Overblog
Suivre ce blog Administration + Créer mon blog
18 décembre 2012 2 18 /12 /décembre /2012 09:00

មាន ពាក្យ បី យ៉ាង : ប្រជារាស្ត្រ, ប្រជាពលរដ្ឋ និង ប្រជាជនដែល ខ្មែរ យក មក ប្រើ សំរាប់ សំគាល់ សហពន្ធ ជាតិ ខ្មែរ។ សួរថា តើ ការ ឲ ឈ្មោះ បី យ៉ាង នេះ មាន ន័យ ខុសគ្នា បែបណា ? យើង សាងល្បង យក ពាក្យ ទាំង បី នេះ មក ធ្វើ វិភាគ ដើម្បី ស្វែង រក ធាតុ ពិត របស់ ពាក្យ នីមួយៗ : ប្រជារាស្ត្រ ជា ពាក្យ ឲ ទម្ងន់ ទៅ លើ អត្ថរស ពីរ យ៉ាង គឺ, អត្ថរស នៃ វណ្ណៈ ក្នុង សង្គម និង អត្ថរស នៃ ប្រវត្តិសាស្ត្រ។ បើ យើងប្រើ ពាក្រ រាស្ត្រ គឺ ជា ពាក្យ គូ នឹង ពាក្យ ក្សត្រ ឬ ស្តេច, ដូច្នេះវា បង្ហាញ នូវ រូបភាព ជា វណ្ណៈ នៃ មនុស្ស ក្នុង សង្គម នោះ ឯង។ តែ ពាក្យ នេះ ក៏ មាន អត្ថរស ជា ប្រវត្តិសាស្ត្រ នោះ ដែរ ព្រោះ ថា ពាក្យ នេះ ខ្មែរ យើង ធ្លាប់ តែ ប្រើ អស់ ច្រើន សតវត្ស រួចមក នៅ ក្នុង របប រាជានិយម។

 

Thailand 2009 1 037 គួរលើកយកមកពិចារណាដែរ

 

 

Partager cet article
Repost0
13 décembre 2012 4 13 /12 /décembre /2012 19:17

តាមឯកសារ ផ្សាយដំណឹង របស់គណបក្សសមរង្ស៊ី នៅប្រទេសបារាំង លេខ ១៨៦ បានដកស្រងអត្ថបទពីដើមអម្ពិល, សរសេរថា : « នៅបាវិត គេប្រើភាសាវៀតណាម និង អង់គ្លេស ជាផ្លូវការក្នុងពិធីសម្ភោធ កាស៊ិណូ ឈ្មោះ goodluck 9 »។ តើមានអ្វីគួរឲភ្ញាក់ផ្អើលដែរឬទេ? ចំពោះយើងវិញ, យើងមើលឃើញថាខ្មែរយើងទេ ដែលទុកឲយួនមើលងាយភាសាខ្មែរ ដែលជាភាសាជាតិ ជាអត្ថសញ្ញាណសំខាន់ នៃជាតិសាសន៏ខ្មែរ។ មិនចាំបាច់ស្វែងរកឧទាហរណ៏ឆ្ងាយឯណាទេ បើយើងមាន អាសយដ្ឋាន « សំបុត្រ e.mail ក្នុងបណ្តាញអ៊ិនធឺណិត, យើងឃើញខ្មែរ, តាមយើងស្មានមើលទៅ សុទ្ធតែចេះខ្មែរ, សរសេរឆ្លងឆ្លើយគ្នា អំពីនយោបាយខ្មែរ ដោយប្រើភាសាបរទេស ជាមធ្យោបាយសំរាប់ប្រស្រ័យទាក់ទងគ្នាទៅវិញទៅមក។ សេចក្តីខាងក្នុង នៃការឆ្លងឆ្លើយគ្នារវាងខ្មែរនឹងខ្មែរនោះ វាមានគុណភាពល្អណាស់ទាំងក្នុងការប្រើភាសាបរទេស និង គំនិតដ៏ឧត្តុងឧត្តម នៃការស្នេហាជាតិ ដែលនាំឲយើងមានការរំភើបចិត្តណាស់ ឃើញការចេះដឹងរបស់ខ្មែរទាំងនោះ។ តែបើយើង យកមកពិចារណាបន្តិច

Thailand-2009-1-037.jpg ប្រតិកម្មរហ័ស

 

 

Partager cet article
Repost0
9 décembre 2012 7 09 /12 /décembre /2012 10:48

ខ្មែរយើងតែងតែមាន មោទនភាព អំពីអតីតកាលប្រកបដោយ កិត្តិនុភាពខ្មែរ, ជាពស្តុតាង យើងឃើញថា តាំងពីប្រទេសខ្មែរ បានទទួលឯករាជ្យ ពីបារាំងមក អ្នកដឹកនាំខ្មែរគ្រប់របបនយោបាយ តែងតែយក ប្រសាទអង្គរវត្ត ជាបដិរូបជាតិខ្មែរ, លើទង់ជាតិរបស់ប្រជាជាតិខ្មែរ, គេតែងយករូបប្រាសាទអង្គរវត្ត ទុកជា វត្ថុដ៏ប្រសិទ្ធិសំរាប់ធ្វើអច្ជាវ័ទ (ការគោរព), រំលឹកជាកំណត់ នូវការចងចាំ នូវភាពថ្កុំថ្កើងខ្មែរ ពីអតិតកាល។ តែយើងដឹងថា អង្គរវត្ត ត្រូវបានអ្នកដឹកនាំខ្មែរយើង ធ្លាប់បានបោះបង់ចោល ហើយទុកជា កន្លែងឧត្បាតសំរាប់ជាតិខ្មែរ :

Partager cet article
Repost0
2 décembre 2012 7 02 /12 /décembre /2012 16:35

images-copie-3 Éditorial MOULKHMER

 

Moulkhmer n° 130, Mars 1992

  

 

Pénible attente

 

Plus de quatre mois après sa signature, on pouvait avoir l’impression que l’accord de Paris sur le Cambodge, du 23 octobre 1991, n’était déjà plus qu’un mythe et qu’il ne deviendrait jamais une réalité. Sa traduction dans les faits et sur le terrain est, en tout cas, d’une lenteur désespérante. Rien ne bouge, rien n’avance, les semaines passent et on en est toujours à se demander si les ambitieux projets de l’O.N.U finiront par se concrétiser un jour. Autrement dit, si la fameuse 3Autorité transitoire des Nations-Unies (APRONUC) finira par exister là où elle doit être : au Cambodge, et non pas à New-York dans les tiroirs du secrétariat général onusien. Car la réalisation de l’accord de paix dépend essentiellement de l’existence de cette « APRONUC », de son déploiement et de son action au Cambodge pendant une période de 15 à 18 mois (comme l’accord le prévoit). Sa mission préparatoire (MIPRENUC), qui est sur place depuis le début du mois de novembre dernier, n’est, en effet, qu’une simple « poire pour le soif », sans autorité et sans grands moyens, et donc sans utilité véritable. Ce n’est qu’une présence onusienne purement symbolique, et rien de plus. Les choses ne pourront bouger que si l’APRONUC vient enfin prendre la relève, pour jouer le rôle qui lui dévolu par l’accord de Paris. Mais quand viendra-t-elle ?...

 

A vrai dire personne n’en sait rien aujourd’hui. Et cela pour la bonne raison que l’O.N.U n’a toujours pas l’argent nécessaire pour le financement de son APRONUC et des importantes opérations qu’elle devra mener à bien. Il faudra pour cela la bagatelle d’un milliard de dollars, au minimum. En attendant d’avoir obtenu cet introuvable milliard, le nouveau Secrétaire Général de l’O.N.U, M. Boutros Ghali, se contenterait déjà de 200 millions de dollars pour un premier démarrage. Mais cette « modeste » somme n’avait pas pu encore être trouvée au début de février, malgré diverses promesses de contributions bénévoles. On commençait alors à mieux comprendre pourquoi le poste, peu enviable, de chef de l’APRONUC avait été refusé par le diplomate qui était en charge du dossier cambodgien à l’O.N.U jusqu’à la signataire de l’accord de Paris, M.Raffeudin Ahmed. Il devait savoir, mieux que personne, à quoi s’en tenir sur l’inaptitude de l’O.N.U. à financer de vaste opérations au Cambodge. Le haut fonctionnaire onusien qui a accepté le poste à sa place, M. Akashi (Japon), donne déjà des signes d’impatience et doit sans doute se poser des questions. Peut-être se demandera-t-il bientôt dans quelle galère il s’est embarqué en acceptant de devenir le « patron » d’un organisme qui n’existe encore que sur le papier.

 

Cette pénible situation était pourtant prévisible, puisque l’accord de Paris ne contenait aucune disposition précise quant au financement de l’APRONUC – s’étant borné, à ce sujet, à faire appel à « la générosité de la communauté internationale ». Ce qui constituait un pari hasardeux, c’est le moins qu’on puisse dire. Au demeurant le même accord n’indiquait nulle part avec précision à quelle date devait commencer réellement la mission de l’APRONUC. Tout avait été laissé dans le flou, avec un abondant usage du conditionnel, et l’on voit ce que cela donne aujourd’hui. On en est à parler d’avril ou mai prochain, sinon d’une échéance plus lointaine, pour le déploiement complet de l’APRONUC au Cambodge. Le Prince Sihanouk, qui doit tout de même être plus ou moins informé, a d’ailleurs annoncé récemment qu’il sera absent de Phnom-Penh en mars et en avril. Ce qui donne à penser qu’il sait que l’APRONUC ne sera pas encore à pied d’œuvre pendant ces deux mois-là. Il va donc profiter, s’il n’a pas changé d’idée entretemps, pour s’évader un peu de sa cage dorée et aller séjourner, comme il se doit, à Pékin et à Pyongyang chez ses chers amis les communistes chinois et nord-coréens.

 

Dans l’attente prolongée de l’hypothétique arrivée de l’APRONUC, la situation à Phnom-Penh et dans l’ensemble du pays ne s’améliore évidemment pas. Le processus de paix est devenu en fait un processus de pourrissement qui, à plus ou moins long terme, ne pourra profiter qu’aux Khmers Rouges si l’O.N.U ne se décide pas à venir remplir enfin sa mission. Les auteurs du génocide sont bien présents dans la capitale en tout cas, et apparemment bien protégés cette fois. Pour les protéger encore mieux sans doute, le C.N.S. a même décidé le 26 Janvier, sur la proposition du Prince, qu’ils pourront s’installer au Palais Royal. Ce qui constitue, il faut bien le dire, le comble de l’infamie si l’on garde en mémoire l’étendue des crimes qu’ils ont commis à l’encontre du peuple khmer. Mais on savait déjà, il est vrai, que ce n’est pas le souci de la dignité qui étouffe les membres de ce C.N.S.

 

On peut se demander, par ailleurs, à quoi vraiment cet organisme. Car le bilan de ses activités et de ses peu nombreuses réunions est bien maigre depuis son installation à Phnom-Penh. En fait c’est toujours le gouvernement en place qui gouverne, et qui s’est même offert le luxe d’un remaniement ministériel le 31 Janvier. Un remaniement édifiant, car placé sous le signe du népotisme avec la nomination de deux nouveaux vice-premiers ministres dont l’un est un des fils de Sihanouk et l’autre le beau-frère de Chea Sim. Petites affaires de famille, qui ne sont d’aucune utilité pour le peuple cambodgien. Lequel n’a toujours pas son mot à dire, en attendant l’avènement d’un problématique régime démocratique à l’issue d’élections libres promises par l’accord de Paris et qui paraissent, elles aussi, bien problématiques. Deux attentats contre des opposants au régime de Chea Sim et Hun Sen, à la fin de janvier, ont montré du reste que la démocratie à Phnom-Penh et la liberté d’expression des citoyens khmers n’étaient pas pour demain.

 

Quant à la situation économique, elle reste ce qu’elle est – c’est-à-dire tout simplement catastrophique. Et la situation sanitaire est pire encore, si l’on se réfère à une déclaration très pessimiste faite par l’O.M.S. à Genève le 4 Février. Il en sera ainsi, fatalement, tant que l’O.N.U n’aura pas la volonté, et les moyens, de s’occuper sérieusement des problèmes cambodgiens les plus urgents en conformité avec la « déclaration sur le relèvement et la reconstruction du Cambodge » contenue dans l’accord du 23 octobre dernier. Or, pour le moment du moins, cette déclaration reste lettre morte, comme d’ailleurs la quasi-totalité de l’accord en question.

 

On s’aperçoit ainsi que les craintes que nous avions exprimées ici même à maintes reprises quant à une application scrupuleuse de l’accord de paix n’étaient pas injustifiées. Plus le temps passe et plus on est obligé de se remémorer le triste sort de l’accord de Paris du 27 Janvier 1973 sur le Vietnam. Un accord qui n’aura jamais été autre chose qu’un « chiffon de papier », porteur seulement de nouveaux malheurs affreux pour toutes les populations de la péninsule indochinoise. Or nous avion aussi rappelé l’inanité de cet accord de 1973 à l’époque où l’accord de 1991 était sur le point d’être signé. Rappel sans illusion, car il apparait évident que les deux accords avaient été conçus dans le même esprit. Autrement dit pour n’être ni respectés ni appliqués, mais pour permettre seulement à certains pays signataires de se donner bonne conscience tout en se débarrassant de conflits régionaux dont ils ne voulaient plus entendre parler.

 

Naturellement on ne peut que souhaiter s’être trompé en établissant un parallèle entre les accords de Paris de 1973 et de 1991. Rien ne serait plus rassurant pour le Cambodge que d’avoir commis une erreur d’analyse à ce sujet. Mais, malheureusement, cette erreur n’apparait pas jusqu’à présent puisqu’on en est toujours à attendre l’arrivée de l’APRONUC et la mise en application  véritable de l’accord du 23octobre. Or pendant cette période d’attente prolongée, la situation au Cambodge ne peut qu’empirer dans tous les domaines. Les pays signataires, qui ne sont pas moins de 18 (en ne tenant pas compte des 4 factions cambodgiennes), ne semblent cependant pas s’en émouvoir énormément. Ils ont d’autres soucis sans doute, et considèrent  peut-être qu’ils en ont déjà fait assez en formulant – dans l’accord en question – une litanie de vœux pieux sans se préoccuper des moyens concrets de leur réalisation. S’il en était ainsi, il aurait mieux ne pas signer cet accord, pour ne pas faire naître chez les Cambodgiens des espoirs déjà transformés en une profonde désillusion.

 

Les prochains mois verront-ils les choses évoluer, et si oui dans quel sens ? Personne ne saurait le dire aujourd’hui, tout restant suspendu à l’arrivée de la fantomatique APRONUC. Mais même si celle-ci finit par arriver un jour, que pourra-t-elle faire de bénéfique pour le Cambodge ? Rien, en définitive, puisque sa mission ne sera pas de débarrasser le peuple cambodgien de quatre factions dépourvues de toute légitimité mais, au contraire, de les maintenir en place au nom d’une hypocrite « réconciliation nationale ». Comme s’il pouvait y avoir une réconciliation entre tout un peuple victime du génocide et des factions composées des auteurs de ce crime inexpiable  et de gens qui furent leurs associés, à une époque ou à une autre, entre 1975 et 1991 ! Avant de nous envoyer l’APRONUC, qui ne pourra traiter qu’avec ces factions abusivement légitimées sous l’étiquette du « CNS », l’O.N.U ferait donc bien de s’interroger au moins une fois sur les aspirations d’un peuple qui n’a jamais été consulté lorsque fut élaboré un accord qui prétend fixer son avenir.

 

Mais on sait déjà qu’elle n’en fera rien, puisque cet accord n’a été conçu qu’en fonction des intérêts des quatre factions et, plus encore, de ceux de leurs « sponsors » étrangers. On se trouve donc en présence d’un cercle vicieux, qui ne pourrait être rompu que si l’O.N.U consentait à « revoir sa copie » en ce qui concerne le Cambodge – ce qui parait, hélas, fort improbable…                           

             

MOULKHMER
Partager cet article
Repost0
28 novembre 2012 3 28 /11 /novembre /2012 15:37

 

DSC05407 ប្រតិកម្មរហ័ស

 

លោកហ៊ុនសែនកំពុងយល់ច្រឡំ

 

ថ្មីៗនេះលោកហ៊ុនសែន,ហាក់បីដូចជាក្អេងក្អាងសប្បាយណាស់,ដើរនិយាយពីកន្លែងមួយទៅកន្លែង,ពីរបៀបថ្លែងមួយ

ដោយនឹកស្មានថាវាជារូបមន្តស័ក្កិសិទ្ធិ,ដែលពួកខ្លួនរកឃើញ,សំរាប់ឆ្លើយទៅលោកអូបាម៉ាឲទាល់និយាយតបមិនរួច,

របៀបថ្លែងនោះគឺៈ”នៅស្រុកខ្មែរឥតមានអ្នកទោសនយោបាយទេ,គឺមានតែអ្នកនយោបាយមានទោសពីបទបំពាន

ច្បាប់រដ្ឋ”។

 

សំដីលោកហ៊ុនសែននេះ,យើងសួរថា,តើគាត់យល់ន័យច្បាស់ទេពីន័យ”អ្នកទោសនយោបាយ”(។)តាមការសង្កេតរបស់

យើង,យើងឃើញថាលោកហ៊ុនសែននិយាយពាក្យខាងលើនេះដោយឥតបានគិតអ្វីនោះឡើយ,ហើយជាពិសេសទៅ

ទៀត,ខ្លួនឯងនឹងស្មានទៀតថាជា”សំដីជាអាវុធនយោបាយ”មួយ,វាយប្រហារលោកអូបាម៉ាប្រកបដោយជោគជ័យ,

ដើរនិយាយអួតថាខ្លួនជាអ្នកនយោបាយមានការពិសោធន៏,មានថ្វីដៃ,ជាអ្នកដឹកនាំវៃឆ្លាតម្នាក់(។)ចំពោះយើងវិញ,

សេចក្តីវៃឆ្លាតរបស់លោកហ៊ុនសែន,គឺឆ្លាតនៅតែក្នុងទ្រង់ងងឹតរបស់យួន,ដែលមានសុទ្ធតែមនុស្សមានខួរក្បាល

ជាតិរច្ជាន,ចេះស្តាប់តែសម្លេងឆ្កែកាចព្រុសតែប៉ណ្ណោះ,ហើយសំឡេងព្រុសនោះ,គឺសំដីលោកហ៊ុនសែននេះឯង។

 

សូមលោកហ៊ុនសែនជ្រាបខ្លះអំពីអត្ថន៏យនៃពាក្យ”អ្នកទោសនយោបាយ”,គឺជាទណ្ឌិតម្នាក់,ជាអ្នកនយោបាយក្តី,

ឬមិនមែនជាអ្នកនយោបាយក្តី,ត្រូវអំណាចនយោបាយ,ប្រើអំណាចបំពានច្បាប់,បំពានលើសិទ្ធិរបស់គេ(។)ក្នុងន័យ

នេះហើយ,ដែលលោកអូបាម៉ាបានចង្អុលប្រាប់លោកហ៊ុនសែនថា,នៅស្រុកខ្មែរ,គាត់មើលឃើញថា,មានអ្នកទោស

នយោបាយ,ព្រោះលោកហ៊ុនសែនបាន,ប្រើអំណាចនយោបាយ,ដោយបំពានច្បាប់ជាតិ,និងអន្តរជាតិ,យកប្រព័ន្ធ

តុលាការមិនឯករាជ,ជាឧបករណ៏,សំរាប់ធ្វើការបង្ក្រាបអ្នកប្រឆាំង,និងអ្នករិះគន់ខ្លួនដែលជាសិទ្ធិស្របច្បាប់របស់

គេ(។)ក្នុងករណីនេះ,យើងលើកឧទាហរណ៏មានភស្តុតាងជាច្រើនមកបង្ហាញដូចជា,ករណីលោកម៉មសាណង់ដូ,សមរង្ស៊ី,

និងសកម្មជនទំនាស់ដីធ្លីជាច្រើនទៀត(។)យើងមិនលើកយកមកនិយាយនៅទីនេះផង,នូវអំពើឃាតកម្មនយោបាយ

ច្រើនទៀត,ដែលមានពួកបរិវារលោកហ៊ុនសែនជាអ្នកប្រព្រឹត្ត។

 

ករណីលោកម៉មសាណង់ដូ,ជាករណីមួយដែលលោកអូបាម៉ាមានការយកចិត្តទុកដាក់ជាខ្លាំង,ព្រោះលោកទុកលោក

ម៉មសាណង់ដូជាអ្នកទោសនយោបាយសុទ្ធសាត,ព្រោះតុលាការរណបលោកហ៊ុនសែន,កាត់ទោសលោកដាក់ពន្ធនាគារ

ចំនួន២០ឆ្នាំ,ដោយគ្មានបង្ហាញជាក់ស្តែងនូវពស្តុតាងណាមួយ,បញ្ចាក់ច្បាស់ថាលោកម៉មសាណង់ដូជាជនបង្កើត

ភយន្តរាយក្នុងសង្គម(Danger.public)ឬជាអ្នកធ្វើឧបឃាតប្រឆាំងនឹងមនុស្សជាតិ,ឬជាជនក្បត់ជាតិ(។)តុលាការ

រណបហ៊ុនសែន,អាងហេតុផលថា,លោកម៉មសាណង់ដូ,បានបង្កើតដំបន់អបគមន៏,ជាការចោទប្រកាន់ឥតមូលហេតុ,

ព្រោះលោកម៉មសាណង់ដូគ្មានកងទ័ពប្រដាប់អាវុធឯណាអាចនឹងបង្កើតដំបន់អបគមន៏នោះបានទេ,ហើយលោកមិន

ដែលទាំងបានប្រកាស,តាមសំដីក្តី,តាមការសរសេរក្តីពីគោលបំណងបង្កើតដំបន់អបគមន៏នោះផងទៀត។

 

ក្នុងការចោទប្រកាន់នេះទៀត,តុលាការរណបហ៊ុនសែនមានតែសក្ខីកម្ម,ពីសាក្សីពីរបីនាក់ចោទប្រកាន់លោកម៉ម

សាណង់ដូថាជាអ្នកញុះញង់ឲប្រជាពលរដ្ឋឲបង្កើតដំបន់អបគមន៏តែប៉ណ្ណោះ(។)កង្ខះដែលបានរៀនរាប់ខាងលើនេះ

ហើយ,ដែលនាំឲលោកអូបាម៉ាធ្វើអនុមាន,ថាលោកម៉មសាណង់ដូជាអ្នកទោសនយោបាយ,ព្រោះលោកម៉មសាណង់ដូ,

ជាជនរងគ្រោះពីការំលោភអំណាចរបស់លោកហ៊ុនសែន,ដែលជាអ្នកនយោបាយ,កាន់អំណាចផ្តាច់ការ(។)ក្នុងចំណុច

នេះ,គេចង់បញ្ចាក់ផ្ទុយពីការយល់ឃើញរបស់លោកហ៊ុនសែនថា,នៅស្រុកខ្មែរមានអ្នកទោសនយោបាយ,ពីព្រោះនៅ

ស្រុកខ្មែរបច្ចុប្បន្ន,មានអ្នកដឹកនាំជាអ្នកផ្តាច់ការ,ប្រើអំណាចបំពានច្បាប់,និងសិទ្ធិមនុស្ស,ដែលគេទុកសិទ្ធិនេះជា

តម្លៃសាកលរបស់មនុស្សជាតិ(។)រឿងលោកហ៊ុនសែននិយាយថា,”ស្រុកខ្មែរគ្មានអ្នកទោសនយោបាយ,មានតែអ្នក

នយោបាយមានទោសនោះ”,ចំពោះអ្នកដែលគេគោរពលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ,សំដីនេះវាជាសំដីហ៊ុនសែនកំណត់គុណ

វិបត្តិខ្លួនឯង,ជាមនុស្សគ្មានតម្លៃ,មានតែអាវុធសំរាប់បំពានសិទ្ធិ,ឬសម្លាប់មនុស្សស្លូតត្រង់តែប៉ណ្ណោះ។

 

យើងដឹកថាលោកហ៊ុនសែនជាមនុស្សអត្ថស្នេហាខ្លួនឯង(narcisse),តែគាត់រស់,ពោពេញទៅដោយការខកចិត្តណាស់,

ព្រោះទី១,ត្រូវបង្ខំចិត្តខ្លួនឲស្រឡាញ់យួនជាងខ្លួនឯងផង,ទី២,ត្រូវយួនប្រើដូចឆ្កែកាចសំរាប់ខាំខ្មែរដើម្បីការពារយួន

ផង,នាំឲគាត់ឡប់សតិ,មើលអាក្រក់ថាល្អ,មើលខុសថាត្រូវ,ឥតប្រាជ្ញតែតាំងខ្លួនជាបណ្ឌិត,គិតខុសថាត្រូវ,និយាយ

កុហកថាពិត,មានធាតុជាចោរ,ពាក់របាំងមុខជាឧត្តមព្រឹទ្ធាចារ្យ,ងារជាសម្តេច,ដូច្នេះសំដីគាត់ខាងលើនេះ,ដែល

គាត់ជឿថាជាតក្កកម្ម(ការបង្កើត)ប្រកបដោយទេពកោសល្យ,គឺជាការបង្ហាញទៅវិញនូវអវិជ្ជារបស់គាត់តែប៉ុណ្ណោះ

ឯង(។)ភាពខ្លៅនេះនាំឲជាតិ,ហិនហោច,ធ្លាក់ក្នុងអន្ទាក់យួនកុម្មុយនិស្ត,ដែលវាជាឧបករណ៏សំរាប់រុះសរសៃអំបោះជាតិ

សាសន៏ខ្មែរ។

 

ឧប​ សង្ហា

 

Partager cet article
Repost0
26 novembre 2012 1 26 /11 /novembre /2012 11:37

 

DSC05407គួរលើកយកមកពិចារណាដែរ

 

គំនិតក្លីគួរឲរន្ធត់សំរាប់ជាតិខ្មែរ

 

នាថ្ងៃទី១៩វិច្ជកា២០១២,គណបក្សប្រឆាំងបី,នាំគ្នាសរសេរសំបុត្រផ្ញើជូនលោកអូបាមា,ប្រធានាធិបតីសហរដ្ឋអាមេរិក

ដើម្បីថ្លែងអំណរគុណដល់លោកអូបាមាអំពីការលើកយកប្រធានការរំលោភសិទ្ធិមនុស្សនៅកម្ពុជាមកនិយាយចំពោះ

មុខលោកហ៊ុនសែន,ប្រធានគណរដ្ឋមន្រី្តនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា។

រឿងដែលចម្លែងគឺអត្ថភាពគណបក្ស”សង្គ្រោះជាតិ”ក្នុងឋានៈជាគណបក្សប្រឆាំងថ្មីទី៣,ស្មើភាពនឹងគណបក្សសម

រង្ស៊ី,និងគណបក្សសិទ្ធិមនុស្ស(។)វត្តមានគណបក្សសង្គ្រោះជាតិក្នុងលិខិតផ្ញើជូនលោកអូបាមា,ជាហត្ថលេខីនេះ,នាំឲ

ខ្មែរយើងឆ្ងល់ពីគោលបំណងដើមក្នុងការបង្កើតគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ,ថាជាគណបក្សរួមតែមួយរបស់គណបក្សសម

រង្ស៊ី,និងគណបក្សសិទ្ធិមនុស្ស,ឬគណបក្សទាំងពីរនេះនាំគ្នាបង្កើតគណបក្សសាខាមួយរបស់ពួកគេ,ហើយដាក់ឈ្មោះថ្មី

មួយទៀតតែប៉ុណ្ណោះ(។)តែបើយើងបានតាមដានព្រឹត្តិការណ៏នយោបាយប៉ុន្មានខែនេះ,យើងឮច្បាស់,ហើយមានឯក

សារជាកំណត់ទៅទៀតថា,គណបក្សសង្គ្រោះជាតិជាគណបក្សកើតពីការរួមគ្នារវាងគណបក្សសមរង្ស៊ី,និងគណបក្ស

សិទ្ធិមនុស្ស,ជាគណបក្សប្រឆាំងតែមួយ,ដែលជាកម្លាំងខ្លាំងរួមមួយ,សំរាប់សង្គ្រោះជាតិ។

ចំពោះយើងវិញ,យើងមិនដែលមានជំនឿបន្តិចណាឡើយពីបំណងប្រាថ្នាពិតរបស់គណបក្សសមរង្ស៊ី,និងគណបក្សសិទ្ធិ

មនុស្សអំពីគោលបំណងចូលរួមគ្នាបង្កើតគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ,ដូចយើងធ្លាប់បានសរសេរជូនយោបល់រួចមកហើយ

ថាគណបក្សទាំងពីរនេះគ្មាននាមកត្តា(dénominateur)រួមណាមួយដែលអាចចូលរួមគ្នាតែមួយនោះឡើយ,ព្រោះធាតុ

នៃប្រយោជន៏,និងធាតុនៃការទំនាក់ទំនងរបស់ពួកគេម្នាក់ៗជាមួយគណបក្សកាន់អំណាច,វាជាទ្វារបិតជិតនូវវិស្សា

ភាព(សេចក្តីស្មោះ)ក្នុងការស្វែងរកការរួបរួមពិត។

យើងត្រូវដឹងថាធាតុរបស់គណបក្សសមរង្ស៊ី,និងគណបក្សសិទ្ធិមនុស្ស,គឺជាគណបក្សមានធាតុជាគណបក្សសភា(parti

parlementaire).ដែលជាគណបក្ស,គ្មានយុទ្ធិករ(militants)ពិតដែលជាមូលដ្ឋានកម្លាំងនយោបាយរបស់ខ្លួន(។)អ្នកដែល

គាំទ្រខ្លួន,គឺគ្រាន់ជាបាសាទិករ(sympathisants)នាំគ្នាបោះឆ្នោតឲខ្លួនក្នុងរយៈពេលបោះឆ្នោតដ៏ខ្លីមួយ,បញ្ចេញមតិ

មិនសប្បាយចិត្ត,ទៅលើគណបក្សកាន់អំណាចតែប៉ុណ្ណោះ(។)ដែលយើងតែងនិយាយថា,ជាការបោះឆ្នោតបដិសេធ

ចំពោះគូប្រឆាំងនឹងខ្លួន,តែមិនមែនជាការបោះឆ្នោតចុះចូលនឹងខ្លួននោះឡើយ(។)រួមសេចក្តីមក,យើងអាច

សន្និដ្ឋានបានថា,គណបក្សសមរង្ស៊ី,និងគណបក្សសិទ្ធិមនុស្ស,មិនមានធាតុជាគណបក្សយុទ្ធិកៈ(parti.militant)នោះ

ទេ(។)គ្មានធាតុជាគណបក្សយុទ្ធកៈនេះហើយ,ដែលនាំឲគណបក្សទាំងពីរនោះគ្មានកម្លាំងនយោបាយពិតដែលខ្លួន

អាចទុកជាអាវុធនយោបាយសំរាប់ធ្វើសម្ពាតទៅលើគណបក្សកាន់អំណាច(។)គ្មានកម្លាំងនយោបាយពិត,គឺជាការ

ពិបាកកំណត់យុទ្ធសាស្ត្រនយោបាយឲបានច្បាស់លាស់សំរាប់វាយប្រហារខ្មាំងនយោបាយ,គ្មានដើមគំនិតក្នុងយុទ្ធ

សាស្ត្រប្រយុទ្ធក្នុងយុទ្ធភូមិនយោបាយ(។)អវត្តមាននៃកម្លាំង,និងគំនិតដើមនយោបាយទាំងឡាយនោះហើយ,ដែលនាំ

ឲខ្លួនរត់តាម,ឬរងយុទ្ធសាស្ត្រនយោបាយខ្មាំងជានិច្ច,គឺឋិតនៅក្នុងស្ថានភាពការតទប់តែប៉ុណ្ណោះ,ឥតមានលទ្ធភាព

ធ្វើការវាយលុកខ្មាំងនយោបាយបាននោះឡើយ។

ជាពិសេសទៅទៀតក្នុងជួរអ្នកដឹកនាំគណបក្សសមរង្ស៊ី,និងគណបក្សសិទ្ធិមនុស្ស,ដែលតាំងខ្លួនជាគណបក្សប្រឆាំង,

ភាគច្រើនខ្វះ”ឆន្ទៈនៃជ័យជំនះ”លើខ្មាំងនយោបាយ,ដែលនាំឲមតិសារធារណៈមានការសង្ស័យលើការប្រឆាំងរបស់

ខ្លួន,ថាគ្រាន់តែជាការប្រឆាំងតុបតែងរបប,ញញើតញញើមហួសតែប៉ុណ្ណោះ(។)ភាពឥតចិត្ត(pusillanime)នេះជាគុណ

វិបត្តិមួយដែលនាំឲពួកគេរស់នៅក្នុងការប្រុងខ្លួន,ការពារប្រយោជន៏បុគ្គលជាងការការពារប្រយោជន៏រួម,ព្រោះថា

ពួកគេដឹងច្បាស់ថាគណបក្សពួកគេគ្មានកម្លាំងនយោបាយណាមួយដើម្បីការពារខ្លួនគេម្នាក់ៗនោះឡើយ,ហើយសម

មិត្តខ្លួនគ្មានសេចក្តីក្លាហានការពារខ្លួនគេនោះទេ,រួមសេចក្តីមកគឺពួកគេធ្វើសកម្មភាពនយោបាយក្នុងគំនិត

”ម្នាក់ៗដើម្បីតែខ្លួនឯងផ្ទាល់”,ឬនយោបាយ”ដើម្បីឆ្នាំបាយ”តែប៉ុណ្ណោះ(។)ការខ្វះសេចក្តីក្លាហានរួមនេះ,នាំឲពួកគេ

រស់ក្នុង”បរិយការណ៏វៀតវេរ”,ឬមិនស្មោះរវាងគ្នានឹងគ្នាជានិច្ច(។)លោកសមរង្ស៊ី,និងលោកកឹមសុខា,ចាប់ដៃគ្នា,អោប

រិតគ្នា,សំរាប់តែថតរូបតែប៉ុណ្ណោះ,តែគាត់សុទ្ធតែលាក់កូនកាំបិតសំរាប់ទុកសម្លាប់ប្រហារគ្នានៅពេលណាគាត់ត្រូវការ

ការពារប្រយោជន៏បុគ្គលរបស់គាត់។

យើងឃើញឧទាហរណ៏ជាក់ស្តែងក្នុងការបង្កើតគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ,ដែលជាឧទាហរណ៏បង្ហាញវង្កតា(ការក្បត់)គ្នា

សុទ្ធសាត(។)ក្នុងវង្កភាពនេះ,អ្នករងគ្រោះដោយមិនដឹងខ្លួនគឺលោកសមរង្ស៊ី,អ្នកក្បត់គឺលោកសុនឆ័យ,គង់គាំ,និង

ជំទាវមូសុខហួរ,អ្នកឆ្លៀតគឺលោកកឹមសុខា,អ្នកទទួលផលគឺលោកហ៊ុនសែន។

រឿងក្បត់គ្នានេះ,យើងអាចទុកវាស្មើបាននឹងរឿងល្ខោនរបស់លោកវីលីយ៉ាម.សែគស្ពៀរ(William.Shakespeare),ដែល

យើងយកមកតែងជានាដកថា,ល្ខោនមួយដូចតទៅ។

 

សាច់រឿងល្ខោន

អស់ពេលជាយូរណាស់មកហើយ,លោកសមរង្ស៊ីបាននិរទេសខ្លួនឯងទៅនៅបរទេស,ដោយលោកមិនព្រមទទួលស្គាល់

ការវិនិច្ច័យ,កាលពីថ្ងៃទី១មករា២០១០,របស់តុលាការរណបលោកហ៊ុនសែន,កាត់ទោសលោកដាក់ពន្ធនាគារចំនួន១២

ឆ្នាំ,ពីបទបផ្លាញសម្បត្តិសារធារណៈ,នឹងការញុះញង់ឲមានជម្លោះជាតិសាសន៏។

តាំងពីលោកសមរង្ស៊ីចាកចេញពីកម្ពុជាដោយបង្ខំចិត្ត,សមមិត្តរបស់លោកមួយក្រុម,ដែលជាមន្ត្រីដឹកនាំបក្ស,រស់ក្នុង

ប្រទេសមិនបានធ្វើសកម្មភាពអ្វីមួយខ្លាំងក្លា,ការពារលោកនោះឡើយ,ទោះបីពួកគេនាំគ្នាប្រកាសថាការវិនិច្ច័យ

របស់តុលាការហ៊ុនសែនជាអំពើប្រកបដោយវិសមធម៍ក៏ដោយ(។)គណបក្សសមរង្ស៊ីដែលមានអាសនៈនៅរដ្ឋសភា,និង

ព្រឹទ្ធសភា,ក៏គ្មានបញ្ចេញប្រតិកម្មខ្លាំងអ្វីមួយដើម្បីធ្វើសម្ពាតទៅលើគណបក្សកាន់អំណាច,ដែលជាចៅហ្វាយតុលាការ,

ការពារមេដឹកនាំកំពូលរបស់ខ្លួន(។)កង្វះប្រតិកម្ម,ឬភាពឥតចិត្តនេះ,ហាក់បីដូចឲគេយល់ថាប្រហែលជាមានការចូលរួម

របស់អ្នកដឹកនាំគណបក្សមួយក្រុម,ក្នុងយុទ្ធសាស្ត្រលោកហ៊ុនសែន,វាយប្រហារមកលើរូបលោកសមរង្ស៊ី(។)ចំណែកលោក

សមរង្ស៊ីខ្លួនឯង,ហាក់បីដូចជាទុកការឥតប្រតិកម្មខ្លាំងក្លារបស់គណបក្សខ្លួនការពារខ្លួនជារឿងធម្មតា,ដោយលោកមាន

សេចក្តីទុកចិត្តទៅលើភរិយាលោកដែលរស់នៅក្នុងស្រុកថានឹងអាចត្រួតស្ថានភាពគណបក្សបាន,ហើយនឹងអាចបង្កើត

ព្រឹត្តការណ៏នយោបាយ,ដោយមានសម្តេចសីហនុជាអ្នកគាំទ្រ,ដើម្បីធ្វើសម្ពាតទៅលើលោកហ៊ុនសែន,អាចឲលោកវឹល

ត្រឡប់ចូលស្រុកវិញបាន(។)ពីមួយឆ្នាំទៅមួយឆ្នាំ,ការរង់ចាំរបស់លោកក៏ដូចជារឿងព្រេងខ្មែរ,”ការរង់ចាំមនុស្សទៅ

សូមភ្លើងយក្ស”,ហើយនាំឲអ្នកដឹកនាំបក្សមួយក្រុមយល់ឃើញសមរង្សីមិនមែនជាដង្ហើមរបស់គណបក្សនោះទេ,គណ

បក្សអាចរស់បានដោយឥតចាំបាច់មានវត្តមានសមរង្ស៊ី(។)តាមខ្សែកាលទេសៈ,ជំនឿនេះក៏ក្លាយទៅជាការពិត

របស់ពួកគេ,រហូតយល់ឃើញថាជម្លោះចេញមុខរវាងលោកសមរង្ស៊ី,នឹងលោកហ៊ុនសែនជាការរំខានដល់សេចក្តីសុខ

របស់ពួកគេ,ហើយការជល់គ្នារវាងគូបដិបក្ខទាំងពីរនេះ,ជាការជល់រវៀងពងមាន់នឹងថ្ម,គឺមានអ្នកចាញ់រួចស្រេចទៅ

ហើយ,គឺសមមិត្តសមរង្ស៊ី(។)ដូច្នេះដើម្បីសុខពួកក្រុមនោះដែលមានលោកសុនឆ័យជាមេដឹកនាំ,ត្រូវធ្វើការជ្រើសរើស

រកផ្លូវនយោបាយដើរដើម្បីរកសេចក្តីសុខជាមួយអ្នកឈ្នះ,គឺលោកហ៊ុនសែន,ដែលជាថ្ម(។)ក្នុងពេលបោះឆ្នោតជ្រើស

រើសសមាជិកព្រឹទ្ធសភា,ជាឪកាសមួយសំរាប់គណបក្សសមរង្ស៊ីឥតសមរង្ស៊ីធ្វើការតថ្លៃជាមួយលោកហ៊ុនសែនពីចំនួន

អាសានៈ,ដូរនឹងការចូលរួមគ្រប់ការបោះឆ្នោតរបស់គណបក្សសមរង្ស៊ីឥតសមរង្ស៊ី(។)ក្នុងយុទ្ធសាស្ត្រនេះ,លោកសុនឆ័យ,

មានការគាំទ្រពីលោកគង់គាំ,សមាជិកព្រឹទ្ធសភាស្រាប់,ព្រោះលោកគង់គាំចង់រក្សាអាសនៈលោកនៅក្នុងអាណត្តិ

ក្រោយទៀត(។)តែក្នុងយុទ្ធសាស្ត្រនេះលោកសុនឆ័យ,និងហ៊ុនសែន,ត្រូវការឥស្សរជនម្នាក់ទៀត,ដែលមានឥទ្ធិពលខ្លេះ

លើឆាកអន្តរជាតិ(។)លោកសុនឆ័យមានជំនឿថាលោកស្រីមូសុខហួរ,ជាមនុស្សអាចនឹងយកការបានក្នុងយុទ្ធសាស្ត្រ

នេះ,តែចំបាច់លោកហ៊ុនសែនត្រូវធ្វើពលិកម្មមួយ,គឺបញ្ចាឲតុលាការប្រគល់អភ័យឯកសិទ្ធិសភាឲទៅលោកស្រីមូសុខហួរ

វិញ(។)សំណើនេះត្រូវបានលោកស្រីមូសុខហួរទទួលយកឥតរួញរា,ព្រោះលោកស្រីតែងតែមានមហិច្ជិតាផ្ទាល់ខ្លួនឲក្លាយ

ជាស្ត្រីអ្នកដឹកនាំកំពូលមួយក្នុងឆាកនយោបាយខ្មែរ(។)បន្ទាប់មកដូចយើងបានដឹងស្រាប់ហើយពីការចំរើនអាសនៈ

គណបក្សសមរង្ស៊ីឥតសមរង្ស៊ីនៅក្នុងព្រឹទ្ធសភា(។)ក្នុងយុទ្ធសាស្ត្រនេះ,លោកហ៊ុនសែនទាញបានប្រយោជន៏ពីរ៖

១.ការបំបាត់វត្តមានជាស្ថាពរលោកសមរង្ស៊ីលើឆាកនយោបាយខ្មែរ។

២.ការធ្វើឲខ្សោយក្រុមលោកជាសិមនៅព្រឹទ្ធសភា,និងលើឆាកនយោបាយខ្មែរ។

ក្រោយពីបោះឆ្នោតថ្នាក់ឃុំរួច,គ្រប់គណបក្សចូលប្រគួតហាក់បីដូចជាមានមនោសញ្ចេញនាថាខ្លួនមានជ័យជំនិះ(។)ដូច

យ៉ាងគណបក្សសិទ្ធិមនុស្សប្រកាសរហូតដល់ប្រើពាក្យ”មហាជោគជ័យ”ទៅទៀត,ហើយពួកគេនាំគ្នាគិតចោលទៅមុខ

ថា,បើប្រសិនជាមានគណបក្សប្រឆាំងតែមួយ,ប្រកដជាអាចឈ្នះឆ្នោតនៅពេលបោះឆ្នោតជាតិនាឆ្នាំ២០១៣ខាង

មុខនេះ(។)គំនិតនេះស្របនឹងលោកសមរង្ស៊ី,ដោយហេតុនេះបានជាលោកធ្វើការប្រកាស,ដែលជាដើមគំនិតផ្ទាល់

របស់លោក,ចង់រួបរួមជាមួយគណបក្សសិទ្ធិមនុស្ស,ដើម្បីបង្កើតគណបក្សប្រឆាំងតែមួយដើម្បីចូលរួមការបោះឆ្នោត

ថ្នាក់ជាតិនាឆ្នាំ២០១៣,ហើយមានជំនឿថាយ៉ាងហោចណាស់ក៏អាចកើនចំនួនអាសានៈមួយចំនួនដែរ។

ក្នុងការវិភាគនេះ,លោកសមរង្ស៊ី,និងកិមសុខា,ជាដំបូងមានការយល់ច្រឡំថា,បើចូលគ្នាតែមួយ,ច្បាស់ជាអាចឈ្នះ

គណបក្សកាន់អំណាច(។)តែពួកគេភ្លេចគិតថាគណបក្សកាន់អំណាចឈ្នះឆ្នោត,មិនមែនតាមផ្លូវធម្មតានោះឡើយ

គឺឈ្នះឆ្នោតពីការលួចសន្លឹកឆ្នោត,និងសម្លេងឆ្នោតជនជាតិយួន,ដែលមានសិទ្ធិបោះឆ្នោតតែប៉ុណ្ណោះ,ដូច្នេះការ

រួបរួមគ្នា,វាគ្មានឥទ្ធិពលអ្វីសំរាប់ការបោះឆ្នោតថ្នាក់ជាតិនាឆ្នាំ២០១៣នោះឡើយ(។)បន្ទាប់មកទៀតលោកសមរង្ស៊ី

ហាក់បីជាយល់ឃើញភាពពិតនៃជ័យជំនិះរបស់គណបក្សកាន់អំណាចដែលយើងបានរៀនរាប់ខាងលើរួចមកហើយ។

ពេលនោះលោកសមរង្ស៊ីតម្រូវឲបញ្ចូលល័ក្ខខណ្ឌពីរចាំបាច់ក្នុងការចូលរួមការបោះឆ្នោតរបស់គណបក្សប្រឆាំងរួម,

ដែលមានឈ្មោះថាគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ៖

១.វត្តមានលោកសមរង្ស៊ីក្នុងការបោះឆ្នោត។

២.ការកែទម្រង់គណៈកម្មការត្រួតត្រាការបោះឆ្នោត។

បើសិនជាល័ក្ខខណ្ឌទាំងពីរនេះឥតមាន,គណបក្សសង្គ្រោះជាតិនឹងធ្វើពហិការការបោះឆ្នោតថ្នាក់ជាតិនាឆ្នាំ២០១៣។

ល័ក្ខខណ្ឌទាំងពីរនេះនាំបង្កើតបញ្ហាក្នុងគណបក្សសមរង្ស៊ីឥតសមរង្ស៊ី,ក៏ដូចជានៅក្នុងជួរគណបក្សសិទ្ធិមនុស្ស,ព្រោះ

គណបក្សទាំងពីរមិនដែលមានគោលបំណងធ្វើពហិការនោះឡើយ(។)គណបក្សសមរង្ស៊ីឥតសមរង្ស៊ី,ដូចយើងបាន

រៀបរាប់ខាងលើរួចមកហើយ,បានជាប់កិច្ចសន្យាជាមួយលោកហ៊ុនសែនរួចហើយថានឹងចូលរួមគ្រប់ការបោះឆ្នោត,ឯ

ចំណែកលោកកិមសុខា,និងបក្សពួកខ្លួន,គេទុកការបោះឆ្នោតជាឆ្នាំងបាយសំរាប់ជីវិតការរស់របស់ខ្លួនផង,និង

អត្ថិភាពខ្លួននៅក្នុងឆាកនយោបាយផង(។)ក្នុងគោលដៅកម្មវិស័យរួមគ្នានេះ,ក្រុមទាំងពីរនេះបានធ្វើការសំរេចចិត្ត

ដោយអាថិកំបាំង,ចូលរួមការបោះឆ្នោតទោះបីគ្មានវត្តមានលោកសមរង្ស៊ី,និងការកែទម្រង់គណៈកម្មការត្រួតត្រាការ

បោះឆ្នោតក៏ដោយ,ដោយខ្លួនដឹងច្បាស់ពីអ្នកនាំសារលោកហ៊ុនសែន,ថាលោកហ៊ុនសែនមិនអនុញ្ញាតឲលោកសមរង្ស៊ី

ចូលស្រុកដើម្បីចូលរួមបោះឆ្នោតនាឆ្នាំ២០១៣។ហេតុនេះ,បានជាគេមិនព្រមរំលាយគណបក្សរបស់ពួកគេបញ្ចូលទៅក្នុង

គណបក្សសង្គ្រោះជាតិ,ហើយនាំគ្នាជ្រើសតាំងដោយខ្លួនឯកលោកសមរង្ស៊ីជាប្រធានគណបក្សថ្មី(។)បើលោកសមរង្ស៊ីធ្វើ

ពហិការ,រឿងនោះជារឿងលោកសមរង្សីនិងគណបក្សសង្គ្រោះជាតិតែប៉ុណ្ណោះឯង,មិនមែនជាបញ្ហារបស់គណបក្ស

សមរង្ស៊ី,និងសិទ្ធិមនុស្សនោះឡើយ(។)លោកសមរង្ស៊ីយល់ពីឧបាយកលនេះ,តែវាហួសពេលវេលានឹងមានប្រតិកម្ម

ប្រឆាំងនឹងអំពើនេះ,ព្រោះទី១.ខ្លួនគ្មានកម្លាំងនយោបាយពិតនៅក្នុងស្រុកដើម្បីធ្វើសម្ពាតទៅលើឧបាយកលរបស់

សមមិត្តរបស់ខ្លួន,ទី២.បើមានប្រតិកម្មដាក់ទប់រឿងនេះ,វានាំឲគេមើលឃើញទំនាស់ផ្ទៃក្នុងរបស់គណបក្សសមរង្ស៊ី,

ព្រោះជាទង្វើមួយដែលខ្មែរយើងតែងនិយាយថា”ស្តោះទឹកមាត់លើទ្រូងខ្លួនឯង”។

ប៉ុន្តែលោកសមរង្ស៊ីសាកល្បងដែរ,ស្វែងរកឥទ្ធិពលលោកក្នុងគណបក្សសមរង្ស៊ី,ដោយដាក់ពាក្យសូមលាលែងពីដំណែងប្រធាន

គណបក្សសមរង្ស៊ី,ដោយសង្ឃឹមថានឹងមានអ្នកក្របខណ្ឌគណបក្សសមរង្ស៊ីលាលែងពីបក្សសមរង្ស៊ីមកចូករួមក្នុងគណបក្ស

សង្គ្រោះជាតិ(។)ចំណង់នេះមិនមានលទ្ធផលហុចឲលោកសមរង្ស៊ីនោះឡើយ(។)ដើម្បីមុខមាត់លោក,លោកសមរង្ស៊ីត្រូវបង្ខំចិត្ត

រស់ក្នុងសភាពចាញ់កលគេ,និយាយក៏មិនចេញដែរ(។)យើងឃើញច្បាស់,នៅពេលលោកអូបាមាមកធ្វើទស្សនាកិច្ចនៅដំបន់

អាស៊ីដើម្បីចូលរួមកិច្ចប្រជុំអាស៊ៀន(ASEAN)លោកសមរង្ស៊ីឥតអាចដើរតួនាទីជាមេដឹកនាំអ្នកប្រឆាំងខ្មែរតែមួយនឹងរបប

ចោម័ទនៅភ្នំពេញបាននោះឡើយ(។)ឧទាហរណ៏ជាក់ស្តែង,លោកសមរង្ស៊ីត្រូវបង្ខំចិត្តធ្វើជាហត្ថលេខី,ជាមេគណបក្សថ្មីមួយ

ទៀត,ជាមួយលោកកិមសុខា,និងគង់គាំ,ដែលជាមេគណបក្សសិទ្ធិមនុស្ស,និងសមរង្ស៊ីឥតលោកសមរង្ស៊ី(។)ក្នុងសភាពនេះនាំ

សហរដ្ឋអាមេរិកគេលែងយល់អ្វីទាំងអស់លើយុទ្ធសាស្ត្ររួបរួមរបស់លោកសមរង្ស៊ី(រួមគ្នាពីរ,ចូលតែមួយ,បែជាចេញបីទៅវិញ),

មិនតែប៉ុណ្ណោះ,គេមានការសង្ស័យទៅលើលក្ខណៈជាប្រជាធិបតីនៃរបៀបតែងតាំងលោកសមរង្ស៊ីជាប្រធានគណបក្ស

សង្គ្រោះជាតិទៅទៀត,ហើយគេមិនដឹងថាលោកសមរង្ស៊ីចង់ធ្វើអ្វីនោះឡើយ។

 

 

ឩប-សង្ហា

 

Partager cet article
Repost0
21 novembre 2012 3 21 /11 /novembre /2012 14:48

គ្រប់ខ្មែរ អ្នកប្រឆាំងនឹង របប ក្រុងភ្នំពេញ បច្ចុប្បន្ន ត្រូវសួរជា សំនួរថា តើ ខ្លួន ចាត់ទុក របប ក្រុងភ្នំពេញ ដែល មាន ហ៊ុន សែន ជា មេដឹកនាំ ជា សត្រូវ របស់ជាតិ ឬ ជា គូប្រឆាំងនយោបាយ ? ព្រោះ ចម្លើយនឹង សំនួរនេះ វា ជា កំណត់ នៃប្រតិបត្តិ (action) ដែល ខ្លួន ត្រូវធ្វើ ទល់មុខនឹង របប ចោរម័ទ (kleptocratie) នេះ។ ១. ប្រសិនបើ អ្នកប្រឆាំង ទុក របប ចោរម័ទនេះ ជា សត្រូវរបស់ជាតិ, ខ្លួន ត្រូវធ្វើ ប្រតិបត្តិ ប្រឆាំង របស់ខ្លួន បែបបដិបក្ខភាព (antagonisme)។ បដិបក្ខភាពនេះ ជា សង្គ្រាម នយោបាយ។ បើ ជា សង្គ្រាម នយោបាយ គឺ មាន សត្រូវនយោបាយ ចេញមុខ ដែល ខ្លួន ចាំបាច់ ធ្វើ ការប្រឆាំង ចេញមុខ ក្នុង តួនាទីខ្លួន ជា បដិបក្ខពិត ប្រាកដ។ ២. តែ បើ ខ្លួន ចាត់ទុក របប ចោរម័ទនេះ ជា គូរប្រឆាំងនយោបាយ, ខ្លួន ត្រូវធ្វើ ប្រតិបត្តិ របស់ខ្លួន បែប ជំទាស់ គ្រប់ សកម្មភាព នយោបាយណា របស់គូប្រឆាំង ដែល ខ្លួន យល់ឃើញ ថា វា អាច នាំ ផល អាក្រក់ ដល់ជាតិ ឬ បែប ចូ

Partager cet article
Repost0
19 novembre 2012 1 19 /11 /novembre /2012 07:40

 

images-copie-3 Éditorial MOULKHMER

 

Moulkhmer n° 129, Janvier 1992

 

 

 

 

La grande désillusion

 

Comme on pouvait s’y attendre, et comme nous l’avions laissé prévoir, l’accord du 23 Octobre 1991 sur le Cambodge a déjà produit de funeste effet. Si l’on veut bien se reporter au dernier éditorial de « Moulkhmer » on peut lire en effet ce qu’il suit, qui n’avait d’ailleurs rien de prémonitoire, mais qui découlait simplement d’une analyse réaliste de cet accord : « Il s’agit d’une paix immorale, puisque – sous des prétextes très discutables – on y a associé, comme signataires à part entière, les auteurs d’un monstrueux génocide…Or une paix immorale ne peut être qu’une mauvaise paix, et une mauvaise paix ne peut produire que des effets pervers, et, inévitablement, de nouveaux drames ». Les évènements récents ont confirmé pleinement ce pronostic, car les effets pervers de l’accord et les nouveaux drames ne se sont pas fait attendre bien longtemps.

 

Il y a eu sans doute une petite période d’euphorie, mais elle aura été de courte durée. Très vite les choses ont mal tourné, et il ne pouvait pas en être autrement. Il est vrai que dès son retour à Phnom-Penh, le 14 novembre, le Prince Sihanouk a accumulé les fautes politiques et multiplié les déclarations intempestives et contradictoires. Il a surtout montré qu’il n’avait « rien appris et rien oublié3 et qu’il n’avait absolument pas changé. En effet six jours seulement après son retour, le 20 novembre, il se faisait attribuer par le gouvernement de Hun Sen le titre de « Chef de l’État de tout le Cambodge », alors qu’il ne peut actuellement prétendre qu’au seul titre de « Président du C.N.S. » et à aucun autre, jusqu’à ce que le peuple cambodgien ait pu se prononcer librement sur le choix de ses institutions et de ses dirigeants futurs. Mais le prince, ce n’est pas nouveau, ne fait aucun cas du droit de son peuple à s’exprimer sur l’avenir politique du pays. En même temps, et au grand désarroi de ses supporters du « Funcinpec », on l’a vu faire de M. Hun Sen son « fils adoptif » en oubliant qu’il le qualifiait de « Quisling » et de « valet des Vietnamiens » il n’y pas si longtemps. Et il était prêt à former avec ce nouveau fils un gouvernement de coalition bipartite, et au minimum une alliance électorale, si des évènements qu’il n’avait pas prévus ne s’étaient pas produit. Le 27 novembre, en effet, le retour à Phnom-Penh de Khieu Samphân, le bras droit du sinistre Pol Pot, a été le détonateur qui a ébranlé fortement le château de sable qu’est l’accord de paix du 23 octobre. Les Phnompenhois, exaspérés par le venue d’un des principaux responsables du génocide et qui, eux, n’ont pas la mémoire courte, ont contraint Khieu Samphân (ainsi que son complice Son Sen, arrivé dix jours plus tôt) à fuir pour regagner Bangkok en catastrophe. Au mépris de toute vraisemblable, et sans la moindre confirmation de la part des observateurs étrangers présents sur place, la propagande des Khmers Rouges a prétendu ensuite que les milliers de manifestants qui avaient attaqué la résidence de Khieu Samphân étaient des Vietnamiens…Du moins pouvait-on espérer alor que la capitale cambodgienne ne serait plus souillé par la présence des auteurs du génocide.

 

Hélas, il n’en eut fut rien. Sous la pression de Pékin, et avec la regrettable connivence des autres grandes puissances – qui se partagent la paternité de l’accord de paix – une réunion du C.N.S. fut convoquée à Pattaya (Thaïlande) le 3 décembre. Avec pour seul et unique objet de mettre au point les modalités d’un 2e retour de Khieu Samphân et de ses acolytes à Phnom-Penh, et de prendre des mesures pour assurer au mieux la sécurité de ces auteurs de crimes contre l’humanité. On reste stupéfait devant une telle immoralité…

 

Les évènements ont pris ensuite une tournure de plus en plus déplorable. Il est apparu, en effet, que le retour du prince – empêtré dans sa double et contradictoire collusion avec Chinois d’un côté et le gouvernement provietnamien de Phnom-Penh de l’autre – ne pouvait produire aucun miracle et ne faisait qu’accroitre le gâchis résultant de 20 années de tragédies à répétition. On put consulter que l’O.N.U. était incapable actuellement de faire appliquer l’accord qu’elle avait parrainé avec tant de légèreté. Sa mission préparatoire (MIPRENUC) ne sert pratiquement à rien, sinon à faire de la figuration, et la mission principale (APRONUC) ne sera pas à pied d’œuvre avant le printemps 92, au mieux, car l’O.N.U. n’a pas encore été entrepris pour le désarmement des factions, pour les opérations de déminage (pourtant si urgentes), pour le rapatriement des 350.000 Cambodgiens déplacés, pour le recensement du corps électoral, etc… Quant au C.N.S., nul ne peut dire s’il pourra fonctionner un jour normalement.

 

La question peut se poser en effet de savoir quand cet organisme sera en mesure de fonctionner. Car les Khmers Rouges ont pris prétexte des graves incidents qui ont eu lieu à Phnom-Penh du 17 au 22 décembre, lors des manifestations contre la corruption du régime en place, pour annoncer qu’ils différaient leur retour. Ils restaient donc à Bangkok jusqu’à nouvel ordre ? Il n’y avait pas de regrets, à avoir pour cela, tout au contraire. Mais le C.N.S. ne peut pas fonctionner sans eux, puisque l’accord de Paris exige, malheureusement, leur participation au processus de paix. Cet accord repose en effet sur un absurde postulat : il faut avoir les Khmers Rouges au sein du C.N.S. plutôt que de les laisser dans le maquis. Le résultat de cette absurdité est que les Khmers Rouges sont dans le C.N.S., qui est paralysé en leur absence, et qu’ils continuent d’être dans la forêt ou les « casques bleus » de l’APRONUC – qu’on attend toujours – ne pourront jamais venir les désarmer.

 

Deux mois après la signature de l’accord de Paris et quelques semaines après le retour de Sihanouk à Phnom-Penh on se trouvait donc devant un gâchis de la pire espèce. L’espoir de paix, de retour à une vie normale et d’une démocratisation du contexte politique s’était déjà transformé, pour le peuple cambodgien et pour sa diaspora, en une immense désillusion. Personne ne peut plus rien prévoir maintenant, quant à la suite des évènements, sinon qu’il faut s’attendre à de nouvelles péripéties plus ou moins catastrophiques.

 

Comment pourrait-il en être autrement, d’ailleurs dans la situation actuelle ? Le C.N.S. est non seulement paralysé, en attendant le nouveau retour de Khieu Samphân ou une nouvelle réunion à Pattaya, mais aussi coupé en deux. Sihanouk et Hun Sen d’un côté, les Khmers Rouges et Son Sann (leur inséparable allié) de l’autre. Il est clair que composé de faction qui se détestent et ne s’intéressent qu’au contrôle du pouvoir à Phnom-Penh, ce conseil ne pourra jamais jouer un rôle bénéfique pour le peuple cambodgien ? Lequel attendra longtemps des élections libres, qui semblent être repoussées aux calendes grecques. On peut même de demander si elles auront lieu un jour. Quant à l’O.N.U., sa carence n’est plus à démontrer car elle s’affiche chaque jour davantage.

 

Que peut-on espérer alors à l’aube de l’année 1992, qui s’annonce pleine de périls pour le Cambodge ? Rien de bon en vérité, si la situation reste ce qu’elle est et si les Occidentaux continuent de s’accrocher à un processus de paix dont on a vu déjà les pernicieux effets. Les choses iraient mieux pourtant s’ils admettaient qu’il faut d’abord et avant tout exclure les Khmers Rouges de ce processus, quitte à déplaire à la Chine communiste qui n’est qu’un dragon en papier destiné à s’écrouler tôt ou tard comme cela été le cas pour la défunte URSS.

 

Sans les Khmers Rouges, confinés dans les forêts et interdits de présence à Phnom-Penh et sur la scène internationale, le Cambodge pourrait déjà mieux respirer. Des aides économiques étrangères, accordées sans tarder et strictement contrôlées quant à leur utilisation, seraient évidemment indispensables pour permettre d’élever le niveau de vie misérable de la population – et, par la même, rendre inefficace la propagande subversive des Khmers Rouges. Une fois ceux-ci marginalisés, et réduits à disparaitre progressivement faute de soutien populaire, tous les autres problèmes pourraient se résoudre plus aisément. L’aboutissement de ce nouveau processus de paix, différent du processus actuel vicié par la place qu’il veut faire à tout prix aux auteurs du génocide, serait une consultation électorale libre qui permettrait au peuple cambodgien de se débarrasser enfin des 4 factions toutes discréditées.

 

Naturellement il est fort probable que rien de tout cela  ne se réalisera en 1992. Mais, à l’occasion du Nouvel An, il est tout de même permis de rêver… Ce qui est sûr en tout cas, c’est que l’année nouvelle apportera au Cambodge que de « nouveaux déboires si l’on s’obstine à vouloir  imposer à son peuple le retour de « Leurs Excellences » Khieu Samphân et Son Sen. Car une paix juste et durable est impossible si elle ne comporte pas un minimum de mortalité. Ce qui n’est pas le cas lorsqu’on persiste à vouloir faire de criminels notoires des « interlocuteurs valables ».    

             

MOULKHMER
Partager cet article
Repost0
17 novembre 2012 6 17 /11 /novembre /2012 09:50

 

DSC05407គួរលើកយកមកពិចារណាដែរ

 

ប្រភេទអ្នកសីហនុនិយម

 

យើងអាចសួរជាសំណួរមួយថាៈ”តើយើងអាចជឿបានទេ,ថាអ្នកសីហនុនិយម,ជាសត្រូវនឹងរបបផ្តាច់ការនៅភ្នំពេញ?”

គួរដឹងជាមុនដែរថា,អ្នកណាជាអ្នកសីហនុនិយម?

អ្នកសីហនុនិយមមានច្រើនប្រភេទ៖

១.ជាវង្សត្រកូលស្តេច,មានក្សត្រ,ក្សត្រី,មានចិត្តស្រឡាញ់ស្តេចសីហនុ,ដែលគេទុកជាវរៈបីតារបបរាជានិយម,ជាអ្នក

មានគុណដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់សំរាប់រាជវង្ស,ធ្វើការតស៊ូដើម្បីប្រត្យាស្ថាបនារបបរាជានិយម,ក្រោយពីត្រូវគេបានរំលំចោលអស់

រយៈពេល១៨ឆ្នាំ(១៩៧៥ដល់១៩៩៣).សេចក្តីស្រឡាញ់ជាសេចក្តីស្រឡាញ់ជាធម្មជាតិ,ព្រោះជាសេចក្តីស្រឡាញ់ឈរលើ

មនោសញ្ចេញនាជាប់ជំពាក់នឹងគ្រួរសារសំរាប់ប្រយោជន៏គ្រួរសារ(។)បើសិនណា,មានស្តេចណាមួយមិនជាអ្នកសីហនុ

និយម,ក្នុងកាលៈទេសៈប្ចុប្បន្ននេះ,ច្បាស់ជាយើងមានការងឿងខ្ញល់ទៅវិញទេ(។)អ្នកសីហនុនិយមប្រភេទនេះ,យើង

ចាត់ទុកជាអ្នកសីហនុធម្មតា,គ្មានអ្វីជាការប្លែកនោះឡើយ។

២.ជាជនស្រឡាញ់សីហនុដាច់ខាត,កើតចេញពីទឹកចិត្តតែម្តង,ហើយឥតដែលបានលើកយកគុណសម្បត្តិ,និងគុណ

វិបត្តិស្តេចសីហនុមកពិចារណារកការពិតនោះឡើយ(។)ចំពោះអ្នកសីហនុនិយមប្រភេទនេះ,ជាអ្នករាជានិយម,និយម

សីហនុ,ចាត់ទុកសីហនុជាមនុស្សដ៏ប្រសិទ្ធិ,ស្មើនឹងអាទទេព(។)ចំពោះយើង,ធាតុស្រឡាញ់បែបបនេះ,ជាសេរីភាពរបស់

បុគ្គលនិមួយៗ,ដែលឥតមាននរណាជ្រៀតជ្រែងក្នុងទឹកចិត្តគេបាននោះឡើយ។

៣.ជាអ្នកសីហនុនិយមតាមកាលទេសៈ,គឺនៅពេលណាសីហនុអាចរកប្រយោជន៏ឲគេបាន,ឬប្រយោជន៏សីហនុនិងគេ

មានទិសដៅដូចគ្នា(។)ជនប្រភេទនេះជាអ្នកកាលានុវត្តនិយម,ដាក់ប្រយោជន៏ខ្លួនដែលជាប្រយោជន៏ឯកជនជាធំ,

ដូចបុរាណភាសិតថ្លែងថា”ឆ្អិតក្បាលស៊ីក្បាល,ឆ្អិតកន្ទុយស៊ីកន្ទុយ”(។)ចំពោះយើងធាតុស្រឡាញ់បែបនេះ,ជាធាតុបោក

ប្រាស,ជាធាតុក្បត់,ដែលអាចនាំឲមានគ្រោះថ្នាក់ដល់សីហនុផង,ដល់ខ្លួនឯងផង,ព្រោះលទ្ធផលបោកប្រាស,និងក្បត់,

តែងតែបង្កើតភាពចង្រៃជានិច្ចដល់អ្នកប្រព្រឹត្ត។

៤.អ្នកសីហនុនិយមសំរាប់ប្រឆាំងនឹងសត្រូវនៃគំនិតរបស់ខ្លួន,គឺថាបើសត្រូវនៃគំនិតរបស់ខ្លួនមិនចូលចិត្តសីហនុ,គឺ

គេនិយាយផ្ទុយដោយឥតគិតពិចារណាអ្វីនោះឡើយ,និយាយបែបណាឲតែបានផ្ទុយនឹងសំដីអ្នកដែលខ្លួនមិនចូលចិត្ត

តែប៉ុណ្ណោះ(។)ជនប្រភេទនេះ,ជាជន”អញនិយម”,គឺមានតែអញចេះម្នាក់ឯង,គឺចេះមហាចេះ,អ្វីដែលខ្លួនមិនដឹង,ក៏

ចចេសថាខ្លួនចេះដែរ(។)ជនបែបនេះមានគំនិតមើលងាយគេជានិច្ច,មិនចូលចិត្តស្តាប់គំនិតគេទេ,បើនៅក្នុងទី

ប្រជុំវិញ,តែងតែប្រឆាំងនឹងគំនិតគេទាំងទទឹងទិស,គ្មានដឹងមុខក្រោយ(។)ជាជនឆាប់រំភើបផង,ឆាប់ខឹងផង,ឲតែ

គេនិយាយអ្វីមួយ,តែងតែនឹកថាគេនិយាយឲខ្លួន,រួចឆ្លើយតបនឹងគេដោយកំហល់ដូចជាមនុស្សមាន”មានៈហឹន

ភាព”,ពាក់មុខយក្សស្រែងឲតែបានឆ្នេះគេ(។)ជនប្រភេទនេះអាចក្លាយជាសត្រូវនឹងសីហនុបានងាយណាស់,នៅពេល

ណាខ្លួនបានធ្វើសហប្រតិបត្តិការជាមួយសីហនុក្នុងឋានៈជាសហការីក្នុងកិច្ចការអ្វីមួយ,ព្រោះខ្លួនតែងតែងតែគិតជា

និច្ចក្នុងចិត្តថាមានតែអញទេជាអ្នកចេះ,តែក្នុងសតិពិតរបស់ខ្លួនវិញមានភាពផ្ទុយជាអ្នកមាន”មានៈហឹនភាព”(។)

បដិវាទកម្មនេះហើយ,ដែលនាំឲមនុស្សក្លាយជា”ជនអាក្រក់”តែម្តង។

៥.ជាអ្នកសីហនុនិយមមាននៅក្នុងអនុស្សាវរីយ៍ស្រាល់យកតែល្អ,គឺអ្វីដែលខ្លួនធ្លាប់រស់សប្បាយក្នុងរយៈពេលមួយដែល

បានផ្សប់រួចស្រេចក្នុងសតិដ៏មានភាពលើសលុបមួយ(paroxysme),នាំឲសតិខ្លួនឈប់បញ្ចូលរូបភាពអ្វីផ្សេងទៀតក្នុង

សតិរបស់ខ្លួន(។)ជនប្រភេទជា”ទត្តបុគ្គល”,គឺជាអ្នកគិតតែខ្លួនឯង,រស់នៅក្នុង”ពេលវេលានៅមួយកន្លែង(ឋិតវន្ត)”,

គឺថាបើសតិខ្លួនបានថតរូប”ភាពល្អ”,ឬ”ភាពអាក្រក់”រួចហើយ,អនុស្សាវរីយ៍នោះ,លែងកម្រើកក្នុងសតិខ្លួនអស់មួយ

ជាជីវិត,បើសិនណាជននោះមិនរកវិធីព្យាបាលរោគតាម”តិកិច្ជា”(thérapie)នោះទេ(។)ជាជនមានរោគសតិឥតដឹង

ខ្លួន,រស់នៅក្នុងពិភពពីរដាច់គ្នា,និងផ្ទុយគ្នាស្រឡេះ,គឺពិភព”អនុស្សាវរីយ៍”,និងពិភព”របស់ពិត”,អ្វីដែលគេគិតឬ

និយាយ,តែងតែផ្ទុយពីអនុស្សាវរីយ៍របស់គេជានិច្ច,ដែលវាក្លាយទៅជាសតិមានភាពលើសលុបរួចស្រេចទៅហើយ។

ជាពិសេសទៅទៀតអ្នកសីហនុនិយមក្នុងភេទទី៥នេះ,គេនាំគ្នាបង្កើតទ្រឹស្តីដ៏ងងឹតមួយ,គឺ”ដើមឈើមួយពុំអាចបិទ

បាំងព្រៃមួយបាននោះទេ(។)ក្នុងទ្រឹស្តីដ៏ចម្លែកនេះ,គឺគេចង់និយាយថា”សីហនុរបញ្ជឲបាញ់អ្នកស្នេហាជាតិ,ឬអ្នក

គ្មានកំហុសពីរបីនាក់,ទង្វើនេះពុំអាចបិទបាំងអំពើល្អដែលសីហនុបានធ្វើនោះឡើយ(។)ប៉ុន្តែពួកជនទាំងនោះនាំគ្នា

ផ្តន្ទាទោសដល់ហ៊ុនសែនដែលវាបានលើកទឹកចិត្តដល់កូនចៅវាឲសម្លាប់អ្នកស្នេហា(។)យើងឃើញថាពួកអ្នកសីហនុ

ប្រភេទនេះ,ទុកការសម្លាប់មនុស្សពីរបីនាក់,ជារឿងធម្មតាមួយតែប៉ុណ្ណោះ,មិនខុសគ្នានឹងពួកខ្មែរក្រហមនោះឡើយ។

ម្យ៉ាងមួយទៀត,ពួកជនទាំងនោះមានជំនឿមួយទៀត,ដែលយើងមិនដែលគិតស្មានដល់ថាអាចមានក្នុងគំនិតអ្នក

ចេះដឹងបាន,គឺថាគេនិយាយថា”ដោយសាស្នាដៃសីហនុបានជាគេបានរៀនសូត្រមាឆនចំណេះ,ហើយអាចមានសញ្ញា

ប័ត្រមួយសំរាប់ជីវិតគេ”(។)ពួកនេះភ្លេចគិតថាវិស័យសិក្សាធិការជាតិ,ជាករណីកិច្ចចាំបាញ់ដែលអ្នកដឹកនាំត្រូវធ្វើ,

មិនមែនជាអំណោយនោះឡើយ(។)និយាយបែបនេះភ្លេចគិតទៅទៀតថាសញ្ញាប័ត្រដែលខ្លួនបានទទួលជាការខិតខំ

របស់ខ្លួនសុទ្ធសាត,មិនមែនជាស្នាដៃរបស់អ្នកដទៃណាមួយឡើយ(។)យើងឮសំដីទាំងអស់នេះ,យើអាចសនិ្នដ្ឋានបាន

ថា,អ្នកសីហនុប្រភេទនេះ,ជា”ទត្តបុគ្គល”,ឲតែអញមានបានអ្វីមួយសំរាប់ជីវិតដែលមានកំរិតរយៈពេលមួយ,អាណា

ស្លាប់ក៏បានដែរ។

គួរឲអនិច្ចាណាស់សំរាប់ជាតិខ្មែរ!

 

ឩប-សង្ហា

 

 

 

 

 

Partager cet article
Repost0
14 novembre 2012 3 14 /11 /novembre /2012 09:01

 

DSC05407 គួរលើកយកមកពិចារណាដែរ

 

ពន្ធុធាតុនៃនយោយបាការបរទេសរបស់សហរដ្ឋអាមេរិក

 

លោកប្រធានាធិបតី,បារ៉ាក់អូបាម៉ា(BarakObama),កាលពីថ្ងៃទី៦វិច្ជិកា២០១២,ត្រូវបានប្រជាពលរដ្ឋអាមេរីកាំង

ជ្រើសរើសជាថ្មី,ក្នុងតំណែងជាប្រធានាធិបតី,សំរាប់អាណត្តិទី២,ដែលជាអណត្តិចុងក្រោយរបស់លោក,ដោយអនុលោម

ទៅតាមរដ្ឋធម្មនុញ្ញអាមេរីកាំង។

យើងអាចចោទជាសំណួរថា,តើអាចមានអ្វីផ្លាស់ប្តូរក្នុងនយោបាយការបរទេសរបស់សហរដ្ឋអាមេរីកក្នុងអាណត្តិទី២

របស់លោកអូបាម៉ា(?)ដើម្បីឆ្លើយនូវសំណួរនេះ,យើងគួរស្វែងដឹងអំពី”ពន្ធុធាតុ”(ADN)របស់សហរដ្ឋអាមេរីក,តើមាន

បែបណា(?)”ពន្ធុធាតុ”(ADN)នោះ,បើនិយាយឲស្រួលយល់គឺគ្មានអ្វីក្រៅពីការស្វែងដឹងអំពី”ទំនៀមទម្លាប់”

(Mœurs)នៃនយោបាយការបរទេសនៃសហរដ្ឋអាមេរីកក្នុងវិស័យទំនាក់ទំនងអន្តរជាតិនោះឯង។

យើងដឹងថា,សហរដ្ឋអាមេរីកជាមហាអំណាចតែមួយគត់ក្នុងពិភពលោកដែលមានលទ្ធភាពអាចធ្វើអន្តរាគមន៏

យោធាក្នុងពិភពលោក,ដោយឥតចាំបាច់ពឹងពាក់ប្រទេសណាមួយឡើយ(។)អនុភាពសហរដ្ឋអាមេរីក,មិនត្រឹមតែ

មានក្នុងវិស័យយោធានោះឡើយ,វាមានស្ទើតែគ្រប់វិស័យ,ដែលគេតែងសម្គាល់អនុភាពរបស់វាក្នុងរូបភាពបីយ៉ាងគឺ៖

អេប៉ូល(Apple),ហូលីវូត(Hollywood),និងហាវារដ៏(Harvard)។

រួមសេចក្តីមកគឺ,បច្ចេកទេសជាន់ខ្ពស់ផ្នែកការឲដំណឹងរហ័ស,វប្បធម៍ប្រជាករ,និងឧត្តមការសិក្សា(។)រូបភាពទាំងបីនេះ

បានជ្រាបក្នុងសតិប្រជាពលរដ្ឋក្នុងពិភពលោក,ហើយគេតែងទុកជាយោងសំរាប់សម្គាល់ភាពទំនើប,និងជឿនលឿនរបស់

សង្គមនិមួយៗក្នុងសាកលលោកនេះ(។)តើឥទ្ធិពលនេះកើតមកពីសហរដ្ឋអាមេរីកធ្វើនយោបាយចក្រពនោះឫ?

យើងដឹងថាក្នុងនយោបាយការបរទេសសហរដ្ឋអាមេរីក,មាន”ពន្ធុធាតុ”(ADN)ពីរផ្ទុយគ្នាគឺ,ធាតុជា”សារហារីនិយម”,

(Messianisme),និងធាតុជា”ឯនិយម”(Isolationnisme)។

តាមលោកអាឡាំងម៉ាំង(Alain Minc-l’âme des nations ),នយោបាយវិទូបារាំង,លោកសរសេរថា៖

បើនិយាយអំពី”សារហារីនិយម”(Messianisme),សហរដ្ឋអាមេរីកមានមនោសញ្ចេញនាជាអ្នកសង្គ្រោះសត្វលោក,

(L’arche,de,Noé),តាមបញ្ចារបស់ព្រះ,ពីគ្រោះថ្នាក់ទឹកជំនន់មួយដែលនឹងមានកើតឡើង(។)ជាប្រជាជាតិមួយ,យោង

តាមការយល់ឃើញរបស់លោកសេវវែសុន(Jefferson),មានជំនឿថាខ្លួនអាចនឹងបង្កើតឋានសួគ៍ក្នុងឋានមនុស្ស,ដែល

ជាស្នាដៃរបស់មនុស្ស(លើកលែងតែពួកមនុស្សខ្ញុំគេ)មានបេសកកកម្មជាអារ្យធម៍ដែលមានជាប់ជាមួយ”វាសនា

ពិសេស”ក្នុងករណីយកិច្ចបង្កើតពិភពលោកថ្មីមួយដែលមានពាណិជ្ជកម្ម,និងសេរីភាពរបស់បុគ្គលនិមួយៗជាគ្រិះ

របស់សង្គមមនុស្ស(។)បើយោងតាមសំដីដ៏ឆ្មើមួយរបស់លោកអាដាមរ៏(Adams),សហរដ្ឋអាមេរិកត្រូវបញ្ញេញគុណ

សម្បត្តិខ្លួនពេញលេញដើម្បីឲប្រទេសឯទៀតយកប្រទេសខ្លួនជាគំរូតាមសមានចិត្តរបស់គេ។

តែបើនិយាយអំពីធាតុជា”ឯនិយម”(Isolationnisme),សហរដ្ឋអាមេរិកមានបំណងការពារអ្វីដែលខ្លួនបានបង្កើត

ឡើងដែលនាំឲប្រេទេសខ្លូន,តាមសំដីរបស់លោកវាស៊ីនតុន(Washington)”ក្នុងពេលមួយប្រទេសយើងនឹងក្លាយជា

ហាអំណាចមួយដែលគ្មាននរណាមួយអាចនឹងធ្វើឲយើងខ្លាចបាននោះឡើយ”(។)តែការចែកដាច់អំណាចរវាង

ប្រធានាធិបតី,និងសភា(Congrès)អាចនាំឲសហរដ្ឋអាមេរិកគ្មានមហិចិ្ជតានយោបាយ,គ្មានទម្លាប់ជាប្រពៃណីក្នុង

វិស័យយោធា,និងមិនព្រមឈរក្នុងជួរ(។)តាមការយល់ឃើញដោយទាញយកឧទាហរណ៏ដែលមានកើតឡើងក្នុងទ្វីប

អឺរុប,មើលឃើញថារបៀបបែងចែកអំណាចរបស់សហរដ្ឋអាមេរិកគឺឈរលើការការពារប្រយោជន៏ផ្ទាល់របស់សហរដ្ឋ

អាមេរិកជាធំ(។)មនោសញ្ចេញនេះកើតមានឡើងតាំងដើមដំបូងនៃប្រវត្តិសាស្ត្ររបស់សហរដ្ឋអាមេរិក,ដោយសារ

ប្រទេសខ្លួនមានការសម្ពាតដោយការសងសឹកពីសំណាក់ទ្វីបអឺរុប(។)ការមិនទុកចិត្តលើទ្វិបអឺរុបនេះ,នាំបង្កើតជា

លទ្ធិនយោបាយមួយក្នុងកំឡុងឆ្នាំ១៨៨២៣មានឈ្មោះថាលទ្ធិមុងរូ(Monroe),លទ្ធិនេះជាការបង្ហាញជាដំបូងនូវការ

មិនព្រមរបស់សហរដ្ឋអាមេរិកគ្រប់ការប៉ុនប៉ងជាថ្មីរបស់ប្រទេសក្នុងទ្វីបអឺរុបណាមួយ,ចង់បង្កើតអាណានិគមនៅ

លើទឹកដីអាមេរិកទាំងពីរ(អាមេរិកខាងជើងនិងអាមេរិកឡាទិន,ឬខាងត្បូង)។

សហរដ្ឋអាមេរិកចាត់ទុកអន្តរាគមន៏ប្រទេសអឺរុបក្នុងអឌ្ឍគោលបស្ចឹម(L’hémisphèreOuest)ជាអំពើឈ្លានពាន

មកលើសហរដ្ឋអាមេរិកតែម្តង(។)ក្នុងលទ្ធិមុងរូ(Monroe)នេះហើយ,ដែលសហរដ្ឋអាមេរិកបានធ្វើការគំរាមទៅលើព្រះ

ចៅណាប៉ូលេអុងទី៣(Napoléon3)ក្នុងសង្គ្រាមប្រទេសបារាំងជាមួយប្រទេសមិញសិក(Mexique)នៅលើទឹកដីមិញសិក,

ដែលឋិតនៅក្នុងអឌ្ឍគោលបស្ចឹម(។)ការគំរាមនេះបានបង្ខំឲព្រះចៅណាប៉ូលេអុងទី៣ដកកងទ័ពបារាំងចេញពីប្រទេស

មិញសិកដោយអាម៉ាស់មុខយ៉ាងខ្លាំង។

 

បើយើងធ្វើការសង្ខេបសំណេររបស់លោកអាឡាំងមុំាង,យើងអាចសន្និដ្ធានបានថានយោបាយការបរទេសសហរដ្ឋ

អាមេរិកមានលក្ខណៈពីរផ្ទុយគ្នាស្រឡះ៖

 

សំរាប់អំណាចនីតិប្រ​​តិបត្តិៈ

គេតែងមានមហិច្ជិតាជួយការពារអ្នកស្រឡាញ់លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យក្នុងពិភពលោកដោយប្រើកម្លាំងយោធាឬកម្លាំង

នយោបាយចេញមុខ,ទប់ទល់នឹងការគំរាមកំហែងកម្លាំងណាមួយមកលើអ្នកស្រឡាញ់លទ្ធិប្រជាធិតេយ្យ។

តែសំរាប់អំណាចនីតិបញ្ញតិវិញៈ

គេតែងតែមានការប្រុងប្រយ័ត្នជានិច្ច,ក្នុងការប្រើកម្លាំងយោធាក្តី,នយោបាយក្តី,របស់សហរដ្ឋអាមេរិកនៅក្រៅពីទឹកដី

របស់គេ(។)នៅពេលណាគេយល់ឃើញថាអន្តរាគមន៏របស់គេអាចនាំនូវផលមិល្អដល់គេ,គេឥតមានការរួញរាបង្ខំឲរដ្ឋាភិបាល

គេ,បញ្ជប់អន្តរាគមន៏នោះភ្លាម។

 

ដូច្នេះ,នយោបាយការបរទេសសហរដ្ឋអាមេរិកជានយោបាយមួយហាក់បីដូចជាផ្ទុយគ្នា(oxymoron)រវាងប្រធានាធិបតី,

និងសភាទាំងពីររបស់សហរដ្ឋអាមេរិក។

យើងអាចយកឧទាហរណ៏សង្គ្រាមអាមេរិកាំងនៅកូរ៉េ,និងវៀតណាមមកបង្ហាញពីនយោបាយអាមេរិកកាំង,ក្នុងការ

ប្រយុទ្ធចេញមុខការពារលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យប្រឆាំងនឹងលទ្ធិកុម្មុយនិស្ត,ដោយសួរជាសំណួរថា,ហេតុអ្វីបានជាមាន

ប្រសិទ្ធិភាពនៅប្រទេសកូរ៉េ,ហើយបរាជ័យនៅវៀតណាម?

សង្គ្រាមនៅវៀតណាម,ជាសង្គ្រាមមួយដែលមានមតិអន្តរជាតិភាគច្រើនយល់ឃើញថាជាសង្គ្រាមអយុត្តិធម៏សំរាប់ប្រជាជន

រៀតណាមដោយសារអំពើអាស្រូវរបស់របបសេង៉ុង(Saigon)ដែលនាំប្រជាពលរដ្ឋអាមេរិកកាំងឈប់គាំទ្រអន្តរាគមន៏យោធា

របស់ខ្លួននៅវៀតណាម,ទោះបីជាអន្តរាគមន៏ឋិតនៅក្នុងបេសកកម្មយក”អំបើល្អប្រឆាំងនឹងអំពើអាក្រក់”ក៏ដោយ(។)នៅពេល

មួយមារយាទសម្ពន្ធមិត្រ,វាអាប់អោនជាងសត្រូវទៅទៀត,ទោះបីរដ្ឋាភិបាលខំលើកពីគុណប្រយោជន៏នយោបាយអាមេរិកាំងក្នុង

សង្គ្រាមនោះបែបណាក៏ដោយ,ក៏ពុំអាចឈ្នះមនោសញ្ចេញនាមតិសាថារណៈប្រឆាំងនឹងសង្គ្រាមនោះបានដែរ។

ហេតុនេះឯងបានជាអាមេរិកកាំងដកខ្លួនចេញពីសង្គ្រាមនៅវៀតណាមក្នុងពេលនោះ។

ជាការអភ័ព្ធណាស់,ប្រទេសខ្មែរយើងក្នុងសង្គ្រាមសាធារណរដ្ឋខ្មែរប្រឆាំងនឹងការឈ្លានពានកងទ័ពវៀតណាមកុម្មុយនិស្ត,ដែល

មានខ្មែរក្រហមជាបរិវា,ទទួលថ្មបាក់ពីអំពើអាស្រូវរបបវៀតណាមខាងត្បូង,ដែលនាំឲមតិអន្តរជាតិ,និងមតិសាធារណៈអាមេរិកាំង,

ឥតគាំទ្រសង្គ្រាមការពារបរិបូរភាពទឹកដីខ្មែរ,និងកសាងរបបលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យសេរីនៅកម្ពុជា(។)មតិសាធារណៈអាមេរិកាំងតែង

ទុកសង្គ្រាមនៅស្រុកខ្មែរក្នុងចន្លោះឆ្នាំ១៩៧០,ដល់ឆ្នាំ១៩៧៥,ជាការបន្តសង្គ្រាមអាមេរិកាំង,និងវៀតណាមខាងត្បូងនៅស្រុកខ្មែរ

តែប៉ុណ្ណោះ។


ហេតុនេះហើយបានជារបបសាធារណរដ្ឋខ្មែរ,ចំពោះមតិសាធារណៈអាមេរិកាំងគេចាត់ទុករបបថ្មីនេះជារបបមួយងាយ

ស្រួលនឹងរំលាយឲក្លាយជាធូលី(régime,friable),នាំឲរបបសាធារណរដ្ឋខ្មែរមានរូបភាពជារបបទន់ខ្សោយជាទីបំផុត

តាំងពីមានកំណើតកើតឡើងមកម្លេះ(régime,anémiée),ដែលជារបបក្រិនលែងប្រែប្រួលកើត(un,régime,sclérosé)

 

សួរថាតើសហរដ្ឋអាមេរិកជាប្រទេសចក្រពត្រឫ?

ដូចយើងបានបញ្ចាក់ខាងលើរួចហើយថា,អំណាចចក្រសហរដ្ឋអាមេរិកបច្ចុប្បន្ន,គឺមិនមែនឋិតនៅលើការគ្រប

សង្កត់ពិភពលោកក្នុងផ្នែកយោធានោះឡើយ,អំណាចចក្រនោះគឺឋិតក្នុងផ្នែកនយោបាយ,សេដ្ឋកិច្ច,ពាណិជ្ជកម្ម,

បច្ចេកទេស,គមនាគមន៏(médiatique),នឹងវប្បធម៍(។)អំណាចចក្រនេះជាលទ្ធផលរបស់របៀបអប់រំ,ដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់មួយ

របស់មហាវិទ្យាល័យ(systèmeuniversitaire),ដែលឥតអាចប្រៀបធៀបបាន,ដែលជារបៀបអប់រំមួយ,នាំបង្កើតក្នុង

សតិយុវជនអាមេរិកាំង,នូវគំនិតប្រជាធិបតេយ្យសេរី,សេរីភាព,សមភាពរវៀងប្រជាពលក្នុងសកលលោក(។)របៀប

អបរំនេះហើយដែលពុំអាចជំរុញសហរដ្ឋអាមេរិកឲក្លាយជាប្រទេសចក្រពត្របាននោះឡើយ។

រួមសេចក្តីមក,ក្នុងអណត្តិទី២របស់លោកអូប៉ាមា,គ្មានអ្វីនឹងផ្លាស់ប្តូរគួរឲកត់សំគាល់នោះឡើយក្នុងនយោបាយការបរទេស

សហរដ្ឋអាមេរិក។

 

សេចក្តីសន្និដ្ឋានៈ បើចង់ឲគេជួយ,លុះត្រាតែយើងមានមារយាទផងដែរ!

 

ឩប-សង្ហា

 

 

Partager cet article
Repost0

Présentation

  • : Le blog de Sangha OP
  • : រូបថតកាលជានិសិត្ស នៅសាកលវិទ្យាល័យ ភ្នំពេញ -មហាវិទ្យាល័យ អក្សរសាស្ត្រ និង មនុស្សសាស្ត្រ (ផ្នែកប្រវត្តិសាស្ត្រ) - ទស្សវត្សរ៏ ៧០
  • Contact

Recherche

Liens