Overblog
Suivre ce blog Administration + Créer mon blog
18 octobre 2012 4 18 /10 /octobre /2012 09:37

 

images-copie-3 Éditorial MOULKHMER

 

Moulkhmer n° 125, avril 1991

 

 

Une trêve fragile

 

Pour tenter de rompre le cercle vicieux qu'est devenu le problème cambodgien, les deux co-présidents de la conférence de Paris et le Secrétaire- général de l'O.N.U ont lancé un appel au cessez-le-feu le 22 avril. Cet appel s'adressait aux 4 factions cambodgiennes impliquées dans la guerre civile en cours. Celles-ci ont fait connaître, dans les jours suivants, qu’elles étaient d'accord pour le cessez-le-feu qui a débuté le 1er Mai. Et qui, en principe, devrait se poursuivre jusqu'à la fin de la prochaine réunion du C.N.S. à Djakarta. Une réunion dont la date n'était pas encore fixée, mais qui était envisagée pour le début de juin. En attendant cette réunion hypothétique, l'entrée en vigueur du cessez-le-feu au Cambodge est passée pratiquement inaperçue dans les médias occidentaux. La lassitude qu'inspirent à l'opinion internationale les interminables querelles des factions cambodgiennes a certainement contribué à cette indifférence des média. Pourquoi d'ailleurs se seraient-ils beaucoup excités à propos d'un événement qui leur est sans doute apparu, à première vue tout au moins, comme un non-événement ?

 

Que signifie, en effet, un cessez-le-feu dont on sait qu'il sera contrôlé par personne sur le terrain ? Rien de plus que les mots pour le dire, si les belligérants n'ont pas une volonté sincère et démontrée de respecter scrupuleusement leur engagement de cesser les combats et toute forme d'activité militaire. Or, dans le cas présent, il est permis d'avoir de sérieux doutes à ce sujet. Surtout en ce qui concerne les Khmers Rouges auxquels on ne peut absolument pas faire la moindre confiance en raison de leurs crimes et de leurs mensonges accumulés depuis des années, et parce qu'il est notoire qu'ils n'ont pas changé. C'est à eux, d'ailleurs, que va profiter le plus le cessez-le-feu du 1er mai puisqu'ils continueront de recevoir de l'armement chinois via la Thaïlande, - comme les autorités thaïlandaises l'ont indiqué à Hun Sen de passage à Bangkok à la fin d'avril, en repose à sa demande de suspension des livraisons d'armes chinoises aux Khmers Rouges pendant toute la durée de l'arrêt des combats. Les troupes de Pol Pot pourront donc se réorganiser en toute tranquillité et compléter les stocks d'armes qu'elles ont déjà constitués. Elles n'auront sûrement pas à craindre de se trouver démunies si les combats reprennent.

 

Avec des gens aussi indignes de confiance que les Khmers Rouges, sans parler des autres factions dont la fiabilité est douteuse puisque leur comportement est subordonné aux intérêts des pays étrangers dont elles dépendent, le cessez-le-feu actuel paraît forcément précaire. En fait il s'agit plutôt d'une sorte de trêve, et non pas d'un cessez-le-feu authentique. Car celui-ci devrait être consacré par un accord en bonne et due forme, qui en préciserait soigneusement les modalités et surtout il devrait faire l'objet d'un contrôle efficace dès son entrée en vigueur. Or ce n'est pas le cas présentement, si bien qu'il paraît plus juste de parler d'une trêve temporaire. Une trêve dont l'aboutissement, qui devrait être la mise en route d'un vrai processus de paix, reste très aléatoire. Tout est donc au conditionnel dans cette affaire, ce qui n'autorise pas beaucoup d'optimisme.

 

Si l'on voulait cependant faire preuve d'optimisme à tout prix, on pourrait dire évidemment que cette trêve constitue un premier pas vers le rétablissement de la paix au Cambodge. Ce pourrait être le cas effectivement, s'il n'y avait pas les Khmers Rouges qui n'ont qu'un seul et unique objectif : la reconquête du pouvoir par tous les moyens, militaires, politiques ou subversifs. Or l'actuel "cessez-le-feu" ne contribue en aucune manière à neutraliser les Khmers Rouges, ni à réduire le danger menaçant qu'ils représentent pour l'avenir du Cambodge. Au contraire, il va leur permettre- en l'absence de tout contrôle - de se renforcer sur le terrain, ce qu'ils ne manqueront pas de faire en une si belle occasion. Les communistes vietnamiens, de leur côté, sauront certainement exploiter aussi la nouvelle situation. Car il serait étonnant qu'ils ne sachent pas en tirer profit, d'une manière ou d'une autre.

 

Dans un tel contexte, tout pronostic optimiste sur la suite des événements serait hasardeux. Dès le premier jour de la trêve les 4 factions avaient d'ailleurs déjà commencé à s'accuser mutuellement de violation dans telle ou telle région, ce qui n'était pas un très bon signe. On peut toutefois préférer retenir l'hypothèse d'une consolidation de cette trêve, après quelques "bavures" au début. Dans ce cas, c'est-à-dire si la trêve se transformait en une véritable cessation des combats, on pourra se demander qu'est-ce qui justifierait encore le maintien de l'alliance contre-nature entre les "nationalistes non-communistes" et les Khmers Rouges, auteurs du génocide.

 

En effet cette déplorable et funeste alliance perdrait alors toute raison d'être, et vouloir la maintenir ne pourrait que faire le jeu des auteurs du génocide. La rompre permettrait au contraire de les marginaliser, et par là même d'amorcer leur élimination définitive de la scène politique (cambodgienne et internationale). Il va sans dire que cette élimination suppose nécessairement qu'il leur serait interdit de participer à des élections libres, pour lesquelles ils sont disqualifiés pour cause de génocide et de crime contre l'humanité. S'il en était ainsi, l'avenir apparaîtrait plus prometteur et plus rassurant pour le Cambodge et son peuple. Mais les deux factions non-communistes auront-elles le courage de se détacher enfin de leurs détestables alliés actuels, si la trêve du 1er Mai se révélait durable ? On voudrait l'espérer, mais pour le moment il y a malheureusement tout lieu d'en douter.

 

MOULKHMER

Partager cet article

Repost0
11 octobre 2012 4 11 /10 /octobre /2012 05:46

 

DSC05407 ប្រតិកម្មរហ័ស

 

ច្រឡោងខាមរបស់យួន

 

គណបក្សកុម្មុយនិស្តរៀតណាមរៀបចំសរេសរប្រវត្តិសាស្ត្រជាមួយរបបអាយ៉ងយួននៅភ្នំពេញស្តីអំពីការទាក់ទងរវាង

“វៀតណាមនិងកម្ពុជា”,”កម្ពុជានិងវៀតណាម”ក្នុងចន្លោះឆ្នាំ១៩៣០,ដល់ឆ្នាំ២០១០.ប្រវត្តិសាស្ត្ររួមនេះ,គឺយួនគេផ្អែក

ទៅលើឯកសារគេមួយមានចំណងជើងថា”ការទាក់ទងជាមិត្តភាពដ៏រឹងប៉ឺង”។

គណប្រតិភូវៀតណាមបានមករួមប្រជុំជាមួយជាភាគីខ្មែរនៅកម្ពុជាពីថ្ងៃទី៣០កញ្ញា,និង៤តុលាក្នុងក្របខ័ណ្ឌការសំ

រេចរួមថ្នាក់ដឹកនាំជាន់ខ្ពស់នៃគណបក្សកុម្មុយនិស្តវៀតណាម,និងប្រជាជនកម្ពុជាដើម្បីអនុញ្ញាតឲភាគីខ្មែរជាអ្នក

ដឹកនាំផ្នែកខ្លះក្នុងគ្រោងការណ៏សរសេរប្រវត្តិសាស្រ្តនេះ.អ្នកដែលទទួលខុសត្រូវធំលើគ្រោងការណ៏នេះគឹលោក

ផាមវាន់លិជ,ដែលជាអនុប្រធាននៃគណៈកម្មការឃោសនា,និងអប់រំនៃគណៈកម្មាធិការមជ្ឈិមរបស់គណបក្សកុម្មុយ

និស្តវៀតណាម។

គ្រោងការណ៏នេះគឺគ្មានអ្វីក្រៅពីការបន្តនយោបាយវាតទឹកដីវៀតណាមមកលើទឹកដីខ្មែរតែប៉ុណ្ណោះ.នយោបាយនេះ

មានច្រើនដំណាក់,មានដូចតទៅ៖

១.យួនបង្កើតអង្គការអាយ៉ងមួយនៅស្រុកខ្មែរ(ឧទាហរណ៏ៈគណបក្សប្រជាជន)សំរាប់វាប្រើឲអនុវត្តន៏ផែនការវាតទឹក

ដីរបស់វា,

២.យួនវាឲអង្គការអាយ៉ងនោះសុំឲវាជួយក្នុងនាម”ធ្វើសហការជាភាតរភាពរវាងគណបក្សនិងគណបក្ស”,

៣.យួនធ្វើអន្តរាគមន៏យោធាក្នុងឋានៈជា”បងធំ”ក្នុងនាម”សាមគ្គីភាពសង្គមនិយម”(ឧទាហរណ៏ៈអន្តរាគមន៏កង

ទ័ពវៀតណាមនៅកម្ពុជាក្នុងថ្ងៃទី៧មករាឆ្នាំ១៩៧៩),

៤.យួនបង្កើតរដ្ឋអំណាចមួយនៅកម្ពុជា,ដែលមានឈ្មោះ”អំណាចជាតិ”,ឬ”អំណាចប្រជាជន”,

៥.យួនបង្ខំឲអំណាចអាយ៉ងនោះចុំហត្ថលេខាទទួលស្គាល់អំណាចវាជាអំណាចអធិតីលើអំណាចអាយ៉ងវា។

ដំណាក់ទាំង៥ខាងលើនេះបានចប់សព្វគ្រប់អស់ហើយ,ព្រោះយួនបង្ខំឲរាជរដ្ឋាភិបាលខ្មែរបច្ចុប្បន្នដែលជាអាយ៉ងវា

ប្រគល់ទឹកដីខ្មែរទាំងឡាយដែលវាចង់បាននោះឲវារួចហើយ,ហើយវាបញ្ចូលជនជាតិយួនមកក្នុងស្រុកខ្មែររាប់លាន

នាក់(៥លានយ៉ាងតិច),ហើយឲយួនទាំងនោះកាន់អត្តសញ្ញាណប័ណ្ណខ្មែរ,មានសិទ្ធិលើសជាងជនជាតិខ្មែរម្ចាស់ស្រុកទៅ

ទៀត។

ដូច្នេះយួនកុម្មុយនិស្តត្រូវការប្រវត្តិសាស្ត្រនយោបាយមួយសំរាប់ជនជាតិយួន,មានសញ្ញាតិជាខ្មែរ,ដើម្បីបញ្ចាក់ប្រាប់

ជនជាតិយួនទាំងនោះថាការមករស់នៅស្រុកខ្មែរមានលក្ខណៈជាធម្មានរូប,ជាសគុណធំមួយដែលខ្មែរត្រូវតែសងយួន,

ព្រោះវៀតណាមបានជួយប្រទេសកម្ពុជាច្រើនណាស់ក្នុងរយៈពេល៨០ឆ្នាំកន្លងមកនេះ(១៩៣០-២០១០).ប្រវត្តិសាស្ត្រ

នយោបាយរួមយួនខ្មែរនោះ,រដ្ឋាភិបាលយួនគេនឹងបញ្ចាឲរាជរដ្ឋាភិបាលអាយ៉ងគេនៅភ្នំពេញយកទៅបង្រៀនយុវជន

ខ្មែរឲស្គាល់សគុណយួន,នឹងគោរពជនជាតិយួននៅស្រុកខ្មែរថាជាជនជាតិខ្ពង់ខ្ពស់,ព្រោះគេជាអ្នកធ្វើពលីកម្មជួយ

បងប្អូនខ្មែរឲរស់នៅមានសន្តិភាពមកដល់សព្វថ្ងៃនេះ។

ក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រនយោបាយនោះ,យួនច្បាស់ជាបំភាន់យុវជនខ្មែរឲទទួលស្គាល់ថាថ្ងៃ”៧មករា១៩៧៩”,ជាថ្ងៃ”ពលីកម្ម

យួនសង្គ្រោះប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរពីរបបប្រល័យពូជសាសន៏ខ្មែរក្រហម”,ហើយចង់បញ្ចាក់ថាគណបកប្សប្រជាជនខ្មែរជា

គណបក្សរណបយួនតាំងពីឆ្នាំ១៩៣០មកម្លះ,មានតួនាទីសំរាប់តែអនុវត្តន៏នយោបាយហូជីម៉ីញតែប៉ុណ្ណោះ។

យើងតែងតែឮហ៊ុនសែនស្រែកក្តែងៗថា”សន្តិភាពមាននៅស្រុកខ្មែរជាស្នាដៃខ្លួនតែម្នាក់ឯង”,តើហ៊ុនសែនហានថា

ឲយួន,ដែលជាម្ចាស់របស់ខ្លួន,ថាយួនក៏គ្មានតួនាទីអ្វីនោះដែរក្នុងការកសាងសន្តិភាពនៅស្រុកខ្មែរ?

ហ៊ុនសែនអបអរសាទរនូវគ្រោងការណ៏យួនសរសេរប្រវត្តិសាស្ត្រនយោបាយយួនខ្មែរនេះណាស់,ដោយមិនទាំងដឹកខ្លួន

ផងថាប្រវត្តិសាស្ត្រនឹងសរសេរនោះគឺសរសេរសំរាប់សម្លាប់ហ៊ុនសែននោះហើយ,ព្រោះយួន,វាច្បាស់ជាសរសេរឲតម្លៃទៅ

លើតែពលីកម្មយួនតែប៉ុណ្ណោះ.សន្តិភាពដែលហ៊ុនសែនអះអាងថាជាស្នាដៃខ្លួនជាសន្តិភាពបាត់ឯករាជ្យជាតិពិត

ប្រាកដណាស់,ឧទាហរណ៏គឺគ្រោងការណ៏សរសេរប្រវត្តិសាស្ត្ររួមយួនខ្មែរ,ជាការបញ្ចាក់ឲឃើញច្បាស់ថាខ្មែរដឹកនាំដោយ

ហ៊ុនសែន,ជាប្រទេសខ្ញុំយួន.វាមិនដែលឃើញប្រទេសឯករាជឯណាសរសេរប្រវត្តិសាស្ត្រខ្លួនដែលមានជនជាតិបរទេស

ជាអ្នកដឹកនាំសរសេរនោះឡើយ។

គ្រោងការណ៏នេះបញ្ចាក់ឲឃើញទៅទៀតថាយួនកុម្មុយនិស្តមានចរិតច្រឡោងខាម(ក្រអឹតក្រអាង)ណាស់មកលើខ្មែរ,

វាមើលងាយ,ទុកគណបក្សប្រជាជនដូចកូនក្មេងល្ងង់ខ្លៅ,នាំកាន់ដៃសរសេរភរកុហកពលរដ្ឋខ្មែរខ្លួនឯងថាយួនជា

អ្នកមានគុណលើខ្មែរ,ដូច្នេះអ្វីដែលយួនធ្វើនៅក្នុងស្រុកខ្មែរសុទ្ធតែមានធម្មជាតិជាធម្មានរូបទាំងអស់។

មកដល់ដំណាក់កាលបែបនេះទៅហើយ,ខ្មែរយើងនៅត្រឹមតែជួបជុំរំលឹក,និងទាមទារឲសហគមន៏អន្តរជាតិគោរព

សិទ្ធិសញ្ជសន្តិភាពនាថ្ងៃ២៣តុលា១៩៩១ឯណោះទៅវិញ.សិទ្ធិសញ្ជានេះមានតម្លៃនៅពេលណាខ្មែរក្រោកឈរ,បង្កើត

បានជាកម្លាំងជាតិ,បើខ្មែរយើងនៅមានតែមារយាទជាស្មូមសូមឲតែគេជួយនោះ,គឺពិតជាយួនស្រូបស្រុកខ្មែរបញ្ចូល

ទៅក្នុងស្រុកយួនក្នុងអាណត្តិទី៥នៃសភាជាតិនោះហើយ។

យួនលែងលួចដីខ្មែរទៀតហើយ,គឺវាយកដីត្រង់ៗតែម្តង!តើនរណាហានធ្វើអ្វីវា?

បើលោកសមរង្ស៊ី,និងកឹមសុខានាំគ្នាដេកចាំតែករុណាហ៊ុនសែន,ស្តេចស៊ីហនុតែប៉ុណ្ណោះ.ចូលនាំគ្នាដេកចាំតទៅទៀត

ទៅ!

 

ឩប-សង្ហា

 

 

 

 

 

Partager cet article

Repost0
8 octobre 2012 1 08 /10 /octobre /2012 15:41

 

DSC05407 ប្រតិកម្មរហ័ស

 

ផ្លែល្វា

 

កម្ពុជាដាក់បេក្ខជនខ្លួននជាសមាជិកអចិន្ត្រៃយនៃក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិ,ហើយនៅថ្ងៃទី១៨

តុលា២០១២ខាងមុខ,ត្រូវសភាអ.ស.ប,នឹងជ្រើសរើសក្នុងចំណោមប្រទេសបេក្ខជនច្រើនទៀតតាមការបោះឆ្នោត.គេ

សួរទៅអ្នកវិភាគនយោបាយ”ឯករាជ”ខ្មែរច្រើននាក់,ថាបើកម្ពុជាជាប់ឆ្នោតជាសមជិកអចិន្ត្រៃយនោះ,កម្ពុជានឹង

ទទួលបានប្រយោជន៏អ្វីខ្លះ?

អ្

នកទាំងនោះនិយាយស្របគ្នាក្នុងចំណុចច្រើន,នាំឲយើងលើកយកមកពិចារណា.ចំណុចនោះមានដូចតទៅ៖

១.ជោគជ័យនោះគឺជាមោទនភាពប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរ,

២.ជោគជ័យនោះនាំឲប្រទេសខ្មែរមានប្រយោជន៏នយោបាយ,នឹងសេដ្ឋកិច្ច,

៣.ជោគជ័យនោះនាំឲប្រទេសខ្មែរមានឥទ្ធពលលើឆាកអន្តរជាតិ,ហើយអាចផ្តល់គុណប្រយោជន៏ពីបទពិសោទន៏ក្នុង

ចំណែកសកម្មភាពខ្លួនក្នុងកិច្ចការអន្តរជាតិ។

ចំណុចធំៗដែលបានលើកមកបង្ហាញខាងលើនេះ,ត្រូវបានបណ្ឌិតឡៅម៉ុងហៃ,អ្នកវិភាគ”ឯងរាជ”អះអាងក្នុងវិទ្យុ

“អាស៊ីសេរី”នាថ្ងៃចន្ទទី៨តុលានេះ។

 

ចំពោះយើងវិញ,យើងយល់ឃើញថា,បើប្រសិនជានៅស្រុកខ្មែរ,មានការដឹកនាំដោយរបបនយោបាយមួយ,គោរពគោល

ការណ៏លិទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ,និងសិទ្ធិមនុស្ស,ជ័យជំនះខាងលើនេះ,គឺពិតជាមោទនភាពនៃប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរ,និងអ្វីៗដែល

បណ្ឌិតឡៅម៉ុងហៃបានធ្វើអត្ថាធិប្បាយតាមសម្លេងវិទ្យុអាស៊ីសេរីនោះពិត។

តែការយល់របស់បណ្ឌិតឡៅម៉ុងហៃនេះ,ជាការយលឃើញក្នុង”វប្បធម៍ហៃអើ”តែប៉ុណ្ណោះ,ព្រោះរបបនយោបាយនៅ

ភ្នំពេញបច្ចុប្បន្នជារបបចោរម័ទ(វក់ខាងលួច,និងពុករលួយ),អ្វីដែលវាកំពុងធ្វើ,គឺគ្មានអ្វីសំរាប់ជាតិ,និងពលរដ្ឋខ្មែរ

នោះឡើយ.បេក្ខភាពរបស់កម្ពុជាជាសមាជិកអចិន្ត្រៃយក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខរបស់អ.ស.ប.ជាយុទ្ធសាស្ត្រប្រទេសចិន

យួនកុម្មុយនិស្តដើម្បីពង្រឹងរបបភ្នំពេញលើឆាកអន្តរជាតិសំរាប់ជារបាំងបំបិទភ្នែកសហគមន៏អន្តរជាតិ,កុំឲមើល

ឃើញនយោបាយអាណានិគមយួន,កុម្មុយនិស្តបូជនីយកម្ម,និងរបបចោរម័ទនៅស្រុកខ្មែរ។

 

បើប្រសិនជាកម្ពុជាជាប់ជាសមាជិកអចិន្ត្រៃយក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខនោះ,គឺពិតជាមហាជោគជ័យគណបក្សកាន់

អំណាចបច្ចុប្បន្ន,ហើយពិតជាបរាជ័យនៃលិទ្ធិប្រជាភិបតេយ្យនៅស្រុកខ្មែរយើងហើយ,ហើយជោគជ័យ,និងបរាជ័យនេះ

ជាកូនសោរបស់ហ៊ុនសែនសំរាប់គៀបសង្កត់សិទ្ធិសេរីភាពពលរដ្ឋខ្មែរតទៅមុខដោយសេរី,ហើយជាពិសេសការបោះ

ឆ្នោតជាតិនាឆ្នាំ២០១៣ខាងមុខនេះ,ទោះបីមិនមានសេរី,មិនមានយុត្តិធម៍យ៉ាងណាក៏ដោយ,ក៏គ្មានអ្វីឲរបបចោរ

ម័ទនៅភ្នំពេញមានការបារម្មណ៏អ្វីនោះឡើយ.យួនប្រកដជាឲហ៊ុនសែនសម្លាប់ខ្មែរតទៅទៀត។

ផលមិនល្អដល់ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរកើតពីយថហេតុនៃជ័យជំនះនោះ,តើបណ្ឌិត,ជាអ្នវិភាគឯករាជ,ឡៅម៉ុងហៃបានគិត

ពិចារណាដែរឫទេ(?)លោកបានគិតដែរ,តែលោកមិនហាននិយាយឬ(?)ដូច្នេះអ្វីខ្លះដែលលោកទុកជាលក្ខណឯករាជការ

វិភាគរបស់លោក(?)ចំពោះយើងវិញជ័យជំនះនោះគឺដូចផ្លែល្វានោះឯង,មើលឃើញល្អតែសំបកក្រៅទេ,ឯចំណែកក្នុងផ្លែនោះ

គឺជាទ្វារមរណៈនៃលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យនោះហើយ។

 

ដូចយើងធ្លាប់បានប្រកាសរួចហើយ,គឺយើងលែងមានការអត់អោនដល់ពួកអ្នកប្រើ”វប្បធម៍ហៃអើ”នោះទៀតហើយ

ព្រោះការប្រើវប្បធម៍ហៃអើជាគ្រោះថ្នាក់សំរាប់ជាតិស្មើនឹងគ្រោះថ្នាក់យួន,និងរបបចោរម័ទ។

 

ឩប-សង្ហា

Partager cet article

Repost0
7 octobre 2012 7 07 /10 /octobre /2012 07:23

ជាពាក្យស្លោក ដែលខ្មែរយើងតែងតែឮជានិច្ច ក្នុងការរស់នៅជាធម្មតា របស់មនុស្សលោកយើង ព្រោះគំនិតដែលមានក្នុងពាក្យស្លោកនេះជា ធាតុធម្មជាតិ ដែលមាននៅក្នុងសង្គមមនុស្សនិមួយៗ។ តាំងតែពីកំណើតដើម របស់មនុស្ស យើងដឹងថា មនុស្សតែងតែឲតម្លៃ ទៅនឹងការរស់រួម បង្កើតជាក្រុម ជាសង្គម ដើម្បីបង្កើតជា កម្លាំងរួម ក្នុងគោលបំណង ការពារសិទ្ធិផ្ទាល របស់ខ្លួន ក្នុងប្រយោជន៏រួម របស់ក្រុម ឬ សង្គមរបស់ខ្លួន។ ដូច្នេះប្រយោជន៏បុគ្គលនិមួយៗ ពុំអាចមានកើត នូវការពារឋិតថេរបាន បើប្រសិនជា បុគ្គលនោះរស់ឯកោ គ្មានសម្បុកក្រុម ឬសង្គមជា ជំរកនោះទេ។ យួនចូលមកនៅក្នុងស្រុកខ្មែរជាពួក ជាក្រុម គេនាំគ្នា បង្កើតសមាគម ដើម្បីការពារសហគមន៏គេ សំរាប់រស់នៅឲមានសុវត្ថិភាព សំរាប់ជនជាតិយួន ចំណែកសហគមន៏ចិន គេមានអុងប៉ាង ជួយមើលការខុសត្រូវ ជួយសំរួលការរស់នៅ ដល់ជនជាតិគេ ដើម្បីឈរឲជាប់មាំក្នុងទឹកដីខ្មែរ សំរាប់អនាគតជនជាតិគេ។ ចិនយួន នៅស្រុកខ្មែរ អ្វីដែលគេធ្វើ គឺគេនាំគ្នាកសាង មូលដ្ឋានជីវិតសហគមន៏ របស់ពួកគេនៅលើទឹកដីខ្មែរ ដែល គេច្រើសរើសសំរាប់រស់នៅ។ របងការពារសហគមន៏គេនោះ គឺសាមគ្គីក្នុងគំនិត « ចង្កើះមួយបាច់ គេកាច់មិនបាក់ » នោះឯង ។ ដូច្នេះពាក្យស្លោកខាងលើនេះ ជាឧបាទាន ចិនយួននៅស្រុកខ្មែរ។ ប្រាកដណាស់ថា សហគមន៏ចិនយួន មានការឧបត្ថម្ភ ពីសំណាក់អាជ្ញាធរខ្មែរ ដែលជាអាជ្ញាធរ រស់ក្រោមអំណាចប្រទេសចិន វៀតណាមកុម្មុយនិស្ត តែបើសិនជាជនជាតិចិនយួនទាំងនោះ គ្មានមារយាទ រស់នៅជា សហគមន៏អនាធិបតេយ្យ គ្មានវិន័យមាំមួនសំរាប់ការរស់នៅ ក៏ពិបាកប្រទេសចិនយួនជា មាតាប្រទេសគេ និង អាជ្ញាធរខ្មែរជា រណប ជួយ ហើយខ្លាចនោះដែរ។

 

DSC05407 ​គួរលើកយកមកពិចារណាដែរ

 

 

Partager cet article

Repost0
5 octobre 2012 5 05 /10 /octobre /2012 04:04

 

DSC05407 ប្រតិកម្មរហ័ស

 

ពាក្យ”ឯករាជ្យ”នៅស្រុកខ្មែរគឺ”សូមសុខ”

 

ការដែលយើងស្មានមិនត្រូវក្នុងរឿងកាន់ក្តីលោកម៉មសូណង់ដូគឺ ប្រតិកម្មលោកសុខសំអឿន,មេធាវិលោក

ម៉មសូណង់ដូ,ពេលគេសួរគាត់ថា,តើការវិនិច្ជ័យរបស់តុលាការដាក់ពន្ធនាគារ២០ឆ្នាំលោកម៉មសូណង់ដូ,តើជា

យុត្តិធម៍ដែរឬទេ?

ចម្លើយរបស់លោកសុខសំអឿនៈ“មានយុត្តិធម៍,ឬគ្មានយុត្តិធម៍,មានតែអ្នលទទួលទោសទេ,ដែលអាចដឹងខ្លួនឯងថា,

ការវិនិច្ជ័យនេះ,មានយុត្តិធម៍,ឬគ្មាន”។

យើងមិនដឹងថាលោកសុខសំអឿនមានយុទ្ធសាស្រ្តបែបណាមួយឡើយក្នុងការការពារលោកម៉មសូណង់ដូ,រហូតឥត

ដឹងអ្វីទាំងអស់ថាការវិនិច្ជ័យតុលាការមានយុត្តិធម៍,ឬគ្មានយុត្តិធម៍សំរាប់អតិថិជនរបស់លោក.យើងឃើញច្បាស់

ណាស់ថាក្នុងវិស័យតុលាការ,មិនមែនតែចៅក្រមទេគ្មានឯករាជ្យចំពោះមុខរដ្ឋអំណាចអាយ៉ងយួននៅភ្នំពេញ,សូម្បី

មេធាវីក៏ពួកគេមិនហានបង្ហាញឯករាជភាពចំពោះមុខរដ្ឋអំណាចនេះរបស់ខ្លួនផងនោះដែរ.តើលោកសុខសំអឿនជា

មេធាវីប្រភេទបែបណា?បើលោកមិនហានទាំងបញ្ចេញមតិការពារកូនក្តីលោកផង។

 

ចំណែងឯលោកឡៅម៉ុងហៃ,អ្នកវិភាគឯករាជវិញ(?),យើងធ្លាប់តាមស្តាប់វិភាគនយោបាយរបស់គាត់ច្រើនដងមក

ហើយ,គាត់ច្រើនតែប្រើ”ភាសាឈើ”,គេចមិនឲប៉ះពាល់ដល់រដ្ឋអំណាចនោះឡើយ.ក្នុងករណីលោកម៉មសូណង់ដូ,លោក

មិនហានទាំងលើកយកបញ្ហាអយុត្តិធម៍ចំពោះលោកម៉មសូណង់ដូមកនិយាយនោះទេ,លោកគ្រាន់តែឲយោបល់ថា,

ករណីនេះជារឿងនយោបាយ.អត្ថាធិប្បាយបែបនេះ,គឺនិយាយសូមរូចខ្លួនតែប៉ុណ្ណោះ.រួមសេចក្តីមក,អ្នកវិភាគឯងរាជ

នៅស្រុកខ្មែរយើងនោះ,ពាក្យថា”ឯករាជ្យ”គឺគ្មានអ្វីក្រៅពី”សូមសុខ”តែប៉ុណ្ណោះ។

 

ករណីលោកម៉មសូណង់ដូ,ជាបញ្ហាយុត្តិធម៍,លោកសុខសំអឿន,និងឡៅម៉ុងហៃ,ក្នុងសីលធ៍ម,លោកពុំអាចមិនមាន

យោបលឲបាទច្បាស់លាស់អំពីបញ្ហាយុត្តិធ៍មនោះឡើយ,ជាពិសេសលោកមេធាវីសុខសំអឿន,យ៉ាងហោចណាស់លោក

ត្រូវហានធ្វើការវិនិច្ជ័យលើការវិនិច្ជ័យតុលាការចំពោះជនដែលខ្លួនត្រូវការពារថា,​​​​​​​តើមានយុត្តិធម៍,ឬឥតមាន។

 

ឩប-សង្ហា

Partager cet article

Repost0
3 octobre 2012 3 03 /10 /octobre /2012 08:58

 

images-copie-3 Éditorial MOULKHMER

 

Moulkhmer n° 124, février 1991

  

Proverbe : Apporter des fagots pour éteindre un incendie.


images (4) 

 

À qui profite cette guerre civile ?

 

Comme on pouvait s'y attendre, le conflit du Golfe à complètement occulté le problème cambodgien dont les média ne parlent plus du tout actuellement. Il en sera ainsi, c'est évident, jusqu'à ce que la guerre en cours au Moyen-Orient ait pris fin. Et même alors il faudra sans doute attendre encore un certain temps avant que l'O.N.U aura à régler d'abord les problèmes de "l'après-Golfe", ce qui pourrait nécessiter des mois de négociations. Il est donc probable qu'un laps de temps assez long s'écroulera avant que l'on reparle du problème cambodgien. Ceux qui avaient cru, bien naïvement, que ce problème serait règlé en février ou en mars, avant le Nouvel An Khmer du mois d'avril, en seront ainsi pour leurs illusions.

 

 

Il n'y avait pourtant pas beaucoup d'illusions à entretenir après l'échec de la réunion de Paris des 21 et 22 décembre dernier. En effet il était apparu clairement que le "plan de paix" de l'O.N.U n'avait aucune chance d'être accepté par Phnom-Penh sous sa forme actuelle, car il faisait la part trop belle pour les Khmers Rouges. Il était apparu aussi que les 4 factions cambodgiennes n'avaient toujours aucun désir sincère de s'entendre, et que le "Conseil National Suprême" (C.N.S) allait rester un organe fantomatique, sans existence réelle et sans avenir. Chacun était donc rentré chez soi, si l'on peut dire, sans qu'aucune date précise n’ait été fixée pour une nouvelle réunion de ce "Conseil". Par ailleurs le contexte international - à 3 semaines de l'expiration de la mise en demeure de l'O.N.U à l'Irak - indiquait bien que l'examen du problème cambodgien ne pourrait pas être repris avant plusieurs mois.

 

Pour le Cambodge les choses restent donc au point mort, sur le plan politique, tandis que sur le terrain la guerre civile se poursuit. Elle dure depuis près d'un an et demi déjà (depuis le retrait du gros des forces d'occupation vietnamienne à la fin de septembre 1989), et jamais elle n'aura paru plus stupide non plus vaine qu'actuellement. En effet, alors que l'Asie du Sud-Est en paix poursuit son développement économique avec de spectaculaires progrès dans l'ensemble, le Cambodge se singularise en offrant le triste spectacle de cette guerre civile qui empêche sa construction et achève de le ruiner. Aussi ne peut-on manquer de s'interroger sur les responsabilités des uns ou des autres dans la poursuite de cette confrontation absurde, dont le peuple cambodgien est la principale victime.

 

À des degrés divers, chacune des 4 factions à sa part de responsabilités dans cette situation, de même d'ailleurs que certains des "sponsors" étrangers de ces fonctions. Il apparaît toutefois que le principal obstacle au rétablissement de la paix au Cambodge est constitué, encore et toujours, par la volonté persistante des Khmers Rouges de revenir au pouvoir et par tous les moyens dont ils disposent pour atteindre cet objectif. Sans les Khmers Rouges, en effet, des arrangements entre les 3 autres factions auraient pu être trouvés sans doute depuis longtemps déjà. En outre le Vietnam communiste aurait perdu la principale justification de ses ingérences dans les affaires cambodgiennes, les Khmers Rouges ayant fourni à ce pays l'alibi qui lui était nécessaire pour justifier son intervention militaire au Cambodge depuis 1979.

 

Malheureusement les Khmers Rouges sont toujours là. Et, grâce à la Chine et grâce à la caution que leur apportent toujours leurs partenaires "nationalistes", ils sont devenus une partie prenante incontournable dans tout règlement négocie du problème cambodgien. Ils sont membres à part entière du "C.N.S", ils ont participé à toutes les réunions inter-cambodgiennes dans diverses capitales, ils ont participé aussi à la première conférence internationale sur le Cambodge (août 1989) et ils participeront à la deuxième (si elle a lieu un jour). Bref, il paraît impossible de les à écarter maintenant d'un processus de paix quel qu'il soit. Beau résultat, dont leurs maîtres à Pékin ont tout lieu de se réjouir ! Mais lourde responsabilité pour tous ceux qui, ici ou là, d'une manière ou d’une autre, ont favorisé un tel résultat !

 

Sur le terrain, d'autre part, la position des Khmers Rouges tend, malheureusement, à se consolider. Certes, ils ne paraissent pas en mesure de s'emparer de quelques villes importantes et de les tenir durablement. Mais ce n'est pas d'ailleurs pas leur objectif au stade actuel de la guerre civile en cours. Ce qu'ils veulent, c'est pourrir l'intérieur du pays progressivement. Et pour cela ce n'est pas le temps qui les presse, car ils ont les moyens d'attendre. À cet égard l'occupation de leurs forces de la région de Païlin, de plus d'un an déjà, leur a été bénéfique. L'exploitation des gisements de pierres précieuses de cette région par des prospecteurs venus de la Thaïlande voisine leur procure de substantiels revenus. Selon une étude publiée par la "Far Estern Economic Review" de Hong Kong, dans son numéro du 7 Février, ces rentrées de devises s'élèveraient déjà à plus 100 millions de dollars et vont encore augmenter dans les prochains mois. Ce qui fait dire à la revue américaine "Newsweek" (numéro du 18 Février) que les rubis de Païlin constituent pour Pol Pot "une arme secrète", qui pourrait lui permettre de revenir au pouvoir d'ici deux ans. Et la vente de bois de teck à des sociétés thaïlandaises procure également aux Khmers Rouges des ressources appréciables. Bref, ils ont pu se constituer ainsi un trésor de guerre pour la reconquête du pouvoir. "Ils n'ont plus besoin maintenant de l'aide chinois", a déclaré à ce sujet un diplomate occidental cité par la revue de Hong Kong déjà mentionnée.

 

Il est donc aisé de prendre la mesure du danger que représentent toujours les khmers Rouges, et d'évaluer la difficulté  d'aboutir à une paix véritable au Cambodge tant qu'ils n'auront pas été neutralisés. Or personne ne sait actuellement comment ils pourraient l'être, et le risque existe donc encore de voir le Vietnam intervenir de nouveau si l'actuel gouvernement de Phnom-Penh n'était plus capable de contenir leur pression. Hanoi, en effet, ne paraît pas disposé à tolérer un retour en force des Khmers Rouges. Par là même ceux-ci, comme dans le passé récent, continuent de faire le jeu de l'expansionnisme nord-vietnamien. Pour retirer tout prétexte à cet expansionnisme, et préserver le Cambodge d'un deuxième génocide, il apparaît donc indispensable que les Khmers Rouges soient effectivement neutralisés militairement et politiquement.

 

Mais comment y parvenir si le "plan de paix" de l'O.N.U continue de les associer à tout règlement du problème cambodgien ? La réponse est, en bonne logique, que ce "plan de paix" - sous sa forme actuelle - n'est pas celui qui conviendrait, et qu'il devra donc être revu et modifie de façon à réduire au maximum le rôle concède aux Khmers Rouges. Par ailleurs il est évident que ceux-ci se trouveraient marginalisés, politiquement tout au moins, si le Prince Sihanouk et son "brillant second", M. Son Sann, se décidaient enfin à se désolidariser des auteurs du génocide et à quitter la coalition contre-nature qu'ils ont formé avec eux en 1982.

 

Malheureusement il y a fort à parier que les deux leaders "nationalistes" et non-communistes" (comme ils se nomment eux-mêmes) ne se sépareront pas des Khmers Rouges. D'une part, en effet, ils sont pris tous deux dans l'engrenage fatal de leurs compromissions avec ces mêmes Khmers Rouges et avec Pékin. D'autre part, ils craignent trop, ainsi que leurs petits clans respectifs, de perdre les abondants subsides qui leur sont fournis par la Chine depuis des années. L’attrait de "la bonne soupe" (chinoise) paraît jouer ainsi un rôle important pour leur maintien dans la coalition pro-pékin. Car que viendraient-ils si la paix revenait au Cambodge et si des élections ne leur apportaient qu'un faible pourcentage des voix, comme on peut déjà le prévoir puisque leurs forces ne contrôlent qu'une portion insignifiante du territoire national.

 

La guerre civile risque donc de poursuivre encore pendant des mois, sans qu'il y ait une solution satisfaisante - c'est-à-dire une solution permettant d'écarter définitivement la menace majeure représentée par les Khmers Rouges. Du moins sait-on à qui profite cette funeste guerre: à Pol Pot et ses acolytes qui attendent leur heure, aux intérêts particuliers de leurs deux associes "nationalistes", a la Chine qui veut rétablir sa prépondérance au Cambodge par Khmers Rouges interposés, et enfin au Vietnam qui conserve un prétexte pour intervenir et dont les dirigeants actuels doivent secrètement se réjouir de voir le Cambodge continue de s'affaiblir.

 

Face à cette déplorable situation il y a peu à espérer pour le moment. Les choses changeront peut-être quand la guerre du Golfe aura pris fin et lorsque l'O.N.U se souciera de nouveau du problème cambodgien. D'ici là on ne peut que dénoncer le caractère suicidaire de la guerre civile en cours, et souhaiter l'émergence d'une nouvelle force politique qui pourrait enfin offrir une alternative par rapport aux quatre factions belligérantes, dont on sait qu'elles luttent uniquement pour contrôler du pouvoir à Phnom-Penh.

 

 

MOULKHMER

 

Partager cet article

Repost0
2 octobre 2012 2 02 /10 /octobre /2012 05:25

 

DSC05407 ប្រតិកម្មរហ័ស

 

ពួកតិរច្ជាន

 

កើតបានជាមនុស្សហើយ,គួររក្សាឋានៈរបស់មនុស្សឲគង់នៅ,កុំឲឋានៈនោះធ្លាក់ទៅនៅស្មើគ្នានឹងឋានៈរបស់

តិរច្ជាន”.នេះជាសំដីរបស់សម្តេចព្រះពោធិវង្សហួត-តាត,អតីតសម្តេចសង្សគណធម្មយុត្តិ។

ហ៊ុនសែន,និងចៅក្រមកាន់ទោសលោកម៉មសាណង់ដូ,ដាក់ពន្ធនាគារ២០ឆ្នាំ,ជាមនុស្សឬជាតិរច្ជាន?

កាវិនិច្ជ័យនេះ,គឺហ៊ុនសែន,ចង់សម្លុតដល់ពួកខ្មែរអ្នកប្រជាធិបតេយ្យ,អោយខ្លបខ្លាចអំណាចតិរច្ជានរបស់ខ្លួន,ថា

ខ្លួនមានអំណាចអាចធ្វើអ្វីក៏បានដែរ,តែហ៊ុនសែនភ្លេចគិតថា,ការវិនិច្ជ័យនេះ,កំពុងបញ្ចាក់បង្ហាញផ្ទុយពីការដែល

ខ្លួនចង់បង្ហាញពីអនុភាពរបស់ខ្លួន,ព្រោះមនុស្សគេឈប់ខ្លាចតិរច្ជានទៅហើយ,ដែលជាធាតុរបស់ហ៊ុនសែន។

យើងដឹកហើយថា,តិរច្ជាន,វាមានតែកម្លាំងជាសភាវគតិ,សំរាប់ការពារខ្លួនវាតែប៉ុណ្ណោះ,តែវាឥតអាចមានប្រជ្ញាអ្វី

លើសមនុស្ស,អាចធ្វើអោយមនុស្សខ្លាចនោះឡើយ.វាខាំមនុស្សដើម្បីរស់ជាតិរច្ជាន,គឺរស់នៅក្រៅសង្គមមនុស្ស,ភ័យញ័រ

រាល់ថ្ងៃ,ពួនក្នុងរូង,ហានលូនចេញ,លបខាំមនុស្ស,នៅពេលណាដែលមនុស្សនោះឥតបានដឹងខ្លួនតែប៉ុណ្ណោះ។

យើងដឹងទៀត,ថាអំណាចអាចមានបានលុះត្រាតែមានអ្នកខ្លាចអំណាចនោះ,ក្នុងករណីហ៊ុនសែន,វាគ្មានអំណាចអ្វី

ទាំងអស់ចំពោះខ្មែរអ្នកប្រជាធិបតេយ្យ,ព្រោះគ្មាននរណាម្នាក់គេខ្លាចអំណាចវានោះឡើយ,ហេតុនេះហើយបានជាវាខំ

បង្ហាញណាស់ថាវាមានអំណាច,តែដូចយើងជំរាបខាងលើនេះ,ថាអំណាចនេះ,គឺជាកម្លាំងជាសភាវគតិ,របស់តិរច្ជាន

នោះតែប៉ុណ្ណោះ។

យើងចាំតែតាមមើល,តើលោកសមរង្ស៊ី,និងកិមសុខា,គាត់នៅតែចង់ធ្វើសហការជាមួយតិរច្ជានហ៊ុនសែនតទៅទៀត

ឬទេ,ក្នុងការចូលរួមបោះឆ្នោតថា្នក់ជាតិ,នៅពេលខាងមុខនេះ។

ដូចពាក្យស្លោកមួយគេនិយាយថាៈ”បើលោកលេងជាមួយតិរច្ជាន,គឺលោកជាតិរច្ជាននោះហើយ”។

 

 ឩប-សង្ហា

Partager cet article

Repost0
30 septembre 2012 7 30 /09 /septembre /2012 21:12

 

DSC04190 ប្រតិកម្មរហ័ស

 

សុខ-អានចង់អោយតុលាការខ្មែរមានឯករាជ្យ?

 

 

យើងយល់ឃើញថាមានវិធីតែមួយគត់,គឺធ្វើយ៉ាងណាឲរាជរដ្ឋាភិបាលហ៊ុនសែនលែងជាកញ្ជៈយួនមុនសិន,ព្រោះ

តុលាការខ្មែរបច្ចុប្បន្ននៅក្រោមឥទ្ធិពលយួនកុម្មុយនិស្ត,ដែលមានហ៊ុនសែន,សុខអាន,ហោណាំហុង,ជាពេជ្ឈ

ឃាតសម្លាប់ជាតិខ្មែរ។

មិនមែនតុលាការខ្មែរទេ,ពុករលួយគឺរបបភ្នំពេញ​អាយ៉ងយួនជារបបពុករលួយទាំងមូល។

តុលាការគ្រាន់ជាអង្គការមួយក្នុងរបបពុករលួយនោះឯង។

វាមិនដែលមានមេពុករលួយណាមួយ,អាចបង្ក្រាបអំពើពុករលួយបាននោះឡើយ,ព្រោះបើហានធ្វើគឺច្បាស់ជាសម្លាប់

ខ្លួនឯងហើយ,ដូច្នេះអ្វីដែលសុខអានចង់ធ្វើ,គឺជាការព្រមានមួយដល់ចៅក្រម,ជាអ្នកស្នេហាជាតិខ្លះ,ឲប្រយ័ត្នខ្លួន,ថា

បើចង់មានគំនិតស្នេហាជាតិ,ប្រឆាំងយួន,គឺច្បាស់ជាជាប់ចោទថាជាអ្នកប្រព្រិត្តអំពើពុករលួយ,ដូចពួកអាយ៉ងយួន

ទាំងនោះ,វានាំគ្នាចោទលោក,ម៉មសាណង់ដូ,ថាជាឧទ្ទាមប្រឆាំងនឹងពួកវា។

 

ឩប-សង្ហា

Partager cet article

Repost0
30 septembre 2012 7 30 /09 /septembre /2012 05:12

 

DSC05407 គួរលើយកមកពិចារណាដែរ

 

នាំគ្នាបង្កើតចោលទៀតហើយ

 

បច្ចុប្បន្ននេះក្រុមបក្សសមរង្ស៊ី,នឹងសិទ្ធិមនុស្សមិនសូវនាំគ្នានិយាយអំពីគណបក្សសង្គ្រោះជាតិដែលគេនាំគ្នាបង្កើតថ្មី

នេះ ,ព្រោះហេតុអ្វី?

ព្រោះអ្វីដែលពួកគេរង់ចាំទទួលផលពីកំណើតបក្សថ្មីនេះ,គឺឥតមានអ្វីធំដុំដែលពួកគេរង់ចាំនោះទេ,តែផ្ទុយទៅវិញ,

កំណើតនេះនាំបង្កើតនូវវិបត្តិផ្ទៃក្នុងរបស់ស្ថាបទគណបក្សនិមួយៗផង,និងរវាងគណបក្សទាំងពីរនោះដែរ,តែគេខំ

លាក់បាំងមិនឲសាធារណជនដឹងឮនោះឡើយ,ព្រោះវាអាចនាំឲមានផលមិនល្អមកដល់គណបក្សគេនិមួយៗ។

យើងធ្វើការពិនិតឲជ្រៅអំពីបរិការណ៏នៃកំណើតគណបក្សសង្គ្រោះជាតិនេះ,ដើម្បីចង់យលអំពីភាពទន់ជ្រាយនៃគណ

បក្សនេះ,ចំពោះការកំណត់គោលដៅពិសេសរបស់ខ្លួន,គឺសង្គ្រោះជាតិខ្មែរដែលកំពុងធ្លាក់ក្នុងអន្លង់មរណៈ។

គណបក្សសង្គ្រោះជាតិបង្កើតឡើងក្នុងស្ថានភាពបរាជ័យនៃគណបក្សសមរង្ស៊ី,និងសិទ្ធិមនុស្ស,ក្នុងយុទ្ធសាស្ត្រចូលរួម

បោះឆ្នោត(គ្មានសេរី,និងគ្មានយុត្តិធម៏)ថ្នាក់ភូមិពីខែកក្កដាកន្លងមកនេះ។

តែបរាជ័យនយោបាយនេះ,បែជាគណបក្សទាំងពីរខាងលើ,បំភាន់សាធារណជន,លើកយកហេតុផលនៃបរាជ័យ,មកពី

គេមិនចូលរួមគ្នា,បានជាចាញ់គេច្រើន,ដូច្នេះការចាំបាច់,ជាប្រញាប់របស់គេ,ត្រូវចូលរួមគ្នា,បង្កើតជាគណបក្សតែ

មួយដើម្បីចូលរួមបោះឆ្នោតថ្នាក់ជាតិម្តងទៀត,នាខែសីហាឆ្នាំ២០១៣ខាងមុខនេះ។

ក្នុងល្បិចនេះ,គេសំរាប់តែទាញអារម្មណ៏សាធារណជន,ឲតាមមើលតែរឿងបង្កើតគណបក្សរួម,លែងគិតពីរឿងចាញ់

បោះឆ្នោត,ពីព្រោះចាញ់បោកគេ,ប្រកបដោយឆន្ទៈ,ហើយគេឆ្លៀតយកឳកាសបង្វែងដាននេះ,ទទួលស្គាល់លទ្ធផល

នៃការបោះឆ្នោតថ្នាក់ភូមិសិន,ទោះបីការបោះឆ្នោតនោះគ្មានភាពសេរី,និងយុទ្ធធម៏ក៏ដោយ.មិនតែប៉ុណ្ណោះ,គេរហូត

អះអាងថាការបោះឆ្នោតថ្នាក់ភូមិជាមហាជោគជ័យគេថែមទៅទៀត,ដូចគណបក្សសិទ្ធិមនុស្ស,គេនិយាយថា,ពីដើមគេ

ឥតមានកៅអីទីប្រឹក្សាឃុំផង,ឥឡូវគេមានហើយ,ដូច្នេះជាមហាជ័យជំនះរបស់គេហើយ។

ជ័យយោ!ជ័យយោ!ឯឩត្តមកិមសុខា!

 

ការទទួលស្គាល់លទ្ធផលនៃការបោះឆ្នោតថ្នាក់ភូមិនេះ,ជាការថោកទាបបំផុត,ព្រោះកុហកប្រជារាស្ត្រថា,ខ្លួនមានជ័យ

ជំនះ,សំរាប់ជ័យជំនះការបោះឆ្នោតលើកក្រោយ,គឺជាជ័យជំនះមួយជំហានម្តងៗ,តែពួកអ្នកកុហកជាវិជ្ជាជីវៈទាំងនោះ

ធ្វើមិនដឹង,ឬមួយល្ងង់តែម្តង,ថាពីមួយជំហានទៅមួយជំហានមួយទៀតរបស់ខ្លួនដែលកំពុងដើរនោះ,គឺដើរនៅក្នុង

ទ្រុងយួនតែប៉ុណ្ណោះ.យួនគេធ្វើទ្រុងធំ,ឲអស់លោកឯកឧត្តមនៃគណបក្សប្រឆាំងលំអរបប,ដើរបានយ៉ាងងាយស្រួល

ក្នុងទ្រុងមរណៈ,រហូតសោះខ្យល់នោះឯង។

យុទ្ធសាស្ត្រគណបក្សប្រឆាំងលំអរបប,គ្មានឃើញមានអ្វីជាទំនងឲច្បាស់លាស់ទាល់តែសោះ,ដូចយ៉ាងគេនាំគ្នាទទួល

ស្គាល់លទ្ធផលការបោះឆ្នោតថា្នក់ភូមិ,ថាជាមហាជោគជ័យរបស់គេ,តែនាំគ្នាទាមទារឲរាជរដ្ឋាភិបាលធ្វើការកែប្រែរូប

ភាពគ.ជ.ប,ថាគណកម្មការណ៏នេះ,មិនឯករាជ្យសំរាប់ការបោះឆ្នោតបែបប្រជាធិបតេយ្យ,ការទាមទារនេះ,បញ្ចាក់

ឲឃើញថាគណបក្សប្រឆាំងលំអរបបនេះ,ជាអ្នកចូលដៃជាមួយគណបក្សកាន់អំណាច,ចែកតួនាទីគ្នាធ្វើ,បំភាន់

ប្រជារាស្ត្រឲមានការវង្វែងស្មារតីក្នុងឆាកល្ខោននយោបាយយួន.យុទ្ធសាស្ត្របែបនេះ,តើនរណាទៅអាចនឹងយល់បាន?

តើគ.ជ.ប,សំរាប់រៀបចំការបោះឆ្នោតថា្នក់ភូមិ,និងថ្នាក់ជាតិខុសគ្នាបែបណាទៅ?

ហេតុអ្វីក៏អាចទទួលស្គាល់លទ្ធផលបោះឆ្នោតថ្នាក់ភូមិបាន,ដែលមានគ.ជ.ប,ជាអ្នករៀបចាំ,តែបែរសូមឲដូរវាសំរាប់

ការបោះឆ្នោតថ្នាក់ជាតិនាឆ្នាំ២០១៣ខាងមុខនេះ?

ការទាមទារនេះវាមានធាតុត្រឹមត្រូវពិតណាស់ហើយថា,គ.ជ.ប,ជាអង្គការគ្មានឯករាជ្យ,ជាអាយ៉ងគណបក្សកាន់

អំណាច,តែហេតុអ្វីនាំគ្នាទទួលស្គាល់វានៅពេលបោះឆ្នោតថ្នាក់ភូមិ?

ការធ្វើបែបនេះ,គេអាចយល់ឃើញថា,អ្នកតវ៉ា,ជាអ្នកប្រវ័ញ្ចន៏រកតែចំណេញ,បានប៉ុណ្ណាស៊ីសិន,ហើយទាមទារស៊ីតទៅ

ទៀត.តែទង្វើនេះគេកំពុងអប់រំប្រជារាស្ត្រ,មិនឲតម្លៃអ្វីសោះដល់ការបោះឆ្នោត,គឺលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យនោះឯង។

ការទទួលស្គាល់លទ្ធផលនៃការបោះឆ្នោតថ្នាក់ភូមិ,គឺគ្មានអ្វីក្រៅពីការបំពានចេញមុខនៃគណបក្សសមរង្ស៊ី,និងសិទ្ធិ

មនុស្ស,មើលងាយប្រជារាស្ត្រ,ទុកប្រជារាស្ត្រជាឩបករណ៏សំរាប់បោះឆ្នោត,គ្មានសេរី,គ្មានយុត្តិធម៍,ឲខ្លួនដើម្បីបាន

កៅអីអង្គុយសំរាប់លំអរបបអាយ៉ងយួនតែប៉ណ្ណោះ។

យើងដឹកហើយថាគណបក្សប្រឆាំងលំអរបប,តែងតែប្រើសំដីគ្មានកតិជានិច្ច,ដូចថ្មីៗនេះនៅខេត្តកំពត,លោក

កិមសុខា,និយាយអះអាងថាបើគណបក្សសង្គ្រោះជាតិឈ្នះឆ្នោតនាឆ្នាំ២០១៣,គណបក្សលោកនឹងទាមទារកោះត្រល់ពី

យួនមកវិញ.សំដីបែបនេះគេហៅថានិយាយឲតែបាននិយាយ,ហើយបញ្ចាក់បង្ហាញថែមទៀតថាគណបក្សប្រឆាំងលំអ

របប,មិនដែលមានសកម្មភាពមាំទាំអ្វីប្រឆាំងនឹងគណបក្សកាន់អំណាចនោះទេក្នុងរយៈពេល២០ឆ្នាំកន្លងមកនេះ,

គឺគេនាំគ្នាដេកចាំឈ្នះសិនបានធ្វើ,តែក្នុងចិត្តគេដឹងច្បាស់ណាស់ថាគេពិតជា,មិនអាចឈ្នះគណបក្សកាន់អំណាចផ្តាច់

ការបាននោះឡើយ។

យើងដឹងហើយថាពួកអាយ៉ងយួន,វាមានវប្បធម៏ភូតភររាស្ត្រជាធាតុវា,តែវប្បធម៍នេះក៏មានក្នុងជួរអ្នកដឹកនាំគណ

បក្សប្រឆាំងលំអរបបអាយ៉ងយួនដែរ.ដូចលោកកិមសុខាគាត់ប្រើសំដីកុហករាស្ត្រនៅខេត្តកំពតនោះឯង។

យើងឃើញជាក់ស្តែងទៅទៀត,ក្នុងបដ្ឋនាលិខិតផ្ញើជូនទៅលោកប្រធានាធិបតីអាមេរីកាំង,អូបាម៉ា,សូមកុំឲលោក

ទៅធ្វើទស្សនកិច្ចនៅស្រុកខ្មែរ,របស់គណបក្សសមរង្សី,ដែលកំពុងសូមឲប្រជារាស្ត្រខ្មែរចុះហត្ថលេខាគាំទ្រនោះ,ពួកគេ

ឥតហានលើកបញ្ហាធំសំរាប់អាយុជីវិតជាតិខ្មែរមកនិយាយទេ,គឺបញ្ហាឯករាជ្យជាតិខ្មែរដែលយួនកុម្មុយនិស្តកំពុង

បំពានដោយចេញមុខ,ដែលមានរាជរដ្ឋាភិបាលខ្មែរជាអាយ៉ងយួនជាឩបការី.ការលើកយកបញ្ហាកែទំរង់គ.ជ.បដាក់

ជូនលោកអូបាម៉ាឲគិតពិចារណា,វាមិនជាខុសនោះទេ,តែវាតូចខ្លាំងណាស់សំរាប់ប្រធានាធិបតីអាមេរីកាំង,ប្តូរមក្ម

វិធីទស្សនកិច្ចនៅប្រទេសខ្មែរ,ដែលកំពុងមានមុខនាទីជាប្រធានអាសាន,ហើយទស្សនកិច្ចក៏ក្នុងក្របខណ្ឌអាសាន

នោះដែរ។

តែពួកលោកសមរង្ស៊ីអាចនិយាយតមឆ្លើយមកវិញថា,ការទាមទារឲកែទម្រង់,គ.ជ.ប,នេះជាបញ្ហាធំណាស់ក្នុងការ

វិវឌ្ឍន៏លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យនៅស្រុកខ្មែរ.ក្នុងចម្លើយនេះ,ដូចយើងលើកមកនិយាយខាងលើនេះថា,អ្នកដែលបានចូល

រួមបំពានលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យនៅស្រុកខ្មែរជាមួយហ៊ុនសែន,គឺលោកសមរង្ស៊ី,និងកិមសុខានេះឯង,ព្រោះពួកគាត់នាំគ្នា

ទទួលស្គាល់លទ្ធផលការបោះឆ្នោត,គ្មានសេរី,គ្មានយុត្តិធម៍,ថ្នាក់ភូមិថ្មីៗនេះ។

 

 

ត្រឡប់មកនិយាយរឿងបង្កើតចោលគណបក្សសង្គ្រោះជាតិវិញម្តង,ព្រោះថាទោះបីយ៉ាងណាលោកកិមសុខានិងបក្ស

ពួករបស់លោក,ច្បាស់ជាចូលរួមការបោះឆ្នោតថ្នាក់ជាតិនាឆ្នាំ២០១៣ជាមិនខាន,តាមរយៈគណបក្សសិទ្ធិមនុស្ស,

ដែលគេនៅរក្សាទុកជានិច្ច,ទោះបីរាជរដ្ឋាភិបាលអាយ៉ងយួនមិនព្រមធ្វើការកែទំរង់គ.ជ.បក៏ដោយ,ព្រោះថាពួកគេ

តែងតែយកនយោបាយជាមុខរបររបស់គេ,បើមិនចូលរួមការបោះឆ្នោត,តើបានអ្វីសំរាប់រស់។

ឯចំណែកគណបក្សសមរង្ស៊ីវិញក៏ដូចនឹងក្រុមលោកកិមសុខាដែរ,គឺក្រុមលោកសុនឆៃ,គង់គាំ,និងមូសុខហួរ,ច្បាស់ជា

ចូលរួមបោះឆ្នោតជាមិនខាន,ព្រោះពួកគេ,មិនឲមានបញ្ហាជាមួយតេជោហ៊ុនសែនទេ,ព្រោះគេធ្លាប់រស់សុខនឹងគ្នារួច

ទៅហើយ,យួននៅពេញស្រុក,ពួកគេឥតឈឺក្បាលនោះទេ.រឿងសំខាន់របស់គេគឺរឿងកៅអីរបស់គេតែប៉ុណ្ណោះ។

 

គណបក្សសង្រ្គោះជាតិត្រូវគេបោះបង់ចោល,នៅពេលណាដែលក្រុមឯកឩត្តមដែលខ្ញុំរៀបរាប់ខាងលើ,សំរេចចិត្តចូល

រួមបោះឆ្នោត,ឥតចាំបាច់មានការកែទំរង់,គ.ជ.ប,ជាមុននោះឡើយ.គេដឹងច្បាស់ណាស់ថារាជរដ្ឋភិបាលអាយ៉ងយួន

ច្បាស់ជាមិនធ្វើការកែទំរង់នោះទេ,ដូច្នេះ,ការធ្វើសំណីរឲមានការកែទំរង់គ.ជ.ប,របស់គណបក្សប្រឆាំងលំអរបប,គឺគ្រាន់

តែជាការស្នើបង្គ្រប់កិច្ចតែប៉ុណ្ណោះឯង។

រួមសេចក្តីមក,យើងសង្កេតឃើញថា,អ្វីដែលគណបក្សសង្គ្រោះជាតិកំពុងធ្វើបច្ចុប្បន្ននេះ,គឺកំពុងសង្រ្គោះដល់ជីវិតជាកូន

ង៉ែតរបស់ខ្លួនតែប៉ុណ្ណោះ។

នៅពេលដែលអស់លោកឯកឩត្តម,ជំទាវ,ដែលមានឈ្មោះខាងលើនេះគាត់បោះបង់គណបក្សសង្គ្រោះជាតិ,ដោយគាត់

សំរេចចិត្តចូលរួមបោះឆ្នោត,លោកសមរង្ស៊ី,នៅពេលនោះ,ច្បាស់ជារស់នៅឯកកោម្នាក់ឯង,ព្រោះទី១,គាត់មិនអាច

ចូលស្រុកបានផង,ទី២,គាត់មិនអាចហាមឃាត់ពួកលោកសុតឆ័យ,ដែលជាប្អូនធម៍ហ៊ុនសែន,បាននោះឡើយ,ទី៣,

លោកអស់មានលក្ខណៈជាមេដឹងនាំមានស្នេហ៏(leadercharismatique)សំរាប់មហាជន,ដែលអាចធ្វើឲគណបក្សសង្គ្រោះ

ជាតិក្លាយជា,មហាចលនារំដោះជាតិ,ពីរបបអាយ៉ងយួនបាន។

ការក្បត់គ្នាក្លាយជាវប្បធម៍នយោបាយមួយទៅហើយក្នុងមជ្ឈដ្នានអ្នកដឹងនាំខ្មែរបច្ចុប្បន្ន.កុហក,និងក្បត់ជាមយោ

បាយសំរាប់រស់,របស់ពួកឥស្សរជននយោបាយខ្មែរ,ព្រោះគាត់រស់ឥតយករាស្ត្រជាធំនោះឡើយ។

 

យើងបន់ព្រះ,សូមឲអ្វីដែលយើងនិយាយខាងលើនេះ,ក្លាយជាការមិនពិត,ហើយទទួលខ្លួនថាខ្លួននិយាយប្រឡាំងកាស,

ហើយជាជនខ្វាក់ម្នាក់.បើការស្មានខាងលើវាខុសទៅវិញ,គឺពិតជាអាចមានអ្នកស្នេហាជាតិកើតមានឡើងនៅពេលខាង

មុខនេះជាមិនខាននៅស្រុកខ្មែរ.តែបើជាការស្មានត្រូវ,ស្រុកខ្មែរច្បាស់ជាក្លាយទៅជាខេត្តយួនពិតប្រាកដ។

 

យើងធ្វើការរិះគន់នេះក្នុងគោលបំណងបញ្ចប់នូវរប្បធម៍រស់មួយគែ,និងហៃអើ,ក្នុងសង្គមខ្មែរ.អ្នកដែលយើងត្រូវប្រុង

ប្រយ័ត្នជាងគេ,គឺអ្នកេស្នហាជាតិ,ឬមិត្តក្លែងក្លាយនោះឯង.ឥស្សរជនតាំងខ្លួនជាអ្នកប្រឆាំង,មិនអាចរស់ក្នុងអភ័យ

ឯកសិទ្ធិជាអ្នកជំទាស់ក្នុងលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ,ដែលមានរាស្ត្រជាធិបតី,នោះបានឡើយ។

វប្បធម៍រស់មួយគែ,និងហៃអើជាភាពចង្រៃសំរាប់សង្គមខ្មែរ!

 

សរសេរដោយ សង្ហា ឩប

Partager cet article

Repost0
27 septembre 2012 4 27 /09 /septembre /2012 06:27

 

images-copie-3 Éditorial MOULKHMER

 

Moulkhmer n° 123, décembre 1990

 

 

Proverbe : Il ne faut jamais lancer de pierre quand on habite une maison de verre.

 

Voyage en Thaïlande en 2007 332

 

Un plan de paix bien étrange

 

Après des mois de conciliation entre représentants des pays concernés – à l’exception du Cambodge, le principal intéressé – le projet d’accord sur les modalités de règlement du problème cambodgien a été finalement mis au point le 25 novembre. Le « produit » se présente sous la forme d’un épais document qui, avec ses annexes, ne compte pas moins de 48 pages (dans le texte en anglais). Le titre de ce document est long et plutôt troublant : « Structure proposée pour les accords sur le règlement politique compréhensif du conflit cambodgien ». Or que faut-il entendre par là ? À vrai dire c’est surtout le terme « compréhensif » qui est assez singulier.

 

 

Il est en tout cas démenti par le contenu du document en question. Peut-on parler, en effet, de règlement compréhensif » à propos du Cambodge lorsqu’il s’agit d’un règlement dans lequel les Khmers Rouges, auteurs d’un monstrueux génocide, sont partie prenant et tacitement absous de leurs crimes ? Est-ce se montrer « compréhensif » à l’égard du peuple cambodgien que de passer sous silence le génocide, de ne jamais désigner les Khmers Rouges par leur nom, et de se contenter de faire allusion à « des politiques et pratique du passé » dont ont dit vouloir empêcher le renouvellement ?...

 

Sans doute ne fallait-il faire aucune peine, même légère, à la Chine communiste protectrice des Khmers Rouges. Cette Chine des massacres de Tien-An Men, tout aussi vite oubliés par la communauté internationale que le génocide cambodgien. Dans quel monde vivons-nous ? C’est la question qu’on peut vraiment se poser à propos de ce « règlement politique compréhensif » élaboré pour le Cambodge.

 

Car s’il est une puissance qui peut se réjouir de ce projet de règlement, c’est bien la Chine précisément. Non seulement il n’est pas question de faire enfin juger et condamner ses protégés par un tribunal international, mais encore on passe l’éponge sur leurs crimes inexpiables et on les associe – à égalité avec leurs victimes – au processus de règlement devant aboutir à des élections « libres et honnêtes » (free and fair election) – auxquelles ces mêmes Khmers Rouges pourront évidemment prendre part ! Il est vrai toutefois que le projet contient, dans ses 48 pages, un chapitre sur les droits de l’homme (Partie III, articles 15,16 et 17) et qu’il ruisselle de bonne intention. Comme le chemin de l’Enfer, dont on dit en français qu’il est « pavé de bonne intention ».

 

Si on laisse de côté l’aspect moral de la question, pour s’en tenir seulement aux aspects pratiques, on s’aperçoit vite que le projet d’accord élaboré pour le Cambodge a toutes les chances d’être irréalistes sur le terrain. Certes, tout est prévu et réglé dans les moindres détails, sur le papier tout au moins, et l’énumération des fonctions dévolues à la future « Autorité transitoire des Nation-Unies pour le Cambodge » (UNTAC) est d’une minuterie comparable à celle d’un compte d’apothicaire. Malheureusement on nage dans l’abstraction, loin des réalités et des contingences, et les vœux pieux remplacent trop souvent les mesures concrètes sur des points essentiels.

 

Tel est le cas, en particulier, pour le point le plus essentiel, car toute la suite en dépend, à savoir l’instauration d’un cessez-le-feu. Car les dispositions contenues dans le projet d’accord sont, à cet égard, déconcertantes – c’est le moins qu’on puisse dire. Il est question en effet (à la page 21 du texte anglais) d’un « cessez-le-feu compréhensif ( ?) sur terre, sur mer et dans les airs » qui devra être respecté par « toutes les parties cambodgiennes ». Ce cessez-le-feu prendra effet au moment où l’accord entrera en vigueur, est-il dit à la page 5 du document. Mais comment prendra-t-il effet, et qui le contrôlera dès la première heure ? Pour le savoir, prière de chercher la réponse à la page 21. On découvre alors, non sans étonnement, qu’il devra être réalisé en deux phases dont la description parait ahurissante, pour ne pas dire totalement irréalisable quand on a affaire à des gens comme les Khmers Rouges. Mais ici, pour en juger, rien ne vaut le texte lui-même (traduit de l’anglais) :

 

«Durant la première phase, le cessez-le-feu sera observé (par les factions) avec l’assistance du Secrétaire-Général des Nations-Unies par le moyen de ses bons offices. Durant la 2e phase, qui devrait commencer aussitôt que possible, le cessez-le-feu sera supervisé, contrôlé et vérifié par l’UNTAC. Le commandant de la composante militaire de l’UNTAC, en consultation avec les Parties (cambodgiennes), fixera le moment exact et la date à laquelle commencera la 2e phase. Cette date sera fixée au moins 4 semaines avant son entrée en application»…

 

…«Pendant la première phase, le Secrétaire-Général des Nations-Unies fournira ses bons offices aux Parties pour assister dans son observation (le respect du cessez-le-feu). Les Parties s’engagent à coopérer avec le Secrétaire-Général ou ses représentants dans l’exercice de ses bons offices à ce sujet»…etc.

 

Ce galimatias, vrai petit chef-d’œuvre d’abstraction mais de naïveté (innocente, espérons-le), soulève plus de question qu’il n’apporte de réponse. En effet, en quoi consisteront les « bons offices » du Secrétaire-Général de l’O.N.U, et comment pourra-t-il les exercer si la « composante militaire » de l’UNTAC n’est pas encore sur le terrain pour surveiller les choses de pré ? Quand commencerait réellement la 2e phase ? Qui peut vraiment affirmer que les Khmers Rouges coopéreront en toute bonne foi avec les représentants du Secrétaire-Général de l’O.N.U pendant la première phase du cessez-le-feu, dont la durée reste indéterminée ? Et comment les choses se passeront-elles concrètement sur le terrain pendant cette première phase ? Mystère, mystère sur toute ligne.

 

Et que dire de la suite du texte, toujours en ce qui concerne le cessez-le-feu ? Faut-il sourire ou s’indigner quand on lit que « les Parties (cambodgiennes) observeront scrupuleusement le cessez-le-feu et ne reprendront aucune forme d’hostilités sur terre, sur mer, et dans les airs (page 23 du texte anglais, paragraphe 6) ? Car à qui fera-t-il croire que les Khmers Rouges (sans parler des autres factions) vont réellement observer « scrupuleusement » un éventuel cessez-le-feu ? Depuis quand sont-ils devenus des gens « scrupuleux » ?...

 

On pourrait continuer ainsi pendant des pages si l’on voulait décortiquer, paragraphe après paragraphe, le projet de « règlement politique compréhensif » destiné à mettre fin au conflit cambodgien. Mais il s’agit d’un texte si indigeste et abstrait, en dépit d’une minutie des détails qui le rend irréalisable, que cet exercice deviennent vite fastidieux. On peut supposer d’ailleurs que les lecteurs aimeront plutôt savoir, par exemple, quel rôle sera dévolu au « Conseil National Suprême » cambodgien (CNS) dans le mécanisme compliqué du projet d’accord. Sur ce point la réponse est simple, car ce rôle sera pratiquement nul. Le texte stipule en effet, ce que l’on savait déjà, que le « CNS » déléguera aux Nations-Unies « tous les pouvoirs nécessaires pour assurer l’application de cet accord ». Autrement dit, le seul et véritable « patron » sera l’UNTAC et le « CNS » n’aura pratiquement rien à dire, il ne sera là que pour faire de la figuration.

 

Dans ces conditions la longue querelle suscitée par le Prince Sihanouk au sujet de la présidence de ce « CNS » qui n’aura aucun pouvoir apparait bien futile. Les factions auraient pu faire l’économie de cette stupide et dérisoire querelle, puisque de toute manière elles devront se plier aux ordres de l’UNTAC pendant toute la période transitoire. Quant aux élections libres – si jamais elles ont lieu un jour – elles seront organisées par l’UNTAC également, qui s’arroge en fait tous les pouvoirs et tous les droits.

 

Le projet de « règlement politique compréhensif » a donc tout prévu. Sauf une chose cependant, et qui est d’une certaine importante : que se passera-t-il quand la mission de l’UNTAC aura pris fin ? Le projet, ils sont sûrs de rester partie prenante. Ce qui permet dès maintenant d’imaginer la suite…

 

…À moins que ledit projet n’ait été rejeté entretemps par l’une des factions cambodgiennes lors de leur réunion qui devait se tenir à Paris les 21 et 22 décembre. Dans cette hypothèse ce serait le retour à la case départ, avec le projet de règlement - « compréhensif » mais difficilement compréhensible – enterré, sinon définitivement du moins pour une longue période. Faudrait-il le regretter, sachant qu’en fin de compte ce sont les Khmers Rouges qui auraient été les principaux bénéficiaires de ce singulier projet ?...      

 

 

MOULKHMER

Partager cet article

Repost0

Présentation

  • : Le blog de Sangha OP
  • : រូបថតកាលជានិសិត្ស នៅសាកលវិទ្យាល័យ ភ្នំពេញ -មហាវិទ្យាល័យ អក្សរសាស្ត្រ និង មនុស្សសាស្ត្រ (ផ្នែកប្រវត្តិសាស្ត្រ) - ទស្សវត្សរ៏ ៧០
  • Contact

Recherche

Liens