាន(។)ពីមួយឆ្នាំទៅមួយឆ្នាំ,ការរង់ចាំរបស់លោកក៏ដូចជារឿងព្រេងខ្មែរ,”ការរង់ចាំមនុស្សទៅ

សូមភ្លើងយក្ស”,ហើយនាំឲអ្នកដឹកនាំបក្សមួយក្រុមយល់ឃើញសមរង្សីមិនមែនជាដង្ហើមរបស់គណបក្សនោះទេ,គណ

បក្សអាចរស់បានដោយឥតចាំបាច់មានវត្តមានសមរង្ស៊ី(។)តាមខ្សែកាលទេសៈ,ជំនឿនេះក៏ក្លាយទៅជាការពិត

របស់ពួកគេ,រហូតយល់ឃើញថាជម្លោះចេញមុខរវាងលោកសមរង្ស៊ី,នឹងលោកហ៊ុនសែនជាការរំខានដល់សេចក្តីសុខ

របស់ពួកគេ,ហើយការជល់គ្នារវាងគូបដិបក្ខទាំងពីរនេះ,ជាការជល់រវៀងពងមាន់នឹងថ្ម,គឺមានអ្នកចាញ់រួចស្រេចទៅ

ហើយ,គឺសមមិត្តសមរង្ស៊ី(។)ដូច្នេះដើម្បីសុខពួកក្រុមនោះដែលមានលោកសុនឆ័យជាមេដឹកនាំ,ត្រូវធ្វើការជ្រើសរើស

រកផ្លូវនយោបាយដើរដើម្បីរកសេចក្តីសុខជាមួយអ្នកឈ្នះ,គឺលោកហ៊ុនសែន,ដែលជាថ្ម(។)ក្នុងពេលបោះឆ្នោតជ្រើស

រើសសមាជិកព្រឹទ្ធសភា,ជាឪកាសមួយសំរាប់គណបក្សសមរង្ស៊ីឥតសមរង្ស៊ីធ្វើការតថ្លៃជាមួយលោកហ៊ុនសែនពីចំនួន

អាសានៈ,ដូរនឹងការចូលរួមគ្រប់ការបោះឆ្នោតរបស់គណបក្សសមរង្ស៊ីឥតសមរង្ស៊ី(។)ក្នុងយុទ្ធសាស្ត្រនេះ,លោកសុនឆ័យ,

មានការគាំទ្រពីលោកគង់គាំ,សមាជិកព្រឹទ្ធសភាស្រាប់,ព្រោះលោកគង់គាំចង់រក្សាអាសនៈលោកនៅក្នុងអាណត្តិ

ក្រោយទៀត(។)តែក្នុងយុទ្ធសាស្ត្រនេះលោកសុនឆ័យ,និងហ៊ុនសែន,ត្រូវការឥស្សរជនម្នាក់ទៀត,ដែលមានឥទ្ធិពលខ្លេះ

លើឆាកអន្តរជាតិ(។)លោកសុនឆ័យមានជំនឿថាលោកស្រីមូសុខហួរ,ជាមនុស្សអាចនឹងយកការបានក្នុងយុទ្ធសាស្ត្រ

នេះ,តែចំបាច់លោកហ៊ុនសែនត្រូវធ្វើពលិកម្មមួយ,គឺបញ្ចាឲតុលាការប្រគល់អភ័យឯកសិទ្ធិសភាឲទៅលោកស្រីមូសុខហួរ

វិញ(។)សំណើនេះត្រូវបានលោកស្រីមូសុខហួរទទួលយកឥតរួញរា,ព្រោះលោកស្រីតែងតែមានមហិច្ជិតាផ្ទាល់ខ្លួនឲក្លាយ

ជាស្ត្រីអ្នកដឹកនាំកំពូលមួយក្នុងឆាកនយោបាយខ្មែរ(។)បន្ទាប់មកដូចយើងបានដឹងស្រាប់ហើយពីការចំរើនអាសនៈ

គណបក្សសមរង្ស៊ីឥតសមរង្ស៊ីនៅក្នុងព្រឹទ្ធសភា(។)ក្នុងយុទ្ធសាស្ត្រនេះ,លោកហ៊ុនសែនទាញបានប្រយោជន៏ពីរ៖

១.ការបំបាត់វត្តមានជាស្ថាពរលោកសមរង្ស៊ីលើឆាកនយោបាយខ្មែរ។

២.ការធ្វើឲខ្សោយក្រុមលោកជាសិមនៅព្រឹទ្ធសភា,និងលើឆាកនយោបាយខ្មែរ។

ក្រោយពីបោះឆ្នោតថ្នាក់ឃុំរួច,គ្រប់គណបក្សចូលប្រគួតហាក់បីដូចជាមានមនោសញ្ចេញនាថាខ្លួនមានជ័យជំនិះ(។)ដូច

យ៉ាងគណបក្សសិទ្ធិមនុស្សប្រកាសរហូតដល់ប្រើពាក្យ”មហាជោគជ័យ”ទៅទៀត,ហើយពួកគេនាំគ្នាគិតចោលទៅមុខ

ថា,បើប្រសិនជាមានគណបក្សប្រឆាំងតែមួយ,ប្រកដជាអាចឈ្នះឆ្នោតនៅពេលបោះឆ្នោតជាតិនាឆ្នាំ២០១៣ខាង

មុខនេះ(។)គំនិតនេះស្របនឹងលោកសមរង្ស៊ី,ដោយហេតុនេះបានជាលោកធ្វើការប្រកាស,ដែលជាដើមគំនិតផ្ទាល់

របស់លោក,ចង់រួបរួមជាមួយគណបក្សសិទ្ធិមនុស្ស,ដើម្បីបង្កើតគណបក្សប្រឆាំងតែមួយដើម្បីចូលរួមការបោះឆ្នោត

ថ្នាក់ជាតិនាឆ្នាំ២០១៣,ហើយមានជំនឿថាយ៉ាងហោចណាស់ក៏អាចកើនចំនួនអាសានៈមួយចំនួនដែរ។

ក្នុងការវិភាគនេះ,លោកសមរង្ស៊ី,និងកិមសុខា,ជាដំបូងមានការយល់ច្រឡំថា,បើចូលគ្នាតែមួយ,ច្បាស់ជាអាចឈ្នះ

គណបក្សកាន់អំណាច(។)តែពួកគេភ្លេចគិតថាគណបក្សកាន់អំណាចឈ្នះឆ្នោត,មិនមែនតាមផ្លូវធម្មតានោះឡើយ

គឺឈ្នះឆ្នោតពីការលួចសន្លឹកឆ្នោត,និងសម្លេងឆ្នោតជនជាតិយួន,ដែលមានសិទ្ធិបោះឆ្នោតតែប៉ុណ្ណោះ,ដូច្នេះការ

រួបរួមគ្នា,វាគ្មានឥទ្ធិពលអ្វីសំរាប់ការបោះឆ្នោតថ្នាក់ជាតិនាឆ្នាំ២០១៣នោះឡើយ(។)បន្ទាប់មកទៀតលោកសមរង្ស៊ី

ហាក់បីជាយល់ឃើញភាពពិតនៃជ័យជំនិះរបស់គណបក្សកាន់អំណាចដែលយើងបានរៀនរាប់ខាងលើរួចមកហើយ។

ពេលនោះលោកសមរង្ស៊ីតម្រូវឲបញ្ចូលល័ក្ខខណ្ឌពីរចាំបាច់ក្នុងការចូលរួមការបោះឆ្នោតរបស់គណបក្សប្រឆាំងរួម,

ដែលមានឈ្មោះថាគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ៖

១.វត្តមានលោកសមរង្ស៊ីក្នុងការបោះឆ្នោត។

២.ការកែទម្រង់គណៈកម្មការត្រួតត្រាការបោះឆ្នោត។

បើសិនជាល័ក្ខខណ្ឌទាំងពីរនេះឥតមាន,គណបក្សសង្គ្រោះជាតិនឹងធ្វើពហិការការបោះឆ្នោតថ្នាក់ជាតិនាឆ្នាំ២០១៣។

ល័ក្ខខណ្ឌទាំងពីរនេះនាំបង្កើតបញ្ហាក្នុងគណបក្សសមរង្ស៊ីឥតសមរង្ស៊ី,ក៏ដូចជានៅក្នុងជួរគណបក្សសិទ្ធិមនុស្ស,ព្រោះ

គណបក្សទាំងពីរមិនដែលមានគោលបំណងធ្វើពហិការនោះឡើយ(។)គណបក្សសមរង្ស៊ីឥតសមរង្ស៊ី,ដូចយើងបាន

រៀបរាប់ខាងលើរួចមកហើយ,បានជាប់កិច្ចសន្យាជាមួយលោកហ៊ុនសែនរួចហើយថានឹងចូលរួមគ្រប់ការបោះឆ្នោត,ឯ

ចំណែកលោកកិមសុខា,និងបក្សពួកខ្លួន,គេទុកការបោះឆ្នោតជាឆ្នាំងបាយសំរាប់ជីវិតការរស់របស់ខ្លួនផង,និង

អត្ថិភាពខ្លួននៅក្នុងឆាកនយោបាយផង(។)ក្នុងគោលដៅកម្មវិស័យរួមគ្នានេះ,ក្រុមទាំងពីរនេះបានធ្វើការសំរេចចិត្ត

ដោយអាថិកំបាំង,ចូលរួមការបោះឆ្នោតទោះបីគ្មានវត្តមានលោកសមរង្ស៊ី,និងការកែទម្រង់គណៈកម្មការត្រួតត្រាការ

បោះឆ្នោតក៏ដោយ,ដោយខ្លួនដឹងច្បាស់ពីអ្នកនាំសារលោកហ៊ុនសែន,ថាលោកហ៊ុនសែនមិនអនុញ្ញាតឲលោកសមរង្ស៊ី

ចូលស្រុកដើម្បីចូលរួមបោះឆ្នោតនាឆ្នាំ២០១៣។ហេតុនេះ,បានជាគេមិនព្រមរំលាយគណបក្សរបស់ពួកគេបញ្ចូលទៅក្នុង

គណបក្សសង្គ្រោះជាតិ,ហើយនាំគ្នាជ្រើសតាំងដោយខ្លួនឯកលោកសមរង្ស៊ីជាប្រធានគណបក្សថ្មី(។)បើលោកសមរង្ស៊ីធ្វើ

ពហិការ,រឿងនោះជារឿងលោកសមរង្សីនិងគណបក្សសង្គ្រោះជាតិតែប៉ុណ្ណោះឯង,មិនមែនជាបញ្ហារបស់គណបក្ស

សមរង្ស៊ី,និងសិទ្ធិមនុស្សនោះឡើយ(។)លោកសមរង្ស៊ីយល់ពីឧបាយកលនេះ,តែវាហួសពេលវេលានឹងមានប្រតិកម្ម

ប្រឆាំងនឹងអំពើនេះ,ព្រោះទី១.ខ្លួនគ្មានកម្លាំងនយោបាយពិតនៅក្នុងស្រុកដើម្បីធ្វើសម្ពាតទៅលើឧបាយកលរបស់

សមមិត្តរបស់ខ្លួន,ទី២.បើមានប្រតិកម្មដាក់ទប់រឿងនេះ,វានាំឲគេមើលឃើញទំនាស់ផ្ទៃក្នុងរបស់គណបក្សសមរង្ស៊ី,

ព្រោះជាទង្វើមួយដែលខ្មែរយើងតែងនិយាយថា”ស្តោះទឹកមាត់លើទ្រូងខ្លួនឯង”។

ប៉ុន្តែលោកសមរង្ស៊ីសាកល្បងដែរ,ស្វែងរកឥទ្ធិពលលោកក្នុងគណបក្សសមរង្ស៊ី,ដោយដាក់ពាក្យសូមលាលែងពីដំណែងប្រធាន

គណបក្សសមរង្ស៊ី,ដោយសង្ឃឹមថានឹងមានអ្នកក្របខណ្ឌគណបក្សសមរង្ស៊ីលាលែងពីបក្សសមរង្ស៊ីមកចូករួមក្នុងគណបក្ស

សង្គ្រោះជាតិ(។)ចំណង់នេះមិនមានលទ្ធផលហុចឲលោកសមរង្ស៊ីនោះឡើយ(។)ដើម្បីមុខមាត់លោក,លោកសមរង្ស៊ីត្រូវបង្ខំចិត្ត

រស់ក្នុងសភាពចាញ់កលគេ,និយាយក៏មិនចេញដែរ(។)យើងឃើញច្បាស់,នៅពេលលោកអូបាមាមកធ្វើទស្សនាកិច្ចនៅដំបន់

អាស៊ីដើម្បីចូលរួមកិច្ចប្រជុំអាស៊ៀន(ASEAN)លោកសមរង្ស៊ីឥតអាចដើរតួនាទីជាមេដឹកនាំអ្នកប្រឆាំងខ្មែរតែមួយនឹងរបប

ចោម័ទនៅភ្នំពេញបាននោះឡើយ(។)ឧទាហរណ៏ជាក់ស្តែង,លោកសមរង្ស៊ីត្រូវបង្ខំចិត្តធ្វើជាហត្ថលេខី,ជាមេគណបក្សថ្មីមួយ

ទៀត,ជាមួយលោកកិមសុខា,និងគង់គាំ,ដែលជាមេគណបក្សសិទ្ធិមនុស្ស,និងសមរង្ស៊ីឥតលោកសមរង្ស៊ី(។)ក្នុងសភាពនេះនាំ

សហរដ្ឋអាមេរិកគេលែងយល់អ្វីទាំងអស់លើយុទ្ធសាស្ត្ររួបរួមរបស់លោកសមរង្ស៊ី(រួមគ្នាពីរ,ចូលតែមួយ,បែជាចេញបីទៅវិញ),

មិនតែប៉ុណ្ណោះ,គេមានការសង្ស័យទៅលើលក្ខណៈជាប្រជាធិបតីនៃរបៀបតែងតាំងលោកសមរង្ស៊ីជាប្រធានគណបក្ស

សង្គ្រោះជាតិទៅទៀត,ហើយគេមិនដឹងថាលោកសមរង្ស៊ីចង់ធ្វើអ្វីនោះឡើយ។

 

 

ឩប-សង្ហា

 

Partager cet article

Repost0
21 novembre 2012 3 21 /11 /novembre /2012 14:48

គ្រប់ខ្មែរ អ្នកប្រឆាំងនឹង របប ក្រុងភ្នំពេញ បច្ចុប្បន្ន ត្រូវសួរជា សំនួរថា តើ ខ្លួន ចាត់ទុក របប ក្រុងភ្នំពេញ ដែល មាន ហ៊ុន សែន ជា មេដឹកនាំ ជា សត្រូវ របស់ជាតិ ឬ ជា គូប្រឆាំងនយោបាយ ? ព្រោះ ចម្លើយនឹង សំនួរនេះ វា ជា កំណត់ នៃប្រតិបត្តិ (action) ដែល ខ្លួន ត្រូវធ្វើ ទល់មុខនឹង របប ចោរម័ទ (kleptocratie) នេះ។ ១. ប្រសិនបើ អ្នកប្រឆាំង ទុក របប ចោរម័ទនេះ ជា សត្រូវរបស់ជាតិ, ខ្លួន ត្រូវធ្វើ ប្រតិបត្តិ ប្រឆាំង របស់ខ្លួន បែបបដិបក្ខភាព (antagonisme)។ បដិបក្ខភាពនេះ ជា សង្គ្រាម នយោបាយ។ បើ ជា សង្គ្រាម នយោបាយ គឺ មាន សត្រូវនយោបាយ ចេញមុខ ដែល ខ្លួន ចាំបាច់ ធ្វើ ការប្រឆាំង ចេញមុខ ក្នុង តួនាទីខ្លួន ជា បដិបក្ខពិត ប្រាកដ។ ២. តែ បើ ខ្លួន ចាត់ទុក របប ចោរម័ទនេះ ជា គូរប្រឆាំងនយោបាយ, ខ្លួន ត្រូវធ្វើ ប្រតិបត្តិ របស់ខ្លួន បែប ជំទាស់ គ្រប់ សកម្មភាព នយោបាយណា របស់គូប្រឆាំង ដែល ខ្លួន យល់ឃើញ ថា វា អាច នាំ ផល អាក្រក់ ដល់ជាតិ ឬ បែប ចូ

Partager cet article

Repost0
19 novembre 2012 1 19 /11 /novembre /2012 07:40

 

images-copie-3 Éditorial MOULKHMER

 

Moulkhmer n° 129, Janvier 1992

 

 

 

 

La grande désillusion

 

Comme on pouvait s’y attendre, et comme nous l’avions laissé prévoir, l’accord du 23 Octobre 1991 sur le Cambodge a déjà produit de funeste effet. Si l’on veut bien se reporter au dernier éditorial de « Moulkhmer » on peut lire en effet ce qu’il suit, qui n’avait d’ailleurs rien de prémonitoire, mais qui découlait simplement d’une analyse réaliste de cet accord : « Il s’agit d’une paix immorale, puisque – sous des prétextes très discutables – on y a associé, comme signataires à part entière, les auteurs d’un monstrueux génocide…Or une paix immorale ne peut être qu’une mauvaise paix, et une mauvaise paix ne peut produire que des effets pervers, et, inévitablement, de nouveaux drames ». Les évènements récents ont confirmé pleinement ce pronostic, car les effets pervers de l’accord et les nouveaux drames ne se sont pas fait attendre bien longtemps.

 

Il y a eu sans doute une petite période d’euphorie, mais elle aura été de courte durée. Très vite les choses ont mal tourné, et il ne pouvait pas en être autrement. Il est vrai que dès son retour à Phnom-Penh, le 14 novembre, le Prince Sihanouk a accumulé les fautes politiques et multiplié les déclarations intempestives et contradictoires. Il a surtout montré qu’il n’avait « rien appris et rien oublié3 et qu’il n’avait absolument pas changé. En effet six jours seulement après son retour, le 20 novembre, il se faisait attribuer par le gouvernement de Hun Sen le titre de « Chef de l’État de tout le Cambodge », alors qu’il ne peut actuellement prétendre qu’au seul titre de « Président du C.N.S. » et à aucun autre, jusqu’à ce que le peuple cambodgien ait pu se prononcer librement sur le choix de ses institutions et de ses dirigeants futurs. Mais le prince, ce n’est pas nouveau, ne fait aucun cas du droit de son peuple à s’exprimer sur l’avenir politique du pays. En même temps, et au grand désarroi de ses supporters du « Funcinpec », on l’a vu faire de M. Hun Sen son « fils adoptif » en oubliant qu’il le qualifiait de « Quisling » et de « valet des Vietnamiens » il n’y pas si longtemps. Et il était prêt à former avec ce nouveau fils un gouvernement de coalition bipartite, et au minimum une alliance électorale, si des évènements qu’il n’avait pas prévus ne s’étaient pas produit. Le 27 novembre, en effet, le retour à Phnom-Penh de Khieu Samphân, le bras droit du sinistre Pol Pot, a été le détonateur qui a ébranlé fortement le château de sable qu’est l’accord de paix du 23 octobre. Les Phnompenhois, exaspérés par le venue d’un des principaux responsables du génocide et qui, eux, n’ont pas la mémoire courte, ont contraint Khieu Samphân (ainsi que son complice Son Sen, arrivé dix jours plus tôt) à fuir pour regagner Bangkok en catastrophe. Au mépris de toute vraisemblable, et sans la moindre confirmation de la part des observateurs étrangers présents sur place, la propagande des Khmers Rouges a prétendu ensuite que les milliers de manifestants qui avaient attaqué la résidence de Khieu Samphân étaient des Vietnamiens…Du moins pouvait-on espérer alor que la capitale cambodgienne ne serait plus souillé par la présence des auteurs du génocide.

 

Hélas, il n’en eut fut rien. Sous la pression de Pékin, et avec la regrettable connivence des autres grandes puissances – qui se partagent la paternité de l’accord de paix – une réunion du C.N.S. fut convoquée à Pattaya (Thaïlande) le 3 décembre. Avec pour seul et unique objet de mettre au point les modalités d’un 2e retour de Khieu Samphân et de ses acolytes à Phnom-Penh, et de prendre des mesures pour assurer au mieux la sécurité de ces auteurs de crimes contre l’humanité. On reste stupéfait devant une telle immoralité…

 

Les évènements ont pris ensuite une tournure de plus en plus déplorable. Il est apparu, en effet, que le retour du prince – empêtré dans sa double et contradictoire collusion avec Chinois d’un côté et le gouvernement provietnamien de Phnom-Penh de l’autre – ne pouvait produire aucun miracle et ne faisait qu’accroitre le gâchis résultant de 20 années de tragédies à répétition. On put consulter que l’O.N.U. était incapable actuellement de faire appliquer l’accord qu’elle avait parrainé avec tant de légèreté. Sa mission préparatoire (MIPRENUC) ne sert pratiquement à rien, sinon à faire de la figuration, et la mission principale (APRONUC) ne sera pas à pied d’œuvre avant le printemps 92, au mieux, car l’O.N.U. n’a pas encore été entrepris pour le désarmement des factions, pour les opérations de déminage (pourtant si urgentes), pour le rapatriement des 350.000 Cambodgiens déplacés, pour le recensement du corps électoral, etc… Quant au C.N.S., nul ne peut dire s’il pourra fonctionner un jour normalement.

 

La question peut se poser en effet de savoir quand cet organisme sera en mesure de fonctionner. Car les Khmers Rouges ont pris prétexte des graves incidents qui ont eu lieu à Phnom-Penh du 17 au 22 décembre, lors des manifestations contre la corruption du régime en place, pour annoncer qu’ils différaient leur retour. Ils restaient donc à Bangkok jusqu’à nouvel ordre ? Il n’y avait pas de regrets, à avoir pour cela, tout au contraire. Mais le C.N.S. ne peut pas fonctionner sans eux, puisque l’accord de Paris exige, malheureusement, leur participation au processus de paix. Cet accord repose en effet sur un absurde postulat : il faut avoir les Khmers Rouges au sein du C.N.S. plutôt que de les laisser dans le maquis. Le résultat de cette absurdité est que les Khmers Rouges sont dans le C.N.S., qui est paralysé en leur absence, et qu’ils continuent d’être dans la forêt ou les « casques bleus » de l’APRONUC – qu’on attend toujours – ne pourront jamais venir les désarmer.

 

Deux mois après la signature de l’accord de Paris et quelques semaines après le retour de Sihanouk à Phnom-Penh on se trouvait donc devant un gâchis de la pire espèce. L’espoir de paix, de retour à une vie normale et d’une démocratisation du contexte politique s’était déjà transformé, pour le peuple cambodgien et pour sa diaspora, en une immense désillusion. Personne ne peut plus rien prévoir maintenant, quant à la suite des évènements, sinon qu’il faut s’attendre à de nouvelles péripéties plus ou moins catastrophiques.

 

Comment pourrait-il en être autrement, d’ailleurs dans la situation actuelle ? Le C.N.S. est non seulement paralysé, en attendant le nouveau retour de Khieu Samphân ou une nouvelle réunion à Pattaya, mais aussi coupé en deux. Sihanouk et Hun Sen d’un côté, les Khmers Rouges et Son Sann (leur inséparable allié) de l’autre. Il est clair que composé de faction qui se détestent et ne s’intéressent qu’au contrôle du pouvoir à Phnom-Penh, ce conseil ne pourra jamais jouer un rôle bénéfique pour le peuple cambodgien ? Lequel attendra longtemps des élections libres, qui semblent être repoussées aux calendes grecques. On peut même de demander si elles auront lieu un jour. Quant à l’O.N.U., sa carence n’est plus à démontrer car elle s’affiche chaque jour davantage.

 

Que peut-on espérer alors à l’aube de l’année 1992, qui s’annonce pleine de périls pour le Cambodge ? Rien de bon en vérité, si la situation reste ce qu’elle est et si les Occidentaux continuent de s’accrocher à un processus de paix dont on a vu déjà les pernicieux effets. Les choses iraient mieux pourtant s’ils admettaient qu’il faut d’abord et avant tout exclure les Khmers Rouges de ce processus, quitte à déplaire à la Chine communiste qui n’est qu’un dragon en papier destiné à s’écrouler tôt ou tard comme cela été le cas pour la défunte URSS.

 

Sans les Khmers Rouges, confinés dans les forêts et interdits de présence à Phnom-Penh et sur la scène internationale, le Cambodge pourrait déjà mieux respirer. Des aides économiques étrangères, accordées sans tarder et strictement contrôlées quant à leur utilisation, seraient évidemment indispensables pour permettre d’élever le niveau de vie misérable de la population – et, par la même, rendre inefficace la propagande subversive des Khmers Rouges. Une fois ceux-ci marginalisés, et réduits à disparaitre progressivement faute de soutien populaire, tous les autres problèmes pourraient se résoudre plus aisément. L’aboutissement de ce nouveau processus de paix, différent du processus actuel vicié par la place qu’il veut faire à tout prix aux auteurs du génocide, serait une consultation électorale libre qui permettrait au peuple cambodgien de se débarrasser enfin des 4 factions toutes discréditées.

 

Naturellement il est fort probable que rien de tout cela  ne se réalisera en 1992. Mais, à l’occasion du Nouvel An, il est tout de même permis de rêver… Ce qui est sûr en tout cas, c’est que l’année nouvelle apportera au Cambodge que de « nouveaux déboires si l’on s’obstine à vouloir  imposer à son peuple le retour de « Leurs Excellences » Khieu Samphân et Son Sen. Car une paix juste et durable est impossible si elle ne comporte pas un minimum de mortalité. Ce qui n’est pas le cas lorsqu’on persiste à vouloir faire de criminels notoires des « interlocuteurs valables ».    

             

MOULKHMER

Partager cet article

Repost0
17 novembre 2012 6 17 /11 /novembre /2012 09:50

 

DSC05407គួរលើកយកមកពិចារណាដែរ

 

ប្រភេទអ្នកសីហនុនិយម

 

យើងអាចសួរជាសំណួរមួយថាៈ”តើយើងអាចជឿបានទេ,ថាអ្នកសីហនុនិយម,ជាសត្រូវនឹងរបបផ្តាច់ការនៅភ្នំពេញ?”

គួរដឹងជាមុនដែរថា,អ្នកណាជាអ្នកសីហនុនិយម?

អ្នកសីហនុនិយមមានច្រើនប្រភេទ៖

១.ជាវង្សត្រកូលស្តេច,មានក្សត្រ,ក្សត្រី,មានចិត្តស្រឡាញ់ស្តេចសីហនុ,ដែលគេទុកជាវរៈបីតារបបរាជានិយម,ជាអ្នក

មានគុណដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់សំរាប់រាជវង្ស,ធ្វើការតស៊ូដើម្បីប្រត្យាស្ថាបនារបបរាជានិយម,ក្រោយពីត្រូវគេបានរំលំចោលអស់

រយៈពេល១៨ឆ្នាំ(១៩៧៥ដល់១៩៩៣).សេចក្តីស្រឡាញ់ជាសេចក្តីស្រឡាញ់ជាធម្មជាតិ,ព្រោះជាសេចក្តីស្រឡាញ់ឈរលើ

មនោសញ្ចេញនាជាប់ជំពាក់នឹងគ្រួរសារសំរាប់ប្រយោជន៏គ្រួរសារ(។)បើសិនណា,មានស្តេចណាមួយមិនជាអ្នកសីហនុ

និយម,ក្នុងកាលៈទេសៈប្ចុប្បន្ននេះ,ច្បាស់ជាយើងមានការងឿងខ្ញល់ទៅវិញទេ(។)អ្នកសីហនុនិយមប្រភេទនេះ,យើង

ចាត់ទុកជាអ្នកសីហនុធម្មតា,គ្មានអ្វីជាការប្លែកនោះឡើយ។

២.ជាជនស្រឡាញ់សីហនុដាច់ខាត,កើតចេញពីទឹកចិត្តតែម្តង,ហើយឥតដែលបានលើកយកគុណសម្បត្តិ,និងគុណ

វិបត្តិស្តេចសីហនុមកពិចារណារកការពិតនោះឡើយ(។)ចំពោះអ្នកសីហនុនិយមប្រភេទនេះ,ជាអ្នករាជានិយម,និយម

សីហនុ,ចាត់ទុកសីហនុជាមនុស្សដ៏ប្រសិទ្ធិ,ស្មើនឹងអាទទេព(។)ចំពោះយើង,ធាតុស្រឡាញ់បែបបនេះ,ជាសេរីភាពរបស់

បុគ្គលនិមួយៗ,ដែលឥតមាននរណាជ្រៀតជ្រែងក្នុងទឹកចិត្តគេបាននោះឡើយ។

៣.ជាអ្នកសីហនុនិយមតាមកាលទេសៈ,គឺនៅពេលណាសីហនុអាចរកប្រយោជន៏ឲគេបាន,ឬប្រយោជន៏សីហនុនិងគេ

មានទិសដៅដូចគ្នា(។)ជនប្រភេទនេះជាអ្នកកាលានុវត្តនិយម,ដាក់ប្រយោជន៏ខ្លួនដែលជាប្រយោជន៏ឯកជនជាធំ,

ដូចបុរាណភាសិតថ្លែងថា”ឆ្អិតក្បាលស៊ីក្បាល,ឆ្អិតកន្ទុយស៊ីកន្ទុយ”(។)ចំពោះយើងធាតុស្រឡាញ់បែបនេះ,ជាធាតុបោក

ប្រាស,ជាធាតុក្បត់,ដែលអាចនាំឲមានគ្រោះថ្នាក់ដល់សីហនុផង,ដល់ខ្លួនឯងផង,ព្រោះលទ្ធផលបោកប្រាស,និងក្បត់,

តែងតែបង្កើតភាពចង្រៃជានិច្ចដល់អ្នកប្រព្រឹត្ត។

៤.អ្នកសីហនុនិយមសំរាប់ប្រឆាំងនឹងសត្រូវនៃគំនិតរបស់ខ្លួន,គឺថាបើសត្រូវនៃគំនិតរបស់ខ្លួនមិនចូលចិត្តសីហនុ,គឺ

គេនិយាយផ្ទុយដោយឥតគិតពិចារណាអ្វីនោះឡើយ,និយាយបែបណាឲតែបានផ្ទុយនឹងសំដីអ្នកដែលខ្លួនមិនចូលចិត្ត

តែប៉ុណ្ណោះ(។)ជនប្រភេទនេះ,ជាជន”អញនិយម”,គឺមានតែអញចេះម្នាក់ឯង,គឺចេះមហាចេះ,អ្វីដែលខ្លួនមិនដឹង,ក៏

ចចេសថាខ្លួនចេះដែរ(។)ជនបែបនេះមានគំនិតមើលងាយគេជានិច្ច,មិនចូលចិត្តស្តាប់គំនិតគេទេ,បើនៅក្នុងទី

ប្រជុំវិញ,តែងតែប្រឆាំងនឹងគំនិតគេទាំងទទឹងទិស,គ្មានដឹងមុខក្រោយ(។)ជាជនឆាប់រំភើបផង,ឆាប់ខឹងផង,ឲតែ

គេនិយាយអ្វីមួយ,តែងតែនឹកថាគេនិយាយឲខ្លួន,រួចឆ្លើយតបនឹងគេដោយកំហល់ដូចជាមនុស្សមាន”មានៈហឹន

ភាព”,ពាក់មុខយក្សស្រែងឲតែបានឆ្នេះគេ(។)ជនប្រភេទនេះអាចក្លាយជាសត្រូវនឹងសីហនុបានងាយណាស់,នៅពេល

ណាខ្លួនបានធ្វើសហប្រតិបត្តិការជាមួយសីហនុក្នុងឋានៈជាសហការីក្នុងកិច្ចការអ្វីមួយ,ព្រោះខ្លួនតែងតែងតែគិតជា

និច្ចក្នុងចិត្តថាមានតែអញទេជាអ្នកចេះ,តែក្នុងសតិពិតរបស់ខ្លួនវិញមានភាពផ្ទុយជាអ្នកមាន”មានៈហឹនភាព”(។)

បដិវាទកម្មនេះហើយ,ដែលនាំឲមនុស្សក្លាយជា”ជនអាក្រក់”តែម្តង។

៥.ជាអ្នកសីហនុនិយមមាននៅក្នុងអនុស្សាវរីយ៍ស្រាល់យកតែល្អ,គឺអ្វីដែលខ្លួនធ្លាប់រស់សប្បាយក្នុងរយៈពេលមួយដែល

បានផ្សប់រួចស្រេចក្នុងសតិដ៏មានភាពលើសលុបមួយ(paroxysme),នាំឲសតិខ្លួនឈប់បញ្ចូលរូបភាពអ្វីផ្សេងទៀតក្នុង

សតិរបស់ខ្លួន(។)ជនប្រភេទជា”ទត្តបុគ្គល”,គឺជាអ្នកគិតតែខ្លួនឯង,រស់នៅក្នុង”ពេលវេលានៅមួយកន្លែង(ឋិតវន្ត)”,

គឺថាបើសតិខ្លួនបានថតរូប”ភាពល្អ”,ឬ”ភាពអាក្រក់”រួចហើយ,អនុស្សាវរីយ៍នោះ,លែងកម្រើកក្នុងសតិខ្លួនអស់មួយ

ជាជីវិត,បើសិនណាជននោះមិនរកវិធីព្យាបាលរោគតាម”តិកិច្ជា”(thérapie)នោះទេ(។)ជាជនមានរោគសតិឥតដឹង

ខ្លួន,រស់នៅក្នុងពិភពពីរដាច់គ្នា,និងផ្ទុយគ្នាស្រឡេះ,គឺពិភព”អនុស្សាវរីយ៍”,និងពិភព”របស់ពិត”,អ្វីដែលគេគិតឬ

និយាយ,តែងតែផ្ទុយពីអនុស្សាវរីយ៍របស់គេជានិច្ច,ដែលវាក្លាយទៅជាសតិមានភាពលើសលុបរួចស្រេចទៅហើយ។

ជាពិសេសទៅទៀតអ្នកសីហនុនិយមក្នុងភេទទី៥នេះ,គេនាំគ្នាបង្កើតទ្រឹស្តីដ៏ងងឹតមួយ,គឺ”ដើមឈើមួយពុំអាចបិទ

បាំងព្រៃមួយបាននោះទេ(។)ក្នុងទ្រឹស្តីដ៏ចម្លែកនេះ,គឺគេចង់និយាយថា”សីហនុរបញ្ជឲបាញ់អ្នកស្នេហាជាតិ,ឬអ្នក

គ្មានកំហុសពីរបីនាក់,ទង្វើនេះពុំអាចបិទបាំងអំពើល្អដែលសីហនុបានធ្វើនោះឡើយ(។)ប៉ុន្តែពួកជនទាំងនោះនាំគ្នា

ផ្តន្ទាទោសដល់ហ៊ុនសែនដែលវាបានលើកទឹកចិត្តដល់កូនចៅវាឲសម្លាប់អ្នកស្នេហា(។)យើងឃើញថាពួកអ្នកសីហនុ

ប្រភេទនេះ,ទុកការសម្លាប់មនុស្សពីរបីនាក់,ជារឿងធម្មតាមួយតែប៉ុណ្ណោះ,មិនខុសគ្នានឹងពួកខ្មែរក្រហមនោះឡើយ។

ម្យ៉ាងមួយទៀត,ពួកជនទាំងនោះមានជំនឿមួយទៀត,ដែលយើងមិនដែលគិតស្មានដល់ថាអាចមានក្នុងគំនិតអ្នក

ចេះដឹងបាន,គឺថាគេនិយាយថា”ដោយសាស្នាដៃសីហនុបានជាគេបានរៀនសូត្រមាឆនចំណេះ,ហើយអាចមានសញ្ញា

ប័ត្រមួយសំរាប់ជីវិតគេ”(។)ពួកនេះភ្លេចគិតថាវិស័យសិក្សាធិការជាតិ,ជាករណីកិច្ចចាំបាញ់ដែលអ្នកដឹកនាំត្រូវធ្វើ,

មិនមែនជាអំណោយនោះឡើយ(។)និយាយបែបនេះភ្លេចគិតទៅទៀតថាសញ្ញាប័ត្រដែលខ្លួនបានទទួលជាការខិតខំ

របស់ខ្លួនសុទ្ធសាត,មិនមែនជាស្នាដៃរបស់អ្នកដទៃណាមួយឡើយ(។)យើងឮសំដីទាំងអស់នេះ,យើអាចសនិ្នដ្ឋានបាន

ថា,អ្នកសីហនុប្រភេទនេះ,ជា”ទត្តបុគ្គល”,ឲតែអញមានបានអ្វីមួយសំរាប់ជីវិតដែលមានកំរិតរយៈពេលមួយ,អាណា

ស្លាប់ក៏បានដែរ។

គួរឲអនិច្ចាណាស់សំរាប់ជាតិខ្មែរ!

 

ឩប-សង្ហា

 

 

 

 

 

Partager cet article

Repost0
14 novembre 2012 3 14 /11 /novembre /2012 09:01

 

DSC05407 គួរលើកយកមកពិចារណាដែរ

 

ពន្ធុធាតុនៃនយោយបាការបរទេសរបស់សហរដ្ឋអាមេរិក

 

លោកប្រធានាធិបតី,បារ៉ាក់អូបាម៉ា(BarakObama),កាលពីថ្ងៃទី៦វិច្ជិកា២០១២,ត្រូវបានប្រជាពលរដ្ឋអាមេរីកាំង

ជ្រើសរើសជាថ្មី,ក្នុងតំណែងជាប្រធានាធិបតី,សំរាប់អាណត្តិទី២,ដែលជាអណត្តិចុងក្រោយរបស់លោក,ដោយអនុលោម

ទៅតាមរដ្ឋធម្មនុញ្ញអាមេរីកាំង។

យើងអាចចោទជាសំណួរថា,តើអាចមានអ្វីផ្លាស់ប្តូរក្នុងនយោបាយការបរទេសរបស់សហរដ្ឋអាមេរីកក្នុងអាណត្តិទី២

របស់លោកអូបាម៉ា(?)ដើម្បីឆ្លើយនូវសំណួរនេះ,យើងគួរស្វែងដឹងអំពី”ពន្ធុធាតុ”(ADN)របស់សហរដ្ឋអាមេរីក,តើមាន

បែបណា(?)”ពន្ធុធាតុ”(ADN)នោះ,បើនិយាយឲស្រួលយល់គឺគ្មានអ្វីក្រៅពីការស្វែងដឹងអំពី”ទំនៀមទម្លាប់”

(Mœurs)នៃនយោបាយការបរទេសនៃសហរដ្ឋអាមេរីកក្នុងវិស័យទំនាក់ទំនងអន្តរជាតិនោះឯង។

យើងដឹងថា,សហរដ្ឋអាមេរីកជាមហាអំណាចតែមួយគត់ក្នុងពិភពលោកដែលមានលទ្ធភាពអាចធ្វើអន្តរាគមន៏

យោធាក្នុងពិភពលោក,ដោយឥតចាំបាច់ពឹងពាក់ប្រទេសណាមួយឡើយ(។)អនុភាពសហរដ្ឋអាមេរីក,មិនត្រឹមតែ

មានក្នុងវិស័យយោធានោះឡើយ,វាមានស្ទើតែគ្រប់វិស័យ,ដែលគេតែងសម្គាល់អនុភាពរបស់វាក្នុងរូបភាពបីយ៉ាងគឺ៖

អេប៉ូល(Apple),ហូលីវូត(Hollywood),និងហាវារដ៏(Harvard)។

រួមសេចក្តីមកគឺ,បច្ចេកទេសជាន់ខ្ពស់ផ្នែកការឲដំណឹងរហ័ស,វប្បធម៍ប្រជាករ,និងឧត្តមការសិក្សា(។)រូបភាពទាំងបីនេះ

បានជ្រាបក្នុងសតិប្រជាពលរដ្ឋក្នុងពិភពលោក,ហើយគេតែងទុកជាយោងសំរាប់សម្គាល់ភាពទំនើប,និងជឿនលឿនរបស់

សង្គមនិមួយៗក្នុងសាកលលោកនេះ(។)តើឥទ្ធិពលនេះកើតមកពីសហរដ្ឋអាមេរីកធ្វើនយោបាយចក្រពនោះឫ?

យើងដឹងថាក្នុងនយោបាយការបរទេសសហរដ្ឋអាមេរីក,មាន”ពន្ធុធាតុ”(ADN)ពីរផ្ទុយគ្នាគឺ,ធាតុជា”សារហារីនិយម”,

(Messianisme),និងធាតុជា”ឯនិយម”(Isolationnisme)។

តាមលោកអាឡាំងម៉ាំង(Alain Minc-l’âme des nations ),នយោបាយវិទូបារាំង,លោកសរសេរថា៖

បើនិយាយអំពី”សារហារីនិយម”(Messianisme),សហរដ្ឋអាមេរីកមានមនោសញ្ចេញនាជាអ្នកសង្គ្រោះសត្វលោក,

(L’arche,de,Noé),តាមបញ្ចារបស់ព្រះ,ពីគ្រោះថ្នាក់ទឹកជំនន់មួយដែលនឹងមានកើតឡើង(។)ជាប្រជាជាតិមួយ,យោង

តាមការយល់ឃើញរបស់លោកសេវវែសុន(Jefferson),មានជំនឿថាខ្លួនអាចនឹងបង្កើតឋានសួគ៍ក្នុងឋានមនុស្ស,ដែល

ជាស្នាដៃរបស់មនុស្ស(លើកលែងតែពួកមនុស្សខ្ញុំគេ)មានបេសកកកម្មជាអារ្យធម៍ដែលមានជាប់ជាមួយ”វាសនា

ពិសេស”ក្នុងករណីយកិច្ចបង្កើតពិភពលោកថ្មីមួយដែលមានពាណិជ្ជកម្ម,និងសេរីភាពរបស់បុគ្គលនិមួយៗជាគ្រិះ

របស់សង្គមមនុស្ស(។)បើយោងតាមសំដីដ៏ឆ្មើមួយរបស់លោកអាដាមរ៏(Adams),សហរដ្ឋអាមេរិកត្រូវបញ្ញេញគុណ

សម្បត្តិខ្លួនពេញលេញដើម្បីឲប្រទេសឯទៀតយកប្រទេសខ្លួនជាគំរូតាមសមានចិត្តរបស់គេ។

តែបើនិយាយអំពីធាតុជា”ឯនិយម”(Isolationnisme),សហរដ្ឋអាមេរិកមានបំណងការពារអ្វីដែលខ្លួនបានបង្កើត

ឡើងដែលនាំឲប្រេទេសខ្លូន,តាមសំដីរបស់លោកវាស៊ីនតុន(Washington)”ក្នុងពេលមួយប្រទេសយើងនឹងក្លាយជា

ហាអំណាចមួយដែលគ្មាននរណាមួយអាចនឹងធ្វើឲយើងខ្លាចបាននោះឡើយ”(។)តែការចែកដាច់អំណាចរវាង

ប្រធានាធិបតី,និងសភា(Congrès)អាចនាំឲសហរដ្ឋអាមេរិកគ្មានមហិចិ្ជតានយោបាយ,គ្មានទម្លាប់ជាប្រពៃណីក្នុង

វិស័យយោធា,និងមិនព្រមឈរក្នុងជួរ(។)តាមការយល់ឃើញដោយទាញយកឧទាហរណ៏ដែលមានកើតឡើងក្នុងទ្វីប

អឺរុប,មើលឃើញថារបៀបបែងចែកអំណាចរបស់សហរដ្ឋអាមេរិកគឺឈរលើការការពារប្រយោជន៏ផ្ទាល់របស់សហរដ្ឋ

អាមេរិកជាធំ(។)មនោសញ្ចេញនេះកើតមានឡើងតាំងដើមដំបូងនៃប្រវត្តិសាស្ត្ររបស់សហរដ្ឋអាមេរិក,ដោយសារ

ប្រទេសខ្លួនមានការសម្ពាតដោយការសងសឹកពីសំណាក់ទ្វីបអឺរុប(។)ការមិនទុកចិត្តលើទ្វិបអឺរុបនេះ,នាំបង្កើតជា

លទ្ធិនយោបាយមួយក្នុងកំឡុងឆ្នាំ១៨៨២៣មានឈ្មោះថាលទ្ធិមុងរូ(Monroe),លទ្ធិនេះជាការបង្ហាញជាដំបូងនូវការ

មិនព្រមរបស់សហរដ្ឋអាមេរិកគ្រប់ការប៉ុនប៉ងជាថ្មីរបស់ប្រទេសក្នុងទ្វីបអឺរុបណាមួយ,ចង់បង្កើតអាណានិគមនៅ

លើទឹកដីអាមេរិកទាំងពីរ(អាមេរិកខាងជើងនិងអាមេរិកឡាទិន,ឬខាងត្បូង)។

សហរដ្ឋអាមេរិកចាត់ទុកអន្តរាគមន៏ប្រទេសអឺរុបក្នុងអឌ្ឍគោលបស្ចឹម(L’hémisphèreOuest)ជាអំពើឈ្លានពាន

មកលើសហរដ្ឋអាមេរិកតែម្តង(។)ក្នុងលទ្ធិមុងរូ(Monroe)នេះហើយ,ដែលសហរដ្ឋអាមេរិកបានធ្វើការគំរាមទៅលើព្រះ

ចៅណាប៉ូលេអុងទី៣(Napoléon3)ក្នុងសង្គ្រាមប្រទេសបារាំងជាមួយប្រទេសមិញសិក(Mexique)នៅលើទឹកដីមិញសិក,

ដែលឋិតនៅក្នុងអឌ្ឍគោលបស្ចឹម(។)ការគំរាមនេះបានបង្ខំឲព្រះចៅណាប៉ូលេអុងទី៣ដកកងទ័ពបារាំងចេញពីប្រទេស

មិញសិកដោយអាម៉ាស់មុខយ៉ាងខ្លាំង។

 

បើយើងធ្វើការសង្ខេបសំណេររបស់លោកអាឡាំងមុំាង,យើងអាចសន្និដ្ធានបានថានយោបាយការបរទេសសហរដ្ឋ

អាមេរិកមានលក្ខណៈពីរផ្ទុយគ្នាស្រឡះ៖

 

សំរាប់អំណាចនីតិប្រ​​តិបត្តិៈ

គេតែងមានមហិច្ជិតាជួយការពារអ្នកស្រឡាញ់លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យក្នុងពិភពលោកដោយប្រើកម្លាំងយោធាឬកម្លាំង

នយោបាយចេញមុខ,ទប់ទល់នឹងការគំរាមកំហែងកម្លាំងណាមួយមកលើអ្នកស្រឡាញ់លទ្ធិប្រជាធិតេយ្យ។

តែសំរាប់អំណាចនីតិបញ្ញតិវិញៈ

គេតែងតែមានការប្រុងប្រយ័ត្នជានិច្ច,ក្នុងការប្រើកម្លាំងយោធាក្តី,នយោបាយក្តី,របស់សហរដ្ឋអាមេរិកនៅក្រៅពីទឹកដី

របស់គេ(។)នៅពេលណាគេយល់ឃើញថាអន្តរាគមន៏របស់គេអាចនាំនូវផលមិល្អដល់គេ,គេឥតមានការរួញរាបង្ខំឲរដ្ឋាភិបាល

គេ,បញ្ជប់អន្តរាគមន៏នោះភ្លាម។

 

ដូច្នេះ,នយោបាយការបរទេសសហរដ្ឋអាមេរិកជានយោបាយមួយហាក់បីដូចជាផ្ទុយគ្នា(oxymoron)រវាងប្រធានាធិបតី,

និងសភាទាំងពីររបស់សហរដ្ឋអាមេរិក។

យើងអាចយកឧទាហរណ៏សង្គ្រាមអាមេរិកាំងនៅកូរ៉េ,និងវៀតណាមមកបង្ហាញពីនយោបាយអាមេរិកកាំង,ក្នុងការ

ប្រយុទ្ធចេញមុខការពារលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យប្រឆាំងនឹងលទ្ធិកុម្មុយនិស្ត,ដោយសួរជាសំណួរថា,ហេតុអ្វីបានជាមាន

ប្រសិទ្ធិភាពនៅប្រទេសកូរ៉េ,ហើយបរាជ័យនៅវៀតណាម?

សង្គ្រាមនៅវៀតណាម,ជាសង្គ្រាមមួយដែលមានមតិអន្តរជាតិភាគច្រើនយល់ឃើញថាជាសង្គ្រាមអយុត្តិធម៏សំរាប់ប្រជាជន

រៀតណាមដោយសារអំពើអាស្រូវរបស់របបសេង៉ុង(Saigon)ដែលនាំប្រជាពលរដ្ឋអាមេរិកកាំងឈប់គាំទ្រអន្តរាគមន៏យោធា

របស់ខ្លួននៅវៀតណាម,ទោះបីជាអន្តរាគមន៏ឋិតនៅក្នុងបេសកកម្មយក”អំបើល្អប្រឆាំងនឹងអំពើអាក្រក់”ក៏ដោយ(។)នៅពេល

មួយមារយាទសម្ពន្ធមិត្រ,វាអាប់អោនជាងសត្រូវទៅទៀត,ទោះបីរដ្ឋាភិបាលខំលើកពីគុណប្រយោជន៏នយោបាយអាមេរិកាំងក្នុង

សង្គ្រាមនោះបែបណាក៏ដោយ,ក៏ពុំអាចឈ្នះមនោសញ្ចេញនាមតិសាថារណៈប្រឆាំងនឹងសង្គ្រាមនោះបានដែរ។

ហេតុនេះឯងបានជាអាមេរិកកាំងដកខ្លួនចេញពីសង្គ្រាមនៅវៀតណាមក្នុងពេលនោះ។

ជាការអភ័ព្ធណាស់,ប្រទេសខ្មែរយើងក្នុងសង្គ្រាមសាធារណរដ្ឋខ្មែរប្រឆាំងនឹងការឈ្លានពានកងទ័ពវៀតណាមកុម្មុយនិស្ត,ដែល

មានខ្មែរក្រហមជាបរិវា,ទទួលថ្មបាក់ពីអំពើអាស្រូវរបបវៀតណាមខាងត្បូង,ដែលនាំឲមតិអន្តរជាតិ,និងមតិសាធារណៈអាមេរិកាំង,

ឥតគាំទ្រសង្គ្រាមការពារបរិបូរភាពទឹកដីខ្មែរ,និងកសាងរបបលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យសេរីនៅកម្ពុជា(។)មតិសាធារណៈអាមេរិកាំងតែង

ទុកសង្គ្រាមនៅស្រុកខ្មែរក្នុងចន្លោះឆ្នាំ១៩៧០,ដល់ឆ្នាំ១៩៧៥,ជាការបន្តសង្គ្រាមអាមេរិកាំង,និងវៀតណាមខាងត្បូងនៅស្រុកខ្មែរ

តែប៉ុណ្ណោះ។


ហេតុនេះហើយបានជារបបសាធារណរដ្ឋខ្មែរ,ចំពោះមតិសាធារណៈអាមេរិកាំងគេចាត់ទុករបបថ្មីនេះជារបបមួយងាយ

ស្រួលនឹងរំលាយឲក្លាយជាធូលី(régime,friable),នាំឲរបបសាធារណរដ្ឋខ្មែរមានរូបភាពជារបបទន់ខ្សោយជាទីបំផុត

តាំងពីមានកំណើតកើតឡើងមកម្លេះ(régime,anémiée),ដែលជារបបក្រិនលែងប្រែប្រួលកើត(un,régime,sclérosé)

 

សួរថាតើសហរដ្ឋអាមេរិកជាប្រទេសចក្រពត្រឫ?

ដូចយើងបានបញ្ចាក់ខាងលើរួចហើយថា,អំណាចចក្រសហរដ្ឋអាមេរិកបច្ចុប្បន្ន,គឺមិនមែនឋិតនៅលើការគ្រប

សង្កត់ពិភពលោកក្នុងផ្នែកយោធានោះឡើយ,អំណាចចក្រនោះគឺឋិតក្នុងផ្នែកនយោបាយ,សេដ្ឋកិច្ច,ពាណិជ្ជកម្ម,

បច្ចេកទេស,គមនាគមន៏(médiatique),នឹងវប្បធម៍(។)អំណាចចក្រនេះជាលទ្ធផលរបស់របៀបអប់រំ,ដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់មួយ

របស់មហាវិទ្យាល័យ(systèmeuniversitaire),ដែលឥតអាចប្រៀបធៀបបាន,ដែលជារបៀបអប់រំមួយ,នាំបង្កើតក្នុង

សតិយុវជនអាមេរិកាំង,នូវគំនិតប្រជាធិបតេយ្យសេរី,សេរីភាព,សមភាពរវៀងប្រជាពលក្នុងសកលលោក(។)របៀប

អបរំនេះហើយដែលពុំអាចជំរុញសហរដ្ឋអាមេរិកឲក្លាយជាប្រទេសចក្រពត្របាននោះឡើយ។

រួមសេចក្តីមក,ក្នុងអណត្តិទី២របស់លោកអូប៉ាមា,គ្មានអ្វីនឹងផ្លាស់ប្តូរគួរឲកត់សំគាល់នោះឡើយក្នុងនយោបាយការបរទេស

សហរដ្ឋអាមេរិក។

 

សេចក្តីសន្និដ្ឋានៈ បើចង់ឲគេជួយ,លុះត្រាតែយើងមានមារយាទផងដែរ!

 

ឩប-សង្ហា

 

 

Partager cet article

Repost0
12 novembre 2012 1 12 /11 /novembre /2012 05:55

 

Voyage en Indonésie en Juillet 2008 362 គួរលើកយកមកពិចារណាដែរ

 

សេរីភាពក្នុងការបញ្ចេញមតិ

 

សេរីភាពក្នុងការបញ្ចេញមតិនៅតែជាបញ្ហាមួយដ៏សំខាន់ក្នុងបច្ចុប្បន្ន,ក៏ដូចមានក្នុងអនាគតកាលនៅក្នុងប្រទេស

ណាមួយដែលគ្មាននីតិរដ្ឋពិតប្រាកដ,និងគ្មានអភិវឌ្ឍន៏មួយដែលស្របតាមការត្រូវការពិតរបស់ប្រជាពលរដ្ឋ(។)បញ្ហា

នេះរឹតតែកាន់តែជាបញ្ហាពិបាករបស់រដ្ឋាភិបាលក្នុងប្រទេសមួយដែលមានសង្គ្រាមស៊ីវឹល,នឹងសង្គ្រាមជាមួយប្រទេសដ៏

ទៃទៀត(។)បើយើងលើកយកប្រទេសដែលគេយកគោលលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យជាមាគ៍ាសំរាប់ការដឹកនាំប្រទេស,បញ្ហា

សេរីភាពក្នុងការបញ្ចេញមតិមិនមែនជាបញ្ហានយោបាយនោះឡើយ,បញ្ហានេះគេចាត់ទុកជាបញ្ហាគិតយុត្ត

(Juridique),មានន័យថាគឺតុលាការជាអ្នកមានតួនាទីជាមជ្ឈត្តករ(arbitre)ដោយយកច្បាប់ជាតិជាគោលក្នុងការធ្វើ

ការវិនិច្ជ័យ(។)គេអាចនិយាយ,ឬសរសេរអ្វីបានគ្រប់យ៉ាង,ប៉ុន្តែអ្នកនិយាយ,ឬអ្នកសរសេរនោះត្រូវទទួលការការខុស

ត្រូវចំពោះមុខតុលាការ,គឺថាចំពោះមុខច្បាប់ជាធរមាន,ដែលជាច្បាប់សំរាប់ការពារសិទ្ធិសេរីភាពក្នុងការបញ្ចេញមតិ,

និងការការពារដូចគ្នាដែរនូវជីវិតជាឯកជន(vieprivée)របស់បុគ្គលម្នាក់ៗ,និងនីតិបុគ្គល(personne morale) 

ជាទួទៅ,ក្នុងប្រទេសនិយមលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ,គេតែងតែមានក្រមករណីយកិច្ចសាស្ត្រ(codededéontologie)សំរាប់

អ្នកសារព័ត៍មាន,និងអ្នកនិពន្ធ(។)ម៉្យាងវិញទៀត,មតិសារណៈក៏មាននាទីជានិយករ(pouvoirrégulateur)សីលធម៍មួយ

ដែរក្នុងពិភពនៃគំនិត(។)ដូចយើងតែងឮគេនិយាយថាៈ”ខ្ញុំមិនឆ្លើយនូវការបបូលនេះទេ,ខ្ញុំទុកជូនមតិសារណៈជន

ធ្វើការវិនិច្ជ័យទៅចុះ”។

ដើម្បីឲសេរីភាពក្នុងការបញ្ចេញមតិអាចប្រព្រឹត្តទៅបានជាធម្មតា,គឺចាំបាច់ត្រូវមានវត្ថុធាតុដ៏សំខាន់បួនយ៉ាង៖

១.ច្បាប់

២.តុលាការឯករាជ,និងចៅក្រមស្មោះត្រង់(intègre)

៣.អ្នកបញ្ចេញមតិប្រកបដោយសីលធម៍

៤.មតិសាធារណៈមានបក្កភាព(maturité) 

យើងអាចមានច្បាប់ដ៏ល្អមួយពិត,ប៉ុន្តែបើតុលាការគ្មានឯករាជ្យ,ច្បាប់នោះនឹងក្លាយជាឧបករណ៏របស់អ្នកកាន់

អំណាចសំរាប់ធ្វើសម្ពាធទៅលើប្រជាពលរដ្ឋ,ដែលគេឲឈ្មោះថា,អនុគ្តរភាពនៃនីតិវិធីជាគិតយុត្ត(l’hégémoniede

procédurejuridique)។

យើងអាចមានប្រពន្ធតុលាការឯករាជ,តែបើចៅក្រមគ្មានភាពស្មោះត្រង់,ច្បាប់ល្អដែលមាននោះនឹងក្លាយជា

មធ្យោបាយសំរាប់រកលុយរបស់ចៅក្រមនោះហើយ។

យើងអាចមានច្បាប់ដ៏ល្អ,មានប្រពន្ធតុលាការឯករាជ,មានចៅក្រមស្មោះត្រង់,តែបើអ្នកមានសិទ្ធិបញ្ចេញមតិគ្មាន

សីលធម៍,ទោះបីពាក្យបង្កាច់ចេញពីជនឥតសីលធម៍ត្រូវតុលាការផ្តន្ទាទោសតាមច្បាប់យ៉ាងណាក៏ដោយ,យើងត្រូវដឹង

ឲច្បាស់ថាក្នុងសភាពនេះ,ពិតជានឹងអាចមានវិបត្តិអ្វីមួយក្នុងសង្គមជាមិនខាន។

ទីបញ្ចប់,បើសិនជាមតិសាធារណៈគ្មានការយកចិត្តទុកដាក់ចំពោះសិទ្ធិសេរីភាពក្នុងការបញ្ចេញមតិ,ហើយមាន

សត្ថភាពធ្វើការវិនិច្ជ័យតិចតួចពេកលើគ្រប់ដំណឹងដែលគេបានធ្វើការផ្សោះផ្សាយនោះ,គឺយើងដឹងច្បាស់ថាក្នុង

សភាពនេះ,គឺពិតជាបើកទ្វារចំហឲការរំលោភគ្រប់បែបយ៉ាងពីជនជាអ្នកឆ្លៀតទាញគុណប្រយោជន៏ពីកង្វាស់នេះហើយ។

យើងដឹងថាគេច្រើនវាយតម្លៃសមត្ថភាពអ្នកដឹងនាំជាតិតាមកំរិតអត្រាការចូលរួមចំណែកក្នុងកិច្ចការជាតិពី

សំណាក់ប្រជាពលរដ្ឋ(។)គេច្រើនសង្កេតឃើញថាបើអត្រាមានកំរិតទាប,គឺក្នុងជួរអ្នកដឹងនាំជាតិ,ច្បាស់ជាសំបូរទៅ

ដោយជនល្ងង់ខ្លៅ,ហើយនៅក្នុងសង្គមច្បាស់ជាមានបញ្ញវន្តប្រកាសដោយខ្លួនឯងជាច្រើន,ដែលជាជនរស់ជានិច្ចក្នុង

សេវភាព(servitude)

រួមសេចក្តីមក,យើងចង់បញ្ចាក់ថា,ប្រទេសខ្មែរយើងបច្ចុប្បន្នគឺឋិតនៅក្នុងស្ថានភាពដែលបានរៀបរាប់ជូនខាង

លើកនេះឯក(។)គួរបងប្អូនខ្មែរយកទៅពិចារណាចុះ៕

 

ឧប​ សង្ហា

 

Partager cet article

Repost0
10 novembre 2012 6 10 /11 /novembre /2012 08:39

 

Thailand 2009 1 316

LES NOUVEAUX VIETNAMIENS DU CAMBODGE (*) 

Par DY KARETH

22 mars 2008

  

Prologue de Sangha OP

 

   Jadis Français de droit colonial, nous (Khmers) sentions déjà notre dignité s’effriter sous les regards de nos anciens maîtres annamites et siamois. Au moins espérions-nous retrouver un peu de notre grandeur du passé dans nos yeux domestiques. Mais aujourd’hui, il n’y a plus d’yeux domestiques avec plus de cinq millions de colons vietnamiens à regarder : il y a leurs regards sauvages et libres qui occupent notre terre.

  Nous voilà finis, notre grandeur angkorienne, le ventre de l’air, laissent voir leurs entrailles, notre défaite programmée. Si nous voulons faire rompre cette finitude qui nous cloître, nous ne pouvons plus compter sur la valeur de notre race millénaire : Alors dirons-nous, en quoi nous comptons faire pour tenter d’être simplement des hommes libres ?

   En un mot, M. Dy Kareth s’adresse ici à nous, il voudrait nous expliquer ce que les Khmers savent déjà : pourquoi c’est nécessairement à travers l’histoire que le peuple khmer, dans sa situation présente, doit d’abord prendre conscience de lui-même. Cette lucidité est la seule voie de sauvegarde de la Nation khmère.

 

    ធម្ម 

 

Largement connu, le Nam Tiên ou l’Expansion (des Viêtnamiens ou Viêts) vers le Sud, selon l’économiste et historien Lê Thành Khôi, est «la trame» de l’histoire du Viêtnam(1). Le royaume du Champa fut progressivement absorbé par le Viêtnam (ou Dai Viêt, ou Annam) du 11e siècle à 1697, puis le sud du Cambodge ou le Bas-Cambodge appelé plus tard la Cochinchine. Pour justifier leur expansionnisme, les Viêts ont évoqué deux grands motifs : la « poussée démographique » et, surtout, la nécessité de préserver « la sécurité » de leur pays contre les menaces de la Chine(2), quitte à en faire payer le prix fort (des exactions barbares, des massacres, des confiscations de biens et de terres) par les peuples et les Etats voisins plus faibles.

 

Les procédés des rois et empereurs viêts n’ont pas varié d’un siècle à l’autre. Parlant du Champa, et cela est valable aussi plus tard pour le Bas-Cambodge, Nguyên Thê Anh a noté que «l’expansion vietnamienne s’était faite sous des formes diverses : conquêtes militaires, arrangements diplomatiques, mais aussi infiltrations pacifiques par une avant-garde de colons qui venaient défricher les sols que les Chams (puis les Khmers) laissaient à l’abandon». Les « infiltrations pacifiques » se faisaient selon la technique dite de « la peau de léopard », une technique de colonisation précédant l’annexion complète d’un territoire étranger déjà dominé par les forces viêts, mais dont la population autochtone était encore largement majoritaire par rapport aux colons viêtnamiens(3). Nombre de ces colons étaient en fait des « soldats-agriculteurs » chargés d’assurer sur place la sécurité et l’administration de leurs compatriotes et, aussi, de pousser les autochtones à abandonner leurs terres et de s’en aller vers les forêts et les montagnes ou vers l’intérieur de leur pays(4).

 

Au 20e siècle, les communistes viêtnamiens, dès leur formation, ont repris la marche expansionniste des empereurs viêts vers l’Ouest et n’ont pas procédé différemment de ces derniers, pour finalement attaquer et coloniser le Laos et le Cambodge, sous le prétexte des luttes contre « les  impérialistes et les réactionnaires » de tous bords.

 

 

DES « IMMIGRANTS » SINGULIERS

 

Les premiers colons viêts au Cambodge devaient être de cinq cents jeunes gens et cinq cents jeunes filles, en plus du cortège de mandarins et de chefs militaires, qui accompagnaient la princesse viêt Ngoc Van, l’une des filles du  seigneur du Sud (Nguyen) Sai Vuong, pour son mariage en 1618 avec le prince héritier et futur roi khmer (cambodgien) Chey Chettha II (1619-1627). La reine Ngoc Van, habile intrigante, a exercé une grande influence sur la Cour khmère et, à ses appels, des interventions militaires viêts se sont succédées au Cambodge pour soutenir les rois et les princes locaux dans leurs luttes intestines, contre des cessions territoriales successives à la Cour des Nguyen(5). En 1841, l’empereur d’Annam (nom du Vietnam d’alors) a fini par annexer tout le Cambodge à son empire : la capitale Phnom-Penh et toutes les provinces du pays ont même reçu des noms viêts. Mais, quatre ans plus tard, une grande révolte populaire khmère s’est levée et ont attaqué, pratiquement en même temps, toutes les garnisons annamites du pays et chassé le pouvoir impérialiste hors du Cambodge. Tous leurs colons survivants ont dû s’enfuir vers leur pays d’origine, sauf dans certaines zones frontalières du sud où ils étaient encore protégés par des forces viêts(6).

 

Toutefois, vingt ans plus tard, ils ont pu revenir progressivement au sud cambodgien, puis dans l’est et à la capitale Phnom-Penh, cette fois-ci encouragés par la France coloniale devenue maîtresse de la Cochinchine (le Bas-Cambodge) et « protectrice » du reste du Cambodge. Jean Delvert a regretté « la naissance (au Cambodge) d’une importante minorité d’Annamites, sujets et protégés français, estimés à 250.000 en 1951, d’origine essentiellement tonkinoise». C’était «le Protectorat (qui) a favorisé l’immigration annamite ; il a employé des cadres moyens et subalternes annamites dans tous les services administratifs (du Cambodge) et ce dès le début… Le plus grave, sans doute, est que les autorités françaises ont étendu leur juridiction sur tous les Annamites immigrés et nés au Cambodge ; ainsi les Annamites échappaient-ils totalement aux autorités cambodgiennes»(7). Ensuite, lors de la guerre au Cambodge (les communistes viêts et les Khmers Rouges contre les Républicains de Lon Nol) de 1970 à 1975, puis sous le régime des Khmers Rouges de 1975 à 1979, la population civile vietnamienne s’est évacuée encore une fois totalement au Vietnam. Ce n’est qu’après l’invasion victorieuse en 1979 et l’occupation du pays par les forces de Hanoi jusqu’en 1989, que des flots incessants et incontrôlés d’« immigrants socio-économiques» viêts, encouragés et protégés par ces dernières, ont massivement envahi de nouveau le Cambodge.

 

Ainsi, le nombre des Viêts au Cambodge, contrairement à celui des autres étrangers, n’a pas connu une évolution régulière, mais des hausses et des chutes extraordinaires. Selon les chercheurs français, « les Vietnamiens sont ressentis par les Khmers comme un danger, à la différence des Chinois dont la plupart, même au temps du Protectorat français, ont toujours su vivre en symbiose avec les Khmers et se sont assimilés à la société khmère »(8). Les Viêts se méfient des Khmers aussi : pendant les dernières guerres fort meurtrières au Vietnam (celle des Français et, surtout, celle des Américains) presque aucun Vietnamien civil n’était venu chercher refuge au Cambodge. Dans le passé comme aujourd’hui, les Viêts n’émigrent vers le Cambodge que s’ils y sont encouragés, voire poussés par leurs autorités et protégés par les pouvoirs vietnamiens et/ou par les autorités locales du Cambodge. Des « immigrants » d’un genre bien singulier.

 

DE NOUVELLES « INFILTRATIONS PACIFIQUES »

 

Combien sont-ils à l’heure actuelle ? De 1979 à aujourd’hui, si le nombre de la population totale du Cambodge est connu, l’on ignore les chiffres de ses composantes ethniques, en particulier celui des nouveaux Viêts. Les régimes pro-Hanoi du PPRC (Parti Populaire Révolutionnaire Cambodgien), appelé ensuite le PPC (Parti Populaire Cambodgien) de Hun Sen, qui contrôlent strictement tous les villages et quartiers du pays jusqu’à présent, doivent connaître ce chiffre, mais refusent de le rendre public, pour des raisons politiques évidentes.

 

En 1967, Rémy Prud’homme a estimé qu’il y avait «environ 250.000 Vietnamiens, soit un peu plus de 4% de la population totale», tout en rappelant que «dans les années cinquante, l’on sait que la population vietnamienne diminue au Cambodge», suite à l’évacuation (des communistes) du Viêtminh(9). Pour sa part, Jacques Migozzi a évalué qu’au début de 1970 leur nombre à environ 450.000, soit 6,6 % de la population totale de 6.800.000(10). Ce chiffre de 450.000 Vietnamiens est calculé à partir de celui donné par le Protectorat français en 1951, avec un accroissement moyen annuel de 3% pour la communauté vietnamienne, sans tenir compte ni de la baisse de 1954-1955, ni du recensement effectué en 1962. Mais, en 1983, Phnom-Penh, donc Hanoi aussi, a prétendu qu’il étaient « de plus d’un demi million » avant 1969.

 

Jacques Népote a donné une «hypothèse prudente et nuancée» qu’en 1980, après la guerre de 1970-1975, les massacres et les purges de Pol Pot, la dénatalité, le départ des 450 000 Viêtnamiens et les réfugiés cambodgiens à l’étranger, la population du Cambodge serait tombée à quelques 5,44 millions. «Cette estimation, a ajouté l’auteur, ne tient pas compte des pertes liées à l’effondrement du régime Khmer Rouge» (d’au moins 450.000 de morts khmers, selon plusieurs estimations occidentales)… «Ainsi, la population du Cambodge pour la fin de l’année 1980 (peut être évaluée) à quelque 5 millions d’habitants : la moitié des prévisions du temps de paix »(11). Par contre, en novembre 1980, les autorités de la République Populaire du Kampuchéa (RPK) nouvellement installées par Hanoi ont annoncé une population totale cambodgienne de 7 millions d’habitants, soit 2 millions de plus que l’estimation de J. Népote. En 1992, les enquêtes de la Banque Mondiale ont chiffré une population totale du Cambodge à 9.001.315. En 1993, l’organisation onusienne APRONUC (UNTAC), qui était chargée d’organiser les élections générales au Cambodge en mai, a enregistré 4.764.430 électeurs et environ 8.820.800 habitants au total. Or, si l’on se base sur l’étude de J. Népote – avec une croissance annuelle moyenne de 2,2 %(12), sans de nouvelles « immigrations » vietnamiennes et diminué des 450.000 morts de 1979 à 1989 – la population du Cambodge ne dépasserait pas 6.050.000 habitants à la fin de 1992, soit environ 2.950.000 de moins que les 9 millions trouvés sur place par les organisations internationales. Pour la période 1993-2003, avec un taux de croissance redevenu normal, c’est-à-dire à 2,6%, la population totale du Cambodge ne devrait pas dépasser8.024.000 âmes en 2003. Mais, en 2003, le Ministère de l’Intérieur cambodgien donne le chiffre de la population totale de 13.124.000 habitants(13). Nous estimons ainsi qu’en 25 ans (de 1979 à 2004) les nouveaux Vietnamiens au Cambodge sont déjà entre 4,0 et 4,5 millions, c’est-à-dire entre 30% et 35% de la population totale, non pas 1% (100 300 personnes) comme l’ont affirmé les responsables du Gouvernement Hun Sen, et de 1 à 2% - de 100 000 à 300 000 personnes en 2006 – selon les médias officiels de Hanoi(14).

 

Enfin, de 2004 à 2008, des politiciens et les médias indépendants cambodgiens n’ont pas cessé de dénoncer de nouvelles immigrations « illégales » de Viêts au Cambodge, sous une forme ou sous une autre. En effet, les créations successives de « zones économiques spéciales » d’administration commune aux provinces frontalières et l’ouverture de nombreuses portes-frontières entre les deux pays – plus de soixante en 2007, alors qu’il n’y en avait qu’une seule avant 1979, sur une frontière commune de 1 270 Km – ont amplement facilité les infiltrations « pacifiques » des Viêts au Cambodge.

 

 

DES IMMIGRANTS PRIVILEGIES

 

Les invraisemblables chiffres officiels ci-dessus du Gouvernement Hun Sen et de Hanoi peuvent avoir une explication : les Viêts arrivés au Cambodge peuvent se faire attribuer très facilement une carte d’identité nationale cambodgienne, donc très peu sont restés « Viêtnamiens ». D’ailleurs, Michael Benge, un chercheur américain du South East Asian Politics et défenseur des droits de l’homme, a rappelé que « lorsque Hanoi a décidé de retirer ses armées (du Cambodge, en 1989) Hun Sen est intervenu pour donner des terres de culture dans l’est cambodgien à 100 000 soldats viêtnamiens démobilisés, tout en leur accordant immédiatement la citoyenneté cambodgienne »(15). Cette largesse n’était pas fortuite : outre le fait que ces démobilisés pouvaient, en changeant l’uniforme et leurs noms, réintégrer l’armée cambodgienne de Hun Sen, ils devenaient de facto, comme d’autres plus récents « immigrants » viêts, de fervents partisans du parti de ce dernier. Effectivement, le nombre des membres du PPC, qui était de 20 000 environ en 1989 était passé très vite à plus de 3 millions en 1993, puis à 4,1 millions en 2006 et à plus de 5 millions sur les 8 millions d’électeurs inscrits en février 2008(16).

 

Socialement, les nouveaux Viêtnamiens, dès 1979, supposés comme étant d’anciens résidents au Cambodge, et contrairement à des Cambodgiens sortis de l’enfer polpotien, ont le privilège de pouvoir reprendre leurs anciennes places et de s’installer où ils veulent dans le pays. La plupart d’entre-eux, en fait, sont jeunes, sans famille, et sont de véritables aventuriers, arrogants et méprisants. Aux Khmers, ils disent qu’ils sont les « libérateurs du Cambodge de Pol Pot », leur faisant comprendre qu’ils ont tous les droits sur ce pays conquis. Naturellement, ils sont autorisés - ou plutôt dirigés - à occuper toutes les régions riches et stratégiques du Cambodge, dans les zones urbaines et dans les campagnes où sont  présentes les forces d’occupation de Hanoi. Les berges du Mékong et le grand lac poissonneux Tonlé Sap étaient leurs premières destinations. Ils ont investi massivement aussi les grandes villes comme Phnom-Penh, Kampong Chhnang, Kompong Cham, Battambang, Kampot, le port maritime de Kompong Som (Sihanouk-ville) et d’autres grands bourgs comme Neak Loeung ou Takhmau sur le fleuve Bassac. Après la reddition totale des Khmers Rouges en 1996, des Viêts sont venus en grand nombre s’installer à la frontière thaïlandaise, à Poipet à O-Smach et à Pailin même (toujours administrée par d’anciens chefs khmers rouges) et dans la province de Koh Kong. La traditionnelle technique de la « peau de léopard » d’implantation d’émigrés viêts est appliquée de façon systématique.

 

Didier Bertrand, tout en dénonçant vivement les ressentiments « incompréhensibles » des Khmers à l’égard des Viêts, a reconnu, « comme beaucoup d’autres, que pendant la longue période (dix ans) d'occupation du pays, (Hanoi) a tenté une véritable vietnamisation de la vie politique, sociale et culturelle du Cambodge ». Mais, il a justifié l’apport économique et les bons droits communautaires (sociaux et culturels) des « immigrants » viêts qui, dès les années 1980, sont devenus pêcheurs, ouvriers de chantier, artisans, femmes de ménage, prostituées dans les zones urbaines... : « la place des activités économiques des Vietnamiens au Cambodge, que ce soit en matière de commerce et production, d’économie interne ou internationale, apparaît donc comme loin d’être négligeable mais elle n’est pas toujours reconnue par les Cambodgiens de manière positive (pas plus que celle des Arabes en France) alors que les Vietnamiens savent bien que s’ils devaient quitter le pays, le Cambodge souffrirait d’une pénurie de main d’oeuvre qualifiée dans plusieurs domaines ». Des Khmers, pourtant, lui ont répondu que « le rôle économique (des Viêts) est négligeable, ils n’ont pas de rôle économique », une façon de dire que les Khmers n’ont pas besoin de ces derniers pour vivre(17). En tout cas, les nouveaux « immigrants » sont autorisés à exercer une autre activité qui déplaît et inquiète profondément les Khmers : l’exploitation de champs agricoles. Esmeralda Luciolli, qui se trouvait au Cambodge occupé entre 1984 et 1986, a écrit avec justesse que « si avant 1970, on comptait de nombreux pêcheurs et commerçants vietnamiens, l’installation de paysans restait rarissime : aujourd’hui, au contraire, elle est fréquente... La plupart de ces immigrants, venus du sud du Vietnam (dès 1979), s’installent dans les provinces proches de la frontière... et dans des régions (où) non seulement la terre est plus fertile, mais ils sont exemptés d’impôts, dispensés du service militaire – que beaucoup redoutent – et ils échappent aux corvées de défrichage et aux travaux stratégiques imposés à la population khmère ». A l’époque, on trouvait déjà de nombreux paysans viêts dans les provinces orientales khmères de Kampong Cham, de Kandal, de Svay Rieng, de Prey Vèng, et de Takèo(18). L’on trouve maintenant également de nombreux  paysans et grands exploitants agricoles vietnamiens dans les provinces khmères de l’ouest, de Kampong Thom, de Pôthisat et de Battambang, les greniers traditionnels du Cambodge.  

  

C’était prévisible : pendant l’occupation viêtnamienne, les autorités de la RPK ont « recommandé » aux Khmers qui disposaient d’une habitation d’en céder une partie au profit des « frères » vietnamiens qui arrivaient(19). De 1979 à aujourd’hui, avec la remise en cause par Hanoi du tracé de la frontière, les constantes pressions viêtnamiennes (l’insécurité, les interventions policières, les destructions des biens et les confiscations autoritaires) sur les provinces frontalières cambodgiennes sont telles que les paysans khmers des lieux soient résignés à abandonner ou à vendre à prix bradé leurs terrains et leurs propriétés aux paysans viêts et à reculer eux-mêmes vers l’intérieur du Cambodge, sinon à solliciter la nationalité vietnamienne pour pouvoir – pour combien de temps ? - conserver leurs biens et rester sur place. Les autorités cambodgiennes ont toujours laissé faire. A présent, sécurisés par la présence de forces armées de leur pays d’après des accords de « sécurité commune » avec Phnom-Penh, les « immigrants » viêts finissent par être majoritaires dans les provinces cambodgiennes comme Svay Rieng et Prey Vèng, vraisemblablement à Phnom-Penh aussi. De même, ils sont arrivés en masse dans les provinces forestières et agricoles peu peuplées du nord-est comme Stung Trèng, Ratanakiri et Mondulkiri qui sont incorporées depuis 2004 dans une immense zone d’un « Triangle de développement indochinois » et où d’énormes concessions de terres khmères sont accordées par Hun Sen, pour 50 à 70 ans, aux sociétés de plantation d’hévéa dirigées, comme au Laos, par d’anciens militaires viêtnamiens(20).

 

DES « VIÊT-KIÊU » TRES PATRIOTIQUES

 

Déjà en 1983, Hun Sen, sans doute inspiré par ses « experts » de Hanoi, a donné une explication à cette situation : « Avant 1969, il y avait au Cambodge plus d’un demi million de Vietnamiens, dont la plupart était étaient emmenés par les colonialistes français pour travailler dans leurs plantations d’hévéa. Ils travaillaient aussi dans les champs, les usines, sur les fleuves et sur le lac Tonlé Sap, comme cultivateurs, pêcheurs, éleveurs, sauniers, artisans, etc. Ils ont contribué activement au développement de l’économie du Kampuchea. Pendant les jours de la domination des féodaux, des colonialistes et des impérialistes, les résidents vietnamiens se sont unis à tous les groupes ethniques du Kampuchea dans leur lutte pour l’indépendance nationale, la liberté et pour la construction et la défense de leur patrie »(21). Ce qui devait et doit toujours justifier des « droits  historiques » imprescriptibles des Viêts et leur domination au Cambodge.

 

Comparativement, sur les plans social et économique comme sur d’autres, le Vietnam est beaucoup plus développé et plus riche que le Cambodge, mais des Viêts continuent à affluer en grand nombre, quotidiennement, au Cambodge, certains qu’ils sont ici plus favorisés et mieux protégés. En effet, les forces militaires et policières viêts, sauf les plus visibles, n’ont jamais vraiment quitté le Cambodge. Le tout puissant et inamovible patron de la Police nationale cambodgienne, Hok Lundy, est d’origine viêt, de même que quelques grands généraux, hauts fonctionnaires et certains membres du Gouvernement actuel. Sok Kong (un nom de consonance khmère), le véritable maître de l’économie cambodgienne, vient de déclarer qu’il est « fier d’être Viêtnamien ». En provinces, nombre de vice-gouverneurs et de commandants militaires et de la police sont d’anciens « experts » viêts (pendant leur Occupation ouverte de 1979-1989) naturalisés cambodgiens(22).

Mais, les Viêts ne cherchent pas à se mélanger avec les Khmers : ils vivent groupés en des villages très compacts, difficilement accessibles aux non-Viêts, même aux forces de l’ordre cambodgiennes. Des policiers khmers nous ont révélé que « les Viêts gouvernent eux-mêmes leurs villages, assurent leur propre sécurité, règlent leurs conflits entre eux... ». A Phnom-Penh, les cas souvent cités sont les villages viêts de Chhbar Ampeou, Chak Ang-ré, Svay Pak et Tuorl Kork. En 2003, ils ont demandé à créer des sections de leur Association des Vietnamiens du Cambodge (AVC), une organisation sociale pouvant « disposer d'un cachet qui lui est propre », dans Phnom-Penh et dans 18 autres villes et provinces du Cambodge, dont Koh Kong, Stung Trèng et Ratanakiri très peu peuplées de Khmers(23). En janvier 2008, ils ont demandé à ouvrir d’autres bureaux aux villes de Kèp et de Pailin, et dans les provinces relativement désertes aussi de Uddor Meanchey, Mondulkiri et Preah Vihear. Les Viêts sont donc partout au Cambodge. L’AVC est, en fait, la branche « sociale » de la puissante Ambassade du Viêtnam à Phnom-Penh. Son président Chau Van Chi (alias Sum Chi, pour les officiels khmers) est également membre du Conseil national du « Front de la Patrie du Cambodge », un organe du PPC présidé par Chea Sim (président du Parti), Heng Samrin (président de l’Assemblée nationale) et Min Khin (président du Conseil constitutionnel). L’organisation est très influente auprès des Administrations cambodgiennes à Phnom-Penh et surtout en provinces : les autorités doivent d’abord « consulter » ses représentants locaux pour traiter tous les problèmes concernant les Viêts de l’endroit. D’ailleurs, pour le député Son Chhay, « l’immigration des Viêts vers le Cambodge est maintenant plus facile qu’avant encore, grâce à la protection que leur apporte l’AVC »(24).

De son côté, en plus de ses « coopérations fraternelles » et d’incessantes « visites d’échange d’informations » dans tous les domaines sans exception et « à tous les  niveaux »  avec le régime de Phnom-Penh, Hanoi entretient des liens solides avec les Viêt-Kiêu (Viêtnamiens résidant à l’étranger) du Cambodge. Le 1er avril 2004, le PCV a adopté « une résolution visant à impulser le travail à l'égard de la diaspora vietnamienne, tout en contribuant à l'oeuvre d'édification et de défense de la Patrie »(25). En mars 2006, le Premier Ministre viêt Phan Van Khai, en visite au Cambodge, a recommandé aux Viêt-Kieu « d'apprendre le vietnamien à leurs enfants et de conserver l'identité nationale, ainsi que de s'unir pour édifier une vie stable», et a doté l’AVC de 300.000 dollars US pour la réhabilitation des écoles et l'apprentissage du vietnamien(26). En avril suivant, en fêtant à Phnom-Penh le 31e anniversaire de la victoire de Hanoi sur les Américains, ainsi que le 116e anniversaire de la naissance de Ho Chi Minh, Chau Van Chi a déclaré que « les Viêt-Kiêu du Cambodge sont déterminés à contribuer à l’édification du Viêtnam – leur mère-patrie – en un pays prospère », et décidé le lancement de la campagne auprès de ces Viêt-Kiêu à « vivre et suivre l’exemple du Grand Oncle Ho »(27). Il a réclamé d’ailleurs plus d’assistance de la part du Parti et de l’Etat viêtnamiens aux Viêt-Kiêu en difficulté économique ou ayant à faire face aux problèmes administratifs et judiciaires au Cambodge.

 

En août 2007, en visite au Cambodge, le Vice Premier Ministre Pham Gia Khiêm a réaffirmé aux Viêt-Kiêu que « le Parti et l'Etat viêtnamiens ont lancé de nombreuses politiques intérieures et extérieures, afin de défendre les intérêts légitimes des Viêt-Kiêu, de favoriser leur retour au pays pour qu'ils puissent contribuer à l'édification de la Patrie ». Toutefois, il a recommandé aux Viêts du Cambodge « de bien s'intégrer dans leur pays d'accueil, de respecter les lois locales, de stabiliser leur vie, pour pouvoir contribuer leur part au développement du Cambodge et du Vietnam »(28). D’évidence, la politique de « retour au pays » est programmée pour les Viêt-Kiêu des USA, de France ou d’Australie, pour leurs compétences ou pour leurs capitaux. Les Viêt-Kiêu malchanceux ou nostalgiques du Cambodge, eux, savent qu’ils ne sont pas autorisés à rentrer au Viêtnam, en tout cas « ils n’obtiendraient pas de papiers légaux (pour y vivre de nouveau) et leurs enfants ne pourraient y être admis dans les écoles »(29). Hanoi préfère donc apporter toutes sortes d’assistance aux Viêts du Cambodge pour qu’ils restent et s’enracinent plus profondément dans le pays. Puisque leurs compatriotes viennent tous les jours les rejoindre et que l’Empire Viêt est en pleine renaissance.

 

 

(*) in Cambodge. Drames et reconstruction, Revue Conflits actuels, Centre d’études et de diffusion universitaires, 10e année, numéro 20, Paris.

1. : LÊ THANH KHÔI, Histoire du Vietnam, des origines à 1858, Paris : Sudestasie, 1981.

2. FERAY Pierre-Richard, Le Vietnam des origines à nos jours, Paris : PUF, 1996.

3. NGUYEN THÊ ANH,  Le Nam Tiên dans les textes vietnamiens, in Les Frontières du Vietnam : Histoire des frontières de la Péninsule indochinoise, Paris : L’Harmattan, 1989.

4. MASSON André, Histoire du Vietnam, Paris : PUF, 1972.

5. MAK PHOEUN, Histoire du Cambodge, de la fin du XVIe siècle au début du XVIIIe siècle, Paris, EFEO, 1995.

 

6. LECLERE Adhémard, Histoire du Cambodge, depuis le 1er siècle de notre ère, Paris, Geuthner, 1914.

7. DELVERT Jean, Le Cambodge, Paris, PUF, 1983. 

8. DELVERT Jean, Le Paysan Cambodgien, Thèse, Paris, 1961. 

9. PRUD’HOMME Rémy, L’Économie du Cambodge, Paris, PUF., 1969.

 

10. MIGOZZI Jacques, Cambodge, Faits et Problèmes de population, Paris, CNRS, 1973.

11. NEPOTE Jacques, CNRS, Démographie et Société dans le Cambodge des XIXe-XXe siècles, in Mondes en Développement, Paris, Economica, 1979.

12. Moyenne optimiste pour la période 1980-1992 pour un peuple sorti de l’enfer des Khmers Rouges.

13. Publications du Ministère de l’Intérieur, Cambodge, Décembre 2004

14. VIETNAM CULTURAL WINDOW (Magazine), Hanoi, Mai-Juin 2006 - VNA NEWS AGENCY, in English, Hanoi, 05 July 2006.

 

15. BENGE Michael, Cambodia's Killers, FrontPageMagazine.com, March 10, 2006

16. XINHUA, Cambodian ruling party's members surpass 5 million, February 09, 2007,

 

17. BERTRAND Didier, Les Vietnamiens au Cambodge. Relations avec les Khmers et élaboration d'une identité - Étude des modes d'interculturation,  Aséanie, N°2, Novembre 1998, Bangkok, Thaïlande.

18. LUCIOLLI Esmeralda,  Le Mur de Bambou . Le Cambodge après Pol Pot, Régine Deforges, Paris, 1988.

19. REPUBLIQUE POPULAIRE DU KAMPUCHEA, Circulaire-Directive n° 05 SRNN (en khmer)du 26 février 1986, signé par le Premier Ministre Hun Sen..

20. RADIO FREE ASIA, 25/09/2007, Interview de SON CHHAY, Député PSR, par Kem Sos.

21. PEOPLE’S REPUBLIC OF KAMPUCHEA, Ministry of Foreign Affairs, Policy of the People’s Republic of Kampuchea with regard to Vietnamese Residents, September 1983.

22. DY KARETH, Le poids et les mensonges du 7 janvier 1979, Comité des Frontières du Cambodge, Paris, 06 janvier 2008.

23. ROYAUME DU CAMBODGE, Ministère de l’Intérieur, Lettre (en khmer) n°392SC3, du 24 avril 2003, en réponse à Sum Chi, AVC, signée par SA KHENG et YOU HOK KRY, Co-Ministres.

24. RADIO FREE ASIA,13 September 2007, SON CHHAY’s Interview by Kim Pov Sottan.

 

25. AVI, Hanoi, 04/01/2004 -- 18:01GMT+7.

26. AVI, Phnom-Penh, 07 mars 2006.

27. NHAN DAN, April 29, 2006.

28. AVI, Phnom Penh, 22 août 2007.

29. THAYER Nate, Hostile Home: Vietnamese fear expulsion under new law, FEER, October 13, 1994, et: THANH NIEN NEWS (Vietnam), A tough go for Vietnamese on floating houses in Cambodia, Reported by Thanh Dong, February 8, 2007.

 

 

de lui-même. Cette prise de conscience est la seule voie de sauvegarde de la Nation khmère.  

 

Partager cet article

Repost0
5 novembre 2012 1 05 /11 /novembre /2012 12:17

 

images-copie-3 Éditorial MOULKHMER

 

Moulkhmer n° 128,Novembre 1991

   

 

Un château de sable

 

Il faudrait assurément une bonne dose d’optimisme pour croire qu’avec l’accord de paix sur le Cambodge, signé le 23 Octobre 1991, tout va maintenant s’arranger pour le mieux. Le « règlement politique global » destiné à mettre fin au long conflit cambodgien ne règle rien du tout en effet, sinon sur le papier  - comme cela avait déjà été le cas pour un autre accord de Paris, signé le 27 Janvier 1973 avec le même faste - et qui devait, théoriquement, régler le conflit vietnamien. Or on sait quelle succession de tragédie avait engendrée cet accord-là, et il faut bien garder cela en mémoire pour ne pas s’exposer à d’amères désillusions à la suite du récent accord sur le Cambodge.

 

Cet accord doit, en principe, ramener la paix sur tout territoire cambodgien. Mais il s’agit d’une paix immorale, puisque – sous des prétexte très discutables – on y a associé, comme signataires à part entière, les auteurs d’un monstrueux génocide. Lesquels, en d’autres temps, auraient été traduits devant un tribunal international, jugés, condamnés et – pour les plus coupables – promptement envoyés à la potence. Rien de semblable n’a été fait dans le cas du Cambodge, et la paix qu’on nous annonce est donc bien une paix immorale ne peut être qu’une mauvaise paix, et une mauvaise paix ne peut produire que des effets pervers et, inévitablement de nouveaux drames.

 

Mais même en négligeant l’aspect éthique du problème, aspect qui n’a été évoqué d’ailleurs, le 23 octobre, que dans deux discours seulement (U.S.A et Grande-Bretagne), force est de constater que l’accord signé ce jour-là repose sur des bases bien fragiles. Car, en fait, le document principal (d’une quarantaine de pages dans le texte français) est construit sur deux postulats extrêmement hasardeux : la bonne foi et la bonne volonté des quatre « Parties cambodgiennes » signataire (les 4 factions existantes) d’une part, et le bon fonctionnement du « C.N.S. », d’autre part. Or, dans les deux cas, les doutes les plus sérieux sont permis quant à la solidité de ces deux principaux piliers de l’édifice laborieusement échafaudé par la diplomatie internationale.

 

Les quatre factions en effet, depuis 12 ans qu’elles existent, ont surtout montré qu’elles étaient préoccupées essentiellement par le contrôle du pouvoir à Phnom-Penh. C’est leur préoccupation majeure, qui exclut forcément toute idée de coopération sincère entre elles. On sait d’ailleurs – qui pourrait l’ignorer encore aujourd’hui ? – que ces factions se détestent, et que les mots de « réconciliation nationale » n’ont pour elles qu’une signification purement verbale. Dans la réalité, elles sont chacune bien décidées à défendre âprement leurs intérêts respectifs, dans un climat de méfiance et d’animosité qui était facilement discernable pendant leur récent séjour à Paris. Des déclarations faites par M. Hun Sen le 22 octobre et par le Prince Sihanouk le 23 (aussitôt après la signature de l’accord) sont, à cet égard, très significatives. Il est vrai que lorsque l’on a des partenaires comme les Khmers Rouges, la confiance peut difficilement régner.

 

A ce climat de méfiance et aux intérêts divergents s’ajoutent des querelles intestines au sein des différentes factions. Deux d’entre elles, les deux factions dites « non-communistes » sont déjà dans une situation proche de l’implosion. Des clans s’affrontent et se déchirent au sein de ces deux factions, pour lesquelles les questions de personnes – et donc d’intérêts personnels, le plus souvent – jouent un rôle prépondérant. Pour l’une d’elles, le « FNLPK », c’est l’autoritarisme de son leader nominal qui a déclenché une crise interne qui dure depuis 1985, et qui n’a fait qu’empirer d’année en année. Pour l’autre, le « FUNCINPEC », trois clans au moins s’opposent entre eux, et le Prince Sihanouk parait incapable de ramener la concorde au sein de son propre mouvement. Comment pourrait-il alors prétendre « réconcilier » l’ensemble des Cambodgiens dont beaucoup, d’ailleurs, n’oublient pas sa responsabilité personnelle dans toutes les tragédies survenues depuis 1970 ? Quant aux deux autres factions, qui prétendent l’une et l’autre n’être plus communistes, leurs désaccords internes sont moins voyants, elles savent mieux les camoufler, mais il y a lieu de penser qu’ils existent bel et bien.

 

Dans ces conditions, comment fonctionnera le « C.N.S. » - et pourra-t-il seulement fonctionner ? La question se pose dès maintenant, puisqu’on sait déjà que les Khmers Rouges n’ont aucune envie de revenir à Phnom-Penh actuellement et que M. Son Sann, de son côté, est très réticent en ce qui concerne son propre retour. Or si le « C.N.S. », pour une raison ou pour une autre, ne peut pas se réunir dans la capitale cambodgienne le 20 novembre comme prévu, tout l’édifice péniblement échafaudé par l’accord de Paris risque alors de s’écrouler. Il en serait de même, d’ailleurs, si la réunion avait lieu et n’aboutissait qu’à de nouvelles querelles inter-factions.

 

C’est dire combien est fragile un accord qui repose, pour une large part, sur un fonctionnement de ce « Conseil » et sur une « réconciliation nationale » très hypothétique. L’accord « historique » du 23 octobre 1991 pourrait dont fort bien n’être qu’un château de sable, qu’une seule vague suffit à démanteler. La dislocation ou la paralysie éventuelle du « C.N.S » ne constitueraient pas cependant un irréparable malheur pour le peuple cambodgien. Car, d’une part, il s’est bien passé de ce « Conseil » jusqu’à maintenant et, d’autre part, il n’a aucune envie de voir revenir les Khmers Rouges – dans le cadre du « C.N.S. » précisément –.

 

Le non-fonctionnement ou le mauvais fonctionnement de cet organisme composé de factions si peu disposées à s’entendre ne sont, évidemment, que des hypothèses évoquées seulement pour illustrer la fragilité de l’accord de Paris sur le Cambodge. Mais d’autres problèmes, qui ne vont pas tarder à se poser, illustreront aussi cette fragilité. Notamment en ce qui concerne le contrôle du cessez-le-feu annoncé le 24 juin dernier. Comment s’effectuera ce contrôle et par quels moyens ? Qui pourra se charger d’un désarmement réel des forces des différentes factions, et surtout de celles des Khmers Rouges ? On ignore tout, du reste, des moyens et effectifs que l’O.N.U. engagera pour effectuer ce désarmement et pour mener à bien les nombreuses autres tâches que l’accord de paix lui assigne, puisque cet accord ne fournit guère de précisions et ne donne aucun chiffre à ce sujet.

 

Sans doute, faut-il se féliciter, malgré tout, des bonnes intentions qui abondent dans l’accord en question. Mais sans trop d’illusions, surtout si l’on garde en mémoire le triste sort qu’a connu l’accord du 27 janvier 1973 sur le Vietnam. On ne peut manquer de noter, par ailleurs, que l’accord de paix sur le Cambodge présente de nombreuses et graves lacunes. Ainsi, par exemple, le document principal ne contient, en tout et pour tout, que 5 lignes au chapitre des garanties internationales (article 18). Il y a bien, il est vrai, un document séparé sur le même sujet, mais si vague et si inconsistant qu’on est forcé de comprendre que ces « garanties » ne sont guère autre chose que du vent. Quant aux autres lacunes du document principal, elles sont tout aussi préoccupantes. Il en est ainsi, entre autre, du problème des « colons » vietnamiens, auquel l’accord ne consacre pas une ligne. Et on pourrait aisément multiplier les exemples.

 

D’où la question qui se pose dès maintenant : combien de temps va pouvoir tenir un tel château de sable ? Trois mois, six mois, ou bien un an ou deux ? L’avenir seul le dira, mais il est vraisemblable que la réponse ne se fera pas attendre pendant des années. Elle viendra à court ou moyen terme. D’ici là le Cambodge connaîtra peut-être un certain répit, jusqu’à des élections qui n’offriront pas à son peuple des choix bien réjouissants, et ce sera toujours autant de gagné. Mais pendant ce répit, et dans l’attente de l’écroulement presque inéluctable du château de sable, il faudra savoir préparer l’avenir. En comptant d’abord sur soi-même plus que sur l’O.N.U, qui ne fera aucun miracle et qui commettra une erreur monumentale si elle continue de confondre le cas du Cambodge avec celui de la Namibie. Il n’y a rien de commun en effet entre les deux situations, et l’autorité onusienne de tutelle (APRONUC) finira bien par s’en apercevoir en 1992, quand elle sera à pied d’œuvre. Il faut souhaiter seulement qu’elle ne s’en apercevoir pas trop tard, lorsque les nouveaux drames résultant d’une paix mal faite ne seront déjà plus évitables.         

 

 

MOULKHMER

 

Partager cet article

Repost0
3 novembre 2012 6 03 /11 /novembre /2012 07:17

 

ធម្ម ឯកសារជាកំណត់ការចងចាំរបស់អ្នកស្នេហាជាតិ

 

ឈ្នះធ្វើស្តេច ចាញ់ធ្វើសេដ្ឋី

 

សំបុត្រប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរនៅភ្នំពេញធ្លាប់បានចុះផ្សាយក្នុងព្រឹត្តិប័ត្រ”មូលខ្មែរ”,លេខ១៣០,ខែមីនា១៩៩២

 

 

យើងចុះផ្សាយសំបុត្រនេះឡើងវិញ,ដោយចង់បញ្ចាក់បង្ហាញថា២០ឆ្នាំកន្លងមកតើស្ថានភាពនៅស្រុកខ្មែរមានអ្វីខុសពីឆ្នាំ

១៩៩២ដែរឬទេ?

ស្ថានភាពនៅដដែល,បូកនឹងយួនរាប់លាននាក់មករស់នៅក្នុងស្រុក,ហើយពួកគេក្លាយជាម្ចាស់ស្រុកខ្មែរ!

 

ពាក្យស្លោកលោកហ៊ុនសែនបាននិយាយថាឈ្នះធ្វើស្តេចចាញ់ធ្វើសេដ្ឋី(។) គ្រប់ជំនាន់មិនដែលឃើញទាល់តែសោះអំពើ

ពុករលួយ,គ្រប់បែបយ៉ាងនៅភ្នំពេញ,ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរកំពុងស្រេកឃ្លាននៅសន្តិភាព,និងគោរពសិទ្ធិមនុស្ស,តែផ្ទុយ

ទៅវិញអំពើពុករលួយគ្រប់ក្រសួងកៀបសង្កត់មកលើប្រជាពលរដ្ឋ,ហើយនាំគ្នាលក់អាគា,និងក្រសួងមន្ទី,ឬក៏រិបអូស

យកផ្ទះប្រជាពលរដ្ឋ,យកទៅលក់ស្រេចតែក្បាលចិត្តរៀងខ្លួន,ប្រជាពលរដ្ឋរាប់សែននាក់គ្រោះថ្នាក់ទឹកជំនន់,រកតែ

អង្ករច្រកឆ្នាំងគ្មាន,ស្ទើរតែដាច់ពោះស្លាប់,គេយកអំណោយរបស់អង្កាមនុស្សធម៍យកទៅលក់ពេញផ្សារអូឬស្សី,អ្នក

ណាស្លាប់ឯណាក៏ស្លាប់ចុះ,ឲតែគ្រួសារអញ,ប្រពន្ធកូនអញ,និងបក្សពួកអញរស់បានហើយ,រដ្ឋមន្រី្តម្នាក់ៗលក់ដី,លក់ផ្ទះ

លក់មន្ទីចាត់ការរាប់រយគីឡួមាស,គិតទៅកូនខ្មែរកម្មណាស់,គេចពីយួន,មកជួបអាពត,គេចពីអាពត,មកជួប

យៀកកុង(។)មេដឹកនាំរបស់កូនខ្មែរ,ធ្វើនយោបាយសំលាប់ប្រជាពលរដ្ឋ,បង្វែងដានខ្មែរហើយបង្ខំឲកូនខ្មែរបែមក

លុតក្រាបថ្វាយបង្គំសុំរស់ក្រោមបាទជើងគេតទៅទៀត,រហូតហ៊ុនសែនសុំស្តេចធ្វើឪទៀតផង,មែនរាស្ត្រចង់ធ្វើ

ស្តេចណាស់,តែស្តេចមិនមែនចង់ធ្វើរាស្ត្រទេ,គេសម្លឹងឃើញប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរដូចសំរាមជាប់បាទជើង,មិនស្មើផង(។)

ខ្លួនឯងថាឲគេធ្វើតាមខ្លួន,គេតវ៉ាខ្លះ,យកគេទៅដាក់គុក,ឬសម្លាប់គេចោល,គមនិតចាស់កំរិលរបៀបនេះវិលត្រ

ឡប់មកគំរៀមគំហែងកូនខ្មែរតទៅទៀតហើយ(។)កូនខ្មែរគេចពីរបបមួយ,មកជួបនឹងរបបមួយ,ឆ្នាំ១៩៥៣វឹលត្រ

ឡប់មកវិញ,ច្បាប់ទំលាប់របស់គេបង្កើតមក,គេមិនបាននាំគ្នាតាមទេ,គេយកទៅទ្រាប់គូតអង្គុយអស់ហើយ,ច្បាប់

គេនៅនឹងបបូរមាត់,គេនិយាយទៅវិញ,ត្រង់ណាទៅហៅថាច្បាប់,អំពើព្រៃផ្សៃលួចប្លន់,កាប់សម្លាប់,យកទ្រព្យសម្បត្តិ,

ចាប់កូនក្រមុំប្រជាពលរដ្ឋយកទៅធ្វើបាប,ឬចាប់កូនស្រីគេយកទៅដាក់គុក,ហើយឲឪពុកម្តាយយកប្រាក់ទៅលស់

យកមកវិញ(។)ពួកអ្នកប្រព្រឹត្តិអំពើរបៀបនេះ,គឺពួកទាហានភ្នំពេញប្រចាំការនៅខេត្តកំពង់ចាមកងពលលេខ៣៣,

និង៣៥,ហើយពួកខ្មែរក្រហម(។)ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរសែនវេទនាណាស់,ឪកំពុងស្រែកទាមទាររកសន្លឹកឆ្នោត,ប្រជាពលរដ្ឋ

ខ្មែរហើបមាតមិរួច,ឬមិដឹងនិយាយប្រាប់នរណាឲជួយខ្លួនទេ(។)ពាក្យថាសន្តិភាពឮរួចហើយតែមិនទាន់បានឃើញ

ទេ។

សេចក្តីអំពាវនាវរបស់ខ្ញុំបាទ,ក្នុងនាមខ្ញុំជាកូនខ្មែរមួយរូបដែរនោះ,សូមបងប្អូនរួមឈាមទាំងអស់នៅខាងក្រៅ

ប្រទេស,ហើយចេះដឹងច្បាប់ទំលាប់ច្បាស់ពិត,ហើយស្គាល់នូវសេចក្តីវេទនារបស់កូនខ្មែរពិតៗ,សូមមេត្តាវឹលមកជួយ

កូនខ្មែរឲបានរួចផុតពីសេចក្តីវេទនានេះផង(។)ខ្ញុំនិយាយនេះគឺរឿងពិត,បើលោក,ឬលោកស្រីបានអញ្ញើញមកស្រុក

យើងតាមជនបទ,ឬស្រុកស្រែចំការដូចរូបខ្ញុំ,ប្រាកដជាអស់លោក,លោកស្រីឈឺក្បាលជាងខ្ញុំទៅទៀត។

សូមបងប្អូនរួមឈាមរបស់ខ្មែរយើងនៅបរទេស,កុំភ្លេចកូនខ្មែរនៅក្នុងប្រទេសដែលកំពុងរងទុក្ខវេទនា។

សូមអរគុណ,ពីកូនខ្មែរមួយរូប,នៅក្នុងប្រទេសខ្មែរ៕

 

សរសេរដោយខ្មែរអនាមិកម្នាក់

Partager cet article

Repost0

Présentation

  • : Le blog de Sangha OP
  • : រូបថតកាលជានិសិត្ស នៅសាកលវិទ្យាល័យ ភ្នំពេញ -មហាវិទ្យាល័យ អក្សរសាស្ត្រ និង មនុស្សសាស្ត្រ (ផ្នែកប្រវត្តិសាស្ត្រ) - ទស្សវត្សរ៏ ៧០
  • Contact

Recherche

Liens